ترنات (شهر)

ترناته (تلفظ در اندونزیایی: [t̪ərˈnat̪e])، که با نام شهر ترناته (اندونزیایی: Kota Ternate؛ تلفظ در اندونزیایی: [ˌkot̪a t̪ərˈnat̪e]) نیز شناخته می‌شود، پرجمعیت‌ترین شهر در استان ملوک شمالی و جزیره‌ای در جزایر ملوک اندونزی است. این شهر پیش از آنکه سوفیفی در ساحل مجاور در هالماهرا در سال ۲۰۱۰ به پایتخت تبدیل شود، مرکز استان ملوک شمالی به صورت «دو فاکتو» (عملی) بود. ترناته در سواحل غربی هالماهرا قرار دارد و از پنج جزیره تشکیل شده است: ترناته که بزرگترین و جزیره اصلی شهر است، جزیره موتی، کوه هیری، تیفوره و مایائو (دو جزیره اخیر به همراه جزیرک‌های ساحلی ماکا، مانو و گوریدا، جزایر باتانگ دوآ را تشکیل می‌دهند). در مجموع، این شهر ۱۶۲٫۲۰ کیلومتر مربع مساحت خشکی دارد و طبق سرشماری سال ۲۰۱۰ جمعیت آن ۱۸۵٬۷۰۵ نفر، و طبق سرشماری سال ۲۰۲۰ جمعیت آن ۲۰۵٬۰۰۱ نفر بوده است؛ تراکم جمعیت آن ۱٬۲۶۴ نفر در هر کیلومتر مربع است. برآورد رسمی در اواسط سال ۲۰۲۴ جمعیت آن را ۲۱۰٬۸۳۶ نفر (شامل ۱۰۴٬۱۲۸ مرد و ۱۰۰٬۷۹۲ زن در سال ۲۰۲۳) اعلام کرد. ترناته بزرگترین و متراکم‌ترین شهر استان و همچنین مرکز اقتصادی، فرهنگی و آموزشی ملوک شمالی است و به عنوان قطب مناطق همجوار عمل می‌کند. این شهر در سده‌های ۱۵ و ۱۶ میلادی پایتخت سلطنت ترناته بود و پیش از آنکه مورد توجه قدرت‌های اروپایی قرار گیرد، با سلطنت تیدور بر سر کنترل تجارت ادویه در جزایر ملوک مبارزه می‌کرد. تاریخچه تاریخ اولیه نام ملوک در کتاب ناگاراکرتوگاما ذکر شده است. این اصطلاح در ابتدا به جزایر تولیدکننده ادویه در ملوک شمالی اطلاق می‌شد که ترناته در میان آن‌ها قدرت برتر را داشت. پادشاهی ترناته پیش از این با نام پادشاهی گاپی شناخته می‌شد. سنت‌های ملوک می‌گویند که در حدود سال ۱۲۵۰ به دلیل درگیری‌های سیاسی، مهاجرت گسترده‌ای از هالماهرا صورت گرفت.:۴ سکونتگاهی که توسط مردم هالماهرا بنیان نهاده شد، ابتدا در نزدیکی دامنه کوه گامالاما قرار داشت و توبونا نامیده می‌شد. در این زمان، توبونا توسط رئیس قبیله‌ای با لقب «موموله» اداره می‌شد.:۴ این دوره با چندین سکونتگاه قبیله‌ای کوچکتر در اطراف گامالاما مشخص می‌شد که پس از آن تأسیس شدند؛ مانند فورامادیاهی که در پایین دست دامنه بنا شد، در حالی که سامپالو و گاملومو در امتداد ساحل ساخته شدند. این سکونتگاه‌ها نیز «موموله» خود را داشتند و به طور اسمی از یکدیگر مستقل بودند.:۴ در سال ۱۲۵۷، توبونا تمام «موموله‌ها» را از روستاهای دیگر برای یک جلسه گرد هم آورد و همگی توافق کردند که چیکو، رئیس روستای سامپالو را به عنوان حاکم جمعی ترناته انتخاب کنند. چیکو ممکن است همان «کایچیل مشهور مالمو» باشد که طبق سنت‌های دیگر نخستین حاکم بود و پسر «جعفر صادق» عرب پنداشته می‌شد؛ کسی که ادعا می‌شود پدر پادشاهان بنیان‌گذار ترناته، تیدور، باچان و جایلولو است. این تقسیم‌بندی سیاسی چهارگانه نقش نمادین بزرگی داشت. چیکو لقب خود را به «کولانو» تغییر داد که به معنای «پادشاه» است.:۴ پایتخت پادشاهی ابتدا در روستای سامپالو بود، اما در دوران سلطنت کایچیل سیاله (۱۲۸۴–۱۲۹۸) به فورامادیاهی منتقل شد.:۴ در دوران کایچیل نگارا مالمو (۱۳۰۴–۱۳۱۷)، ترناته نفوذ خود را گسترش داد و جزایر همسایه را تسخیر کرد.:۵ پس از نگارا