ତେଲେଙ୍ଗାନା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ

ତେଲେଙ୍ଗାନା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ହେଉଛି ଭାରତର ନବଗଠିତ ତେଲେଙ୍ଗାନା ରାଜ୍ୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ । ଏହା ତତକାଳୀନ ହାଇଦ୍ରାବାଦର ସପ୍ତମ ନିଜାମ ମୀର ଓସମାନ ଅଲି ଖାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ପ୍ରାଥମିକ ଭାବରେ ଏହା ପୂର୍ବତନ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ୧୯୫୬ ମସିହାର ନଭେମ୍ବର ମାସରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟ ଗଠିତ ହେବା ପରେ ଏହାକୁ "ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ" ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ କରାଯାଇଥିଲା । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟ ବିଭାଜନ ପରେ ଏହି ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ "ହାଇଦ୍ରାବାଦ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ" ଭାବେ ପୁନଃ ନାମକରଣ କରାଯାଇଥିଲା । 2018 ଡିସେମ୍ବର 26 ରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏକ ଆଦେଶ ଜାରି କରି "ହାଇଦ୍ରାବାଦ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ"କୁ ବିଭକ୍ତ କରି, ହାଇଦ୍ରାବାଦ ରେ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଆସନ ସହିତ ତେଲେଙ୍ଗାନା ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏବଂ ଅମରାବତୀ ରେ ମୁଖ୍ୟ ଆସନ ସହିତ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ପାଇଁ ଏକ ଅନ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଗଠନ କରିଥିଲେ । ଏହି ବିଭାଜନ ଓ ଦୁଇଟି ନୂତନ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଗଠନ 2019 ଜାନୁଆରୀ 1 ରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା । 2014 ଜୁନ 2 ରୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ 2014 ଲାଗୁ ହେବା ପରେ, ଏହି ନ୍ୟାୟାଳୟ ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଭାବେ କାମ କରୁଥିଲା । 2019 ଜାନୁଆରୀ 1 ରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ପାଇଁ ଅଲଗା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଗଠନ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାକୁ "ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ" ଭାବରେ ଉଦ୍‌ଘାଟିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ହାଇଦ୍ରାବାଦରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଏଥିପାଇଁ 42 ଜଣ ବିଚାରପତିଙ୍କ ପଦବୀ ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଛି । 2023 ଜୁଲାଇରେ ଆଲୋକ ଆରାଧେଙ୍କୁ ତେଲେଙ୍ଗାନା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନୂତନ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ନ୍ୟାୟିକ ଇତିହାସ ନିଜାମ ଶାସନ ସମୟରେ ଏହି ନ୍ୟାୟାଳୟ "ଅଦାଲତୁଲ ଆଲିୟା ଓସମାନିଆ" (ଓସମାନ ଅଲି ଖାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଅଦାଲତ) ପଚିତ ଥିଲା । ୧୯୫୬ ନଭେମ୍ବର 5 ରେ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଗଠିତ ହେବା ପରେ ଏହାକୁ "ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ" ଭାବେ ନାମକରଣ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ 2019 ଜାନୁଆରୀ 1 ରେ ତେଲେଙ୍ଗାନା ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ପରେ ଏହି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇ ଦୁଇଟି ନୂତନ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା । ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଭବନର ଇତିହାସ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଭବନ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁସି ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଭବନ ଲାଲ ଓ ସାଧା ରଙ୍ଗର ପଥରରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି ଓ ଇଣ୍ଡୋ-ସାରାସେନିକ ଶୈଳୀରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ଭବନ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ସହରର ଏକ ସୁନ୍ଦର ନ୍ୟାୟାଳୟ ଭବନ ଭାବେ ପରିଚିତ । ଏହି ଭବନର ନିର୍ମାଣ ନିଜାମ ସପ୍ତମ ମୀର ଓସମାନ ଅଲି ଖାନଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଆଧାର