జునా మహల్

జునా మహల్, భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని దుంగర్‌పూర్ నగరంలో ఉన్న ఒక రాజభవన సముదాయం. పాత రాజభవనం లేదా గఢ్ ప్యాలెస్ అని కూడా పిలువబడుతుంది. ఇది ధన్‌మాతా కొండ పాదాల వద్ద ఉంది. ఈ ఆస్తి ఇప్పటికీ దుంగార్‌పూర్ మాజీ రాజకుటుంబం యాజమాన్యంలో ఉంది. చరిత్ర ఈ ప్రదేశంలో మొదటి రాజభవనం 13వ శతాబ్దం చివరలో నిర్మించబడింది. దుంగర్‌పూర్‌కు చెందిన వరుస మహారావల్స్ దీనిని శతాబ్దాలుగా అదనపు గదులు, విభాగాలు, అంతస్తులు, ప్రాంగణాలు, కోట గోడలతో విస్తరించారు, చివరికి ఇది ఏడు అంతస్తుల సముదాయంగా మారింది. ఇది పరేవా రాతితో నిర్మించిన ఎత్తైన వేదికపై నిర్మించబడింది. దీని కఠినమైన బాహ్య నిర్మాణం దీనికి ఒక దుర్గం రూపాన్ని ఇస్తుంది. ఈ నిర్మాణంలో కోట గోడలు, కాపలా గోపురాలు, ఇరుకైన కారిడార్లు, ద్వారాలు ఉన్నాయి, ఇవన్నీ శత్రువును వీలైనంత ఎక్కువసేపు నిలువరించడానికి రూపొందించబడ్డాయి. మహారావల్ వీర్ సింగ్ చేత చంపబడిన దుంగరియా ఇద్దరు భార్యల జ్ఞాపకార్థం దీని గోడలలో ఒకదానిలో ఒక మందిరం నిర్మించబడింది. భార్యలు అతన్ని శపించాలని సంకల్పించినప్పుడు, వీర్ సింగ్, తనను, తన సంతానాన్ని శాపం నుండి రక్షించుకోవడానికి, వారు సతీ సహగమనం చేసినందున, తాను స్థాపిస్తున్న పట్టణానికి వారి భర్త పేరు పెట్టడానికి, వారి గౌరవార్థం ఆలయాన్ని నిర్మించడానికి అంగీకరించాడు. అనేక శతాబ్దాలుగా, దాని గోడలు కుడ్య చిత్రాలతో సమృద్ధిగా చిత్రించబడ్డాయి; అయితే, వీటిలో తొలి చిత్రాలపై సంతకాలు లేవు. మహారావల్ ఉదయ్ సింగ్ II పాలనలో, జునా మహల్‌లో అనేక కళాత్మక పనులు చేపట్టబడ్డాయి. 1864 నుండి 1875 వరకు, దేవ్జీ అనే కళాకారుడు దాని గోడలపై కుడ్య చిత్రాలను చిత్రించాడు. తరువాత, 1883 నుండి 1886 వరకు, ఉదయ్‌పూర్‌కు చెందిన నాథు, ఛగన్ సోదరులకు రాజభవనంలోని అనేక ప్రాంతాలను మరమ్మత్తు చేయడానికి, పునరుద్ధరించడానికి బాధ్యతలు అప్పగించబడ్డాయి. వారి పనిలో ఆమ్ ఖాస్, ఒక స్వాగత గది పునరుద్ధరణ, శిష్ కా కమారా లేదా గాజు గదిలోని దేవ్జీ కట్-గ్లాస్ ఇన్‌లే పునరుద్ధరణ ఉన్నాయి. వారి పని 1886లో జరిగిన ఉదయ్ సింగ్ కుమారుడు ఖుమాన్ సింగ్ రెండవ వివాహానికి సంబంధించిన సన్నాహాలలో ఒక భాగం తరువాతి సంవత్సరాలలో, ఉదయ్ మునిమనవడు, మహారావల్ లక్ష్మణ్ సింగ్, జునా మహల్‌లో పని చేయడానికి, దానిని అలంకరించడానికి నాథ్‌ద్వారా నుండి రెండు కళాకారుల బృందాలను ఆహ్వానించారు. 