జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఓడరేవు

జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ పోర్ట్ (జెఎన్‌పీటి లేదా న్హావా శేవా పోర్ట్ అని కూడా పిలుస్తారు) భారతదేశంలోని ప్రధాన కంటైనర్ పోర్ట్‌లలో ఒకటి. ఈ పోర్ట్‌ను జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ పోర్ట్ ట్రస్ట్ అథారిటీ (JNPTA) నిర్వహిస్తోంది. ఇది అరేబియా సముద్రం తూర్పు తీరంలో, నవి ముంబై, రాయగడ్ జిల్లా, మహారాష్ట్రలో ఉంది. ఈ పోర్ట్‌కు తానే క్రీక్ ద్వారా చేరుకోవచ్చు, ఇది నవి ముంబైలోని ఒక ముఖ్యమైన ప్రాంతం. ఇది ముంబై మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం, మహారాష్ట్ర , పశ్చిమ భారతదేశంకు ప్రధాన పోర్ట్‌గా ఉంది. ఈ పోర్ట్ పేరు ఇక్కడ ఉన్న న్హావా , శేవా గ్రామాల పేర్ల నుండి ఉద్భవించింది. ఇది వెస్ట్రన్ డెడికేటెడ్ ఫ్రైట్ కారిడార్ కు కూడా చివరి టెర్మినల్‌గా పనిచేస్తుంది. 2023 జనవరి నాటికి, ఈ పోర్ట్‌లో అభివృద్ధి పనులు కొనసాగుతున్నాయి. ఇవి ఆసియన్ డెవలప్మెంట్ బ్యాంక్ (ADB) , న్హావా శేవా ఫ్రీపోర్ట్ టెర్మినల్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ (NSFTPL) మధ్య కుదిరిన రుణ ఒప్పందం ద్వారా చేపట్టబడుతున్నాయి. 131 మిలియన్ అమెరికన్ డాలర్ల రుణంతో టెర్మినల్ మౌలిక వసతులను మెరుగుపరచడం, కంటైనర్ నిర్వహణ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, ప్రస్తుత బెర్త్‌లు , యార్డ్‌లను ఆధునీకరించడం, శక్తి సామర్థ్యంతో కూడిన పరికరాలను అమలు చేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఈ అభివృద్ధి చర్యల ద్వారా అంతర్జాతీయ వాణిజ్యాన్ని మరింత సమర్థవంతంగా, పారదర్శకంగా, స్థిరంగా చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. చరిత్ర ఈ పోర్ట్‌ను 26 మే 1989న స్థాపించారు , తరువాత భారతదేశంలో రెండవ అతిపెద్ద , ప్రముఖ కంటైనర్ నిర్వహణ పోర్ట్‌గా అభివృద్ధి చెందింది. 2016 నుండి 2021 మధ్యకాలంలో 4 మిలియన్ TEUలు కంటే ఎక్కువ కంటైనర్ సామర్థ్యాన్ని సాధించింది. జెఎన్‌పీటి వద్ద పూర్తి స్థాయి కస్టమ్స్ కార్యాలయం, 30 కంటైనర్ ఫ్రైట్ స్టేషన్లు , దేశవ్యాప్తంగా 52 అంతర్గత కంటైనర్ డిపోలతో అనుసంధానం ఉంది. రైల్వే , రహదారి ద్వారా హింటర్‌ల్యాండ్ కనెక్టివిటీని మరింత బలోపేతం చేయడానికి డెడికేటెడ్ ఫ్రైట్ కారిడార్ (DFC) వంటి ప్రాజెక్టులు అమలులో ఉన్నాయి. దీని ద్వారా రైళ్ల సామర్థ్యం రోజుకు 27 నుండి 100 రైళ్లకు పెరగనుంది. అలాగే మల్టీ-మోడల్ లాజిస్టిక్స్ పార్క్ (MMLP) , పోర్ట్‌కు అనుసంధానించే రహదారుల విస్తరణ కూడా కొనసాగుతోంది. ముంబై, నవి ముంబై , పుణే నగరాలకు సమీపంగా ఉండటం, అలాగే విమానాశ్రయాలు, హోటళ్లు, ప్రదర్శన కేంద్రాలు వంటి సదుపాయాలు ఉండటం వలన, ఈ పోర్ట్ సరుకు రవాణాదారుల అవసరాలను త్వరగా తీర్చడంలో ప్రత్యేకమైన ప్రయోజనం కలిగి ఉంది. 