مالمو، پاتسیارانگان مالمو (۱۳۱۷–۱۳۲۲) و سپس سیدانگ عارف مالمو (۱۳۲۲–۱۳۳۱) به قدرت رسیدند. در این زمان، ترناته تعامل با بازرگانان چینی و عرب، به ویژه از ایالت ملاکا و جاوه را آغاز کرد. ترناته به یک شهر بندری بزرگ و مرکز تجارت ادویه در منطقه ملوک تبدیل شد و با رقیب خود، تیدور، به رقابت پرداخت. برخی از بازرگانان خارجی در نهایت پایه‌های جوامع چینی و عربی امروزی را در این شهر بنا کردند.:۵ در حدود سال ۱۳۲۲، عارف مالمو «توافقنامه موتی» را آغاز کرد که نتیجه گفتگوهای بین حاکمان ملوک در مورد تجارت و استانداردسازی ساختارهای حکومتی بود. در نتیجه این توافق، ملوک در بیست سال آینده دوران نسبتاً آرامی را سپری کرد و تجارت رونق گرفت.:۶ با این حال، پس از عارف، کایچیل تولو مالمو به قدرت رسید که توافقنامه را لغو کرد زیرا فکر می‌کرد جاه‌طلبی‌های توسعه‌طلبانه او را محدود می‌کند. ترناته در طول سده ۱۴۰۰ جزایر همسایه مانند جزایر سولا و جزیره سرام را تسخیر کرد.:۶ در میان این دوران توسعه‌طلبی، ترناته در زمان سلطنت زین‌العابدین (۱۴۶۸–۱۵۰۰) رسماً به یک سلطنت اسلامی تبدیل شد و لقب سلطان را جایگزین «کولانو» کرد. در همین زمان بود که دوران گسترش اسلام آغاز شد. عابدین همچنین ساختار سنتی حکومت ملوک را به ساختاری اسلامی‌تر تغییر داد، از جمله بنیان‌گذاری «جولابه»، شورایی متشکل از روحانیون اسلامی که به سلطان در امور مذهبی مشاوره می‌دادند. این تغییر ساختاری و عنوانی توسط تیدور و باچان نیز پذیرفته شد.:۷ دوران استعمار ترناته و تیدور (شهر) تولیدکنندگان اصلی میخک صدپر در جهان بودند که حاکمان آن‌ها را به ثروتمندترین و قدرتمندترین سلطان‌ها در منطقه اندونزی تبدیل کرده بود. بخش زیادی از ثروت آن‌ها صرف مبارزه با یکدیگر می‌شد. تا زمانی که امپراتوری هلند استعمار ملوک را در سده نوزدهم کامل کرد، سلطان‌های ترناته بر امپراتوری حکومت می‌کردند که به طور دوره‌ای ادعای نفوذ اسمی بر مناطقی به وسعت جزیره آمبون، سولاوسی و پاپوآ (استان) داشت. اوج قدرت سلطنت ترناته در اواخر سده شانزدهم تحت رهبری سلطان باب‌الله رخ داد؛ زمانی که نفوذ آن بر بیشتر بخش شرقی سولاوسی، منطقه آمبون و جزیره سرام، جزایر باندا، جزایر سولور، میندانائو و بخش‌هایی از پاپوآ گسترش یافت. ترناته در رقابتی شدید با تیدور برای کنترل مناطق پیرامونی خود بود. به گفته لئونارد آندایا، مورخ، رقابت «دوگانه» ترناته با تیدور موضوع غالب در تاریخ اولیه جزایر ملوک بود. در نتیجه فرهنگ وابسته به تجارت، ترناته یکی از نخستین مکان‌ها در منطقه بود که اسلام به آن راه یافت. منشأ آن جاوه در اواخر سده پانزدهم بود، اگرچه نفوذ اسلامی در این منطقه را می‌توان تا اواخر سده چهاردهم دنبال کرد. این ایمان پیش از گسترش در میان بقیه جمعیت، محدود به خانواده حاکم کوچک ترناته بود. نخستین اروپاییانی که به ترناته رسیدند، بخشی از سفر اکتشافی امپراتوری پرتغال به رهبری فرانسیسکو سرائو بودند که از ملاکای امپراتوری پرتغال می‌آمدند؛ آن‌ها در نزدیکی سرام دچار شکست کشتی شدند و توسط ساکنان محلی نجات یافتند. سلطان ابولیس از ترناته از وضعیت آن‌ها باخبر شد و در سال ۱۵۱۲ آن‌ها را به ترناته آورد، زیرا فرصتی برای هم‌پیمانی با یک ملت خارجی قدرتمند دید. به پرتغالی‌ها اجازه داده شد قلعه کاستلا