Розабал кесенесі

Розабал немесе Рауза бал, Роза-бал (кашмирше: रोज़ाबल немесе रौज़ाबल (деванагари), урду: روضة بل‎) Кашмир штатының орталығы Сринагар қаласының Ханияр ауданында орналасқан киелі кесене. Жергілікті халықтың естелігінде бұл кесене «Пайғамбардың зираты» деген атауға ие. Бұл кесенеде дана Йузу Асаф (немесе Юз Асаф) пен мұсылмандық әулие Мир Сайед Насируддин жерленген. Ғимараты Кесене - төрт бұрышты аласа ғимарат етіліп салынған, айналасы темір шарбақпен қоршалған. Кесененің қазіргі ғимараты көне дәуірде тастан салынған ғимараттың үстіне тұрғызылған жаңа ғимарат. Жаңа ғимарат кірпіш пен ағаштардан тұрғызылған. Ғимараттың ішіне ғимараттың шығыс жағына жапсарлас салынған құрылыс арқылы оңтүстік жақтан кіреді. Маңдайшасында - «Бұл Хазреті Йузу Асаф пен Сайед Насир-у-диннің зираты» деген жазуы бар. Ғимараттың солтүстік және оңтүстік жақтарында үш терезеден, батыс жағында бес терезе, шығыс жағында төрт терезесі бар. Барлық терезелердің жақтаулары ағаштан жасалып, сыртынан тормен көмкерілген. Ғимараттың ішінде ортанғы бөлігінде ағаштан жасалған тікбұрышты сағана орналасқан, ал оның ішінде ағаш табыт бар. Сағананың ішінде Йузу Асафтың табан іздерін көрсететін тасқа қашалған жәдігер сақталған. Бұл белгі Йузу Асафтың табанында жарақаттар болғанын анық көрсетеді, өйткені табан іздерінде терең жарақаттың зақымдары көрсетілген. Зерттеуші ғалым Фида Хасснайнның айтуы бойынша, бұл белгі крестке (айқышқа) керілген адамның шегеленген аяқтарының зақымдары болса керек. Йузу Асафтың қабірі, ағаш табыттың астынғы қабатында ғимараттың жер асты бөлігінде, яһудилық дәстүрге сай шығыстан батысқа бағытталып жерленген. Кесене бұрыннан бері жергілікті халықпен қастерленіп қорғалып келеді, қазіргі уақытта бұл кесене сүннеттік-мұсылмандардан тұратын кеңестін қамқорлығында. Кесенеде жерленген екі әулие Йузу Асаф (Юз Асаф) 19-шы ғасырдың аяғында алғашқылардың бірі болып мәлімдеме жасаған, Исламдық Ахмадия жамағатының негізін құрған Мырза Ғұләм Ахмедтің айтуы бойынша, бұл зират негізінде исраил халқына келген Иса пайғамбардың (ғ.с.) сүйегі жатқан жер болып табылады. Бұндай пікірді ол өзінің «Масих Хиндустан Мэйн» («Иса Үндістанда») атты кітабында біршама ғылыми, тарихи және діни кітаптардан деректер келтіріп қуаттайды. Бүгіндері бұл пікірді оның ізбасарларынан бөлек көптеген тәуелсіз ғалымдар, саяхатшы-зерттеушілер де қоштайды. Мырза Ғұләм Ахмедтің түсіндірмесі бойынша, Иса Мәсіх (ғ.с.) палестина жерінде крестке (айқышқа) керілгенімен, оның жаны крестте қиылып кетпеген. Есінен талған Иса (ғ.с.) кресттен тірі күйінде түсіріліп, денесі мазар іспетті жасалған үнгірге қойылған, сосын Иса бірер күннен кейін есіне келіп, сыртқа сау күйінде шыққан. Кресттегі оқиғадан кейін ол Исраилдің жоғалған тайпаларын іздеп табу үшін, шығысқа қарай бет алды. Тарихқа үнілетін болсақ, біздің дәуірден 5-6 ғасыр бұрын асириялықтардың шабуылдарынан көне Исраил патшалығы (немесе яһудилердің Солтүстік Патшалығы) тасталқан болған, ал оның халқы қазіргі Ауғанстан, Пәкістан және Солтүстік Үндістан жаққа жер аударылған. Жер аударылған тайпалар (рулар) көне исраилдің 12 руының 10 руын құраған екен. Қалған екі ру оңтүстік Яһудия патшалығында өмір сүрген, олар да кейінірек бабылдықтардың шапқыншылығына ұшырап, жерлерінен қудаланған. Алайда Парсы патшасы Кирдің заманында бабылдықтар құлдыққа әкеткен екі ру Палестина жеріне қайтып оралғанымен, бұрын жоғалған 10 ру сол күйі отандарына қайтып оралмаған. Сол уақыттан бері олар яһудилердің аңыз әдебиеттерінде «Исраилдің жоғалған он тайпасы», «Исраил үйінің құрдым болған қойлары» деген атауға ие болып келді. Иса Мәсіх (ғ.с.) исраилдің жоғалған тайпаларын тауып, оларға да өзінің ізгі хабарын жеткізу үшін осы сапарға аттанған. Кашмир жерінде Иса пайғамбар (ғ.с.) «Йузу» (Йусу) есімімен белгілі болған, ал «Асаф» сөзі - «(руларды) жинаушы, бақташы» деген мағынаны білдіреді. Қасиетті Құран мен Киелі Інжіл бойынша, Иса Мәсіхтің (ғ.с.) пайғамбарлық міндеті тек исраил халқына арналған. Осылайша ол жоғалған исраил тайпаларын іздеп тауып, өзіне жүктелген пайғамбарлық міндетін толық орындаған соң, Кашмир жерінде қартайған шағында қайтыс болған. Осы заманның кейбір зерттеушілерінің пікірі бойынша, қазіргі пуштундар, кашмирліктер сол жоғалған Исраил тайпаларының тікелей ұрпақтары болып табылады. Тарихи деректер бойынша, Йузу Асаф біздің дәуіріміздің 1-ші ғасырында Гопадат патшаның заманында өмір сүрген. Ол Шам жерінен кашмир халқына пайғамбар ретінде келген. Ол дүниешілдіктен безген, өте ізгілікті, әулие адам болған. Ол уақытының көп бөлігін ғибадат етумен өткізіп, өмірінің соңына дейін Құдайдың Бірлігін уағыз еткен адам болған. Мир Сайед Насируддин Һижра бойынша 871 жылы Йузу Асафтың қасына, шиғалардың 8-ші имамы Мұса-Разаның ұрпағы сопы әулие Мир Сайед Насируддин жерленген. Кейбір деректерде ол осы киелі кесененің бұрынғы қараушысы болған делінеді. Кесененің қазіргі жағдайы Бертінге дейін, кесенеге Йузу Асафтың ұрпақтары қамқор болып келді. Қазіргі уақытта кесене сүннеттік-мұсылмандардан тұратын кеңестін қамқорлығында. Таяуда қайтыс болған Сахибзада Башарат Сәлим көп жылдар бойы кесененің қараушысы болған. Оның айтуы бойынша, ол Йузу Асафтың тікелей ұрпағы болған және Йузу Асафты ол Иса Мәсіхтің өзі деп білген. 2006 жылы Би-би-си арнасы Йузу Асафтың тарихы жайында «Иса қайтыс болған ба?» деген деректі фильм шығарды. 2010 жылы діни толқулардың салдарынан Кашмир штатының үкіметі кесенені жаба тұруды ұйғарған. Дереккөздер