लागा (ज्यामिति)

लागा बाय् क्षेत्र बाय् क्षेत्रफल (Area) धइगु छुं नं निगू-आयामी (two-dimensional) आकार वा सतहं कयातःगु थाय्‌या मात्रा खः। थ्व छगू ज्यामितीय अवधारणा खः, गुकिलिं आकारया तःधं-चिधं दासुज्या (measurement) यायेत ग्वाहालि याइ। क्षेत्रफलयात छगू ल्याः (number) या रुपय् क्यनेगु या, गुकिलिं सतहया विस्तारयात थुइकी। दासुज्या व एकाइ क्षेत्रफलया दासुज्या यायेत "वर्ग एकाइ" (square units) छ्यलिगु या। अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली (SI) य् थुकिया एकाइ वर्ग मिटर खः। थ्व नापं क्षेत्रफल दायेत वर्ग सेन्टिमिटर, वर्ग किलोमिटर, एकड (acre), व हेक्टर (hectare) थें न्याःगु एकाइ नं छ्यलिगु या। नेपालय् रोपनी व विघा थें न्याःगु परम्परागत इकाइ नं चलनचल्तीइ दु। थीथी आकारतय्गु लागा ज्यामितीय आकार कथं क्षेत्रफल लिकायेगु सूत्रत (formulas) पाः। छुं साधारण आकारतय्गु क्षेत्रफल लिकायेगु सूत्र थ्व कथं दु: प्यकुं (Rectangle): हाकः व ब्या या गुणनफल। समबाहु प्यकुंला (Square): छखेया हाकःया वर्ग। स्वकुं (Triangle): आधार व जाः या बछि। चाकःलाः (Circle): अर्धव्यास (रेदियस) या वर्गयात पाइ (pi) नं गुणन यानाः वःगु ल्या। ल्वाकःबुकः आकारत ल्वाकःबुकः (complex) आकारतय्गु क्षेत्रफल लिकायेगु निंतिं उकियात चिचीधंगु सरल आकारय् (दसु: स्वकुंलाःगु वा प्यकुंलाःगु आकारय्) बायाः सकलें लागा स्वाना वःगु लागा थुकिया सकल लागा ख। बेक्वःगु (curve) ल्वाकःबुकः आकारया क्षेत्रफल लिकायेगु निंतिं क्याल्कुलस (calculus) छ्यलाः इन्टिग्रेशन (integration) यायेगु या। स्वयादिसँ आयतन (Volume) ज्यामिति (Geometry) दासुज्या (Measurement) लिधंसा