را در جزیره بسازند. روابط بین ترناتهی‌ها و پرتغالی‌ها از همان ابتدا تیره بود؛ یک پایگاه دورافتاده از اروپا عموماً فقط افراد ناامید و حریص را به خود جذب می‌کرد. رفتار بد پرتغالی‌ها همراه با تلاش‌های ضعیف برای مسیحی‌سازی، روابط را با حاکم مسلمان ترناته تیره کرد، همان‌طور که تلاش‌های آن‌ها برای انحصار تجارت ادویه و تسلط بر سیاست محلی چنین کرد. در سال ۱۵۳۵ پادشاه تباریجی توسط پرتغالی‌ها خلع و به گوا فرستاده شد. او به مسیحیت گروید و نام خود را به دوم مانوئل تغییر داد. پس از بی‌گناه شناخته شدن از اتهامات وارده، او برای بازپس‌گیری تخت خود فرستاده شد، اما در سال ۱۵۴۵ در راه در ملاکا درگذشت؛ هرچند او آمبون را برای پدرخوانده پرتغالی‌اش، ژوردائو د فریتاس، به ارث گذاشت. هنگامی که سلطان خیرون به قتل رسید و سرش در سال ۱۵۷۰ بر روی نیزه به نمایش گذاشته شد، مسلمانان ترناته علیه پرتغالی‌هایی که در قلعه خود محاصره شده بودند، شورش کردند. فرمانده آن‌ها دوم آلوارو د آتایده بود و بلشور ویرا د ترناته در دفاع از خود رشادت نشان داد تا اینکه پادگان در سال ۱۵۷۵ مجبور به تسلیم در برابر سلطان باب‌الله شد که قلعه را کاخ خود قرار داد. آمبون و تیدور به مراکز جدید فعالیت پرتغالی‌ها در ملوک تبدیل شدند. قدرت اروپایی در منطقه ضعیف بود و ترناته تحت حکومت باب‌الله (۱۵۷۰–۱۵۸۳) و پسرش سلطان سیدی برکت به دولتی در حال گسترش، به شدت اسلامی و ضد پرتغالی تبدیل شد. در سال ۱۵۷۹، سلطان از ماجراجوی انگلیسی و دریانورد فرانسیس دریک پذیرایی کرد؛ دریک تمایل کمی به خرید میخک داشت، زیرا کشتی او، گلدن هیند، از طلاهایی که از ناوگان گنج اسپانیا غارت کرده بود، برای حمل میخک بسیار سنگین بود. در حالی که نبردهای پادشاهی پرتغال در اقیانوس هند علیه قدرت‌های مسلمان ادامه داشت، ترناته به مکانی مورد توجه، به ویژه برای امپراتوری عثمانی تبدیل شد که اطلاعات زیادی درباره ناحیه دریایی جنوب شرق آسیا از سلطان‌نشین آچه به دست آورده بود. کورت‌اوغلو خضر رئیس، دریاسالار عثمانی، قصد داشت به جاوه، بورنئو و ترناته برسد اما در درگیری با ناوگان پرتغالی در سوماترا که از نظر تعداد برتر بودند، متوقف شد. بازرگانان اسپانیایی و هلندی که برای کنترل تجارت پرسود میخک رقابت می‌کردند، درگیر رقابت بین ترناته و تیدور شدند. هلندی‌ها در نهایت به قدرت حاکم تبدیل شدند، هرچند برای مدت طولانی نفوذ آن‌ها محدود بود و سلطنت‌ها هنوز هم امروزه پا بر جا هستند. نیروهای امپراتوری اسپانیا در سال ۱۶۰۶ قلعه سابق پرتغالی‌ها را از ترناتهی‌ها تصرف کردند و سلطان ترناته و همراهانش را به مانیل تبعید کردند؛ شهری که اسپانیایی‌ها با جانبداری از پادشاهی توندو، از امپراتوری برونئی بازپس گرفته بودند؛ دولتی که مانیل در زمان حمله برونئی به لوزون جایگزین آن شده بود. اسپانیایی‌ها مانیل را به عنوان یک فرمانداری کل زیر نظر اسپانیای نو (مستقر در مکزیک) تأسیس کردند و ترناتهِ اسپانیا نیز به نوبه خود تحت نظر فرماندار کل مستقر در مانیل اداره می‌شد. در سال ۱۶۰۷، هلندی‌ها به ترناته بازگشتند و با کمک محلی‌ها قلعه‌ای در مالایو ساختند. اسپانیایی‌ها بخش جنوبی جزیره را اشغال کردند، جایی که اصلی‌ترین سکونتگاه آن‌ها یعنی «سیوداد دل روزاریو» در آن قرار داشت. جزیره بین دو قدرت