బనశంకరి అమ్మ ఆలయం

బనశంకరి దేవి ఆలయం (లేదా బనశంకరి ఆలయం) భారతదేశంలోని కర్ణాటక బాగల్కోట్ జిల్లా బాదామి సమీపంలోని చోళచగుడ్డ వద్ద ఉన్న ఒక హిందూ దేవాలయం. తిలకరణ్య అడవిలో ఉన్నందున ఈ ఆలయాన్ని 'శాకంభరి' 'బనశంకరి' లేదా వనశంకరి 'అని పిలుస్తారు. ఆలయ దేవతను శాకంభరి అని కూడా పిలుస్తారు (కన్నడ: శాకోరీ), ఇది పార్వతి దేవి అవతారం. ఈ ఆలయం కర్ణాటకతో పాటు పొరుగు రాష్ట్రమైన మహారాష్ట్ర నుండి భక్తులను ఆకర్షిస్తుంది. అసలు ఆలయాన్ని 7వ శతాబ్దపు బాదామి చాళుక్య రాజులు నిర్మించారు, వారు బనశంకరి దేవతను తమ సంరక్షక దేవత పూజించేవారు. ఈ ఆలయం తన వార్షిక పండుగను బనశంకరి జాత్రా అని పిలుస్తారు, ఇది జనవరి లేదా ఫిబ్రవరి నెలల్లో జరుగుతుంది. ఈ పండుగలో సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, పడవ పండుగ, అలాగే రథ యాత్ర ఉంటాయి, ఆలయ దేవతను రథంలో నగరం చుట్టూ ఊరేగించేటప్పుడు. బన్శాఖరి అనేది మా శాకంభరి దేవి యొక్క ఒక రూపం, దీని నిజమైన, ప్రధాన పురాతన ఆలయం ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని సహారన్‌పూర్ జిల్లాలో ఉంది. దీనిని శక్తిపీఠం శాకంభరి దేవి అని కూడా పిలుస్తారు. తల్లితో పాటు భీముడు, భ్రామరి, శతక్షి, గణేశుడి విగ్రహాలు ఉన్నాయి. వ్యుత్పత్తి, ఇతర పేర్లు బనశంకరి లేదా వనశంకరి అనే పేరు రెండు సంస్కృత పదాల నుండి వచ్చింది: వన ("అడవి"), శంకరి (" శివుని భార్య , పార్వతి "). ఈ ఆలయం తిలకారణ్య అడవిలో ఉన్నందున దీనిని వనశంకరి అని పిలుస్తారు. 'వన ' నుండి ' బన'గా మారడం అనేది సంస్కృత పదాల నుండి కన్నడలోకి సాధారణంగా వచ్చే పదాలను స్వీకరించడాన్ని సూచిస్తుంది. దీనికి ఉన్న మరో ప్రసిద్ధ పేరు శాకంబరి, అంటే "కూరగాయల దేవత". ఇది ' శక' & 'అంబరి' అనే రెండు పదాలను కలపడం ద్వారా ఏర్పడింది. సంస్కృతంలో 'శక' అంటే కూరగాయలు లేదా శాకాహార ఆహారం, 'అంబరి' అంటే "ఆకలితో ఉన్నవారికి కప్పేది లేదా భరించేది". మరింత వివరణ ఏమిటంటే, "శాకంబరి" అనే పదం 'శకం' & ' భ్రి' అనే మూలపదం (శక = కూరగాయలు లేదా ఆహారం & భ్రి = పోషించడం) కలవడం వల్ల వచ్చింది. స్థానికులు ఆలయ దేవతను బాలవ్వ, బనద్వవ, సుంకవ్వ, శిరవంతి, చౌదమ్మ, వనదురగే అని కూడా పిలుస్తారు. బాణశంకారి యోధురాలు-దేవత దుర్గ ఆరవ అవతారం అని చెబుతారు. చరిత్ర చరిత్రకారులు అసలు ఆలయాన్ని క్రీ. శ. 7వ శతాబ్దానికి చెందినదని-కళ్యాణి చాళుక్య కాలం నుండి క్రీ. శ 603లో మొదటి జగదేకమల్ల వరకు (దేవత చిత్రాన్ని స్థాపించిన శిలాశాసనాల ప్రకారం) పేర్కొన్నారు. ప్రస్తుతం పునరుద్ధరించబడిన ఈ ఆలయాన్ని 1750లో మరాఠా అధిపతి పరుషారామ్ అగాలే నిర్మించారు. వైష్ణవ, శైవ, జైన, శాక్త మత విశ్వాసాలకు రాజ అనుగ్రహం ఇచ్చిన