ৰেণুকা হ্ৰদ

ৰেণুকা হ্ৰদ ভাৰতৰ হিমাচল প্ৰদেশৰ ছিৰমৌৰ জিলাত অৱস্থিত আৰু ই সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৬৭২ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত। ই হিমাচল প্ৰদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ হ্ৰদ, ইয়াৰ পৰিধি প্ৰায় ৩২১৪ মিটাৰ। এই হ্ৰদটোৰ নাম ৰেণুকা দেৱীৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল আৰু ২০০৫ চনৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ৰামছাৰ স্থান হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। অৱস্থান পাৰৱানুৰ পৰা দূৰত্ব : ১২৩ কিলোমিটাৰ। পাওন্টা চাহাবৰ পৰা দূৰত্ব : সতাউন হৈ ৫১ কিলোমিটাৰ। নাহানৰ পৰা দূৰত্ব : ৩৮ কি.মি.। কিংবদন্তী প্ৰবোধিনী একাদশীৰ প্ৰাকক্ষণত ধৰ্মীয় নীতি-নিয়মেৰে পাঁচ দিনীয়া ৰেণুকা মেলা আৰম্ভ হয়। দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা ভক্তসকল উপস্থিত হৈ মাতৃ ৰেণুকা আৰু পুত্ৰ পৰশুৰামৰ সাক্ষাৎ পৰ্যবেক্ষণ কৰে। পুৰাণৰ মতে, ৰেণুকা তীৰ্থক বিষ্ণুৰ ষষ্ঠ অৱতাৰ পৰশুৰামৰ জন্মস্থান বুলি গণ্য কৰা হয়। মহৰ্ষি জামাদগ্নি আৰু তেওঁৰ পত্নী ৰেণুকাই ৰেণুকা হ্ৰদৰ সমীপৰ টেপে কা টিবা নামেৰে জনাজাত পাহাৰত দীৰ্ঘদিন ধৰি ধ্যান কৰা বুলি গণ্য কৰা হয়। শিৱৰ আশীৰ্বাদত বিষ্ণু তেওঁলোকৰ পুত্ৰ হিচাপে জন্ম লোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰা অনুসৰি, ঐশ্বৰিক গৰু কামধেনুৰ সৈতে বিদায় ল'বলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ পিছত জামাদগ্নীৰ মৃত্যুৰ পিছত ৰেণুকাই নিজৰ প্ৰাণ কাঢ়ি নিবলৈ বিলখনত জপিয়াই পৰা বুলি ধৰা হয়। এই হ্ৰদটোৱে নাৰীৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা বুলি কোৱা হয়, তাৰ নামেৰে ইয়াক ৰেণুকা হ্ৰদ বুলি কোৱা হয়। যেতিয়া পৰশুৰামে মাতৃক উভতি আহিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ বিলখনত উপস্থিত হৈছিল, তেতিয়া ৰেণুকাই তেওঁক কৈছিল যে তেওঁ বিলখনক নিজৰ বাসস্থান হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলেও প্ৰবোধিনী একাদশী উপলক্ষে, যেতিয়া তেওঁক লগ কৰি অনুগামীসকলক আশীৰ্বাদ দিব, তেতিয়া তেওঁৰ উপস্থিতিৰ কথা প্ৰকাশ কৰিব বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এদিন আগতীয়াকৈ দশমীৰ দিনা, ‘শোভা যাত্ৰা’ নামেৰে জনাজাত পৰম্পৰাগত শোভাযাত্ৰাত জামু কোটি গাঁৱৰ প্ৰাচীন মন্দিৰৰ পৰা পৰশুৰামৰ পালংকিন ৰেনুকালৈ অনা হয়, য’ত লাখ লাখ ভক্তই অংশগ্ৰহণ কৰে। গেলাৰী আৰু চাওক ৰেণুকা ৰেণুকা অভয়াৰণ্য চন্দ্ৰগুট্টি ৰেণুকাম্ব মন্দিৰ য়েলাম্মা মন্দিৰ, সৌন্দাট্টি তথ্যসূত্ৰ