تقسیم شد: اسپانیایی‌ها متحد تیدور و هلندی‌ها متحد ترناته بودند. برای حاکمان ترناته، هلندی‌ها حضوری مفید، اگر نه چندان خوشایند، بودند که به آن‌ها مزایای نظامی علیه تیدور و اسپانیا می‌دادند. ترناته قلمرو خود را گسترش داد و کنترل خود را بر مناطق پیرامونی، به ویژه در دوره حکومت حمزه (۱۶۲۷–۱۶۴۸) تقویت کرد. نفوذ هلند بر پادشاهی محدود بود، اگرچه حمزه و جانشین او، سلطان ماندار شاه (۱۶۴۸–۱۶۷۵) برخی مناطق را در ازای کمک به کنترل شورش‌ها به کمپانی هند شرقی هلند (VOC) واگذار کردند. اسپانیایی‌ها در سال ۱۶۶۳ ترناته و تیدور را ترک کردند؛ هنگامی که آن‌ها ترناته را ترک می‌کردند، برخی از مردم اسپانیایی‌ها را در عقب‌نشینی به فیلیپین همراهی کردند؛ حدود ۲۰۰ خانواده از تبار مختلط مکزیکی-فیلیپینی-اسپانیایی و پاپوآیی-اندونزیایی-پرتغالی آنجا را ترک کردند. در فیلیپین، آن‌ها در ارمیتا (مانیل)، سان روکه (کاویته)، تانزا و ترناته (کاویته) ساکن شدند و نام آن را به یاد وطن خود انتخاب کردند. برخی از افراد مختلط ترجیح دادند در ترناتهِ اندونزی بمانند، هرچند مورد آزار و اذیت قرار گرفتند و با احیای سلطنت، تحت فرآیند گسترش اسلام قرار گرفتند. در سده هجدهم، ترناته محل استقرار فرمانداری کمپانی هند شرقی هلند بود که تلاش می‌کرد تمام تجارت در ملوک شمالی را کنترل کند. تا سده نوزدهم، تجارت ادویه به میزان قابل توجهی کاهش یافته بود و منطقه برای دولت استعماری هلند اهمیت کمتری داشت، اما هلندی‌ها برای جلوگیری از اشغال منطقه توسط یک قدرت استعماری دیگر، حضور خود را حفظ کردند. پس از آنکه کمپانی هند شرقی هلند در سال ۱۸۰۰ توسط دولت هلند ملی‌سازی شد، ترناته بخشی از حکومت ملوک (Gouvernement der Molukken) گردید. ترناته در سال ۱۸۱۰ توسط پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند تصرف و اشغال شد پیش از آنکه در سال ۱۸۱۷ به کنترل هلند بازگردانده شود. در سال ۱۸۲۴، این شهر به مرکز یک منطقه اداری تبدیل شد که هالماهرا، کل سواحل غربی گینه نو و مرکز سواحل شرقی سولاوسی را پوشش می‌داد. تا سال ۱۸۶۷ تمام بخش‌های اشغال شده گینه نو توسط هلند به این منطقه اداری اضافه شده بود، اما قلمرو آن به تدریج پیش از ادغام در آمبون در سال ۱۹۲۲، به آنجا منتقل شد. سده بیستم تا کنون مانند بقیه اندونزی، ترناته در طول جنگ جهانی دوم توسط نیروهای امپراتوری ژاپن اشغال شد؛ شرق اندونزی توسط نیروی دریایی اداره می‌شد. پس از تسلیم ژاپن در اوت ۱۹۴۵ و اعلام استقلال اندونزی، ترناته در اوایل نوامبر ۱۹۴۵ توسط نیروهای متفقین که قصد داشتند اندونزی را به کنترل هلند بازگردانند، دوباره اشغال شد. پس از جنگ جهانی دوم، ترناته در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۶ وضعیت شهر پیدا کرد،:۱۸ اما در ۳۰ مارس ۱۹۶۵ به یک بخش تقلیل یافت. این منطقه در ۱۱ مارس ۱۹۸۱ دوباره عنوان شهر را به دست آورد.:۱۹ سلطنت هنوز وجود دارد اما بدون هیچ قدرتی، و حاکمان عنوانی تنها به عنوان چهره‌های فرهنگی عمل می‌کنند. هنگامی که اندونزی مستقل شد، ترناته به بخشی از استان ملوک تبدیل گردید. در طول درگیری‌های فرقه‌ای ۱۹۹۸–۲۰۰۰ در سراسر جزایر ملوک، خشونت‌هایی در ترناته رخ داد. پس از جدایی استان جدید ملوک شمالی، ترناته به عنوان پایتخت عملی (دو