జీడిమెట్ల చెరువు

జీడిమెట్ల చెరువు హైదరాబాదు నగరంలో ఐదవ పెద్దచెరువు. దీనిని ఫాక్స్ సాగర్ లేక్, కొల్లచెరువు అనికూడా పిలుస్తారు. రెండు కిలోమీటర్లకు పొడవు వెడల్పుతో ఉండే ఈ చెరువు కొంపల్లికి సమీపంలోని జీడీమెట్లలో ఉంది. ఇది చేపల వేట, పిక్నిక్‌లకు అనువైన చెరువు. సమీపంలో శ్రీ కాలభైరవ స్వామి సహిత విశ్వేశ్వర దేవస్థానం నెలకొని ఉంది. ఈ ఆలయంలో విశ్వేశ్వరుడితో పాటు కాలభైరవ స్వామి కొలువై ఉన్నారు. చరిత్ర 1897లో నిజాం నవాబులు (మహబూబ్ అలీ ఖాన్) హైదరాబాద్ నగరానికి నీటి వనరులను మెరుగుపర్చడానికి 31 చెరువులలో నిర్మించగా, అందులో ఒకటి ఈ జీడిమెట్ల చెరువు. దీనిని ఫాక్స్ సాగర్ మీద ఒక ఆనకట్టగా నిర్మించారు. నిజాం కాలంలో సమీప గ్రామాలకు తాగునీటిని, సాగునీటిని అందించింది. మూసినదిలో ఉస్మాన్ సాగర్, హిమాయత్ సాగర్ నిర్మాణానికి ముందు ఈ సరస్సు నిర్మించబడింది. ఈ సరస్సు ఒకప్పుడు హుస్సేన్ సాగర్‌తో మూసినది ఉపనది ద్వారా అనుసంధానించబడింది. ఇతర వివరాలు ఇది ఒకప్పుడు 290 ఎకరాల (1.2 చకిమీ) విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉండేది. 2014 నాటికి, ఆక్రమణ కారణంగా, ఇది 126 ఎకరాల (0.51 చకిమీ) వైశాల్యం మాత్రమే మిగిలింది. చెరువు ఒడ్డున పంప్ హౌస్ గా నిర్మించిన రాతి నిర్మాణం ఇప్పటికీ ఉంది. దీనికిగల ఉక్కు నిర్మాణాలు తుప్పు పట్టాయి. ఈ చెరువును శుభ్రపరచడానికి ప్రభుత్వ సంస్థలు, వాలంటీర్లు కొన్ని ప్రయత్నాలు ప్రారంభించారు. మూలాలు