సేవ్రీ కోట

సెవ్రీ కోట (సెవ్రీ ఫోర్ట్ అని కూడా పిలుస్తారు) ముంబైలోని సెవ్రీలో బ్రిటిష్ వారు నిర్మించిన ఒక కోట. 1680లో నిర్మించబడిన ఈ కోట, ముంబై నౌకాశ్రయాన్ని చూసే విధంగా క్వారీ చేసిన కొండపై వాచ్ టవర్‌గా పని చేసింది. చరిత్ర పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం వరకు, ముంబై అనేక చిన్న ద్వీపాలను కలిగి ఉండేది. ఈ ద్వీపాలలో 1661లో ఏడింటిని ఇంగ్లాండ్ రాజు రెండవ చార్లెస్ కట్నంలో భాగంగా పోర్చుగీసు వారు బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించారు. ఓడరేవు పూర్తిగా ప్రతికూలంగా ఉండటంతో, బ్రిటిష్ వారు తమ స్థావరాన్ని సూరత్ నుండి ముంబైకి మార్చాలని ప్రణాళిక వేశారు. ఆఫ్రికన్ సంతతికి చెందిన, తమ నౌకాదళాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన సిద్ధిలు, మొఘలులతో పొత్తు పెట్టుకున్నారు. ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఆధ్వర్యంలోని బ్రిటిష్ వారు, మొఘలులు నిరంతరం ఒకరిపై ఒకరు యుద్ధాలు చేసుకునేవారు. మొఘలులకు మిత్రులుగా ఉన్నందున, సిద్ధిలు కూడా బ్రిటిష్ వారిని శత్రువులుగా ప్రకటించారు. 1672లో సిద్ధిలచే నిరంతర దాడులను ఎదుర్కొన్న ముంబైలో అనేక కోటలు నిర్మించబడ్డాయి, 1680లో సెవ్రీ కోట పూర్తయింది. ఇది పరేల్ ద్వీపంలో, తూర్పు సముద్ర తీరం, భారత ప్రధాన భూభాగాన్ని చూసే ఒక కొండపై ఉండేది. ఇందులో 50 మంది సిపాయిల దళం ఉండేది, దీనిని ఒక సుబేదార్ నిర్వహించేవాడు. ఇందులో ఎనిమిది నుండి పది ఫిరంగులు కూడా ఉండేవి. 1689లో సిద్ది సైన్యాధిపతి యతి సకత్ 20,000 మంది సైనికులతో ముంబైపై దాడి చేశాడు. మహీమ్ పట్టణాన్ని తొలగించే ముందు నౌకాదళం మొదట సెవ్రీ కోటను, తరువాత మజాగాన్ కోటను స్వాధీనం చేసుకుంది. ఈ కోట తరువాత 1772లో పోర్చుగీసు దాడిని తిప్పికొట్టిన యుద్ధంలో కూడా పాల్గొంది. ప్రాంతీయ శక్తుల పతనం తరువాత, కోటను ఖైదీలను ఉంచడానికి ఉపయోగించారు. తరువాత దీనిని బొంబాయి పోర్ట్ ట్రస్ట్ గోదాముగా మార్చారు. ఆర్కిటెక్చర్ ఈ కోట ప్రధానంగా రక్షణ కోసం నిర్మించబడింది, అలంకారాలు లేవు. దీనికి సరిహద్దులుగా అధిక రాతి గోడలు ఉన్నాయి, అదనపు రక్షణ కోసం లోపలి వలయంతో సహా. ఇది మూడు వైపులా ల్యాండ్ లాక్ చేయబడి, సుమారు 60 మీ (197 అడుగులు) ఎత్తైన కొండపై ఉంది. ప్రవేశ ద్వారం ఒక ప్రాంగణంలోకి వెళ్ళే రాతి ద్వారం. ప్రధాన ద్వారం నుండి ముందు వైపు దాడిని నివారించడానికి, లోపలి ప్రవేశాలు ప్రధాన ప్రవేశాలకు లంబంగా ఉంచబడ్డాయి. వాస్తుశిల్పంలోని ముఖ్యాంశాలలో పొడవైన గోపురం ఆకారపు కారిడార్‌తో పాటు పంచభుజి గది, సరళ వంపు నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. పరిరక్షణ ఈ కోట ప్రస్తుతం మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ, సంగ్రహాలయాల యాజమాన్యంలో ఉంది. ఇది గ్రేడ్ I వారసత్వ కట్టడంగా వర్గీకరించారు, ముంబై ఫోర్ట్ సర్క్యూట్ ప్రాజెక్ట్ మొదటి దశ కింద దీనిని పునరుద్ధరించడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. పునరుద్ధరణలో భాగంగా రెండు జోన్‌లను ఏర్పాటు చేస్తారు. జోన్ I లో కోట సమీప ప్రాంతం ఉంటుంది. శిథిలమవుతున్న గోడలకు మరమ్మతులు చేయడం, చెత్తను తొలగించడం, పైకప్పులను పునర్నిర్మించడం, మెట్లను సరిచేయడం, ప్రాంగణంలో ఒక తోటను ఏర్పాటు చేయడం వంటివి చేయాలి. ఒక మ్యూజియం కూడా నిర్మించనున్నారు. జోన్ II పునరుద్ధరణలో ముంబై పోర్ట్ ట్రస్ట్‌కు చెందిన చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలు ఉంటాయి. ఇందులో కోటను సముద్ర తీరానికి కలిపే సముద్రానికి అభిముఖంగా ఉండే నడకదారిని, అలాగే సుందరమైన తోట, ఫుడ్ కోర్ట్, యాంఫిథియేటర్‌ను ఏర్పాటు చేయాలి. ఈ ప్రాజెక్ట్ మొత్తం 2008లో వ్యయం ₹ 36.5 మిలియన్లు (US$432,000)గా అంచనా వేయబడింది. కోట వ్యూహాత్మక ప్రదేశం పక్షిశాస్త్రాన్ని కూడా ప్రోత్సహిస్తుంది, ఎందుకంటే ఈ ప్రాంతం వలస పక్షులు, ముఖ్యంగా చిన్న ఫ్లెమింగోలు తరచుగా వచ్చే సెవ్రీ బురద నేలలను చూసే విధంగా ఉంటుంది. గ్యాలరీ ఇవి కూడా చూడండి మహారాష్ట్రలోని కోటల జాబితా మూలాలు