فاکتو) استان تعیین شد تا اینکه در سال ۲۰۱۰ سوفیفی برای این منظور انتخاب گردید. با این حال، سوفیفی همچنان فاقد زیرساخت‌ها و وضعیت شهری بود، و امروزه بیشتر فعالیت‌ها در استان هنوز در ترناته انجام می‌شود. جغرافیا ترناته در یک منطقه لرزه‌خیز بسیار فعال قرار دارد که فعالیت‌های آتشفشانی و زمین‌لرزه‌ها در آن رایج است. ترناته متعلق به گروهی از جزایر است که بخشی از حلقه آتش را تشکیل می‌دهند. ترناته تحت تسلط آتشفشان کوه گامالاما (۱٬۷۱۵ متر) قرار دارد. فوران سال ۱۸۴۰ بیشتر خانه‌ها را ویران کرد و فوران‌های دیگری نیز در سال‌های ۱۹۸۰، ۱۹۸۳، ۱۹۹۴ و ۲۰۱۱ رخ داد. در طول فوران ۲۰۱۱، اندونزی یک فرودگاه داخلی در نزدیکی آتشفشان را برای چند روز به دلیل انتشار خاکستر که به ارتفاع ۲٬۰۰۰ متری در جو می‌رسید، تعطیل کرد. کوهپایه‌ها محل رویش بیشه‌زارهای درختان میخک هستند و امکان صعود به قله آتشفشان وجود دارد. فرودگاه در امتداد خط ساحلی شمال شرقی قرار دارد. کوه هیری یک آتشفشان چینه‌ای است که در نزدیکی نوک شمالی ترناته قرار دارد. جزیره موتی نیز یک آتشفشان چینه‌ای است و در میان جزایر تیدور و ماره در شمال و ماکیان در جنوب واقع شده است. دریاچه تولیره که مملو از تمساح است در شمال غربی جزیره ترناته قرار دارد و با صخره‌های شیب‌دار و بلند احاطه شده است. سواحل ترناته شامل سولاماداها در شمال، آفتادوما و جوبوریکی در غرب، و ساحل روستای کاستلا در جنوب شرقی می‌شود. آب‌وهوا ترناته دارای اقلیم جنگل‌های بارانی حاره‌ای با بارندگی شدید در تمام طول سال است. حاکمیت مدیریت اداری در زمان سرشماری سال ۲۰۱۰، شهر ترناته (که شامل هفت جزیره و جزیرک همسایه و همچنین جزیره اصلی ترناته می‌شود) به هفت بخش (kecamatan) تقسیم شده بود، اما در سال ۲۰۱۸ بخش هشتمی (ترناته غربی) در غرب جزیره از بخشی از منطقه جزیره ترناته ایجاد شد. این بخش‌ها در جدول زیر به همراه مساحت (به کیلومتر مربع) و جمعیت آن‌ها در طول سرشماری‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۲۰، همراه با برآوردهای رسمی اواسط سال ۲۰۲۴ آورده شده‌اند. پنج مورد از این بخش‌ها در جزیره ترناته قرار دارند و سه مورد باقی‌مانده هر کدام از یک جزیره کوچکتر همسایه یا (در مورد بخش جزایر باتانگ دوآ) چند جزیره تشکیل شده‌اند. این جدول همچنین شامل مکان مراکز اداری بخش، تعداد زیربخش‌ها در هر بخش (که همگی در رده «کِلوراهان» شهری دسته‌بندی شده‌اند) و کد پستی آن است. یادداشت‌ها: دولت محلی همانند تمام شهرهای اندونزی، دولت محلی یک تقسیمات کشوری سطح دوم است که توسط شهردار و معاون شهردار به همراه شورای شهر اداره می‌شود و معادل شهرستان است. قدرت اجرایی در دست شهردار و معاون شهردار است، در حالی که وظایف قانون‌گذاری توسط شورای محلی انجام می‌شود. شهردار، معاون شهردار و اعضای شورا به صورت دموکراتیک توسط مردم شهر در یک انتخابات برگزیده می‌شوند. روسای بخش‌ها مستقیماً توسط شهردار شهر با پیشنهاد دبیر شهر منصوب می‌شوند. سیاست شهر ترناته به همراه شهرستان هالماهرای غربی بخشی از منطقه انتخاباتی اول ملوک شمالی است که هر دو روی هم ۱۲ کرسی از ۴۵ کرسی شورای استانی را در اختیار دارند. در سطح شهری، این منطقه به چهار منطقه انتخاباتی تقسیم می‌شود که در مجموع دارای ۳۰ نماینده است. منطقه