Akal Takht

Akal Takht la ( Punjabi ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ; ki ta tradui kòm . 'Twòn Etènèl Onorab la'), ke yo rele tou Akal Takhat epi istorikman li te ye kòm Akal Bunga, se pi enpòtan nan senk takht ( chèz otorite ) Sikh yo. Sitiye nan konplèks Darbar Sahib (Tanp an lò) nan Amritsar, Punjab, peyi Zend, li te etabli pa Guru Hargobind an 1606 kòm yon kote pou defann lajistis epi adrese zafè tanporèl. Akal Takht la reprezante pi gwo plas otorite terès pou Khalsa a, kò kolektif Sikh inisye yo epi li sèvi kòm plas ofisyèl jathedar la, pòtpawòl sipwèm nan ak chèf Sikh yo atravè lemond. Pozisyon jathedar la aktyèlman an diskisyon ant de faksyon. Komite Shiromani Gurdwara Parbandhak (SGPC) la te nonmen Giani Kuldip Singh Gargaj kòm jathedar par entèrim an 2025. Sepandan, Sarbat Khalsa a, òganize pa plizyè òganizasyon Sikh an 2015, te deja deklare Jagtar Singh Hawara kòm jathedar la. Akòz prizon politik Hawara a, Sarbat Khalsa a te nonmen Dhian Singh Mand kòm jathedar par entèrim nan plas li. Sepandan, Komite Shiromani Gurdwara Parbandhak la te refize rekonèt otorite Sarbat Khalsa 2015 la epi li pa aksepte nominasyon li yo. Istwa Okòmansman, yo te konnen l kòm Akal Bunga, bilding ki te anfas Harmandir Sahib la te fonde pa sizyèm Guru Sikh la, Guru Hargobind, kòm yon senbòl souverènte politik, epi kote yo te ka adrese enkyetid espirityèl ak tanporèl pèp Sikh la. Ansanm ak Baba Buddha ak Bhai Gurdas, sizyèm Guru Sikh la te bati yon dal beton 9 pye wotè. Lè Guru Hargobind te revele platfòm nan nan dat 15 jen 1606, li te mete de nepe : youn te endike otorite espirityèl li ( piri ) e lòt la, otorite tanporèl li ( miri ). Dapre Kanwarjit Singh Kang, platfòm Guru Hargobind te leve a te bati an 1609, yon datasyon ki pi resan. Premye estrikti ki te janm bati sou lokal la se te yon platfòm brik ouvè ki te konsakre pa Guru Hargobind. Pita, yo t ap bati yon sal sou sit la. Nan 18yèm syèk la, Ahmed Shah Abdali ak Massa Rangar te dirije yon seri atak sou Akal Takht ak Harmandir Sahib . Takht ki nan premye etaj la te rebati an brik an 1774, sou Sultan-ul-Qaum Jassa Singh Ahluwalia (1718–1783) – lidè Konfederasyon Sikh la nan Punjab. Renovasyon yo pandan 18yèm syèk la te bay bilding lan yon "meyè fòm". Yon Udasi mahant ki rele Pritam Das (fondatè Akhara Sangalwara, ki sitiye tou pre) te responsab pou enstalasyon orijinal de Nishan Sahib yo nan Akal Takht. Renouvèlman bilding lan pa Maharaja Ranjit Singh nan premye mwatye 19yèm syèk la te ogmante kantite etaj estrikti a a senk. Hari Singh Nalwa, yon jeneral Maharaja Ranjit Singh, te dekore Akal Takht la ak lò epi li responsab pou ajoute dòm an lò a anlè edifis la. Penti mural ki te egziste nan bilding orijinal la te pentire nan mitan 19yèm syèk la. Te gen penti mural ki dekore mi premye ak dezyèm etaj yo. Estrikti a te rebati de fwa: yon fwa touswit apre Operasyon Blue Star an 1984 epi ankò an 1986. Konsepsyon Akal Takhat la te bati sou yon kote kote te gen sèlman yon gwo ti mòn tè nan yon