రామన్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్

రామన్ పరిశోధనా సంస్థ (RRI) భారతదేశంలోని బెంగళూరులో ఉన్న ఒక శాస్త్రీయ పరిశోధనా సంస్థ. దీనిని నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత సర్ సి. వి. రామన్ 1948లో స్థాపించారు. ప్రారంభంలో ఇది సి. వి. రామన్ వ్యక్తిగత ఆధీనంలోని సంస్థగా ఉండేది. అనంతరం 1972లో ఇది స్వయంప్రతిపత్తి గల సంస్థగా మారి, భారత ప్రభుత్వంలోని శాస్త్ర సాంకేతిక శాఖ నుండి నిధులు పొందడం ప్రారంభించింది. చరిత్ర రామన్ పరిశోధనా సంస్థను స్థాపించే ముందు, భారత విజ్ఞాన అకాడమీ (IAS) కోసం కార్యాలయం, సమావేశ భవనాలు నిర్మించేందుకు భూమిని ఇవ్వమని మైసూరు మాజీ మహారాజును సి. వి. రామన్ అభ్యర్థించారు. మహారాజు ఆయన అభ్యర్థనను ఆమోదించి, 1934లో బెంగళూరులోని మల్లేశ్వరం ఉపనగరంలో 10 ఎకరాల భూమిని భారత విజ్ఞాన అకాడమీకి కేటాయించారు. అయితే ఆ అకాడమీ (అప్పుడు రామన్ నాయకత్వంలో ఉండేది) ఆ భూమిని ఏడు సంవత్సరాల పాటు వినియోగించలేదు. మహారాజుతో కుదిరిన ఒప్పందం ప్రకారం, 1941 చివరినాటికి కూడా భూమి వినియోగంలోకి రాకపోతే, మైసూరు ప్రభుత్వం దానిని ఇతర అవసరాలకు ఉపయోగించుకునే హక్కు కలిగి ఉండేది. 1941లో IAS అధ్యక్షుడిగా ఉన్న రామన్, అకాడమీ ప్రత్యేక సమావేశాన్ని నిర్వహించి, ఆ భూమిపై తన పేరుతో ఒక పరిశోధనా సంస్థ నిర్మించాలని ప్రతిపాదించారు. ఆ ప్రతిపాదన ఆమోదించబడింది. అనంతరం ఆ స్థలంలో శంకుస్థాపన జరిపి, భూమి వినియోగంలోకి వచ్చిందని సూచించారు. అయినప్పటికీ, ఆ సంస్థ 1948లోనే ప్రారంభమైంది. భారతీయ విజ్ఞాన సంస్థ (IISc) భౌతిక శాస్త్ర విభాగాధిపతి పదవి నుండి విరమణ పొందే ముందే రామన్ ఈ సంస్థను ప్రణాళికబద్ధంగా రూపొందించారు. IISc నుండి విరమణ అనంతరం నేరుగా తన కొత్త పరిశోధనా సంస్థకు మారాలని ఆయన సంకల్పించారు. 1948లో అదే జరిగింది. ఈ విధంగా రామన్ పరిశోధనా సంస్థ భారత విజ్ఞాన అకాడమీ ఆధ్వర్యంలో ప్రారంభమై, రెండు సంస్థలూ రామన్ నాయకత్వంలో కొనసాగాయి. రామన్‌కు ప్రాజెక్టు నివేదికలు రాయడం లేదా నిధులదారులకు క్రమానుగత పురోగతి నివేదికలు సమర్పించడం పట్ల ఆసక్తి లేకపోవడం ప్రసిద్ధి. అందువల్ల భారత ప్రభుత్వం లేదా ఇతర సంస్థల నుండి నిధులు స్వీకరించడానికి ఆయన నిరాకరించారు. “ఆ విధంగా విజ్ఞానం చేయలేమనే గట్టి నమ్మకం ఆయనకు ఉండేది” అని RRI పరిశోధనా విభాగ డీన్, ద్రవరూప స్ఫటిక శాస్త్రవేత్త ఎన్. వి. మధుసూదన పేర్కొన్నారు. నోబెల్ బహుమతి గ్రహీతగా రామన్‌కు భారత ప్రజా జీవితంలో అపార గౌరవం ఉండేది. అందువల్ల ఆయన ప్రభుత్వ సహాయం లేకుండానే వ్యక్తిగత విరాళాలు, నిధుల సేకరణ కార్యక్రమాల ద్వారా సంస్థకు నిధులు సమకూర్చగలిగారు. నిధుల సేకరణ విషయంలో ఆయన ఎలాంటి సంకోచం లేకుండా ఇలా పేర్కొన్నారు: “మన గొప్పవారందరూ భిక్షాటన చేసినవారే — బుద్ధుడు, శంకరుడు, మహాత్మా గాంధీ.” 