انتخاباتی اول شامل ترناته مرکزی است که دارای هشت کرسی در شورای شهر می‌باشد، منطقه انتخاباتی دوم با هفت کرسی از ترناته شمالی، منطقه انتخاباتی سوم با ۱۲ کرسی از بخش‌های ترناته جنوبی و جزیره موتی، و منطقه انتخاباتی چهارم با سه کرسی از بخش‌های جزیره ترناته، جزیره هیری و جزیره باتانگ دوآ است. اقتصاد اقتصاد شهر متنوع است. تولید ناخالص منطقه‌ای آن تحت سلطه بخش خدمات، مانند تجارت و عمده‌فروشی است که در سال ۲۰۲۰ حدود ۲۵٫۱۳٪ از تولید ناخالص منطقه‌ای شهر را تشکیل می‌داد. سایر بخش‌های بزرگ عبارتند از بخش حمل و نقل با ۱۳٫۱۳٪، مدیریت عمومی و خدمات تأمین اجتماعی با ۱۹٫۱۵٪، اطلاعات و ارتباطات با ۸٫۱۷٪، و خدمات مالی و بیمه با ۷٫۳۱٪. برخلاف مناطق همجوار، این شهر چندان به استخراج یا کشاورزی متکی نیست، به طوری که معدن‌کاری در سال ۲۰۲۰ تنها ۰٫۰۸٪ از تولید ناخالص منطقه‌ای شهر را تشکیل می‌داد و مجموع کشاورزی و ماهیگیری تنها ۴٫۰۸٪ بود. بخش دارای سریع‌ترین رشد در سال ۲۰۲۰ خدمات اداری با رشد ۱۳٫۹۵٪ بود و پس از آن ارتباطات و اطلاعات با ۱۰٫۴۶٪ قرار داشت. بخش حمل و نقل در سال ۲۰۲۰ به شدت تحت تأثیر دنیاگیری کووید-۱۹ و محدودیت‌های اعمال شده قرار گرفت و تا ۲۰٫۴۴٪ کاهش یافت. بخش تجارت و تولید نیز در سال ۲۰۲۰ به ترتیب ۷٫۴۵٪ و ۷٫۵۶٪ کاهش یافتند. تولید ناخالص داخلی سرانه شهر در سال ۲۰۱۹ برابر با ۴۶٫۱۳ میلیون روپیه بود و مجموع تولید ناخالص داخلی اسمی شهر در سال ۲۰۲۰ به ۱۰٫۵۵ تریلیون روپیه رسید که افزایش ۱۰۰ میلیون روپیه‌ای نسبت به سال قبل داشت. رشد اقتصادی در سال ۲۰۱۹ برابر با ۸٫۱۶٪ بود اما بعداً در سال ۲۰۲۰ به ۰٫۸۵-٪ کاهش یافت. از نظر تاریخی، این شهر و منطقه اطراف آن تولیدکنندگان عمده جوز هندی در جهان بودند. تا سال ۲۰۲۰، ۱٬۰۰۶ تن جوز هندی برداشت شد. سایر محصولات کشاورزی شامل میخک با ۳۳۰ تن، انبه با ۱۲۰ تن، گوجه‌فرنگی با ۷۴٫۳۰ تن و بادمجان با ۵۸٫۸۰ تن هستند. بخش تجارت بیشترین تعداد افراد شاغل را در شهر داشت، با ۱۲٬۶۸۳ نفر شاغل در سال ۲۰۲۰. صنایع ۵٬۰۶۸ نفر و سایر بخش‌های خدماتی ۲٬۳۱۰ نفر را در استخدام داشتند. مجموع کسب‌وکارهای کوچک و متوسط ثبت شده در شهر حدود ۱۳٬۷۶۵ واحد با ۲۱٬۷۲۳ کارمند است. بیشتر این کسب‌وکارها در بخش بازرگانی و تجارت مشغول هستند. همچنین ۹۷۶ نهاد تجاری در شهر ثبت شده است. در سال ۲۰۲۰، در مجموع ۷۳ اقامتگاه هتلی در شهر وجود داشت و طبق اعلام آژانس آمار مرکزی، ۱۰۴ نقطه مستعد گردشگری شناسایی شده است. در سال ۲۰۱۹، ۱٬۵۰۱ گردشگر بین‌المللی و ۲۰۸٬۸۷۱ گردشگر داخلی از این شهر بازدید کردند. شهر در سال ۲۰۲۰ تورم ۲٫۱۳ درصدی را تجربۀ کرد. جمعیت‌شناسی پرجمعیت‌ترین بخش، ترناته جنوبی با ۷۴٬۹۶۰ نفر در سال ۲۰۲۲ است، در حالی که کم‌جمعیت‌ترین آن‌ها بخش جزیره باتانگ دوآ با ۲٬۸۲۰ نفر است. نسبت جنسی در شهر در سال ۲۰۲۰ برابر با ۱۰۱ مرد به ازای هر ۱۰۰ زن بود. همانند بیشتر مناطق اندونزی، جمعیت نسبتاً جوان است و گروه بالای ۱۵ سال حدود ۱۸۲٬۴۳۹ نفر را شامل می‌شود. رشد جمعیت در سال ۲۰۱۹ برابر با ۲٫۲۱٪ بود. بیشتر ساکنان ترناته پیرو اسلام هستند. همچنین یک اقلیت کوچک پروتستان وجود دارد که بیشتر مهاجرانی از مناطق همجوار هستند. ساکنان بومی ترناته به زبان ترناته سخن می‌گویند که یک زبان