espas ki te louvri nèt. Se la Guru Hargobind te konn jwe lè li te timoun. Premye Takhat la te yon platfòm senp ki te apeprè 3.5 mèt wotè. Se sou platfòm sa a Guru Hargobind te konn chita pou resevwa petisyon moun yo epi rann jistis. Li te antoure ak senbòl wayote, tankou yon parasol (parapli seremoni) ak yon chasse-mouch seremoni (fly whisk). Dapre Teja Singh ak Ganda Singh, yo te bati estrikti a toupre Harmandir Sahib paske Akal Takhat la reprezante pouvwa tanporèl ak zafè politik, tandiske Harmandir Sahib la senbolize espirityalite. Moun ki te nan Harmandir Sahib te kapab gade sou Akal Takhat la pou sonje responsablite yo genyen nan lavi sou tè a, pandan moun ki te nan Akal Takhat la te kapab gade Harmandir Sahib la pou sonje enpòtans espirityalite. Konsa, de bilding sa yo reprezante relasyon sere ki egziste ant relijyon ak politik. Yo montre ke youn pa ka egziste an ekilib san lòt la, menm jan ak manm yon kò ki bezwen youn lòt pou kò a fonksyone byen. Bilding modèn nan se yon estrikti senk etaj ak dekoratif mab ak yon dòm ak fèy lò. Ranjit Singh te ajoute twa nan etaj yo nan ane 1800 yo. Travay restorasyon kontanporen yo te jwenn yon kouch lacho dekore ak penti ki ta ka fè pati estrikti orijinal la men pita pase epòk Harminder. Yon aspè inik nan Akal Takht la se ke li flote de Nishan Sahib olye de youn. Yo di ke de drapo yo reprezante konsèp de epe miri-piri a. Operasyon Zetwal Ble a Nan mwa jiyè 1983, Harcharan Singh Longowal, ki te prezidan pati politik Sikh Akali Dal, ansanm ak jathedar Akal Takhat la, te envite Jarnail Singh Bhindranwale, katòzyèm jathedar Damdami Taksal la, pou kache nan Konplèks Tanp Lò a (Golden Temple Complex). Nan epòk sa a, Bhindranwale t ap kouri pou evite arestasyon akoz akizasyon ki te gen rapò ak aktivite militan nan Punjab, epi li te gen anpil sipò nan zòn riral pwovens lan. Apre sa, li te deplase pou al rete nan Akal Takhat la pou pwoteje tèt li kont arestasyon. Ant 3 jen ak 8 jen 1984, lame peyi End te mennen yon operasyon kont-ensijans sou lòd Premye Minis Indira Gandhi pou arete Bhindranwale. Pandan operasyon sa a, Akal Takhat la te sibi gwo domaj anba atak lame Endyen an. Bhindranwale te mouri pandan echanj kout zam ant militan ame yo ak lame Endyen an. Rekonstriksyon Premye rekonstriksyon patwone pa gouvènman an Apre Operasyon Blue Star, Akal Takhat la te rebati anba direksyon Baba Santa Singh, ki te jathedar Budha Dal la. Buta Singh, ki te Minis Enteryè Inyon peyi End nan epòk la e ki te voye pa Premye Minis Indira Gandhi, te mande Santa Singh pou dirije travay rekonstriksyon an. Anvan sa, Buta Singh te kontakte plizyè gwoup Sikh pou mande sipò yo nan travay kar seva (travay volontè relijye), men tout te refize kolabore ak gouvènman an sof si fòs militè yo te kite teren tanp lan. Sepandan, Baba Santa Singh, ansanm ak Narain Singh, te òganize yon Sarbat Khalsa nan dat 11 out 1984. Pandan reyinyon sa a, yo te deside ke Santa Singh ak gwoup Sikh li a t ap patisipe nan travay kar seva gouvènman an t ap