نيشنل انسٽيٽيوٽ فار انٽرڊسيپلينري سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي

نيشنل انسٽيٽيوٽ فار انٽرڊسيپلينري سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي (NIIST، اڳوڻو ريجنل ريسرچ ليبارٽري، ترواننتاپورم) سي ايس آءِ آر، ڀارت جي هڪ جزوي تجربگاهه آهي، جيڪا زرعي پروسيسنگ ۽ ٽيڪنالاجي، حياتياتي جرثومي عملن ۽ ٽيڪنالاجي، ڪيميائي سائنس ۽ ٽيڪنالاجي، موادي سائنس ۽ ٽيڪنالاجي، عمل انجنيئرنگ ۽ ماحولياتي ٽيڪنالاجي جي شعبن ۾ تحقيق ۽ ترقياتي سرگرمين ۾ مصروف آهي. هن اداري ۾ لڳ ڀڳ 80 سائنسدان ۽ 300 تحقيقي فيلو مختلف سائنسي شعبن ۾ ڪم ڪن ٿا. اداري جا پروگرام بنيادي تحقيق، ٽيڪنالاجي ترقي ۽ تجارتي استعمال جو ميلاپ آهن؛ انهن ۾ تحقيق جي جديد سرحدي شعبن، قومي مشن منصوبن، علائقائي وسيلن تي ٻڌل سرگرمين ۽ تحقيق ۽ ترقي – صنعت – علمي ادارن جي رابطن تي خاص ڌيان ڏنو وڃي ٿو. تجربگاهه جا وڏين قومي ۽ بين الاقوامي ادارن سان گڏيل پروگرام پڻ آهن. اداري جو موجوده ڊائريڪٽر ڊاڪٽر سي. آنندراماڪرشنن آهي. هي ادارو 1975ع ۾ سي ايس آءِ آر ڪمپليڪس طور قائم ڪيو ويو. 1978ع ۾ ان جو نالو ريجنل ريسرچ ليبارٽري رکيو ويو ۽ بعد ۾ 2007ع ۾ ان جو نالو تبديل ڪري NIIST رکيو ويو. تحقيقي شعبا NIIST جا اهم تحقيقي شعبا هي آهن: ايڊوانسڊ فنڪشنل مٽيريلز ڊويزن (AFMD) ايگرو اينڊ فوڊ پروسيسنگ ٽيڪنالاجي ڊويزن (AFPTD) مصنوعي ذهانت ۽ مشين لرننگ (AI&ML) يونٽ حياتياتي سائنس ۽ حياتياتي انجنيئرنگ ڊويزن (BBD) پائيدار توانائي ٽيڪنالاجين جو مرڪز (C-SET) آيور ويدڪ تحقيق ۾ مرڪزِ امتياز ڪيميائي سائنس ۽ ٽيڪنالاجي ڊويزن (CSTD) اهم معدنيات ۽ ڌاتن جي ڊويزن (CMMD) ماحولياتي ٽيڪنالاجي ڊويزن (ETD) زرعي ۽ خوراڪي پروسيسنگ ٽيڪنالاجي ڊويزن هي ڊويزن تيل وارن ٻجن، مصالحن ۽ قدرتي شين جي پروسيسنگ لاءِ ٽيڪنالاجيون تيار ڪرڻ بابت تحقيق جي ذميوار آهي. هن ڊويزن جي بنيادي مهارت عملن ۽ شين جي ترقي ۽ انهن عملن کي مڪمل انجنيئر ڪيل ٽيڪنالاجي پيڪيجز ۾ تبديل ڪرڻ آهي ته جيئن انهن جو تجارتي استعمال ٿي سگهي. ڊويزن ڪيترين ئي رياستن ۾ تجارتي پلانٽ قائم ڪيا آهن ۽ سرڪاري ۽ غير سرڪاري ادارن کي لاڳاپيل شعبن ۾ پاليسي فيصلا ڪرڻ لاءِ فني ماهريت پڻ فراهم ڪئي آهي. مصالحن ۽ قدرتي شين جي شعبي ۾ ٽيڪنالاجي بزنس انڪيوبيشن سينٽر (TBIC) جديد ٽيڪنالاجين جي ترقي ۾ حصو وٺي ٿو. اهم تحقيق ۾ پام آئل جي معيار ۾ بهتري، مصالحي جي تيل ۽ اوليوريزن، تازن ۽ سڪل مصالحن جي پروسيسنگ لاءِ سوئنگ ٽيڪنالاجي، گرميءَ سان حساس مواد جي ريفريجريشن ايڊزورپشن ڊي هيوميڊيفائيڊ ڊرائينگ (RADD)، ادرڪ جي تيل جو استخراج ۽ غذائي صحت بابت مطالعا شامل آهن. مصنوعي ذهانت ۽ مشين لرننگ (AI&ML) يونٽ سي ايس آءِ آر – نيشنل انسٽيٽيوٽ فار انٽرڊسيپلينري سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي (CSIR-NIIST) جو مصنوعي ذهانت ۽ مشين لرننگ يونٽ انگن اکرن تي ٻڌل ماڊلنگ، اڳڪٿي ڪندڙ تجزئي ۽ ذهين فيصلا ساز نظامن تي تحقيق ڪري ٿو. هي يونٽ پيچيده سائنسي ۽ صنعتي ڊيٽا جي تجزيي لاءِ مشين لرننگ ۽ مصنوعي ذهانت جا طريقا تيار ڪري ٿو. هن يونٽ جون تحقيقي سرگرميون اڳڪٿي ڪندڙ ماڊلنگ، ڊيٽا بصري نمائش، تصويري تجزيو، ڊيٽا جي هم آهنگي ۽ اهڙا گڏيل ڪمپيوٽري طريقا شامل ڪن ٿيون جيڪي مصنوعي ذهانت کي رياضيائي ۽ نظامي متحرڪ ماڊلن سان ملائين ٿا. هي يونٽ زراعت، خوراڪ جي پروسيسنگ، صحت، توانائي ۽ ماحولياتي سائنسن سميت مختلف شعبن ۾ بين الشعبائي استعمالن جي مدد ڪري ٿو. اهو تحقيق ۽ ٽيڪنالاجي ترقي لاءِ ڊيٽا سائنس ۽ مصنوعي ذهانت تي ٻڌل حلن جي ترقي ۾ پڻ حصو وٺي ٿو. حياتياتي سائنس ۽ حياتياتي انجنيئرنگ ڊويزن حياتياتي سائنس ۽ حياتياتي انجنيئرنگ ڊويزن (BBD) جرثومي حياتياتي ٽيڪنالاجي ۽ ان جي صنعتي عملن، خوراڪ ۽ غذائي اضافن جي پيداوار، حياتياتي توانائي ۽ پائيدار حياتياتي پيداوار ۾ استعمال بابت تحقيق ڪري ٿي. هي ڊويزن اينزائمن، حياتياتي ٻارڻن، حياتياتي ڪيميائي مرڪبن، حياتياتي مواد ۽ قابلِ تجديد وسيلن مان قدر وڌايل شين جي پيداوار لاءِ جرثومي ۽ خميرڪاري تي ٻڌل ٽيڪنالاجيون تيار ڪري ٿي. تحقيقي سرگرمين ۾ لائگنو سيلولوزڪ بايو ريفائنريون، حياتياتي مادو جي تبديلي، صنعتي ڪيميائي مرڪبن ۽ حياتياتي پوليمرن جي جرثومي پيداوار، پروبائيوٽڪس ۽ غذائي اضافا، الجي حياتياتي ٽيڪنالاجي، فضلي جي قدر افزائي، ٻوٽن ۽ جراثيمن جا لاڳاپا، جرثومي جينومڪس ۽ نظامياتي حياتيات شامل آهن. ڊويزن زرعي استعمال، ماحولياتي پائيداري ۽ حياتياتي معيشت لاءِ جرثومي تنوع، ميٽابولڪ انجنيئرنگ، مصنوعي حياتيات ۽ حياتياتي عملن جي ترقي بابت پڻ تحقيق ڪري ٿي. پائيدار توانائي ٽيڪنالاجين جو مرڪز پائيدار توانائي ٽيڪنالاجين جو مرڪز (C-SET) سي ايس آءِ آر – نيشنل انسٽيٽيوٽ فار انٽرڊسيپلينري سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي (CSIR-NIIST) ۾ 2023ع ۾ قائم ڪيو ويو ته جيئن توانائي سان لاڳاپيل تحقيقي سرگرمين کي منظم ۽ وسيع بڻائي سگهجي. هن مرڪز جو افتتاح 28 جولاءِ 2023ع تي وجي