రాంపూరా అగుచా

రాంపూరా అగుచా అనేది భారతదేశంలోని రాజస్థాన్‌లోని భిల్వారా జిల్లాలో ఒక భారీ సల్ఫైడ్ నిక్షేపంపై ఉన్న జింక్, సీసం గని. రాంపుర అగుచా 220 km (140 mi) వద్ద ఉంది. జైపూర్ నుండి ఉంది. ఇది భిల్వారాకు ఉత్తరాన, షాహ్‌పురాకు వాయువ్యంగా ఉంది. రాంపురా అగుచా 10 km (6.2 mi) దూరంలో ఉంది. NH 79 పై గులాబ్‌పురాకు ఆగ్నేయంగా దూరంలో ఉంది. ఈ గని హిందుస్థాన్ జింక్ లిమిటెడ్ (HZL) యాజమాన్యంలో ఉంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద జింక్, సీసం నిల్వలను కలిగి ఉంది. చరిత్ర భారత ప్రభుత్వ గనుల, భూగర్భ శాస్త్ర డైరెక్టరేట్‌లోని భూగర్భ శాస్త్రవేత్త టి.సి. రాంపురియా 1977 ఆగస్టులో రాంపురా అగుచా నిక్షేపాలను కనుగొన్నారు. హిందుస్థాన్ జింక్ లిమిటెడ్ (HZL) 1980 ఫిబ్రవరిలో డ్రిల్లింగ్ ప్రారంభించింది. నిక్షేపం అంచనాకు సంబంధించిన నివేదిక 1981లో సమర్పించబడింది. ఈ గని అభివృద్ధి 1988లో ప్రారంభమైంది, మొదటి ఖనిజ ఉత్పత్తి 1991 మార్చిలో జరిగింది. రాంపురా అగుచాలో ఓపెన్-పిట్ గని, భూగర్భ గని రెండూ ఉన్నాయి. భూగర్భ శాస్త్రం రాంపురా అగుచా అనేది ఆరావళి-ఢిల్లీ పర్వత శ్రేణిలో భాగమైన సికార్ బెల్ట్‌లో ఉన్న ఒక జింక్-లెడ్ సల్ఫైడ్ నిక్షేపం. భిల్వారా బెల్ట్ ఎక్కువగా రూపాంతర చెందిన అవక్షేప, రూపాంతరం చెందిన డోలమైట్, తక్కువ మొత్తంలో అగ్నిశిలలతో కూడి ఉంటుంది. ఈ నిక్షేపం ఒక రూపాంతర సంఘటనకు గురికాక ముందు, వాస్తవానికి ఒక అవక్షేప ఎక్సలేటివ్ నిక్షేపంగా ఉండేది. ఈ అధిక గ్రేడ్ రూపాంతర సంఘటన సుమారు 1 బిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం జరిగిందని సిద్ధాంతీకరించబడింది. ఈ ఖనిజ ధాతువులో ఏర్పడే కొన్ని సల్ఫైడ్‌లు, ఆక్సైడ్ ఖనిజాలు ప్రత్యేక ఆసక్తిని కలిగి ఉన్నాయి, వాటిలో ప్రధానమైనది స్ఫాలరైట్, గాలెనా, పైరైట్, పైరోహోటైట్, మార్కాసైట్ సాధారణంగా స్ఫాలరైట్‌తో పాటు కొన్ని స్వల్ప ఆర్సెనోపైరైట్, చాల్కోపైరైట్‌లతో కలిసి కనిపిస్తాయి. గాహ్నైట్, రూటైల్ అనేవి ఖనిజ ధాతువులో ఏర్పడే అత్యంత సాధారణ ఆక్సైడ్ ఖనిజాలు, వీటిలో రూటైల్ అత్యంత సమృద్ధిగా ఉంటుంది. గ్రాఫైట్ కూడా ఖనిజ ధాతువులో, చుట్టుపక్కల ఉన్న శిలలలో సాధారణంగా కనిపించే ఒక ఖనిజం. ప్రాసెసింగ్ డ్రిల్లింగ్, బ్లాస్టింగ్, భూగర్భ మైనింగ్ పద్ధతుల ద్వారా