پاپوآیی از شاخه هالماهرای شمالی از گروه زبان‌های پاپوآی غربی است. بسیاری از ساکنان ترناته از زبان ترناتهی به عنوان زبان مادری خود استفاده می‌کنند و از مالایی ترناته به عنوان وسیله‌ای برای ارتباط بین قومی یا تجاری بهره می‌برند. آموزش در سال ۲۰۲۰، شهر دارای ۱۱۴ مهد کودک، ۱۲۴ مدرسه ابتدایی، ۴۳ مدرسه راهنمایی، ۲۶ دبیرستان و ۹ هنرستان فنی و حرفه‌ای بود. هر سه مؤسسه آموزش عالی دولتی در ملوک شمالی در ترناته قرار دارند. دانشگاه خیرون یک دانشگاه دولتی در استان است که در بخش ترناته جنوبی واقع شده است. این مؤسسه دانشگاه اصلی استان است و دانشجویان را از طریق سامانه ملی انتخاب دانشجو می‌پذیرد. پیش از این یک دانشگاه خصوصی بود، اما در سال ۲۰۰۴ توسط وزارت آموزش و فرهنگ تحویل گرفته شد تا به عنوان دانشگاه دولتی ملوک شمالی خدمت کند. همچنین مؤسسه دولتی اسلامی ترناته که دولتی است، و پلی‌تکنیک پزشکی ترناته در این شهر قرار دارند. سایر دانشگاه‌ها و مؤسسات خصوصی نیز وجود دارند، مانند دانشگاه محمدیه، پلی‌تکنیک علم و فناوری ویراتاما، دانشکده آموزش و پرورش کیه راها، و آکادمی کامپیوتر ترناته. جدا از آموزش رسمی، تا سال ۲۰۲۱ شش مدرسه شبانه‌روزی اسلامی ثبت شده در شهر وجود داشته است. نیمی از آن‌ها در بخش ترناته جنوبی قرار دارند، در حالی که بقیه در بخش‌های ترناته شمالی و ترناته مرکزی واقع شده‌اند. با توجه به تعداد مؤسسات آموزش عالی در شهر، این شهر با نام «شهر آموزش» نیز شناخته می‌شود. نرخ مشارکت مدرسه‌ای بالاست: حدود ۹۹٫۰۶٪ برای کودکان در گروه سنی ۱۵ سال. ثبت‌نام دانش‌آموزان دختر از سال ۲۰۲۰ بیشتر از پسران است و در مقایسه با ۹۸٫۰۵٪ دانش‌آموزان پسر به ۱۰۰٪ می‌رسد. نرخ باسوادی تا سال ۲۰۲۰ برابر با ۹۹٫۶۸٪ بود. با وجود زیرساخت‌های نسبتاً توسعه‌یافته، مدارس در جزایر کوچکتر، به ویژه مدارسی مانند بخش‌های موتی و هیری، به طور کلی در مقایسه با بخش اصلی و سرزمینی شهر، معلمان کمتری دارند. نسبت معلم به دانش‌آموز در شهر در مقایسه با سایر نقاط اندونزی نسبتاً کمتر است: یک معلم برای هر ۱۴ دانش‌آموز. مراقبت‌های بهداشتی تا سال ۲۰۲۰، شهر دارای ۵ بیمارستان، ۵ پلی‌کلینیک، ۲۶ مرکز بهداشت محلی و ۲۲ داروخانه بود. سه مورد از پنج بیمارستان در بخش ترناته مرکزی قرار دارند و ۱۲ مرکز مراقبت‌های بهداشتی وجود دارد. بیمارستان عمومی اصلی شهر، بیمارستان منطقه‌ای دکتر اچ. چاسان بوسیری، یک بیمارستان عمومی متعلق به دولت استانی است که توسط وزارت بهداشت در رده ب طبقه‌بندی شده است. یک بیمارستان عمومی دیگر نیز در سال ۲۰۲۱ افتتاح شد که بیمارستان منطقه‌ای شهر ترناته نام دارد و توسط دولت شهر اداره می‌شود. همچنین یک بیمارستان نظامی وجود دارد که توسط نیروی زمینی اندونزی اداره می‌شود. سایر بیمارستان‌های خصوصی نیز فعال هستند، مانند بیمارستان عمومی دارما ایبو ترناته و بیمارستان عمومی مدیکا هاریفالم، که هر دو به عنوان بیمارستان‌های رده د دسته‌بندی می‌شوند. تا سال ۲۰۲۰، تنها ۶۸٪ از جمعیت شهر دارای بیمه درمانی اجباری دولتی هستند، و مشکلات عمده بهداشتی در شهر شامل کشیدن میانگین ۸۰ نخ سیگار در هفته توسط ۲۷٫۵۹٪ از جمعیت بالای ۱۵ سال شهر می‌شود. تلقیح خردسالان در شهر برای واکسن‌های پایه مانند واکسن سل و واکسن فلج اطفال