ബേലാപ്പൂർ കോട്ട

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നവി മുംബൈയിലെ (ന്യൂ ബോംബെ) ബേലാപ്പൂർ എന്ന സ്ഥലത്തിനു സമീപമുള്ള ഒരു കോട്ടയാണ് ബേലാപ്പൂർ കോട്ട . ജൻജീറയിലെ സിദ്ദികളാണ് ഈ കോട്ട പണിതത്. പിന്നീട് പോർച്ചുഗീസുകാരും അതിനുശേഷം മറാഠകളും ഇത് കീഴടക്കി. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ കോട്ട പിടിച്ചെടുത്തു. ബോംബെ പ്രസിഡൻസിയുടെ വിപുലീകരണത്തോടെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഈ മേഖലയിൽ മേധാവിത്വം നേടിയശേഷം കോട്ടയുടെ തന്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യം കുറയുകയും അത് പ്രവർത്തനരഹിതമാവുകയും ചെയ്തു. സ്ഥാനം നവി മുംബൈ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷന്റെ ആസ്ഥാനമായ സി.ബി.ഡി. ബേലാപ്പൂർ എന്ന സ്ഥലത്താണ് ഈ കോട്ട. മുംബൈ സബർബൻ റെയിൽവേയുടെ ഭാഗമായ ബേലാപ്പൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും ഏകദേശം 2.5 കി.മീ. ദൂരമുണ്ട് ഈ കോട്ടയിലേക്ക്. വാശി-ബേലാപ്പൂർ പാം ബീച്ച് റോഡ് ഉറൺ-ബേലാപ്പൂർ റോഡുമായി സന്ധിക്കുന്നയിടത്തു നിന്നും അല്പം മാറി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പൻവേൽ കടലിടുക്കിന്റെ അരികിലായി ഒരു കുന്നിൻ മുകളിലാണ് ഇത് നിലകൊള്ളുന്നത്. ചരിത്രം പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുത്ത ശേഷം 1560–1570 ൽ സിദ്ദികൾ ഈ കോട്ട നിർമ്മിച്ചു. 1682-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാർ കോട്ട തിരിച്ചുപിടിച്ചു. 1733 ൽ ചിമാജി അപ്പയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മറാഠാ സൈന്യം പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കോട്ടയുടെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുത്തു. പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് വിജയകരമായി തിരിച്ചുപിടിക്കുകയാണെങ്കിൽ അടുത്തുള്ള അമൃതൈശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിൽ 'ബെലി'(കൂവളം) ഇലകളുടെ മാല സ്ഥാപിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം ശപഥം ചെയ്തിരുന്നു. ഈ വിജയത്തിനുശേഷം കോട്ടയെ ബെലാപൂർ കോട്ട എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു. 1817 ജൂൺ 23-ന് ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ ക്യാപ്റ്റൻ ചാൾസ് ഗ്രേ പിടിച്ചടക്കുന്നതുവരെ മറാഠകൾ ഈ പ്രദേശം ഭരിച്ചു. ഈ പ്രദേശത്തെ മറാഠ കോട്ടകൾ തകർക്കുക എന്ന നയപ്രകാരം ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഈ കോട്ട ഭാഗികമായി നശിപ്പിച്ചു. ഈ കോട്ടയിൽ നിന്നും എലിഫന്റാ ഗുഹകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഘാരാപുരി ദ്വീപിലേക്ക് ഒരു തുരങ്കമുണ്ടെന്ന് പ്രദേശവാസികൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. അവലംബം ചിത്രശാല