हरियाणा

हरियाणा भारतको उत्तरपश्चिमी भागमा अवस्थित एक राज्य हो। १ नोभेम्बर १९६६ मा पन्जाबको भाषिक पुनर्गठन पछि यसलाई अलग गरिएको थियो। यो क्षेत्रफलको गणितले २१औँ स्थानमा छ, भारतको भू-भागको १.४% (४४,२१२ वर्ग किलोमिटर वा १७,०७० वर्ग माइल) भन्दा कम छ। राज्यको राजधानी चण्डीगढ हो, जुन यसले छिमेकी राज्य पन्जाबसँग साझा गर्दछ; सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर फरीदाबाद हो, जुन राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्रको एक भाग हो। गुडगाउँ सहर भारतको सबैभन्दा ठुलो वित्तीय र प्रविधि केन्द्रहरू मध्ये एक हो। हरियाणामा ६ प्रशासनिक विभाजन, २२ जिल्ला, ७२ उप-विभाजन, ९३ राजस्व तहसील, ५० उप-तहसील, १४० सामुदायिक विकास खण्ड, १५४ सहर र नगर, ७,३५६ गाउँ र ६,२२२ गाउँ पञ्चायतहरू छन्। यो राज्य इतिहास, स्मारक, सम्पदा, वनस्पति र जीवजन्तु र पर्यटनमा धनी छ, राम्रोसँग विकसित अर्थतन्त्र, राष्ट्रिय र राज्य राजमार्गहरू सहित। यसको उत्तरमा पन्जाब र हिमाचल प्रदेश, पश्चिम र दक्षिणमा राजस्थान, जबकि यमुना नदीले उत्तर प्रदेशसँग यसको पूर्वी सिमाना बनाउँछ। हरियाणाले देशको राजधानी क्षेत्र दिल्लीलाई तीन तर्फ (उत्तर, पश्चिम र दक्षिण) घेरेको छ, फलस्वरूप, योजना र विकासको उद्देश्यका लागि हरियाणा राज्यको ठुलो क्षेत्रलाई भारतको आर्थिक रूपमा महत्त्वपूर्ण राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्रमा समावेश गरिएको छ। नामकरण केही मानवशास्त्रीहरूको विश्वास छ कि "हरियाणा" नाम महाभारत पछिको अवधिमा उत्पत्ति भएको थियो, जब आभिरहरू यस क्षेत्रमा बसोबास गरेको मानिन्छ। यो समुदाय उन्नत कृषि प्रविधिहरू विकास गर्नका लागि परिचित थियो। इतिहासकार प्राणनाथ चोपडाले यो नाम समयसँगै भाषिक रूपमा विकसित भएको बताउँछन् - आभिरयाणा (आभिरको अर्थ "अभिर" र अयानको अर्थ "मार्ग" वा "मार्ग") बाट अहिरायणमा परिणत भयो, र अन्ततः हरियाणा बन्यो। सन्दर्भ सामग्रीहरू