ಭಂಡಾರ್ಕರ್ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ

ಭಂಡಾರ್ಕರ್ ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ( BORI ) ಅಥವಾ ಭಂಡಾರ್ಕರ್ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಳೆಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ . ಇದು ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಇದನ್ನು ಜುಲೈ ೬, ೧೯೧೭ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಗೋಪಾಲ್ ಭಂಡಾರ್ಕರ್ (೧೮೩೭–೧೯೨೫) ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೧೮೬೦ ರ ಕಾಯ್ದೆ XXI ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಾಂಬೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ೩,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಅನುದಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಅನುದಾನಗಳಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗದಿಂದಲೂ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ೧,೨೫,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ೨೯,೫೧೦ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ "ಆನಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಭಂಡಾರ್ಕರ್ ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್" ಎಂಬ ಜರ್ನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಯೋಜನೆಯಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಿಷನ್ ಫಾರ್ ಮ್ಯಾನುಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ಸ್ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಋಗ್ವೇದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಮೆಮರಿ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸಂಗ್ರಹ ೧೮೬೬ ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸಂಗ್ರಹ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಜಾರ್ಜ್ ಬುಹ್ಲರ್, ಎಫ್. ಕೀಲ್ಹಾರ್ನ್, ಪೀಟರ್ ಪೀಟರ್ಸನ್, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಗೋಪಾಲ್ ಭಂಡಾರ್ಕರ್, ಎಸ್.ಆರ್. ಭಂಡಾರ್ಕರ್, ಕಥವತೆ ಮತ್ತು ಘಾಟೆ ಅವರಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ೧೭,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮೊದಲು ಬಾಂಬೆಯ ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಉತ್ತಮ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ (ಪುಣೆ) ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ ಭಂಡಾರ್ಕರ್ ಓರಿಯಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (BORI) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರ, BORI ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಗಿನ ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು BORI ನ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್, ಏಪ್ರಿಲ್ ೧, ೧೯೧೮ ರಂದು BORI ಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಕ್ಯುರೇಟರ್ ಪಿ.ಕೆ. ಗೋಡೆ ಈ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಕ್ರಿಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ೨೯,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಗ್ರಹದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭಾಗ (೧೭,೮೭೭ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು) "ಸರ್ಕಾರಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ"ದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ೧೧,೬೩೩ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿಕ್ರಿ.ಶ ೧೩೨೦ ದಿನಾಂಕದ Cikitsāsārasangraha ಕಾಗದದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ.೯೦೬ ದಿನಾಂಕದ Upamitibhavaprapañcakathā ತಾಳೆಗರಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸೇರಿವೆ. ಬಿಒಆರ್‌ಐ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಪಂಡಿತ್ ಪಾಂಡುರಂಗ ವಾಮನ ಕಾಣೆ . ಒಬ್ಬರು. ಮಹಾಭಾರತದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿ BORI ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧,೧೯೧೯ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಯೋಜನೆಯೆಂದರೆ ಮಹಾಭಾರತದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿಯ ತಯಾರಿಕೆ. ವಿ.ಎಸ್. ಸುಕ್ತಂಕರರನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ೧,೧೯೨೫ ರಂದು ಯೋಜನೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪಾದಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಜನವರಿ ೨೧, ೧೯೪೩ ರಂದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಎಸ್.ಕೆ. ಬೆಲ್ವಾಲ್ಕರ್ ಅವರನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧, ೧೯೪೩ ರಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪಾದಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧, ೧೯೬೧ರಂದು, ಎಸ್.ಕೆ. ಬೆಲ್ವಾಲ್ಕರ್ ಅವರ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಪಿ.ಎಲ್. ವೈದ್ಯ ಅವರನ್ನು ಯೋಜನೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪಾದಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಜುಲೈ ೬, ೧೯೫೭ ರಂದು ಆರ್.ಎನ್. ದಾಂಡೇಕರ್ ಅವರನ್ನು ಜಂಟಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯಾಪಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿ, ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೨, ೧೯೬೬ ರಂದು ಆಗಿನ ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ೧೨೫೯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿರುವ (೧೫,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಧ-ಕ್ವಾರ್ಟೊ ಗಾತ್ರದ ಪುಟಗಳು) ಈ ಆವೃತ್ತಿಯು ೮೯,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮಹಾಭಾರತದ ೧೮ ಪರ್ವಗಳ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಉಪಕರಣ ಮತ್ತು ವಿ.ಎಸ್. ಸೂಕ್ತಂಕರರು ಬರೆದ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ವಿಧಾನದ ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ (ಸಂಪುಟ I). ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಹರಿವಂಶದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿ, ಪ್ರತಿಕಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ, ಪೂರಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದೆ. ಹರಿವಂಶದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ೧೯,೧೯೫೪ ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಪ್ರಕಟಣೆಯು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹರಿವಂಶದ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆರು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಕಾ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಅನುಬಂಧಗಳೊಂದಿಗೆ ೩,೬೦,೦೦೦ ಪದ್ಯ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸ್ಥಾಪಿತ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಸಿಡಿ-ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. BharatVidya.in ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮಹಾಭಾರತದ ಕುರಿತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ತಮ್ಮ ಮನ್ ಕಿ ಬಾತ್ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಿಂಗಳಿನ ಒಳಗೆ ೧,೨೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಿಯುವವರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತವಿದ್ಯಾ ವೇದಿಕೆ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಇದರಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತವಾದ , BORI ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ್‌ವಿದ್ಯಾ (bharatvidya.in) ಎಂಬ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ, ಮೂಲ ಆಧಾರಿತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಈ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತವಿದ್ಯಾ ವೇದಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಹಾಭಾರತ, ದೇವಾಲಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಕೌಟಿಲ್ಯನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಭಾರತೀಯ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮ, ಐಕೆಎಸ್ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಾದ್ಯಂತ ೨೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಯಂ-ಗತಿಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೋರ್ಸ್ ಮುಗಿದಾಗ, BORI ಮತ್ತು ಭಾರತವಿದ್ಯಾ ಜತೆಯಾಗಿ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಾದ ಮಹಾಭಾರತದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪಿ.ವಿ. ಕಾಣೆ ಅವರ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಈ ಮೂಲಭೂತ ಪಠ್ಯಗಳು ಈಗ ಭಾರತವಿದ್ಯಾ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಿಕಾ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP) ೨೦೨೦ ರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಭಾರತವಿದ್ಯಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ ೨೦೨೦ ಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ, ಇದು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (IKS) ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವವರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು BORI ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ IKS ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು NEP ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶ ಭಂಡಾರ್ಕರ್ ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (BORI) ತನ್ನ ಅಪರೂಪದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ತಾಳೆಗರಿ ಪಠ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳ ವಿಶಾಲ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಗಮನಾರ್ಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ೨೦೧೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯು - ೭.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು - ವಿನಾಶಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸುಮಾರು ೧೬,೦೦೦ ಅಪರೂಪದ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಾರ್ಡಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಬೆಂಬಲಿಸಿತು, ಇದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಡಿಜಿಟಲೀಕರಿಸಿದ ವಿಷಯವನ್ನು BoriLib.com ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ (C-DAC) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಆಗಿದೆ. ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ BoriLib ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ನಂತರ, ವರ್ಧಿತ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ೨೦೨೬ ರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯನ್ನು ಮರುಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, BORI ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಧಿಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ ಮೀಸಲಾದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಸೌಲಭ್ಯವು ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಆಮ್ಲೀಕರಣ, ಮರುಬಂಧ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಯಂತಹ ಆರ್ಕೈವಲ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತಿದಿನ ೪–೫ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಂಶಾವಳಿಗಳು, ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಠ್ಯಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಖಾಸಗಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ, ಕೆಲವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಲಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಮಿಷನ್ BORI ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಮಿಷನ್ (NAMAMI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರ (MCC) ಮತ್ತು ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ (MRC) ಎರಡೂ ಆಗಿದೆ. ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ನಂತರ, BORI ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗೋವಾದಾದ್ಯಂತ ೪೬,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ೧,೨೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ನಿಜಾಮ್ ಮತ್ತು "ನಿಜಾಮ್ ಅತಿಥಿ ಗೃಹ" ದಿಂದ ದೇಣಿಗೆ ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ, ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಹಣದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಏಳನೇ ನಿಜಾಮ ಮೀರ್ ಉಸ್ಮಾನ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅವರು ೧೧ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೧೦೦೦/- ರೂ.ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು "ನಿಜಾಮ್ ಅತಿಥಿ ಗೃಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅತಿಥಿ ಗೃಹದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ೫೦,೦೦೦ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕಚೇರಿಯು ಜೂನ್ ೧, ೧೯೪೯ ರವರೆಗೆ ನಿಜಾಮ್ ಅತಿಥಿ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಸಹ ನೋಡಿ ಪಾಂಡುರಂಗ ವಾಮನ ಕಣೆ ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾಲೇಜು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು BORI ನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅನ್ನು