sipòte. Plizyè òganizasyon, tankou Damdami Taksal, te kritike desizyon sa a. Yo te kwè Nihang Singh yo pa t dwe aksepte lajan nan men gouvènman an pou rebati Akal Takhat la, e yo te manifeste opozisyon yo kont rekonstriksyon an. Kèk Sikh te rele travay kar seva Santa Singh tap dirije a "sarkari seva" (sa vle di "sèvis gouvènman an"), kòm yon fason pou kritike l, paske travay la te fèt ak pèsonèl ak materyèl ki te soti nan depatman gouvènman an. Rekonstriksyon gouvènman an te fèt byen vit epi li te fini nan anviwon yon mwa edmi. Gouvènman an te bay yon konpayi prive ki rele Skipper Builders, ki te dirije pa Tejwant Singh, kontra pou fè travay rekonstriksyon an. Santa Singh te defann aksyon l yo lè li te di Jathedar Akal Takht la, klèje a, ak SGPC a pa t opoze Jarnail Singh Bhindranwale ki te fèmen tèt li ak sipòtè l yo nan Takht la, sa ki te mennen nan operasyon militè gouvènman an ak destriksyon tanp orijinal la nan konfli ki te swiv la. Li te deklare ke li te rann yon gwo sèvis pou Sikh yo lè li te rebati estrikti a. Destriksyon Akal Takht rekonstwi pa gouvènman an pa Sikh anti-gouvènman an Kèk ane apre, Baba Thakur Singh, siksesè Bhindranwale ki te soti Damdami Taksal, te fè demoli Akal Takht ki te rekonstwi pa gouvènman an, epi rebati l apre rezolisyon Sarbat Khalsa te pase an 1986. Akal Takht ki te rekonstwi a, anba patwonaj Santa Singh, te demoli an janvye 1986. Santa Singh te ekskominike nan relijyon Sikh la apre sa pa klèje Akal Takht la kòm pinisyon pou vyolasyon "Sikh maryada". Sepandan, Santa Singh te rejwenn relijyon an ofisyèlman an mas 2001. Pèt eritaj kiltirèl Okòmansman, te gen penti miray sou premye ak dezyèm etaj bilding lan. Kanwarjit Singh Kang date ekzekisyon penti miray yo nan mitan 19yèm syèk la. Pami fresk ki date mitan 19yèm syèk la ki te konn dekore mi bilding lan, se sèlman 10 panno fresk ki te siviv rive nan lane 1971. Fresk sa yo te siviv pentire sou mi dezyèm etaj estrikti a. Koulè yo te dekolore epi pòsyon nan plat la nan divès kote te ap kale. Sou dis mural ki te dokimante an 1971 sou dezyèm etaj la, twa ladan yo te dekri tèm ki gen rapò ak Guru Hargobind. Premye a se te reyinyon Guru a ak Sri Chand, pitit gason Guru Nanak. Nan mural sa a te dekri tou senk pitit sizyèm gouru a, sètadi: Gurditta, Ani Rai, Suraj Mal, Atal Rai, ak Tyag Mal (ki pita te vin Guru Tegh Bahadur). Dezyèm panèl mural la te dekri yon sèn kote Guru Hargobind ap koute mizik enstrimantis yo t ap jwe. Twazyèm panèl la te dekri Bidhi Chand k ap prezante chwal yo te vòlè yo, Dilbagh ak Gulbagh, bay Guru Hargobind. Bhagat Kabir te dekri nan katriyèm mural la k ap okipe travay chak jou yo ansanm ak fanmi li, Bhagat Sain nan senkyèm lan dekri ansanm ak Raja Rana, epi sen Dharuva nan sizyèm lan. Setyèm panèl la te dekri Krishna k ap manje diri ke zanmi anfans li, Sudama, te ofri l. Uityèm panèl la te montre Rama chita bò kote Sita sou yon kanape pandan Lakshmana ak Hanuman t ap sèvi l. Nevyèm panèl la te ilistre yon sèn nan yon ekspedisyon lachas ki enplike