1950ల, 1960లలో శాస్త్రీయ పరిశోధనలకు ప్రభుత్వం అందిస్తున్న నిధులపై ఉన్న పరిశీలన కూడా సరిపోదని రామన్ భావించారు. “రామన్ మరణించే వరకు ఇది ఆయన వ్యక్తిగత పరిశోధనా సంస్థగానే కొనసాగింది. ఆయనతో కలిసి పనిచేసే పరిశోధనా విద్యార్థుల చిన్న బృందం, చాలా తక్కువ పరిపాలనా సిబ్బంది మాత్రమే ఉండేవారు” అని ప్రొఫెసర్ మధుసూదన తెలిపారు. తన మరణానంతరం భారత విజ్ఞాన అకాడమీ అధ్యక్ష పదవి, రామన్ పరిశోధనా సంస్థ డైరెక్టర్ పదవి వేర్వేరు వ్యక్తులకు వెళ్లవచ్చని రామన్ స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు. అలాగే రామన్ పరిశోధనా సంస్థ భారత విజ్ఞాన అకాడమీకి అనుబంధ సంస్థగా కాకుండా, స్వతంత్రతతో కూడిన ప్రత్యేక చట్టబద్ధ సంస్థగా కొనసాగాలని ఆయన భావించారు. తన మరణానికి కొద్దికాలం ముందు, రామన్ సంస్థ నిర్వహణకు ఒక వ్యవస్థను రూపొందించి, దానిని భారత విజ్ఞాన అకాడమీ నుండి పూర్తిగా వేరు చేసి చట్టబద్ధ స్వయంప్రతిపత్తిని కల్పించారు. 1971లో రామన్ మరణించిన వెంటనే, ప్రభుత్వ అనుమతితో సంస్థ ఈ మార్పును అమలు చేసింది. తద్వారా 1972 నుండి భారత ప్రభుత్వంలోని శాస్త్ర సాంకేతిక శాఖ (DST) నుండి వార్షిక నిధులు పొందుతూ ఒక చట్టబద్ధ సంస్థగా కొత్త దశలోకి ప్రవేశించింది. విజయాలు ఆర్థిక, మౌలిక సదుపాయాల పరిమితులు ఉన్నప్పటికీ, రామన్ ఆధ్వర్యంలో పనిచేసిన శాస్త్రవేత్తలు పలు ప్రాముఖ్యమైన పరిశోధనలు చేశారు. ఉదాహరణకు, 1954లో సంస్థలో చేరిన ఎస్. పంచరత్నం, క్వాంటం ఆప్టిక్స్‌లో ఒక ప్రాథమిక ప్రభావాన్ని కనుగొన్నారు. జయరామన్ ప్రకారం, “ఆ కాలంలో RRI నుండి వెలువడిన అత్యుత్తమ స్వతంత్ర పరిశోధనా కృషి ఇదే.” ఈ ఆవిష్కరణ ద్వారా ఆప్టిక్స్‌లో జ్యామితీయ దశ (geometric phase) ఉన్నదని మొదటిసారిగా నిరూపించబడింది. అయితే ఈ పరిశోధన ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందలేదు. దాదాపు ఇరవై సంవత్సరాల తరువాత ఇతర శాస్త్రవేత్తలు ఇదే తరహా ఆవిష్కరణ చేసినప్పుడు మాత్రమే దీనికి ప్రాధాన్యం లభించింది. అనంతరం RRI శాస్త్రవేత్తలు, పంచరత్నం ఈ ప్రభావాన్ని చాలా ముందుగానే కనుగొన్నారని స్పష్టంగా నిరూపించారు. ప్రస్తుతం ఈ ప్రభావాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా “పంచరత్నం దశ” (Pancharatnam Phase) అని పిలుస్తున్నారు అని మధుసూదన తెలిపారు. దురదృష్టవశాత్తు, పంచరత్నం దీని అంతర్జాతీయ గుర్తింపును చూడలేకపోయారు. 