Àrea

L'àrea a l'é na mzura ëd la surfasa ocupà da na figura geométrica o da n'oget ant ël pian o ant lë spassi bidimensional. A l'é na grandëssa fìsica ch'a esprim vàire "spassi" a l'é coatà da na forma, e a l'é dovrà ant la geometrìa, l'architetura, l'agricoltura, e vàire àutri camp. Soa unità dë mzura ant ël Sistema Antërnassional a l'é ël méter quàder (m²), ma as peulo dovresse d'àutre unità com ël centímetr quàder (cm²) o l'eca (ha). Stòria La nossion d'àrea a l'é stàita dovrà fin da l'antichità për organisé ij teren e progeté costrussion. J'Egissi e ij Babilonèis a calcolavo l'àrea dij camp agrìcoj an dovrand fòrmole aprossimà për figure com retàngoj e trapessi. Ant l'antica Grecia, ij matemàtich com Euclid e Archimede a l'han formalisà ël concet, dësvlupand fòrmole precise për l'àrea dël sercc, dël triàngol, e d'àutre figure. Dël sécol ch'a fa XVII, con l'anvension dël càlcol infinitesimal da part ëd Newton e Leibniz, l'àrea sota na curva a l'é stàita definìa an manera analìtica, duvertand la stra a aplicassion an fìsica e siensa. Descrission L'àrea as definiss coma la mzura ëd lë spassi bidimensional limità dal contorn ëd na figura. Le fòrmole për càlcolela a dipendo dal tipo ëd figura: Retàngol: àrea = base x autëssa. Triàngol: àrea = (base x autëssa) / 2. Sercc: àrea = π × ragg2. Polìgon regolar: àrea = (perìmeter x apotema) / 2. Për figure pi complicà, as peul dovresse ël càlcol antëgral o técniche ëd partission an figure pi sempie. Proprietà Aditività: L'àrea total ëd doe figure sensa part comùn a l'é la soma dle sìngole àree. Anvariansa: L'àrea a cambia pa con rotassion o traslassion ëd la figura. Dipendent da le dimension: A l'é proporzional al quadrà ëd le dimension linear (es. rindobié ël ràgg d'un sercc a quadrùplica soa àrea). Aplicassion L'àrea a l'é dovrà ant: Geometrìa: Comparé le dimension ëd figure. Architetura: Progeté stansie, edifissi, e spassi urban. Agricoltura: Calcolé la produssion ëd coltivassion. Fìsica: Determiné la pression (fòrsa për unità d'area). Cartografìa: Mzuré la surfassa ëd region geogràfiche. Ecologìa: Studié l'àrea ëd j'ecosistem. Vardé ëdcò Geometrìa Arferiment Euclid (300 a.C.). Element. Archimede (200 a.C.). Sla mzura dël sercc. Newton, I. (1687). Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica.