นาคารชุนโกณฑะ

นาคารชุนโกณฑะ (อักษรโรมัน: Nagarjunakonda; เขาพระนาคารชุน) เป็นเมืองโบราณและแหล่งโบราณคดีที่ปัจจุบันอยู่บนเกาะ ใกล้กับแหล่งน้ำนาคารชุนสาคร อำเภอปัลนาฑู รัฐอานธรประเทศ ประเทศอินเดีย ถือเป็นหนึ่งในแหล่งโบราณคดีพุทธที่รุ่มรวยที่สุดในโลก ปัจจุบันพื้นที่ตั้งเดิมเกือบทั้งหมดอยู่ใต้น้ำที่เกิดจากการสร้างเขื่อนนาคารชุนสาคร นักโบราณคดีจึงขุดค้นและเคลื่อนย้ายซากปรักหักพังขึ้นไปอยู่บนเกาะที่เหนือระดับน้ำเขื่อน ซึ่งตั้งอยู่จนถึงปัจจุบัน ในอดีต นาคารชุนโกณฑะเป็นหนึ่งในมหาวิทยาลัยและอารามพุทธที่สำคัญของภูมิภาค ซากของแหล่งนาคารชุนโกณฑะปรากฏทั้งซากของศาสนสถานในศาสนาพุทธมหายานและศาสนาฮินดู นาคารชุนโกณฑะตั้งอยู่ห่างไป 160 กิโลเมตรจากอมราวตีสถูป ประติมากรรมที่พบที่นี่ปัจจุบันนำไปจัดแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑ์ต่าง ๆ ทั้งในและนอกประเทศอินเดีย และมีลักษณะทางศิลปกรรมที่สำคัญในกลุ่มศิลปกรรมอมราวตี ที่บางครั้งอาจเรียกว่าแบบอานธระยุคหลัง นอกจากนี้ยังมีพื้นที่ของอดีตพระราชวังซึ่งมีประติมากรรมรูปทางฆราวาสที่ถือว่าพบได้ยากในสมัยนั้น และมีอิทธิพลจากโรมัน ชื่อในปัจจุบันนั้นตั้งตามพระนาคารชุน คุรุมหายานรูปสำคัฐที่เข้าใจกันว่าเป็นผู้พัฒนาบริเวณนี้ชึ้น กระนั้นไม่เป็นที่ทราบแน่ชัดว่าท่านมีความเกี่ยวเนื่องกับการสร้างนาคารชุนโกณฑะขึ้นมาจริงหรือไม่ ชื่อดั้งเดิมที่ใช้ในสมัยที่เจริญรุ่งเรืองคือ "วิชยปุรี" (Vijayapuri) แหล่งนี้ถูกค้นพบครั้งแรกในปี 1926 โดยครูโรงเรียนชาวท้องถิ่นคนหนึ่ง สุรปรชู เวงกฏรามิยะฮ์ (Suraparaju Venkataramaih) ซึ่งพบเสาหินโบราณที่นี้และรายงานไปยังรัฐบาลของรัฐมัทราส ซึ่งต่อมาได้ส่งผู้ช่วยแผนกเตลูกูของหน่วยโราณคดีและจารึกมัทราส ศรี สรัสวตี (Shri Sarasvati) มายังแหล่งนี้ การขุดค้นทางโบราณคดีอย่างเป็นระบบเริ่มต้นโดย เอ เอช เลิงเฮิสต์ ในปี 1927–1931 โดยขุดพบสถูปเจดีย์และประติมากรรมมากมาย อ้างอิง