1969లో ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో ఉన్నప్పుడు ఆయన మరణించడంతో ఆయన శాస్త్రీయ జీవితం అకాలంగా ముగిసింది. సేకరణలు ఈ సంస్థలో రామన్‌కు చెందిన విలువైన రత్నాలు, స్ఫటికాలు, ఖనిజాలు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా సేకరించిన రాళ్ల నమూనాల సమాహారం ఉంది. జీవజాలంలోని రంగుల వైవిధ్యంపై ఆసక్తి కలిగిన రామన్, మ్యూజియంలో నింపిన పక్షులు, బీటిల్స్, సీతాకోకచిలుకల విస్తృత సేకరణను కూడా ఉంచారు. సంస్థను సందర్శించే అతిథులకు తన విలువైన సేకరణలను చూపించడంలో రామన్ ఎంతో గర్వించేవారని చెబుతారు. రామన్ కాలంలో అనేక ప్రముఖ విదేశీ శాస్త్రవేత్తలు ఈ సంస్థను సందర్శించారు. వారిలో జె. డి. బెర్నల్, ఈ. సి. బుల్లార్డ్, పాట్రిక్ బ్లాకెట్, చార్ల్స్ గాల్టన్ డార్విన్, పాల్ డిరాక్, జి. గామోవ్, జె. బి. ఎస్. హాల్డేన్, లైనస్ పాలింగ్, సి. ఎఫ్. పావెల్, ఎల్. రోజెన్‌ఫెల్డ్, జి. వెంట్జెల్, నార్బర్ట్ వీనర్ ఉన్నారు. పరిశోధనా విభాగాలు సంస్థలో ప్రధాన పరిశోధనా రంగాలు ఇవి: ఖగోళ శాస్త్రం, ఖగోళ భౌతిక శాస్త్రం సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్రం కాంతి, పదార్థ భౌతిక శాస్త్రం మృదు సంఘనిత ద్రవ్య భౌతిక శాస్త్రం మృదు సంఘనిత ద్రవ్య భౌతిక శాస్త్రం ద్రవరూప స్ఫటికాలు ప్రస్తుతం సంస్థలో ప్రాధాన్యత పొందిన పరిశోధనా రంగాల్లో ద్రవరూప స్ఫటికాలు ఒకటి. రామన్ పరిశోధనా సంస్థలో ఇది దాదాపు మూడు దశాబ్దాలుగా చురుకైన పరిశోధనా రంగంగా కొనసాగుతోంది. ఈ పరిశోధన కార్యక్రమం కొత్త ద్రవరూప స్ఫటిక పదార్థాల సంశ్లేషణ నుండి ప్రదర్శన ఎలక్ట్రానిక్స్ వరకు విస్తరించింది. చక్రాకార అణువుల ద్వారా ఏర్పడే కాలమ్నార్ దశ (columnar phase), అలాగే పీడనంతో ప్రేరేపిత మెసోమార్ఫిజం (pressure induced mesomorphism) వంటి ఆవిష్కరణలు ఈ విభాగం చేసిన ప్రారంభ ముఖ్య కృషుల్లో కొన్ని. “ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనుగొనబడిన 36 ద్రవరూప స్ఫటిక పదార్థాల్లో మూడు ఈ సంస్థ నుంచే వెలువడ్డాయి” అని ప్రొఫెసర్ మధుసూదన పేర్కొన్నారు. వాటిలో అలల మాదిరి తిరిగే ట్విస్ట్ గ్రేన్ బౌండరీ C దశ (undulating twist grain boundary C phase), ద్విఅక్ష స్మెక్టిక్ A దశ (biaxial smectic A phase) అనే రెండు కొత్త ద్రవరూప స్ఫటిక దశలు ఉన్నాయి. సంస్థలో అభివృద్ధి చేసిన ప్యాసివ్ మ్యాట్రిక్స్ ద్రవరూప స్ఫటిక ప్రదర్శనలను (LCD) నడిపే సాంకేతిక పద్ధతులు ప్రస్తుతం విస్తృతంగా వినియోగంలో ఉన్నాయి. ఇటీవలి కాలంలో ఈ విభాగం ఉపరితల శాస్త్రంలోని విద్యుత్-రసాయన అంశాలు, అలాగే సర్ఫాక్టెంట్లు, పాలిమర్లు వంటి ఇతర మృదు పదార్థాలు, జీవ వ్యవస్థల భౌతిక శాస్త్రంపై పరిశోధనలు చేస్తోంది. ఖగోళ శాస్త్రం, ఖగోళ భౌతిక శాస్త్రం ఖగోళ శాస్త్రం, ఖగోళ భౌతిక శాస్త్రం కూడా RRIలో బలమైన పరిశోధనా రంగాలుగా ఉన్నాయి. ప్రొఫెసర్ మధుసూదన ప్రకారం, ఈ విభాగంలోనే సంస్థలో అత్యధిక అధ్యాపకులు, పరిశోధనా విద్యార్థులు ఉన్నారు. 21వ శతాబ్దపు తొలి రెండు దశాబ్దాల్లో, ఈ విభాగం రేడియో ఖగోళ శాస్త్రంలో పరిశీలనా కార్యక్రమాలను నిర్వహించింది. ఇవి దాదాపు మొత్తం రేడియో స్పెక్ట్రమ్‌ను కవర్ చేశాయి. సంస్థ ప్రాంగణంలో 10.4 మీటర్ల వ్యాసం గల మిల్లీమీటర్ తరంగదైర్ఘ్య దూరదర్శిని ఉండటంతో పాటు, బెంగళూరుకు సుమారు 80 కిలోమీటర్ల దూరంలోని గౌరిబిదనూరులో గౌరిబిదనూరు రేడియో పరిశీలన కేంద్రంను కూడా ఏర్పాటు చేసింది. ఇది డెకామీటర్ తరంగదైర్ఘ్య రేడియో దూరదర్శిని. ఈ ప్రాజెక్టును భారత ఖగోళ భౌతిక శాస్త్ర సంస్థ (IIA), బెంగళూరుతో కలిసి నిర్మించారు. ఇది 10 మీటర్ల తరంగదైర్ఘ్యంలో పనిచేసే ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద దూరదర్శినుల్లో ఒకటి. దీనిని RRI శాస్త్రవేత్తలు సూర్యుడు, గురుడు, పాలపుంతతో పాటు ఇతర ఆకాశగంగలలోని రేడియో వనరుల నుంచి వెలువడే రేడియో వికిరణాలను అధ్యయనం చేయడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు. RRI శాస్త్రవేత్తలు ఉపయోగిస్తున్న ఇతర రేడియో దూరదర్శినుల్లో ఊటీలోని ఊటీ రేడియో దూరదర్శిని, పూణే సమీపంలోని జెయింట్ మీటర్‌వేవ్ రేడియో టెలిస్కోప్ (GMRT) ఉన్నాయి. ఇవి రెండూ టాటా మౌలిక పరిశోధనా సంస్థ (TIFR) ద్వారా నిర్మించబడ్డాయి. RRI, మారిషస్ రేడియో టెలిస్కోప్ నిర్మాణంలో కూడా చురుకైన పాత్ర పోషించింది. ఇది మారిషస్ విశ్వవిద్యాలయం, IIAతో కలిసి మారిషస్‌లో ఏర్పాటు చేసిన తక్కువ ఆవృత్తి గల రేడియో దూరదర్శిని. సంస్థలో జరుగుతున్న ప్రధాన ఖగోళ పరిశోధనలను విస్తృతంగా ఈ కింది విభాగాలుగా వర్గీకరించవచ్చు: న్యూట్రాన్ నక్షత్రాలు, పల్సార్లు విశ్వశాస్త్రం అంతరిక్షంలోని వ్యాపిత పదార్థం రేడియో ఆకాశ సర్వేలు సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్రం సంస్థలోని సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్ర పరిశోధనలు ప్రధానంగా సాపేక్ష సిద్ధాంతం, గురుత్వాకర్షణ, క్వాంటం సిద్ధాంతం, అలాగే