ڪمار سرسوت پاران ڪيو ويو. CSIR-NIIST توانائي جي تبديلي ۽ لاڳاپيل اوزارن واري شعبي لاءِ مرڪزي تجربگاهه طور ڪم ڪري ٿو، جيڪو سائنسي ۽ صنعتي تحقيق جي ڪائونسل جي توانائي ۽ توانائي اوزارن (EED) موضوع جو هڪ ذيلي شعبو آهي. C-SET قابلِ تجديد توانائي جي پيداوار، توانائي جي ذخيري ۽ توانائي جي انتظام واري ٽيڪنالاجين تي تحقيق ڪري ٿو. ان جي تحقيق جي شعبن ۾ ٽئين نسل جي فوٽو وولٽائيڪ ٽيڪنالاجيون، ورهايل قابلِ تجديد توانائي نظام، ايگري وولٽائڪس، عمارتن سان مربوط فوٽو وولٽائڪس، سائي هائيڊروجن جي پيداوار، فيول سيل، سپر ڪيپيسيٽر، بيٽريون، ٿرمو اليڪٽرڪ جنريٽر، سمارٽ ونڊوز، توانائي بچائيندڙ فوٽو ڊٽيڪٽر ۽ سالڊ اسٽيٽ روشني واريون ٽيڪنالاجيون شامل آهن. آيور ويدڪ تحقيق ۾ مرڪزِ امتياز آيور ويدڪ تحقيق ۾ مرڪزِ امتياز (CEAR) هڪ تحقيقي مرڪز آهي جيڪو آيور ويد جي سائنسي مطالعي ۽ ترقي تي ڌيان ڏئي ٿو. هي مرڪز جديد تجزياتي ۽ بين الشعبائي طريقن جي ذريعي آيور ويدڪ دوائن، جڙي ٻوٽين جي شين، آيور آھارا ۽ غذائي اضافن جي معياري بڻائڻ، معيار جي جاچ ۽ جائزي بابت تحقيق ڪري ٿو. CEAR جڙي ٻوٽين جي دوائن، معيار جي ضمانت، شين جي ترقي، ترجماني تحقيق ۽ ضابطي واري سائنس سان لاڳاپيل تحقيقي سرگرمين جي مدد ڪري ٿو. هي مرڪز روايتي آيور ويدڪ علمي نظامن ۽ جديد سائنسي طريقن جي وچ ۾ تعاون کي پڻ فروغ ڏئي ٿو ته جيئن آيور ويد ۽ جڙي ٻوٽين جي شعبن ۾ تحقيق، جدت ۽ صلاحيت سازي کي هٿي ملي. ماحولياتي ٽيڪنالاجي ڊويزن ماحولياتي ٽيڪنالاجي ڊويزن (ETD) ماحولياتي نگراني، آلودگي جي ضابطي، فضلي جي انتظام ۽ پائيدار ماحولياتي ٽيڪنالاجين بابت تحقيق ڪري ٿي. هي ڊويزن ماحولياتي مسئلن جي حل لاءِ عمل ۽ تجزياتي طريقا تيار ڪري ٿي ۽ صنعتي ۽ سرڪاري ادارن کي فني ۽ جاچ خدمتون فراهم ڪري ٿي. تحقيقي سرگرميون هڪ گهڻ شعبائي ٽيم پاران سرانجام ڏنيون وڃن ٿيون، جنهن ۾ ماحولياتي انجنيئرنگ، ڪيميائي سائنس، حياتياتي جراثيميات، حياتياتي ٽيڪنالاجي ۽ ماحولياتي سائنس جا ماهر شامل آهن. هي ڊويزن منظور ٿيل تجزياتي تجربگاهون ۽ پائلٽ سطح جون تحقيقي سهولتون هلائي ٿي، جيڪي ماحولياتي جائزي، ٽيڪنالاجي جي ترقي ۽ ضابطن جي پيروي بابت مطالعي جي مدد ڪن ٿيون. هن ڊويزن جون تجربگاهون خوراڪ، جانورن جي خوراڪ، پاڻي ۽ ماحولياتي نمونن ۾ آلودگين، بشمول مستقل حياتياتي آلودگين ۽ ڳرين ڌاتن، جي تجزيي لاءِ منظور ٿيل حيثيت رکن ٿيون. حوالا خارجي ڳنڍڻا NIIST جي سرڪاري ويب سائيٽ سانچو:Scientific Research in Kerala