దుర్గియానా ఆలయం

దుర్గియానా ఆలయం లేదా శ్రీ దుర్గియానా మందిర్ అనేది హిందూ ఆలయం, ఇది పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని అమృత్‌సర్ నగరంలో ఉంది. ఇది హిందూ ఆలయమైనప్పటికీ, దీని వాస్తుశిల్పం సిక్కు మతానికి చెందిన హర్మందిర్ సాహిబ్ (స్వర్ణ దేవాలయం)కు సారూప్యంగా ఉంటుంది. ఈ ఆలయానికి ఇక్కడ ఆరాధించబడే ప్రధాన దేవత అయిన దుర్గాదేవి పేరు ఆధారంగా “దుర్గియానా” అనే పేరు వచ్చింది. ఈ ఆలయంలో లక్ష్మీ, విష్ణువు విగ్రహాలు కూడా ప్రతిష్ఠించబడి పూజించబడుతున్నాయి. దుర్గియానా మందిర్‌ను 1921లో నిర్మించారని సాధారణంగా భావిస్తారు. అయితే, 1921కు ముందు కూడా ఈ ఆలయం ఉన్నట్లు ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. దీనికి సాక్ష్యంగా 1893 నాటి అమృత్‌సర్ జిల్లా గెజిటియర్‌లో దుర్గియానా సరోవరం, దానిని చుట్టుముట్టిన “దేవి ద్వారం” గురించి ప్రస్తావించబడింది. ఆ ప్రదేశాన్ని హిందూ భక్తులు సందర్శించేవారని అందులో పేర్కొన్నారు. చరిత్ర ఈ ఆలయాన్ని మొదటగా 16వ శతాబ్దంలో నిర్మించినట్లు భావిస్తారు. శ్రీ దుర్గియానా ఆలయ వాస్తుశిల్పం, శ్రీ హర్మందిర్ సాహిబ్‌కు సారూప్యంగా ఉంటుంది. ఈ ఆలయాన్ని 1921లో గురు హర్సాయి మాల్ కపూర్, సిక్కు మతానికి చెందిన శ్రీ హర్మందిర్ సాహిబ్ (గోల్డెన్ టెంపుల్) శైలిలో పునర్నిర్మించారు. హర్సాయి మాల్ కపూర్, ప్రిథీ చంద్రుడు వంశానికి చెందినవారు కావడంతో, ఆయనకు గురు రామ్ దాస్ వంశపారంపర్య సంబంధం ఉంది. హర్సాయి మాల్ కపూర్ మనుమలు ప్రస్తుతం అమృత్‌సర్‌లో నివసిస్తూ, ఆయన విగ్రహ సంరక్షకులలో ఒకరిగా ఉన్నారు. ఈ ఆలయానికి సంబంధించిన తలాబ్ (కుంట) ఉనికిని 1868 నాటి అమృత్‌సర్ మున్సిపల్ కమిటీ పత్రాలలో కూడా పేర్కొన్నారు. లాహోర్ ప్రభుత్వ కళాశాలలో సహజ విజ్ఞాన శాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేసిన జాన్ క్యాంప్‌బెల్ ఓమన్, తన పుస్తకంలో దుర్గియానా మందిరం గురించి ప్రస్తావిస్తూ, అక్కడ కొంతమంది యోగ సాధకులు యోగాభ్యాసం చేస్తున్నట్లు గమనించినట్లు పేర్కొన్నారు. దుర్గియానా మందిరం గురించి 1893 నాటి అమృత్‌సర్ జిల్లా గెజిటియర్‌లో కూడా ప్రస్తావన ఉంది. అందులో దుర్గియానా సరోవరం, దాని చుట్టూ ఉన్న “దేవి ద్వారం” హిందూ భక్తులతో కిటకిటలాడేదని పేర్కొన్నారు. అమృత్‌సర్‌ను అధికారికంగా పవిత్ర నగరంగా ప్రకటించకపోయినా, ఈ ఆలయం, శ్రీ హర్మందిర్ సాహిబ్ (సిక్కు గోల్డెన్ టెంపుల్) చుట్టూ 200 మీటర్ల పరిధిలో పొగాకు, మద్యం, మాంసం విక్రయాలపై నిషేధం అమల్లో ఉంది. స్థానం ఈ ఆలయం అమృత్‌సర్‌లోని హాథీ గేట్ సమీపంలో ఉంది. ఇది అమృత్‌సర్ రైల్వే స్టేషన్ కు చాలా దగ్గరగా ఉండి, బస్ స్టేషన్ నుండి సుమారు 1.5 కి.