รานี กี วาว

รานี กี วาว (คุชราต: રાણી કી વાવ, เทวนาครี: रानी की वाव, Rani ki Vav) หรือ รานกีวาว (คุชราต: રાણકી વાવ, Ranki vav) หรือเรียกตามความหมายว่า บ่อน้ำขั้นบันไดของพระราชินี (อังกฤษ: Queen’s stepwell) เป็นบ่อน้ำขั้นบันไดในเมืองปาฏัณ รัฐคุชราต ประเทศอินเดีย สร้างขึ้นในสมัยจักรวรรดิจลุกยะ และตั้งอยู่บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวตี ใน ประพันธ-จินตมณี วรรณกรรมโดยภิกษุไชนะ เมรุตุงคะในปี 1304 ระบุว่า "อุทยมตี (Udayamati) ธิดาแห่งนรวรหะ เขนคาร (Khengara) สร้างบ่อน้ำขั้นบันไดใหม่ขึ้นมาที่ศรีปาฏฏณา (ปาฏัณ) ยิ่งใหญ่อลังการยิ่งกว่าเขื่อนสหัสตรลึงค์" ในวรรณกรรมนี้ระบุว่าบ่อน้ำขั้นบันไดสร้างขึ้นในปี 1063 และก่อสร้างเสร็จใช้เวลา 20 ปี เป็นที่เข้าใจกันโดยทั่วไปว่าสร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงราชาภีมะที่หนึ่ง (ค. ป. 1022 – 1064) โดยพระราชินีอุทยมตี ในขณะที่คณะผู้เชี่ยวชาญระบุปีก่อสร้างของบ่อน้ำขั้นบันไดอยู่ที่ปี 1032 โดยเปรียบเทียบความคล้ายคลึงทางสถาปัตยกรรมกับวิมลวสาหีมนเทียร ในปี 1986 กรมสำรวจโบราณคดีอินเดีย (ASI) เริ่มการขุดค้นและสำรวจรานีกีวาวครั้งใหญ่ ที่ซึ่งมีการขุดพบรูปของพระนางอุทยมตี และมีการทำนุบำรุงซ่อมแซมใหญ่ระหว่างปี 1981 ถึงปี 1987 รานีกีวาวได้รับสถานะแหล่งมรดกโลกโดยยูเนสโกเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2014 รานีกีวาวได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในบ่อน้ำขั้นบันไดที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งและเป็นตัวอย่างชิ้นเอกของสถาปัตยกรรมบ่อย้ำขั้นบันไดในคุชราต โดยสร้างขึ้นด้วยสถาปัตยกรรมแบบมรู-คุรชร คล้ายคลึงกับวิมลสาหีมนเทียรแห่งเขาอาบู และ สุรยมนเทียรแห่งโมเธรา อ้างอิง แหล่งข้อมูลอื่น Mankodi, Kirit (1991). The Queen's stepwell at Patan (ภาษาอังกฤษ). Bombay: Project for Indian Cultural Studies. ISBN 978-81-900184-0-1. OCLC 28801053. 3D Model