శ్రీ మంగేష్ దేవాలయం

శ్రీ మంగేష్ దేవాలయం భారతదేశంలోని హిందూ దేవాలయం. ఇది గోవా, పోండా తాలూకా, ప్రియోల్ సమీపంలోని మంగేషి వద్ద ఉంది. ఇది నాగేశికి సమీపంలో ఉన్న మర్దోల్ నుండి 1 కి.మీ. దూరంలో, గోవా రాజధాని పనాజీ నుండి 21 కి.మీ. దూరంలో, మార్గోవ్ నుండి 26 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. శ్రీ మంగేషి సారస్వత బ్రాహ్మణులకు, ఇతర గోత్రాలకు కులదైవం. శ్రీ కవలే మఠం మఠాధిపతి శ్రీమద్ స్వామీజీ మంగేషిలోని శ్రీ మంగేష్ సంస్థాన్‌కు ఆధ్యాత్మిక అధిపతి. ఈ దేవాలయం గోవాలో అతిపెద్ద, తరచుగా సందర్శించే దేవాలయాలలో ఒకటి. 2011 నుండి, దేవాలయ పవిత్రతను కాపాడేందుకు దేవాలయం డ్రెస్ కోడ్‌ను పాటిస్తూ ఉంది. పురాణగాథ జానపద కథల ప్రకారం, పతి-పత్నులైన శివుడు, పార్వతీ దేవి ఆడిన పాచికల ఆటలో శివుడు ఓడిపోయి కైలాస పర్వతాన్ని విడిచిపెట్టి కుశస్థలి (ఆధునిక కోర్టాలిమ్) అడవులలో స్థిరపడ్డాడు. పార్వతి అతని కోసం వెతుకుతూ వచ్చినప్పుడు, శివుడు ఆమెను భయపెట్టడానికి పులి రూపంలోకి మారాడు. భయపడిన పార్వతి త్రాహి మాం గిరీశా! ("పర్వతాల దేవా, నన్ను రక్షించు!") అని కేకలు వేసింది. శివుడు వెంటనే తన అసలు రూపానికి వచ్చాడు. "మాం గిరీశా" అనే పదం కాలక్రమేణా మంగేష్‌గా మారింది. చరిత్ర ఈ దేవాలయం వాస్తవానికి 1543లో పోర్చుగీసుల వశమైన మొర్ముగావ్ ప్రాంతంలోని కుశస్థలి (ప్రస్తుత కోర్టాలిమ్) గ్రామంలో ఉండేది. 1560 సంవత్సరంలో, పోర్చుగీసులు సాల్సెట్ (మొర్ముగావ్) తాలూకాలో క్రైస్తవ మత మార్పిడి ప్రారంభించినప్పుడు, కౌండిన్య గోత్రం, వత్స గోత్రానికి చెందిన సారస్వత బ్రాహ్మణులు అఘనాశిని (జువారీ నది) (సాంకోల్) నది ఒడ్డున ఉన్న కుశస్థలిలోని అసలు ప్రదేశం నుండి మంగేష్ విగ్రహాన్ని మరింత సురక్షితంగా ఉంచడానికి అత్రుంజా తాలూకాలోని ప్రియోల్ గ్రామంలోని మంగేషి వద్ద ప్రస్తుత ప్రదేశానికి మార్చారు, అప్పట్లో ఈ ప్రాంతాన్ని అంట్రుజ్ మహల్ (పోండా) కు చెందిన సోండే హిందూ రాజులు పాలించేవారు. మార్పు జరిగినప్పటి నుండి, మరాఠా పాలనలో, 1890లో ఈ దేవాలయాన్ని రెండుసార్లు పునర్నిర్మించారు, పునరుద్ధరించారు. చివరి పునరుద్ధరణ 1973లో జరిగింది, అప్పుడు దేవాలయంలోని ఎత్తైన గోపురంపై బంగారు కలశం (పవిత్ర పాత్ర) అమర్చారు. అసలు ప్రదేశం చాలా సాధారణ నిర్మాణంగా ఉండేది, ప్రస్తుత నిర్మాణం మరాఠా సామ్రాజ్యం ఆధ్వర్యంలో నిర్మితమైంది, దీన్ని మార్చిన దాదాపు 150 సంవత్సరాల తర్వాత ఇది జరిగింది. శ్రీ మంగేష్‌కు ప్రబల భక్తుడైన వారి సర్దార్ శ్రీ రామచంద్ర మల్హర్ సుఖ్తంకర్ సూచన మేరకు పేష్వాలు 1739లో మంగేషి గ్రామాన్ని దేవాలయానికి దానం చేశారు. ఇది నిర్మించిన కొద్ది సంవత్సరాలకే, ఈ ప్రాంతం 1763లో పోర్చుగీసు అధికారం కిందకు వచ్చింది. అప్పటికి, పోర్చుగీసులు తమ ప్రారంభ మతపరమైన ఉత్సాహాన్ని కోల్పోయారు, మరాఠాల చేతిలో