ਗੰਗਾਬਲ ਝੀਲ

ਗੰਗਾਬਲ ਝੀਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰਮੁਖ ਗੰਗਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੰਦਰਬਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹਰਮੁਖ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਲਪਾਈਨ ਉੱਚ-ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਓਲੀਗੋਟ੍ਰੋਫਿਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਲੰਬਾਈ 2.5 kilometres (1.6 mi) ਅਤੇ ਅਧਿਕਤਮ ਚੌੜਾਈ 1 kilometre (0.62 mi) । ਇਹ ਵਰਖਾ, ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਝਰਨੇ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਟਰਾਊਟ ਸਮੇਤ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨੰਦਕੋਲ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਂਗਥ ਨਾਲੇ ਰਾਹੀਂ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ ਹਰਮੁਖ-ਗੰਗਾਬਲ ਯਾਤਰਾ ਨਾਮਕ ਝੀਲ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾਬਲ ਝੀਲ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਹਰਮੁਖ-ਗੰਗਾਬਲ ਯਾਤਰਾ, ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਜੋ ਨਰਨਾਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਤਿਹਾਸ ਗੰਗਾਬਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨੀਲਮਾਤਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਾਜਤਰੰਗਿਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਾਲਟਰ ਰੋਪਰ ਲਾਰੈਂਸ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸਿਸ ਯੰਗਹਸਬੈਂਡ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗੰਗਾਬਲ ਝੀਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1519 ਵਿੱਚ ਗੰਗਾਬਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਮਹਲਿਸ਼ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿੱਟੀ ਖਿਸਕਣ ਅਤੇ ਬਰਫੀਲੇ ਤੂਫਾਨ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 10,000 ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰ ਗਏ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਸ਼ੂਰਾ ਦੇ ਦਿਨ ਮੀਰ ਸ਼ਮਸ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਰਾਕੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸਰਜਨ ਕਰਨ ਗਏ ਸਨ। ਪਹੁੰਚ ਗੰਗਬਲ ਝੀਲ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ 45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਗੰਦਰਬਲ ਰਾਹੀਂ ਨਾਰਾਣਾਗ ਤੱਕ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਝੀਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਜਾਂ ਪੈਦਲ ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁੱਜਰ ਚਰਵਾਹੇ ਆਪਣੇ ਭੇਡਾਂ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਜੜ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਟ੍ਰੈਕ (25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ) ਸੋਨਮਰਗ ਤੋਂ ਝੀਲ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 4100 ਮੀਟਰ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਾੜੀ ਪਾਸਿਆਂ ਨਿਚਨਈ ਪਾਸ, ਗਡਸਰ ਪਾਸ ਅਤੇ ਜ਼ਜੀਬਲ ਪਾਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ਨਸਰ ਝੀਲ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਂਦੀਪੋਰ ਤੋਂ ਆਰਿਨ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਕ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾਬਲ ਝੀਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਇੱਕ ਅਲਪਾਈਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, (ਕੱਟ ਕਰਾਸਿੰਗ), ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ, (ਕੱਟੇ ਹੋਏ) ਅਤੇ ਗੁੱਜਰਾਂ ਦੀਆਂ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਗੰਗਾਬਲ ਝੀਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ 4,000 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਹਵਾਲੇ