गोल गुम्बज

गोल गुम्बद या गोल गुम्बज, (फारसी گل گنبذ) बीजापुरक सुल्तान मुहम्मद आदिल शाहक मकबरा छी आ बीजापुर, कर्नाटकमे स्थित अछि । एकरा फारसी वास्तुकार दाबुल के याकुत सन् १६५६ मे निर्माण करौने छल । मुदा मूल रूपमे साधारण निर्माण भेला बादो अपन स्थापत्य विशेषतासभक कारण दक्षिणी वास्तुकलाक विजय स्तम्भ मानल जाइत अछि । ई डेक्कन वास्तुशिल्पक आधारमे निर्माण कएल गेल अछि । वास्तु एकर संरचनाक मूलमे ४७.५ मिटर (१५६ फिट) क भुजासभ भेल एक घन अछि, जकर उपरस्थ ४४ मी (१४४ फिट) बाहरी व्यास भेल एक विशाल गुम्बद अछि । दो समान कोण पर घूमैत चतुर्भुजसभसँ बनल एक-दोसरकें कटैत आठ मेहराबसभसँ गुंथल ई गुम्बदीय त्रिभुज-कोण बनैत अछि ई गुम्बदकें उठेनाए अछि । ई घन चार कोणसभ पर गुम्बदनुमा छतरीसँ ढकल अष्टकोणीय सप्त-तलीय अट्टालिका या मिनारसँ बनल अछि । एकर भितर सीढ़िसभ सेहो अछि । ई प्रत्येक मीनारसभक ऊपरी तल पैग गुम्बदकें घेरैत एक गलीमे खुलैत अछि । मकबराक मुख्य कक्षक भीतर चारो दिस सीढ़िसभसँ घेरल एक चौकोर चबूतरा अछि । ई चबूतराक मध्य एक कब्रक पत्थर अछि, जकर नीचा एकर असल कब्र बनल अछि । आदिल शाही वंशक मकबरामे एहि प्रकारक एकमात्र उदाहरण छी । उत्तरी दिसक मध्यमे, एक वृहत अर्ध-अष्टकोणीय आकार बाहर दिस निकलैत अछि । १,७०० मी२ (१८,००० वर्ग फिट), क्षेत्रफलक आधारमे ई मकबरा विश्वक सबसँ पैग एकल-कक्ष आ बिना कोनो मध्य आधार वाला निर्माण छी । मकबराक गुम्बदक आन्तरिक परिधि पर एक गोलाकार गलियारा बनल अछि, जकरा अङ्ग्रेज व्हिस्परिङ ग्यालेरी अर्थात फुस्फुसाबै वाला गलियारा नाम देनए अछि । ई गलियाराक निर्माणमे प्रयुक्त ध्वनि-विज्ञानक वास्तुमे सम्मिलनक कारण एतय कनिको फुस्फुसाएल एको शब्द एकर व्यासक ठीक दोसर दिस एकदम स्पष्ट सुनाएल दैत अछि । चित्र दीर्घा सन्दर्भ सामग्रीसभ बाह्य जडीसभ गोल गुम्बज भारतीय पुरातात्त्विक सर्वेक्षण विभागक जालस्थल आर्कनेट सङ्ग्रहित २०१०-१०-२४ वेब्याक मेसिन डिजिटल पुस्तकालय