1939లో, లక్ష్మణ్ సింగ్ జునా మహల్‌లో పని చేయడానికి నాథ్‌ద్వారాలోని శ్రీనాథ్‌జీ ఆలయం నుండి కన్హయ్యలాల్ అనే కళాకారుడిని పిలిపించారు. కన్హయ్యలాల్ మరో కళాకారుడైన కజోరిమల్‌తో కలిసి దుంగార్‌పూర్‌కు ప్రయాణించారు. అక్కడ ఉన్న సమయంలో, కన్హయ్యలాల్ ప్రధానంగా దర్బార్ హాల్, ఆమ్ ఖాస్, శిష్ కా కమారాతో సహా గ్రౌండ్ ఫ్లోర్‌లో పనిచేశారు, అక్కడ అతను దెబ్బతిన్న చిత్రాలను మెరుగుపరిచి, మరమ్మతులు చేశారు. కొన్ని సందర్భాల్లో, అతను అసలు కుడ్యచిత్రాలను తన సొంత కూర్పులతో భర్తీ చేశాడు. రాజస్థాన్‌లోని ఇతర ఏ రాజభవనం కన్నా జునా మహల్‌లోని కళాకృతులు బాగా సంరక్షించబడ్డాయి. 20వ శతాబ్దం మధ్యకాలం వరకు దీనిని ఉపయోగించారు, ఆ తర్వాత మహారావల్ తన నివాసాన్ని అక్కడి నుండి ఉదయ్ బిలాస్ ప్యాలెస్‌కు మార్చారు. దీని చారిత్రక, కళాత్మక ప్రాముఖ్యతను తెలియజేయడానికి, ప్రజలలో అవగాహన పెంచడానికి దీనిని 2014 వరల్డ్ మాన్యుమెంట్స్ వాచ్‌లో చేర్చారు. కాంప్లెక్స్‌లోని నిర్మాణాలు అమ్ ఖాస్ ఉదయ్ సింగ్ II ఈ నిర్మాణానికి ఆమ్ ఖాస్ అనే ఒక పెద్ద సభా మందిరాన్ని జోడించారు. ఇది రెండు రకాల ప్రయోజనాలకు ఉపయోగపడింది: ఆస్థానీయులు, రాష్ట్ర అతిథులను స్వీకరించడానికి దివాన్-ఇ-ఖాస్‌గా, సాధారణ ప్రజలు తమ ఫిర్యాదులను సమర్పించగల దివాన్-ఇ-ఆమ్‌గా. ఈ మందిరం చాలా సాంప్రదాయ శైలిలో ఉంటుంది, దీని పైకప్పు స్తంభాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. దీనికి ఆనుకొని హింగ్రాత్ అనే ఒక చిన్న వ్యక్తిగత గది ఉంది, దీని ఉపరితలాలు పూర్తిగా గాజు పొదుగు పనితో కప్పబడి ఉన్నాయి. ఇందులో దుంగర్‌పూర్ మహారావల్‌ల చిత్రపటాలు కూడా ఉన్నాయి, వాటి చుట్టూ పూలు, జంతువుల ఆకృతులు ఉన్నాయి. అద్దాలు, రంగులు వేసిన టైల్స్ వేయబడ్డాయి. చిని గోఖడా చైనీస్ బాల్కనీ అని కూడా పిలువబడే చిని గోఖడా, నాలుగు గోడలలో పొదిగిన 144 స్టాఫోర్డ్‌షైర్ బ్లూ విల్లో ప్యాటర్న్ ప్లేట్‌లతో అలంకరించబడింది. దీనికి అదనపు కుడ్యచిత్రాలు, అద్దాల పని తోడయ్యాయి. అందులోని చిత్రించిన ప్లేట్లలో ఒకటి, దుంగర్‌పూర్ మహారావల్ ఒక తోటలో కూర్చుని సందర్శకులను స్వీకరిస్తున్న సూక్ష్మరూపాన్ని చూపుతుంది. పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం చివరిలో, ఇది కోథార్ చౌక్ అనే నిల్వ ప్రాంతానికి అభిముఖంగా, ఒక ప్రైవేట్ దర్బార్ హాల్‌గా ఉపయోగించబడింది, ఇక్కడ ప్రజలను ఆహ్వానించి ప్రదర్శనలు నిర్వహించేవారు. జనాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో 2008లో, కరెన్ నార్ రాజస్థాన్‌కు ప్రయాణించి, అక్కడ భారతీయ జానపద కథలలోని జంతువులతో భారతీయ అంతర్గత దృశ్యాలను వర్ణించే ఛాయాచిత్రాల శ్రేణిని తీశారు. ఆమె దుంగార్‌పూర్‌ను కూడా సందర్శించి, అక్కడ జునా మహల్ వద్ద అనేక చిత్రాలను ఫోటో తీశారు, అవి ఆమె 'ఇండియా సాంగ్' అనే శీర్షికతో ఉన్న పనిలో భాగం. గ్యాలరీ మూలాలు