Bhirrana

Bhirrana, Bhirdana eta Birhana bezala ere ezaguna (IAST: Bhirḍāna) aztarnategi arkeologiko bat da, Haryana estatuko Fatehabad barrutiko herrixka txiki batean kokatua. Bhirranaren lehen geruza arkeologikoek K.a. VIII-VII. milurtekoko bi ikatz lagin zituzten, Indus haraneko zibilizazioa baino lehenagokoak, baina eskualdeko beste aztarnategi batzuetan K.a. IV. milurtekoan datatutako Hakra Ware zeramikekin maila berdinetan agertzen direnak, baita Bhirranaren lehen mailetako beste "sei bat" ikatz lagin ere, K.a. 3200-2600 urteen artean datatuak, eta urtutako kobrezko artefaktuak , garapen-etapa Kalkolitikoa adierazten dutenak, Neolitoa baino. Aztarnategia Ghaggar ibaiaren ubideetan zehar ikusi diren aztarnategi askoren artean bat da, ASIko arkeologoek K.a. 1500 inguruko Saraswati ibaia dela identifikatu zuten IVC osteko Rigvedikoa. Bhirranaren interpretazio eta datazio akademikoak, antzinako Indiako beste hainbat aztarnategi arkeologikorekin gertatzen den bezala, eztabaida sortu du Indiako Arkeologia Zerbitzuaren (ASI) metodologia eta ideologiaren inguruan: ASIko goi-kargudun asko "eztabaidetan nahastuta" egon dira "Hindutva ideologia legitimatzeko" pseudo-zientifiko ahaleginengatik, zeinak antzinako Harapparrak (oker) Vedekin eta sanskritoarekin identifikatzen dituen, Indiako zibilizazioaren kontakizun nazionalista bere hasieratik bertakoa eta jarraitua dela sintetizatzeko, ustez Saraswati ibaiaren ertzetan sortua (Indus ibaiaren ordez). Bhirranako indusketen arkeologo gainbegirale batek Harapparrak Vedekin eta Saraswati ibaiarekin lotzea sustatu zuela aipatu zen, eta indusketen kalitate zientifikoari buruzko galderak sortzen ari dira. Gregory Possehl arkeologoak —Indus haraneko zibilizazioaren aditu nagusiak— Bhirranatik ateratako "erradiokarbono datazioetan oinarritutako denborazko baieztapenei" buruzko erreserbak adierazi zituen. Kokapena Gunea New Delhitik 220 kilometro ipar-mendebaldera dago, Delhi eta Fazilka arteko errepide nazionalean, eta barrutiaren egoitzatik 14 kilometro ipar-ekialdera, Fatehabad eskualdeko Bhuna errepidean, Bhirrana iparraldean, Shekhupur errepidearen ondoan. Aztarnategia urtaroko Ghaggar ibaiaren ubideen paleo-kanaletan zehar ikusten diren aztarnategi ugarietako bat da, Haryana modernoan Nahanetik Sirsara isurtzen dena. Muinoak 190 m neurtzen du iparraldetik hegoaldera eta 240 m ekialde-mendebaldera eta 5.5 m altuerara igotzen da inguruko sottar lautada alubialen eremutik. Erreferentziak Kanpo estekak