yon chwal ak twa chen lachas nan yon poz k ap avanse. Finalman, dènye ak dizyèm panèl la te reprezante yon sèn nan evènman Vaisakhi an 1699 nan Anandpur, kote Guru Gobind Singh prepare Amrit pou seremoni Amrit Sanchar ki fèk entwodui a pandan Mata Jito ajoute kristal sik nan fòmil li t ap brase yo, pandan premye Panj Piare a ap gade. Apre Operasyon Blue Star la, estrikti Akal Takht ki te siviv la te toujou gen travay atistik istorik ki date mitan rive nan fen 18yèm syèk la, tankou mozayik ivwa, travay wòch dekoratif ( jaratkari ), ak penti miray (mural). Mural yo te dekri sèn mitolojik Endik, divinite, ak bhagat epi yo te pentire pa atizan Sikh ekspè ( naqqashis ). Pami fresk yo, te gen reprezantasyon Krishna k ap aksepte diri mouye nan men Sudama, Rama, Bhagat Dhanna, Bhagat Dhruv, ak Bhagat Kabir k ap travay kòm yon tisser nan yon kay bò kote Mai Loi (madanm Kabir). Te genyen tou ti estati lyon ki te fèt an mab. Yo te siviv jiska janvye 1986, lè yo te demoli Takht la nèt pou fè plas pou estrikti aktyèl la. Pandan destriksyon estrikti istorik la, platfòm orijinal Guru Hargobind te bati a, ki te sitiye nan baz estrikti ki te bati otou a (kote Guru a te konn pale ak kongregasyon Sikh ki te rasanble a), te an danje pou yo demoli l tou, men Giani Mohinder Singh (ansyen sekretè SGPC) ki te yon Sikh granmoun e respekte nan epòk sa a te pwoteste, li te pale ak Gurdev Singh Kaunke, ki te Jathedar nan Akal Takht nan epòk sa a, pou sove l anba destriksyon pa volontè Kar Seva ki pa t konn anyen e ki pa t gen okenn lide sou enpòtans li. Akal Takht aktyèl la manke anpil nan eritaj istorik ak kiltirèl imateryèl ki te konn nan estrikti orijinal la. Konsèvatè yo te bay alam ke estrikti aktyèl la pa te fèt ak style atizay tradisyonèl Sikh la nan tèt. Yo te deklare tou ke nenpòt travay atistik aktyèl nan tanp lan pa t ap dire lontan, piske yo te itilize pigman atifisyèl ak metòd ki pa tradisyonèl, kontrèman ak pigman natirèl ke lekòl atizay tradisyonèl Sikh la te itilize. Amrik Singh, sipèvizè SGPC pou renovasyon kar seva nan Akal Takht la, deklare nouvo metòd yo pi bon pase metòd tradisyonèl yo epi ke ansyen metòd yo "pa pratik". Li deklare tou ke estrikti aktyèl la fèt yon fason diferan de orijinal la. Yon lidè gwoup kar seva, Jagtar Singh (Dera Baba), te responsab renovasyon estrikti a anba enstriksyon SGPC a. Aparamman yo te itilize penti emaye nan estrikti aktyèl la, Amrik Singh deklare se sèlman penti ki baze sou dlo yo te itilize epi yo pa t defòme pandan plis pase senk ane. Travay fresk estrikti aktyèl la te sitou fèt pa atis Harbhajan Singh, ki te ede tou retouche fresk ki sitiye nan tanp Golden Temple la. Sepandan, Sukhdev Singh, responsab leta INTACH (Indian National Trust for Art and Cultural Heritage) te mande pou tout renovatè kar seva yo itilize "ansyen materyèl ak estil, an akò ak sa ki nan sanktyè tanp Golden Temple la". Li te kritike tou itilizasyon koulè sentetik ak klere, ke li te denonse kòm etranj nan lekòl atistik tradisyonèl Sikh la. Galri