Wasichay

Wasichay nisqaqa wasi, pirqa ruraymanta maki kapchiymi. Pirqakunata wasi qatatapas rurananmi tiyan. Ayllu llaqtakunapiqa kunanraqmi q'iru wasi icha t'uru wasikunata wasichanku, ichhuwan, lukatawan icha huk yurakunawan qatachaspa. Kay pachaqa wamaqyachkaspa, aswan wasikunata sinchiyanawanmi ruranku, qatankunatataq tihakunawan icha aluminyu latawan. Pirqakunataqa pirqaq nisqa runakunam ruran. Wasichay layakuna Q'iru wasi Q'iru wasitaqa q'irullamanta, k'aspikunawan q'iru p'alltakunawanmi ruranchik. T'uru wasi T'uru wasitaqa kallmakunamanta rurasqa pirqakunata t'uruchaspa ruranchik, llut'asqa yura pirqamanta. Champa wasi Champa wasitaqa t'uruwan chapusqa kallmakunamanta rurasqa champakunawan pirqanchik. Rumi wasi Rumi wasitaqa machina rimi nisqa, takanawan llamk'apusqa rumikunawan pirqanchik. Inkakunaqa rumi wasinkunata mana isku chapusqawanchu, mana t'uruwanchu, mana pirqa llut'anawanchu pirqarqanku, rumilla pirqata ruraspa. Tika wasi Tika wasitaqa chakisqa t'urumanta rurasqa tikakunawan (aruwi, adubi, adobe) pirqanchik, tikakunata huq'u t'uruwan t'inkispa. Kusasqa tikawan pirqasqa wasi Kusasqa tikakunataqa isku chapusqawanmi, pirqa llut'anawanmi t'inkispa chay hina wasikunata pirqanchik. Urmiyunwan pirqasqa wasi Kunan pachapiqa, aswan wasikunatam khillay icha asiru k'aspikunawan urmiyunwan pirqanku. Wasichaypa nipankuna Pirqa llut'ana Simintu Isku chapusqa Pirqa rumikuna Tika (aruwi), t'urullamanta Kusasqa tika Rumilla pirqa Maychina rumi, Wasichana rumi Tunu Chakakuq Punku kirma K'ukti P'aqchi Sayakuq rumi Wasi rikch'aqkuna Manqus wasi (yupaychana wasi, qhapana, willka wasi) Chuntu wasi (mintu wasi) Kathidral Haylli k'ukti Iglu (Inuyt runakuna) Dolmen (Mawk'a Kiltakuna) Kaypipas qhaway Sumaq wasichay kamay Inkakunap wasichasqankuna Hawa t'inkikuna Wasi Ruraymanta. Rimana 2, Kuskanchik Yachasunchik, Qichwa, Yachana 16, p. 61-64, Wasichakuy, p. 63. Perú Suyupi Yachay Kamayuq, Lima 2013.