చాళుక్యుల పాలనకు ముందే అసలు ఆలయం ఉనికిలో ఉందని కూడా చెబుతారు. వారు తమ అత్యున్నత దేవత అయిన శక్తి రూపంగా బనశంకరిని పూజించారు. మొదటి జగదేకమల్ల అనేక చేర్పులతో ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించాడని శిలాశాసనాలు పేర్కొన్నాయి. క్రీ. శ. 1019 నాటి ఆలయానికి ఉత్తరాన ఉన్న ఒక స్తంభంపై కన్నడ భాష ఉన్న మరొక శాసనం రాష్ట్రకూట రాజు భీమదేవుని ధైర్యాన్ని వివరిస్తుంది. ఆలయ ప్రవేశద్వారం వద్ద దీప స్తంభాలు (దీప స్తంభాలు) కనిపిస్తాయి, ఒక శాసనం ప్రకారం, వీటి నిర్మాణం యోధుడు కేతిమయ్యకు చెందినదని చెప్పబడింది. నిర్మాణం ఈ ఆలయాన్ని మొదట ద్రావిడ నిర్మాణ శైలిలో నిర్మించారు. పునర్నిర్మించిన నిర్మాణం విజయనగర నిర్మాణ శైలిలో ఉంది. ఈ ఆలయం అన్ని వైపులా ఎత్తైన గోడతో చుట్టబడి ఉంది. ప్రధాన నిర్మాణంలో ఒక ముఖ మంటపం (పోర్టికో అర్థ మంటపం) (గర్భగుడి ముందు ద్వారం/గది), ఒక గర్భగుడి పైన విమాన (గోపురం) ఉంటుంది. ఆలయ ప్రధాన గర్భగుడిలో బనశంకరి దేవి విగ్రహం ఉంది. నల్ల రాతి శిల్పం సింహం మీద కూర్చున్న దేవత తన పాదాల క్రింద ఒక రాక్షసుని తొక్కడం వర్ణిస్తుంది. దేవతకు ఎనిమిది చేతులు ఉన్నాయి, త్రిశూలు (త్రిశూలు) (త్రిశూళుడు) డమరు (చేతి) కపాలపాత్ర (తొడల కప్పులు) ఘంట (వార్ బెల్) వేద గ్రంథాలు, ఖడ్గా-ఖేటా (కత్తి, కవచం), రాక్షసుని తెగిపోయిన తలను కలిగి ఉంది. దేవత కులాదేవి (చాళుక్యుల సంరక్షక దేవత). దేవాంగ సమాజానికి వనశంకరి దేవత సంరక్షక దేవత. ముఖ్యంగా దేవాంగ నేత సమాజం ఈ దేవతను ఎంతో గౌరవంగా భావిస్తారు. బనశంకరి కొంతమంది దేశస్థ బ్రాహ్మణుల సంరక్షక దేవత కూడా. ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం వద్ద ముందు భాగంలో 360 అడుగుల (109.7 మీ) చదరపు నీటి కొలను ఉంది, దీనిని స్థానికంగా హరిద్ర తీర్థ అని పిలుస్తారు, ఇది హరిశ్చంద్ర తీర్థ అనే పేరు పాడైన వెర్షన్. ఈ కొలను మూడు వైపులా రాతి మంటపాలతో (మండపాలతో) చుట్టబడి ఉంది. ఈ కొలను చుట్టూ ప్రదక్షిణ మార్గం ఉంది. దీప స్తంభాలు (దీప స్తంభాలు) ఆలయ ముందుభాగంలో చెరువు పశ్చిమ ఒడ్డున ప్రవేశ ద్వారం వద్ద కూడా కనిపిస్తాయి. ట్యాంక్ ఒడ్డున ఉన్న టవర్ కూడా అసాధారణమైన గార్డు టవర్, ఇది "హిందూ, ఇస్లామిక్ శైలి విజయనగర మిశ్రమాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది". దీనిని విక్టరీ టవర్ అని పిలుస్తారు. పురాణం దుర్గామాసుడు అనే రాక్షసుడు స్థానిక ప్రజలను నిరంతరం వేధించాడని స్కంద పురాణం, పద్మ పురాణం పేర్కొన్నాయి. దుర్గామాసురుడి నుండి తమను రక్షించమని త్యాగం ద్వారా దేవునికి ప్రార్థన చేసిన దేవతల (దేమి-దేవతలు) ప్రార్థనలకు సమాధానమిస్తూ, ప్రజలకు సహాయం చేయమని భగవంతుడు శాకంబరి