पेरियार नदी

पेरियार नदी (अर्थ: मोठी नदी ) ही भारतातील केरळ राज्यातील सर्वात लांब आणि सर्वाधिक विसर्ग क्षमता असलेली नदी आहे. ही या प्रदेशातील काही बारमाही वाहणाऱ्या नद्यांपैकी एक आहे आणि अनेक प्रमुख शहरांना पिण्याचे पाणी पुरवते. केरळच्या अर्थव्यवस्थेसाठी पेरियार ही अत्यंत महत्त्वाची आहे. केरळच्या विद्युत उर्जेचा मोठा भाग इडुक्की धरणातून निर्माण होतो आणि औद्योगिक आणि व्यावसायिक क्रियाकलापांच्या प्रदेशातून वाहतो. ही नदी तिच्या संपूर्ण प्रवाहात सिंचन आणि घरगुती वापरासाठी पाणी पुरवते आणि त्याचबरोबर मत्स्यव्यवसायालाही आधार देते. या कारणांमुळे, नदीला "केरळची जीवनरेखा" असे नाव देण्यात आले आहे. नदीच्या मुखाजवळील कोची शहराला अलुवा येथून पाणीपुरवठा होतो, जो समुद्राच्या पाण्याच्या प्रवेशापासून पुरेसा मुक्त आहे. मूळ आणि मार्ग पेरियार नदीची एकूण लांबी अंदाजे २४४ किलोमीटर (१५२ मैल) आणि पाणलोट क्षेत्र ५,३९८ चौरस किमी (२,०८४ चौ. मैल) आहे. ह्यापैकी ५,२८४ चौरस किमी (२,०४० चौ. मैल) केरळमध्ये आहे आणि ११४ चौरस किमी (४४ चौ. मैल) तामिळनाडूमध्ये आहे. पेरियार नदीचा उगम पश्चिम घाटात उंचावर आहे. भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयात मुल्लापेरियार प्रकरणावरील सुनावणीदरम्यान केरळ राज्याने असे प्रतिपादन केले की पेरियार नदी केरळमध्ये उगम पावते, पूर्णपणे केरळमधून वाहते आणि केरळमध्येच समुद्रात मिळते. हे तमिळनाडू राज्यानेही न्यायालयात मान्य केले. पेरियारचा उगम इडुक्की जिल्ह्याच्या आग्नेय सीमेवर होतो. या नदीचा उगम पेरियार व्याघ्र प्रकल्पाच्या दुर्गम जंगलात आहे. ही नदी चोक्कमपट्टी माला येथून उगम पावते, जे पेरियार व्याघ्र प्रकल्पाच्या दक्षिण सीमेवरील एक शिखर आहे. अलुवा येथे, नदी मार्तंडवर्मा आणि मंगलापुझा शाखांमध्ये विभागली जाते. मंगलापुझा शाखा चालकुडी नदीला मिळते आणि मुनांबम येथे लक्षद्वीप समुद्रात मिळते आणि मार्तंडवर्मा शाखा दक्षिणेकडे वाहते, कुंजुनिक्कारा बेटाजवळ पुन्हा दोन भागात विभागली जाते, उधोगमंडल क्षेत्रातून जाते आणि शेवटी वरप्पुझा येथे कोचीन बॅकवॉटर सिस्टममध्ये (वेंबनाड तलावाचा भाग) वाहते. वेंबनाड बॅकवॉटर कोचीन आणि कोडुंगल्लूर येथे लक्षद्वीप समुद्राशी जोडलेले आहेत. संदर्भ