ఆప్టిక్స్‌పై కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం గురుత్వాకర్షణ సంబంధిత పరిశోధనలు రెండు ప్రధాన అంశాలపై కొనసాగుతున్నాయి — గురుత్వ తరంగాలు, క్వాంటం గురుత్వాకర్షణ. ప్రకృతిలో తెలిసిన అన్ని బలాల్లో గురుత్వాకర్షణ బలహీనమైనదిగా పరిగణించబడుతున్నప్పటికీ, దీని సర్వవ్యాప్త ఆకర్షణ స్వభావం, దీర్ఘ పరిధి,, విశాల స్థాయిలో పదార్థం సాధారణంగా విద్యుత్ పరంగా తటస్థంగా ఉండటం వల్ల ఖగోళ స్థాయిలోని నిర్మాణం, చలనాన్ని ఇది నియంత్రిస్తుంది. గురుత్వాకర్షణకు సరైన సిద్ధాంతంగా ప్రస్తుతం ఐన్‌స్టీన్ యొక్క సాధారణ సాపేక్ష సిద్ధాంతంను భావిస్తున్నారు. సాధారణ సాపేక్ష సిద్ధాంతం యొక్క ముఖ్యమైన అంచనాల్లో ఒకటి గురుత్వ తరంగాల ఉనికి. ఇవి కాల-అంతరిక్షంలోని వక్రీభవన తరంగాలు. ఇవి కాంతి వేగంతో ప్రయాణిస్తాయి. ఇది న్యూటన్ గురుత్వాకర్షణ సిద్ధాంతంలోని తక్షణ ప్రభావాన్ని భర్తీ చేసింది. ఉదాహరణకు, రెండు భారీ నక్షత్రాలు పరస్పర గురుత్వాకర్షణ ప్రభావంతో ఒకదానికొకటి చేరువై కలిసిపోతున్నప్పుడు ఈ తరంగాలు ఉత్పత్తి అవుతాయని భావిస్తున్నారు. ఈ గురుత్వ వికిరణం — దాని తరంగరూపం —ను ఖచ్చితంగా గణించడం సంస్థలోని సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్ర విభాగం ప్రధాన పరిశోధనా రంగాల్లో ఒకటి. ఈ పరిశోధనలు భవిష్యత్తులో గురుత్వ తరంగాల గుర్తింపులో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయని భావిస్తున్నారు. సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్ర విభాగం నిర్వహిస్తున్న మరో ముఖ్యమైన పరిశోధన రంగం, కొన్ని రకాల ద్రవరూప స్ఫటికాలు, ఖనిజాల్లో కాంతి తరంగాల వ్యాప్తి, వాటికి సంబంధించిన ధ్రువీకరణ లక్షణాల అధ్యయనం. ఈ రంగంలో RRI ముందంజలో ఉంది. ఈ పరిశోధనను రామన్ పరిశోధనా విద్యార్థుల్లో ఒకరైన పంచరత్నం ప్రారంభించారు. క్వాంటం సమాచార, గణన (QuIC) ప్రయోగశాల 2020 జూన్‌లో, QuIC ప్రయోగశాల ఒక సాధనాల సముదాయాన్ని అభివృద్ధి చేసి, పరికరాల మధ్య సురక్షితమైన క్వాంటం కీ పంపిణీ కోసం అనుకరణను విజయవంతంగా నిర్వహించింది. 2021 ఫిబ్రవరిలో, ప్రొఫెసర్ ఉర్బసి సిన్హా నాయకత్వంలోని పరిశోధక బృందం, కాల్గరీ విశ్వవిద్యాలయంకు చెందిన ప్రొఫెసర్ బ్యారీ సాండర్స్‌తో కలిసి, రెండు భవనాల మధ్య 50 మీటర్ల దూరంలో స్వేచ్ఛా అంతరిక్షం ద్వారా క్వాంటం కీ పంపిణీని విజయవంతంగా ప్రదర్శించింది. ఇందులో క్వాంటం చిక్కుదనం ఆధారిత క్వాంటం కీ పంపిణీ సాంకేతికతను ఉపయోగించారు. ఈ ప్రాజెక్టు ఉపగ్రహ సాంకేతికత ఆధారిత క్వాంటం ప్రయోగాలు (QuEST)లో