نسبتاً بالا و به ترتیب ۹۲٫۲۹٪ و ۸۹٫۷۰٪ است، در حالی که ۹۱٫۰۲٪ از زایمان‌ها در شهر با کمک کارکنان حرفه‌ای مراقبت‌های بهداشتی انجام شده است. امید به زندگی جمعیت شهر حدود ۷۱ سال است که تقریباً مشابه میانگین ملی است. فرهنگ و سرگرمی مکان‌های تاریخی این شهر دربرگیرنده قلعه‌های تاریخی است که هم توسط اروپایی‌ها و هم توسط سلطنت ترناته ساخته شده‌اند، مانند قلعه کالاماتا، قلعه کاستلا، قلعه اورانژ و قلعه سانتو پدرو. قلعه تولوکو و قلعه کالاماتا توسط پرتغالی‌ها ساخته شدند، در حالی که قلعه اورانژ قرارگاه موقت کمپانی هند شرقی هلند بود. کاخ سلطنت ترناته هنوز وجود دارد و در حال حاضر به عنوان موزه کاربرد دارد. این کاخ، کراتون سلطان ترناته نام دارد و به عنوان میراث فرهنگی ملی اندونزی در نظر گرفته می‌شود. یک ساختمان تاریخی دیگر، مسجد سلطنت ترناته است. جشنواره‌ها شهر جشنواره «کورا-کورا» (قایق سنتی ملوک) را در طول سالگرد تأسیس شهر که در اوایل دسامبر برگزار می‌شود، جشن می‌گیرد. این جشنواره شامل رژه قایق‌های تزیین شده، مسابقه قایقرانی پارویی، مسابقه ماهیگیری و نمایش‌های رقص و هنر سنتی است. جشنواره دیگر، جشنواره لگو گام است که برای جشن گرفتن تولد سلطان برگزار می‌شود. در طول این جشنواره، چندین رقص سنتی در یک رژه اجرا می‌شود. این جشنواره‌ها توسط وزارت گردشگری حمایت و تبلیغ شده‌اند. پارک‌های شهری چندین پارک شهری در ترناته وجود دارد، مانند پارک نوکیلا. یک پارک شهری دیگر، پارک مویا، واقع در بخش مویا، پیش از این یک محل تخلیه زباله بود. سایر مکان‌ها این شهر دارای چندین مرکز خرید بزرگ است، مانند مرکز خرید جاتی‌لند، هایپرمارت ترناته و مرکز خرید موآرا. ترابری در این شهر ۳۱۹ کیلومتر جاده وجود دارد که ۲۸۴ کیلومتر از آن‌ها با آسفالت گرم سنگفرش شده است. همچنین ۱۸ کیلومتر جاده وجود دارد که به جای آسفالت با بتن پوشیده شده است. از آنجا که ترناته از چندین جزیره تشکیل شده، ترابری آبی بخش مهمی از شبکه ترابری شهر را شامل می‌شود. جابه‌جایی کالا بیشتر از طریق بندر احمد یانی انجام می‌شود؛ این بندر یک بندر نسبتاً بزرگ با طول اسکله ۱۶۷ متر و محوطه‌های کانتینری با مساحت کل ۱٬۸۸۹ هکتار است. این بندر همچنین در مسیرهای تحت پوشش شرکت کشتیرانی پلنی قرار دارد و در سال ۲۰۱۹ به ۳۷۶٬۷۲۷ نفر در خروج از شهر خدمات‌رسانی کرده است. شهر همچنین دارای یک بندر مجزا برای شناورهای ماهیگیری است که می‌تواند کشتی‌هایی با ظرفیت تا ۲٬۲۵۰ گیگاتن را اداره کند. این شهر توسط فرودگاه باب‌الله خدمات‌رسانی می‌شود. این شهر دارای تاکسی‌های شراکتی و خدمات درخواست خودرو آنلاین مانند گوجک است. رسانه بر اساس اعلام شورای مطبوعات، ۹ شرکت رسانه‌ای در ترناته ثبت شده‌اند که هم به صورت دیجیتال و هم چاپی فعالیت می‌کنند. ایستگاه‌های تلویزیونی محلی مانند گامالاما تی‌وی و همچنین شعبه‌هایی از شبکه‌های خصوصی سراسری مانند شعبه ترناته شبکه ترانس تی‌وی وجود دارند. رسانه‌های خبری چاپی در شهر شامل مالوت پست، فجار مالوت و پوسکو مالوت هستند. رادیو جمهوری اندونزی نیز دارای یک شعبه محلی در ترناته است. افراد سرشناس زمرونی (زاده ۱۹۸۸) - بازیکن فوتبال الجفری داوود (زاده ۲۰۰۰) - بازیکن فوتبال جستارهای وابسته فهرست شهرهای اندونزی منابع پیوند به بیرون