หมู่ถ้ำกานเหรี

หมู่ถ้ำกานเหรี (มราฐี: कान्हेरी लेणी; Kanheri Caves, [kaːnʱeɾiː]) เป็นหมู่ถ้ำสลักหินที่แกะสลักเช้าไปในผาหินบะซอลต์ ปัจจุบันอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติสัญชัย คานธี บนเกาะซัลเซตในชานเมืองมุมไบ รัฐมหาราษฏระ ประเทศอินเดีย ภายในถ้ำเป็นประตอมากรรมแกะสลัก จิตรกรรม และจารึกที่เกี่ยวข้องกับศาสนาพุทธ อายุประมาณศตวรรษที่ 1 ถึงศตวรรษที่ 10 ชื่อของถ้ำมาจากคำภาษาสันสกฤษ กฤษณคีรี อันแปลว่า "เขาดำ" ถ้ำเหล่านี้แกะสลัหลึกเข้าไปในผา และสามารถเข้าถึงได้ผ่านทางบันไดที่สลักเช้าไปในหิน หมู่ถ้ำนี้ประกอบด้วยถ้ำรวม 109 ถ้ำ โดยถ้ำที่เก่าที่สุดไม่ได้มีการประดับประดาใด ๆ ต่างกับถ้ำใหม่ ๆ ที่มีการแกะสลักและประดับประดา บางถ้ำมีฐานยกสูงใช้งานเป็นเตียง ถ้ำใหญ่ ๆ มีโถงประชุมรวมที่ใจกลางเป็นสถูป ในบางถ้ำมีทางน้ำที่แกะสลักไปในหิน น้ำจากทางน้ำนี้ไหลไปรวมในที่เก็บน้ำสำหรับใช้งานในถ้ำได้ ถ้ำกานเหรีกลายมาเป็นนิคมชาวพุทธที่สำคัญบนชายฝั่งกงกัณภายในศตวรรษที่ 3 และแปรสภาพมาเป็นมหาวิทยาลัยพุทธในสมัยของเมารยะและกุษาณ ในปลายศตวรรษที่ 10 อตีศะ ทีปังกร ศรีญาณ (980–1054) คุรุพุทธ เคยเดินทางมาเพื่อศึกษาการทำสมาธิแบบพุทธภายใต้การกำกับของราหุลคุปตะ ที่ กฤษณคีรีวิหาร อ้างอิง