దేవతను ఆదేశించాడు. ఆ దేవి యజ్ఞ అగ్ని నుండి శాకంబరి దేవి రూపంలో ప్రత్యక్షమైంది. ఆ తర్వాత ఆమె భీకర పోరాటం అనంతరం ఆ రాక్షసుడిని సంహరించి, ఆ ప్రాంతంలో శాంతిని పునరుద్ధరించింది. బనశంకరి, శివుని భార్య అయిన పార్వతీ దేవి అవతారంగా పరిగణించబడుతుంది. ఆలయం చుట్టూ ఉన్న అడవులలో కొబ్బరి, అరటి, తమలపాకు మొక్కలు, చెట్లు ఉన్నాయి. అందువల్ల, తీవ్రమైన కరువు సమయంలో, దేవత ప్రజలు మనుగడ కోసం కూరగాయలు, ఆహారాన్ని అందించిందని, అందువల్ల, దేవతకు శాకంబరి అనే పేరు పెట్టబడిందని కూడా చెబుతారు. బనశంకరి జాతర బనశంకరి జాత్రా ('జాత్రా' అంటే "ఉత్సవం") అనేది ఒక మతపరమైన, సాంస్కృతిక పండుగగా, రథ యాత్ర సందర్భంగా ప్రతి సంవత్సరం ఆలయ ప్రాంగణంలో, రథ యాత్ర నుండి ప్రారంభమయ్యే సుమారు మూడు వారాల పాటు జరుగుతుంది. ఇది పుష్య మాసపు 8వ రోజున ప్రారంభమవుతుంది. పౌర్ణమి రోజున జరుపుకునే బెన్డ్ హున్నిమ్. అటువంటి పండుగ ప్రారంభాన్ని ధృవీకరించే గత సమాచారం కనుగొనబడలేదు, కానీ ఇది దాదాపు రెండు వందల సంవత్సరాల క్రితం ప్రారంభమైందని ఊహించబడింది. కర్ణాటక అంతటా పొరుగు రాష్ట్రమైన మహారాష్ట్ర నుండి వివిధ మత విశ్వాసాలకు చెందిన యాత్రికులు ఈ పండుగను జరుపుకోవడానికి పెద్ద సంఖ్యలో ఇక్కడకు వస్తారు. వివాహాలు నిశ్చయించుకోవడానికి, వ్యవసాయ పనిముట్లు కొనుగోలు చేయడానికి కూడా ఈ సమయం శుభప్రదమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. తమ ఇష్టదైవాన్ని పూజించడానికే కాకుండా, వినోదం, ఉల్లాసం కోసం కూడా ఈ ప్రదేశానికి తరలివచ్చే అధిక సంఖ్యలో గ్రామీణ సమాజాన్ని అలరించడానికి సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు (సంగీతం, నాటకం & సర్కస్) నిర్వహిస్తారు. ఇది ఇక్కడి వివిధ వర్గాల ప్రజల మధ్య సాంస్కృతిక బంధానికి ప్రతీక. ఈ పండుగ సమయంలో కుంకుమ , వస్త్రాలు, జంధ్యాలు, మిఠాయిలను విక్రయించే అనేక దుకాణాలు, కియోస్క్‌లను ముస్లింలు నిర్వహిస్తుండటం ఒక ప్రత్యేక లక్షణం. వీరు తమ దుకాణాలలో బనశంకరి దేవి చిత్రపటాన్ని కూడా ప్రదర్శిస్తారు. ఈ ప్రదేశంలో కనిపించే మరో ఆసక్తికరమైన మార్కెటింగ్ కార్యకలాపం ఏమిటంటే, హోళీయలూరు, చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల కళాకారులు టేకు, తుమ్మ ఇతర రకాల కలపతో తయారు చేసిన, విస్తృతంగా చెక్కబడిన తలుపుల చట్రాలు, తలుపులను అమ్మడం. ఈ పండుగ సమయంలో పశువుల సంత కూడా జరుగుతుంది. పశువుల సంత ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, తెల్లని ఎద్దుల అమ్మకంపై దృష్టి పెట్టడం. పండుగ సమయంలో, ఆలయం పట్టణాన్ని వందల రకాల ఆకులు, పువ్వులతో అలంకరిస్తారు. బంధష్టమి రోజున ప్రారంభమయ్యే ఈ ఉత్సవంలో, ప్రారంభంలోనే 108 రకాల