ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਮੰਦਿਰ, ਕੋਲਹਾਪੁਰ

ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਮੰਦਰ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਬਾਬਾਈ ਮੰਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਰਵੋਚ ਮਾਤਾ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਬਾਬਾਈ ਵਜੋਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਮਹਾਤਮਿਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਦੇਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਤਿੰਨ-ਅੱਧ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਮਹਾਤਮਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹਨ। ਵਰਣਨ ਦੇਵੀ ਮਾਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਮੰਦਰ 634 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਚਾਲੁਕਿਆ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਰਨਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਪੱਥਰ ਦੇ ਚੌਬਾਰੇ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 40 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ. ਹੈ। ਮਾਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਾਲੇ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਉਕਰੀ ਮੂਰਤੀ 3 ਅੱਧ ਫੁੱਟ ਉਚੀ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਧ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਚਕ੍ਰ (ਸ਼੍ਰੀ ਯੰਤਰ) ਉਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਵਾਹਨ, ਪੱਥਰ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਨੂੰ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਰੀਟ (ਮੁਕੁਟ) ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮਾਤੂਲੁੰਗਾ ਫਲ, ਗਦਾ, ਕਵਚ ਅਤੇ ਪਾਨਪਾਤ੍ਰ (ਪਾਨੀ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ) ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਿਵਰਣਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੇਵੀ ਮਹਾਤਮਯ ਦੇ ਰਹੱਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਮਹਾਕਾਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਮਹਾਤਮਯ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਮਲਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਕਰਵੀਰ ਨਾਮ ਅੱਜ ਵੀ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਤਿਹਾਸ ਹਵਾਲੇ