2006లో ఈ పోర్ట్ కంటైనర్లకు లాజిస్టిక్స్ డేటా ట్యాగింగ్ విధానాన్ని అమలు చేసింది. జెఎన్‌పీటి వద్ద ప్రభుత్వ , ప్రైవేట్ రంగ సంస్థలు నిర్వహిస్తున్న కంటైనర్ ఫ్రైట్ స్టేషన్లు , లాజిస్టిక్స్ పార్కుల ద్వారా దేశంలో అత్యుత్తమ లాజిస్టిక్స్ అనుసంధానం ఉంది. వీటిలో మహారాష్ట్ర స్టేట్ వేర్‌హౌసింగ్ కార్పొరేషన్, డీఆర్‌టీఏ, గేట్వే డిస్ట్రిక్ట్ పార్క్, ఆల్కార్గో, అవాశ్య, కాంటినెంటల్ వేర్‌హౌసింగ్, అమేయ లాజిస్టిక్స్, ట్రాన్స్‌ఇండియా , కాంగ్రిగేట్ ఎంట్రెపోట్ వంటి సంస్థలు ఉన్నాయి. భారతదేశంలో వ్యాపారం సులభతరం చేయడానికి, కంటైనర్లకు నేరుగా పోర్ట్ డెలివరీ (Direct Port Delivery) విధానాన్ని అమలు చేయడానికి జెఎన్‌పీటి అధికారులు ప్రయత్నిస్తున్నారు. న్హావా శేవా ఫ్రీపోర్ట్ కంటైనర్ టెర్మినల్ జెఎన్‌పీ ట్రస్ట్ (JNPT) కంటైనర్ టెర్మినల్‌ను మొదట జెఎన్‌పీటీనే నిర్వహించింది. దీనికి 680 metres (2,230 ft) పొడవైన క్వే (తీర నిర్మాణం) , 3 బెర్త్‌లు ఉన్నాయి. 2023లో న్హావా శేవా ఫ్రీపోర్ట్ టెర్మినల్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ ఈ టెర్మినల్ నిర్వహణను చేపట్టి, దీనిని NSFT టెర్మినల్‌గా పునఃనామకరణం చేసింది. 2025 నాటికి దీని సామర్థ్యాన్ని 1.8 మిలియన్ TEUలకు పెంచే ప్రణాళిక ఉంది. న్హావా శేవా అంతర్జాతీయ కంటైనర్ టెర్మినల్ న్హావా శేవా అంతర్జాతీయ కంటైనర్ టెర్మినల్ (NSICT)ను మొదటగా P&O ఆధ్వర్యంలోని కన్సార్టియంకు లీజుకు ఇచ్చారు, ఇది ప్రస్తుతం DP Worldలో భాగంగా ఉంది. 2000 జూలైలో ప్రారంభమైన ఈ టెర్మినల్‌కు 600 metres (2,000 ft) పొడవైన క్వే , రెండు బెర్త్‌లు ఉన్నాయి. ఇది గరిష్టంగా 62.15 మిలియన్ టన్నుల సరుకును నిర్వహించేందుకు రూపకల్పన చేయబడింది. ఇది భారతదేశంలో మొదటి ప్రైవేట్ నిర్వహిత కంటైనర్ టెర్మినల్‌గా గుర్తింపు పొందింది. జీటీఐ–ఏపీఎం కంటైనర్ టెర్మినల్ 2006లో GTI (Gateway Terminals India Pvt Ltd) మూడవ కంటైనర్ టెర్మినల్‌ను ప్రారంభించింది. ఈ టెర్మినల్‌ను APM Terminals నిర్వహిస్తోంది , దీని సామర్థ్యం 1.3 మిలియన్ TEUలు. భారత్ ముంబై కంటైనర్ టెర్మినల్ నాలుగవ కంటైనర్ టెర్మినల్ అయిన భారత్ ముంబై కంటైనర్ టెర్మినల్ (BMCT)ను PSA International అభివృద్ధి చేసి నిర్వహిస్తోంది. మొదటి దశలో 2.4 మిలియన్ TEUల సామర్థ్యంతో 2017 డిసెంబరులో పూర్తి చేశారు. రెండో దశ పూర్తయ్యాక, మొత్తం సామర్థ్యం సంవత్సరానికి 4.8 మిలియన్ TEUలకు పెరగనుంది. ఈ టెర్మినల్‌కు మొత్తం 2,000 మీటర్ల పొడవైన క్వే ఉంటుంది. న్హావా శేవా (ఇండియా) గేట్‌వే కంటైనర్ టెర్మినల్ NSIGT అనే పేరుతో ఒక కొత్త స్వతంత్ర కంటైనర్ టెర్మినల్ నిర్మించబడింది. దీనికి 330 మీటర్ల పొడవైన క్వే , 0.8 మిలియన్ TEUల సామర్థ్యం ఉంది. ఇది 2016 జూలైలో కార్యకలాపాలు ప్రారంభించింది. రవాణా , సరుకు రద్దీ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ పోర్ట్ నుండి ప్రధాన ఎగుమతుల్లో వస్త్రాలు, క్రీడా సామగ్రి, కర్పెట్లు, వస్త్ర యంత్రాలు, ఎముకలులేని మాంసం, రసాయనాలు , ఔషధాలు ఉన్నాయి. ప్రధాన దిగుమతుల్లో రసాయనాలు, యంత్రాలు, ప్లాస్టిక్స్, విద్యుత్ యంత్రాలు, వృక్ష నూనెలు, అల్యూమినియం , ఇతర అలోహ లోహాలు ఉన్నాయి. ఈ పోర్ట్ ప్రధానంగా మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్, గుజరాత్, కర్ణాటక , ఉత్తర భారతదేశం ప్రాంతాల నుండి వచ్చే లేదా వెళ్లే సరుకును నిర్వహిస్తుంది. మూలాలు బాహ్య లింకులు జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ పోర్ట్ ట్రస్ట్ (JNPT) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ కస్టమ్స్ హౌస్