ఆహార పదార్థాలను (స్థానిక భాషలో 'బాజీ' అని పిలవబడే) దేవునికి సమర్పించినప్పుడు పల్లేడా హబ్బా లేదా కూరగాయల ఉత్సవం లేదా పండుగ కూడా జరుగుతుంది. ఈ పండుగ ఆలయ తొట్టెలో జరిగే మరో ప్రత్యేకమైన సంఘటన అయిన తెప్పోత్సవ (పడవ పండుగ) ను కూడా సూచిస్తుంది. ఈ సందర్భంగా, తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలకు అదృష్టం కోరుతూ, దేవత దయతో ఆశీర్వదించబడిన నవజాత పిల్లలను చెరువు చుట్టూ తీసుకెళ్లడానికి అరటి కాండం తో చేసిన పడవలను ఉపయోగిస్తారు. రథ యాత్ర ప్రతి సంవత్సరం జరిగే రథ యాత్ర లేదా దేవత యొక్క రథ పండుగ హిందూ నెల పౌష (జనవరి) పౌర్ణమి రోజున ప్రారంభమవుతుంది, దీనిలో ఆలయ దేవత పార్వతిని ఆలయ ద్వారం నుండి పడకట్టే వరకు చోళచగుడ్ గ్రామ వీధుల వెంట ఊరేగింపులో రథంలో (ఒక కదిలే మందిరం) తీసుకువెళతారు, ఇది సమీపంలోని మరొక శిల్పం. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా కుల, మతంతో సంబంధం లేకుండా వేలాది మంది ప్రజలు ఈ రథయాత్ర చూస్తారు. ఈ సాంస్కృతిక, మతపరమైన వేడుకలను చూడటానికి, ప్రక్కనే ఉన్న గ్రామాల నుండి ప్రజలు రంగురంగుల అలంకరించబడిన బండ్లలో వస్తారు. హిందూ దేవాలయాలలో జరిగే మతపరమైన ఉత్సవాల సమయంలో, దేవాలయాలలో పూజించబడే దేవదేవతల విగ్రహాలను రథాలు అని పిలువబడే పెద్ద చెక్క రథాలపై ఉంచి , భక్తులు ఊరేగింపుగా లాగుతారు. ఈ రథాలు సాధారణంగా 5–6 మీటర్ల (16.4–19.7 అడుగులు) ఎత్తు ఉండి, అనేక టన్నుల బరువు ఉంటాయి. రథానికి గట్టి చెక్కతో చేసిన భారీ చక్రాలు అమర్చబడి ఉంటాయి. ఈ రథాన్ని ప్రత్యేకంగా శిక్షణ పొందిన వ్యక్తులు లాగుతారు. ఈ రథంపై తప్పనిసరిగా దేవదేవతల విగ్రహాలు చెక్కబడి ఉండటం వల్ల, ఇది ఒక చిన్న దేవాలయం లేదా పుణ్యక్షేత్రంలా కనిపిస్తుంది. స్థానం & ప్రవేశం బాదామి, బాదామి పట్టణానికి దక్షిణాన ఉన్న బనశంకరి ఆలయం రెండు లోయల మధ్య చుట్టబడి ఉంది. రెండు లోయలతో ఏర్పడిన లోయలో నిటారుగా ఉన్న ఇసుకరాయి గట్లు ఉన్నాయి. మట్టి నిర్మాణాన్ని నల్ల పత్తి మట్టి అని పిలుస్తారు. ఈ ఆలయం బాదామి నుండి గదగ్ వెళ్లే దారిలో సుమారు 5 కి.మీ (3.1 మైళ్ళు) దూరంలో చోళచగుడ్డులో ఉంది. నైరుతి రైల్వే సేవలు అందించే బాదామి రైల్వే స్టేషన్ సమీప రైల్వే కేంద్రం. బాదామి కర్ణాటకలోని అన్ని ప్రాంతాలకు మంచి రహదారి నెట్‌వర్క్ ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంది, ఇది బెంగళూరు నుండి 495 కి.మీ (307.6 మైళ్ళు) సమీప విమానాశ్రయమైన హుబ్లీ నుండి 125 కి.మీ (77.7 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. ఈ జాతరలో అన్ని రకాల ఆభరణాలు, నగలు, గోడ తలుపులు, బట్టలు, గాజులు, మిఠాయిలు లభిస్తాయి. ఇది 12 రోజుల పాటు జరిగే జాతర. మూలాలు