పదేపదే ఓడిపోయారు, ఇతర మతాల పట్ల సహనంతో వ్యవహరించడం ప్రారంభించారు, కాబట్టి ఈ నిర్మాణం చెక్కుచెదరకుండా ఉండిపోయింది. దేవతలు ప్రధాన దైవం ప్రధాన దేవాలయం శివునికి మంగేష్ రూపంలో అంకితం చేయబడింది. ఇక్కడ దేవుడిని శివ లింగంగా పూజిస్తారు. ఆయన వత్స, కౌండిన్య గోత్రాలకు చెందిన గౌడ సారస్వత బ్రాహ్మణులకు కులదైవం. ఇతర దేవతలు ఈ సముదాయంలో నంది, గణేశుడు, పార్వతి, వత్స గోత్రానికి చెందిన గ్రామపురుష దేవశర్మతో సహా ఇతర దేవతల ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి. ప్రధాన భవనం వెనుక భాగంలో ఉన్న ఉప దేవాలయాలలో మూలకేశ్వర్, వీరభద్రుడు, శాంతదుర్గ, లక్ష్మీ నారాయణుడు, సూర్యుడు, గరుత్మంతుడు, కాల భైరవుడు వంటి దేవతలు కొలువై ఉన్నారు. పురాణగాథ మంగేష్ లింగాన్ని సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మ హిమాలయాలలో భగీరథి నది ఒడ్డున ఉన్న మంగిరీష్ (మొంగిర్) పర్వతంపై సృష్టించాడని చెబుతారు, అక్కడి నుండి సారస్వత బ్రాహ్మణులు దానిని బీహార్‌లోని త్రిహోత్రపురికి తీసుకువచ్చారు. వారు ఆ లింగాన్ని గోమంతకానికి తీసుకువెళ్లి, జువారీ నది ఒడ్డున ఉన్న మొర్ముగావ్ వద్ద కుశస్థలి (ఆధునిక కోర్టాలిమ్) లో స్థిరపడ్డారు, పోర్చుగీసు దండయాత్రల కారణంగా ఆ లింగాన్ని తిరిగి మంగేష్‌లోని ప్రస్తుత ప్రదేశానికి తరలించడానికి ముందు ప్రారంభంలో ఇక్కడే దేవాలయాన్ని స్థాపించారు. ఆలయ సముదాయం దేవాలయ నిర్మాణంలో అనేక గోపురాలు, స్తంభాలు, బ్యాలస్ట్రేడ్‌లు ఉన్నాయి. సారస్వత వాస్తుశిల్ప శైలిలో ఉన్న ఆలయ సముదాయంలో ప్రముఖమైన నంది విగ్రహం, అందమైన ఏడు అంతస్తుల దీపస్తంభం (దీపాల టవర్) ఉన్నాయి. ఈ దేవాలయంలో అద్భుతమైన నీటి తొట్టి కూడా ఉంది, ఇది ఆలయంలోని పురాతన భాగం అని నమ్ముతారు. సభా మండపం 500 మందికి పైగా కూర్చోగలిగే విశాలమైన హాలు. దీని అలంకరణలో పంతొమ్మిదో శతాబ్దపు షాన్డిలియర్లు ఉన్నాయి. సభా మండపం మధ్య భాగం మంగేష్ విగ్రహం ప్రతిష్టించబడిన గర్భగుడి (ప్రధాన గర్భగుడి) కి దారి తీస్తుంది. ఆచారాలు రోజువారీ ఆచారాలు గోవాలోని చాలా దేవాలయాల మాదిరిగానే, మంగేషి దేవాలయంలో ప్రతిరోజూ పెద్ద సంఖ్యలో పూజలు జరుగుతాయి. ప్రతిరోజూ ఉదయం, షోడశోపచార పూజలు, అనగా అభిషేకం, లఘురుద్ర, మహారుద్ర పూజలు నిర్వహిస్తారు. దీని తర్వాత మధ్యాహ్నం మహా-హారతి, రాత్రి పంచోపచార పూజ జరుగుతాయి. ప్రతి సోమవారం, మంగేష్ ఉత్సవ విగ్రహాన్ని సంగీత వాయిద్యాల నడుమ పల్లకిలో ఊరేగింపుగా తీసుకువెళతారు, ఆపై సాయంత్రం హారతి ఇస్తారు. పండుగలు వార్షిక పండుగలలో శ్రీరామనవమి, అక్షయ తృతీయ, అనంత్ వ్రతోత్సవం, నవరాత్రి, దసరా, దీపావళి, మాఘ పౌర్ణమి ఉత్సవం (జాత్రోత్సవం), మహాశివరాత్రి ఉన్నాయి. మాఘ పౌర్ణమి ఉత్సవం మాఘ శుక్ల సప్తమి రోజున ప్రారంభమై మాఘ పౌర్ణమి (మాఘ మాస పౌర్ణమి రాత్రి) తో ముగుస్తుంది. చిత్రమాలిక మూలాలు బాహ్య లింకులు