భాగంగా, భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO) మద్దతుతో నిర్వహించబడింది. ఈ పరిశోధన జాతీయ క్వాంటం సాంకేతికతలు, అనువర్తనాల మిషన్లో భాగం. ఈ మిషన్ లక్ష్యాల్లో ఒకటి, ప్రస్తుతం జరుగుతున్న కంప్యూటింగ్ సాంకేతికత పురోగతుల మధ్య కూడా సులభంగా ఛేదించలేని భద్రమైన సంకేతీకృత సమాచార వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేయడం. ప్రొఫెసర్ ఉర్బసి సిన్హా, ఆమె బృందం 2017 నుంచే క్వాంటం గుప్తలేఖనంపై పరిశోధనలు చేస్తున్నారు. పరిశోధనా సౌకర్యాలు ఖగోళ శాస్త్రం, భౌతిక శాస్త్రం, పదార్థ శాస్త్రంలో విస్తృత పరిశోధనా కార్యక్రమాలకు మద్దతుగా, RRI అనేక ప్రత్యేక పరిశోధనా సౌకర్యాలను నిర్వహిస్తోంది. ఇవి సంస్థ శాస్త్రీయ కార్యక్రమాలకు సాంకేతిక, మౌలిక వసతుల పరంగా సహకారం అందిస్తున్నాయి. ఎలక్ట్రానిక్స్ ఇంజినీరింగ్ విభాగం (EEG) RRIలోని ఎలక్ట్రానిక్స్ ఇంజినీరింగ్ విభాగం (EEG) ప్రయోగాత్మక ఖగోళ శాస్త్రం, భౌతిక శాస్త్రానికి అవసరమైన ఆధునిక పరికరాల రూపకల్పన, అభివృద్ధి, నిర్మాణంలో ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తోంది. ఖగోళ శాస్త్రం & ఖగోళ భౌతిక శాస్త్ర విభాగం, ఇతర పరిశోధనా బృందాలతో సన్నిహిత సహకారంతో EEG మూడు ప్రధాన రంగాలలో పనిచేస్తోంది: మిల్లీమీటర్ తరంగదైర్ఘ్య, RF వ్యవస్థల అభివృద్ధి, డిజిటల్ సర్క్యూట్ రూపకల్పన, సంకేత ప్రాసెసింగ్, అలాగే ఎక్స్-రే ఖగోళ శాస్త్ర పరికరాల అభివృద్ధి. మొదటి రంగంలో, బృందం అధిక సామర్థ్యం గల ఫీడ్లు, గ్రాహక పరికరాలు, విస్తృత-బ్యాండ్ యాంటెనాలు, తక్కువ శబ్ద విస్తారకాలను అభివృద్ధి చేస్తోంది. పరీక్షా సదుపాయాలు డెకామీటర్ నుండి మిల్లీమీటర్ తరంగదైర్ఘ్యాల వరకు ఉన్నాయి. డిజిటల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ బృందం సాధారణ ఉపయోగాల కోసం డిజిటల్ గ్రాహకాలు, స్పెక్ట్రోమీటర్లు, కోరెలేటర్లు, FPGA ఆధారిత సంకేత ప్రాసెసింగ్ వ్యవస్థలను రూపొందిస్తోంది. వీటిలో అనేక వ్యవస్థలు విదేశాలలో కూడా ఉపయోగించబడుతున్నాయి. ఇటీవలి కాలంలో EEG ఎక్స్-రే ఖగోళ శాస్త్ర పరికరాల అభివృద్ధిలోకి విస్తరించింది. ఇందులో డిటెక్టర్లు, ప్రపోర్షనల్ కౌంటర్లు, ఎక్స్-రే ధ్రువీకరణ కొలిచే వ్యవస్థల అభివృద్ధి జరుగుతోంది. ఈ కార్యక్రమాలకు క్లీన్ రూమ్ సదుపాయాలు, ప్రత్యేక పరీక్షా పరికరాల మద్దతు ఉంది. EEG జాతీయ, అంతర్జాతీయ శాస్త్రీయ సంస్థలతో కూడా చురుకైన భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది. గ్రంథాలయం సర్ సి. వి. రామన్ స్థాపించిన RRI