अम्बाला जिल्ला

अम्बाला जिल्ला भारतको हरियाणा राज्यको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो जसमा अम्बाला सहर जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालयको रूपमा सेवा गर्दछ। अम्बाला जिल्ला हरियाणाको उत्तर-पूर्वी किनारमा अवस्थित छ र पन्जाब र हिमाचल प्रदेशको सिमाना छ। अम्बाला जिल्ला अम्बाला विभाजनको एक हिस्सा हो। विभाजनहरू यो जिल्ला अम्बाला लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र अन्तर्गत पर्दछ, जुन अनुसूचित जाति उम्मेद्वारहरूको लागि मात्र आरक्षित छ। यस जिल्लामा चार विधानसभा क्षेत्रहरू पनि छन्, ती सबै अम्बाला लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रको भाग हुन्। ती हुन्: अम्बाला सिटी, अम्बाला क्यान्ट, मुलाना र नारायणगढ। अर्थतन्त्र सिन्धु गङ्गा मैदानमा अवस्थित यो क्षेत्र सामान्यतया उर्वर र कृषिका लागि अनुकूल छ। यद्यपि, प्राथमिक क्षेत्रले हरियाणाको अर्थतन्त्रमा भन्दा जिल्लाको अर्थतन्त्रमा धेरै कम योगदान पुर्याउँछ। जिल्लाका औद्योगिक परिदृश्यको ठुलो हिस्सा साना उद्योगहरू हुन्। यो देशमा वैज्ञानिक र शल्य उपकरणहरूको सबैभन्दा ठुलो उत्पादकहरू मध्ये एक हो र ठुलो सङ्ख्यामा वैज्ञानिक उपकरण निर्माताहरूको घर हो जसको कारण यसलाई विज्ञान सहर पनि भनिन्छ। जनसाङ्ख्यिकी सन् २०११ को जनगणना अनुसार अम्बाला जिल्लाको जनसङ्ख्या ११,२८,३५० रहेको छ जुन साइप्रस राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य रोड आइल्यान्डको बराबर छ। यो जनसङ्ख्याको आधारमा भारतमा ४१०औँ (कुल ६४० मध्ये) स्थानमा छ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व ७२० प्रति वर्ग किलोमिटर (१,९००/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर ११.२३ प्रतिशत थियो। अम्बालामा प्रति १० पुरुषमा ८८५ महिलाको लिंग अनुपात र साक्षरता दर ८१.७५% रहेको छ। कुल जनसङ्ख्याको २६.२५ प्रतिशत हिस्सा अनुसूचित जातिको छ। हिन्दी (देवनागरी लिपिमा) आधिकारिक भाषाहरू हुन् र यसैले आधिकारिक सञ्चारका लागि प्रयोग गरिन्छ। भारतको सन् २०११ को जनगणनाको समयमा, जिल्लाको ८४.५७% जनसङ्ख्याले हिन्दी, १०.९५% पन्जाबी र २.७२% हरियाणवी आफ्नो पहिलो भाषाका रूपमा बोलेका थिए। धर्म अम्बाला जिल्लामा प्रमुख धार्मिक समूहहरूका लागि जनसङ्ख्या प्रवृत्तिहरू (१९४१–१९६१, २००१–२०११) सन्दर्भ सामग्रीहरू बाह्य कडीहरू अम्बाला जिल्ला आधिकारिक वेबसाइट