మీ దూరంలో ఉంది. లక్షణాలు, రూపకల్పన ఈ ఆలయం 160 మీ × 130 మీ పరిమాణంలో ఉన్న ఒక పవిత్ర సరస్సు మధ్యలో నిర్మించబడింది. దీని గోపురం, కానపీలు అమృత్‌సర్‌లోనే ఉన్న సిక్కు మతానికి చెందిన సువర్ణ మందిరం (గోల్డెన్ టెంపుల్) శైలిని పోలి ఉంటాయి. ఆలయానికి చేరుకోవడానికి ఒక వంతెన ఏర్పాటు చేయబడింది. ఆలయ గోపురం బంగారు పూతతో అలంకరించబడింది. ఆలయంలో విస్తృతంగా మార్బుల్ ఉపయోగించారు. గోపురాన్ని రంగురంగుల దీపాలతో అలంకరిస్తారు. అద్భుతంగా రూపొందించిన వెండి తలుపులు ఉండటంతో ఈ ఆలయాన్ని కొన్నిసార్లు “వెండి ఆలయం” అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ ఆలయంలో విస్తృతమైన హిందూ గ్రంథాల సేకరణ ఉంది. ఆలయ సముదాయంలో సీత్లా మాత, బరా హనుమాన్ వంటి చారిత్రక ఉపాలయాలు కూడా ఉన్నాయి. పండుగలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు ఈ ఆలయంలో జరుపుకునే ప్రధాన హిందూ పండుగలు దసరా, జన్మాష్టమి, రామ నవమి, దీపావళి. హిందూ పంచాంగంలోని పవిత్ర శ్రావణం నెలలో దుర్గియానా మందిరంలో సావన్ పండుగ కూడా నిర్వహించబడుతుంది. ఈ సందర్భంగా కొత్తగా వివాహమైన జంటలు ఆలయానికి వచ్చి రాధా–కృష్ణులను ఆరాధిస్తారు. మహిళలు పూల ఆభరణాలు ధరించి, భర్తలతో కలిసి పూజలు నిర్వహిస్తారు. దుర్గియానా ఆలయ సముదాయంలో మరో ప్రసిద్ధ పండుగ ‘లంగూర్ మేళా’. ఇది నవరాత్రులు, విజయదశమి సమయంలో 10 రోజుల పాటు జరుగుతుంది. ఈ సమయంలో అనేక మంది భక్తులు తమ పిల్లలను లంగూర్ వేషధారణలో అలంకరించి, దుర్గియానా ఆలయ సముదాయంలో ఉన్న బడా హనుమాన్ ఆలయంలో ప్రార్థనలు చేయిస్తారు. పునరుద్ధరణ ఈ ఆలయం, దాని పరిసరాలు 2013 నుండి సౌందర్యీకరణ కార్యక్రమంలో భాగంగా ఉండి, అది 2015లో పూర్తయింది. దీని ద్వారా ఆలయ ప్రాంగణంలో లోపల, బయట పూజలకు మరింత విస్తీర్ణం లభించింది. ఆలయం చుట్టూ ఉన్న పరిసరాలను పునరాకృతీకరించేందుకు రూపొందించిన మాస్టర్ ప్లాన్ ప్రకారం, అభివృద్ధి పనుల కోసం సరైన పరిహారంతో 55 ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకుని కూల్చివేశారు. ఈ ప్రణాళికలో భాగంగా బహుస్థాయి వాహన పార్కింగ్ సముదాయం, ఓపెన్-ఎయిర్ థియేటర్, షాపింగ్ కాంప్లెక్స్, ఇతర సౌకర్యాల నిర్మాణం చేపట్టారు. గ్యాలరీ ఇవీ చూడండి భారతదేశంలోని హిందూ ఆలయాల జాబితా ముక్తేశ్వర్ మహాదేవ్ ఆలయం శ్రీ కాళీ దేవి ఆలయం, పటియాలా మూలాలు గమనికలు Aggarwal, J. C. (1 January 1992). Modern History of Punjab: A Look Back Into Ancient Peaceful Punjab Focusing Confrontation and Failures Leading to Present Punjab Problem, and a Peep Ahead : Relevant Select Documents. Concept Publishing Company. ISBN 978-81-7022-431-0. Bansal, Sunita Pant (1 June 2005). Encyclopaedia of India. Smriti Books. ISBN 978-81-87967-71-2. Chaturvedi, B.K. (2002). Tourist Centers Of India. Diamond Pocket Books (P) Ltd. ISBN 978-81-7182-137-2. Gajrani, S. (2004). History, Religion and Culture of India. Gyan Publishing House. ISBN 978-81-8205-060-0. బాహ్య లింకులు