గ్రంథాలయం, సంస్థ పరిశోధనా కార్యకలాపాలతో పాటు అభివృద్ధి చెందింది. దీని సేకరణలు ముఖ్యంగా ఖగోళ శాస్త్రం, ఖగోళ భౌతిక శాస్త్రం, సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్రం, ఆప్టిక్స్, ద్రవరూప స్ఫటికాలపై బలంగా ఉన్నాయి. అదనంగా కంప్యూటర్ శాస్త్రం, ఎలక్ట్రానిక్స్, శాస్త్రవేత్తల జీవిత చరిత్రలు, సాధారణ విజ్ఞాన శాస్త్ర అంశాలను కూడా కవర్ చేస్తాయి. పుస్తకాలతో పాటు, గ్రంథాలయంలో CDలు, DVDలు, నేషనల్ నాలెడ్జ్ రిసోర్స్ కన్సార్టియం ద్వారా 4,000కిపైగా ఆన్‌లైన్ జర్నళ్లకు పూర్తి పాఠ్య ప్రాప్తి ఉంది. గ్రంథాలయ సేవల్లో పుస్తకాల జారీ, అంతర్-గ్రంథాలయ రుణాలు, ప్రతుల సేవలు, సాహిత్య అన్వేషణ సహాయం, ప్రతిరోజూ శాస్త్రీయ పురోగతుల నివేదికలు ఉన్నాయి. ఈ గ్రంథాలయం KOHA సాఫ్ట్‌వేర్‌తో కంప్యూటరీకరించబడింది. అంతర్గత, బాహ్య వినియోగదారుల కోసం OPAC సదుపాయం కల్పించబడింది. DSpace ద్వారా సంస్థ శాస్త్రీయ ప్రచురణలను డిజిటల్ రూపంలో భద్రపరుస్తోంది. ఈ గ్రంథాలయాన్ని RRI పరిశోధకులతో పాటు భారతదేశంలోని ఇతర ప్రముఖ పరిశోధనా సంస్థల శాస్త్రవేత్తలు కూడా విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. మెకానికల్ ఇంజినీరింగ్ సేవలు (MES) MES సంస్థ పరిశోధనా ప్రయోగశాలలకు ఖచ్చితమైన యాంత్రిక సహాయాన్ని అందిస్తుంది. ఇందులో రేడియో ఖగోళ శాస్త్ర ప్రయోగశాల, కాంతి, పదార్థ భౌతిక శాస్త్ర విభాగం, మృదు సంఘనిత ద్రవ్య భౌతిక శాస్త్ర విభాగం, ఎక్స్-రే ప్రయోగశాల ఉన్నాయి. ఇది నిర్వహించే ఇంజినీరింగ్ వర్క్‌షాప్ మిల్లీమీటర్ తరంగదైర్ఘ్య, రేడియో దూరదర్శిని యాంటెనాలు, ఎక్స్-రే పోలరిమీటర్లు, ప్రయోగశాల ప్రయోగాల కోసం ప్రత్యేక మౌంట్‌ల వంటి పరికరాలకు అవసరమైన క్లిష్ట యాంత్రిక భాగాలను తయారు చేస్తుంది. ముఖ్యమైన పనుల్లో 10.4 మీటర్ల మిల్లీమీటర్ తరంగదైర్ఘ్య దూరదర్శిని, 12 మీటర్ల ప్రీలోడెడ్ పరబాలిక్ యాంటెనా, మారిషస్ రేడియో టెలిస్కోప్, GMRT యాంటెనా వ్యవస్థల నిర్మాణం ఉన్నాయి. షీట్ మెటల్ ఫ్యాబ్రికేషన్ వర్క్‌షాప్ ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాల కోసం ఎన్‌క్లోజర్లు, వ్యవస్థ ర్యాక్‌లు, నిర్మాణ భాగాలను తయారు చేస్తుంది. ఇందులో మల్టీ-బ్యాండ్ ఫీడ్లు, ప్రయోగాత్మక అమరికలు కూడా ఉంటాయి. MES ఆధునిక యంత్రాలు, పరిశుభ్రమైన వాతావరణం, అనుభవజ్ఞులైన సిబ్బందిని సమన్వయపరచి, ఖగోళ శాస్త్రం, భౌతిక శాస్త్ర పరిశోధనలకు అవసరమైన అత్యంత ఖచ్చితమైన, అవసరానుసార యాంత్రిక పరిష్కారాలను అందిస్తోంది. మూలాలు బాహ్య లింకులు RRI వెబ్‌సైట్