వెలికితీసిన నిక్షేపాలను ప్రాసెస్ చేయడానికి లోడ్ చేసి తీసుకువెళతారు, అయితే శిధిలాలు, రాళ్ళు, ఇతర వ్యర్థాల అవశేషాలను తొలగింపు కోసం నిర్దిష్ట ప్రాంతాలకు తీసుకువస్తారు. ప్రాసెసింగ్‌లో మొదటి దశ, నిక్షేపాలను బాల్ మిల్ ద్వారా పంపించి చిన్న పదార్థాలుగా విడగొట్టడం. మాతృ పదార్థం నుండి ఖనిజాన్ని ప్రత్యేకంగా వెలికితీయడాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకునే ముందు, సెమీ-ఆటోజెనస్ గ్రైండింగ్ మిల్లును ఉపయోగించి పదార్థాన్ని మరో మూడు సార్లు మరింతగా విడగొడతారు. ఫ్లోటేషన్ పద్ధతుల ద్వారా సీసం, జింక్ గాఢతలను తిరిగి పొందడానికి ప్రాసెస్ చేయబడిన పదార్థం వేరు చేయబడుతుంది. పదార్థం యొక్క విభిన్న సాంద్రతలు రెండు వేర్వేరు లోహాలను విడివిడిగా తిరిగి పొందడానికి అనుమతిస్తాయి. సేకరించిన లోహాలను మరింత శుద్ధి చేయడానికి సీసం, జింక్ గాఢతలను చందేరియా స్మెల్టర్ కాంప్లెక్స్‌కు రవాణా చేస్తారు. రాంపురా అగుచా గని సంవత్సరానికి 6.15 లక్షల టన్నుల ఖనిజ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. 2017లో ఈ గని 528,459 టన్నుల సీసం, జింక్‌ను ఉత్పత్తి చేసినట్లు నివేదించబడింది. ఉప ఉత్పత్తులు మాతృ పదార్థం నుండి ఖనిజాన్ని వెలికితీసే ప్రక్రియ నీరు, రాళ్ళు, ఇతర పదార్థాలతో కూడిన ఒక విజాతీయ స్లర్రీని ఉత్పత్తి చేస్తుంది, దీనిని టెయిలింగ్స్ అంటారు. ఈ వ్యర్థాలలో అధిక మొత్తంలో సల్ఫైడ్‌లు ఉండటం వలన టెయిలింగ్స్ పర్యావరణంపై అనేక రకాల ప్రభావాలను చూపుతాయి. చుట్టుపక్కల పర్యావరణానికి ఎటువంటి కాలుష్యం జరగకుండా చూసుకోవడానికి, ఈ వ్యర్థాలను చిక్కబరిచిన తర్వాత ఆన్-సైట్ డ్యామ్ నిర్మాణంలో నిల్వ చేస్తారు. కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ ఉపయోగించి పునరుద్ధరణ ప్రయోజనాల కోసం వ్యర్థాలను తటస్థీకరించడానికి టెయిలింగ్స్‌కు చికిత్స చేస్తారు. దీనివల్ల టెయిలింగ్స్ నుండి వచ్చే నీటిని గనిలో ఇతర అవసరాలకు ఉపయోగించుకునే అవకాశం ఉంటుంది. రాంపురా అగుచా గని 2008 సంవత్సరంలో నెలకు 108,000 టన్నుల టెయిలింగ్స్ వ్యర్థాలను ఉత్పత్తి చేసింది. పర్యావరణ ప్రభావాలు మైనింగ్ ప్రక్రియలో సస్పెండెడ్ పార్టిక్యులేట్ మేటర్, రెస్పిరబుల్ సస్పెండెడ్ పార్టిక్యులేట్ మేటర్‌తో సహా అనేక రకాల వాయు కాలుష్య కారకాలు ఉత్పత్తి అవుతాయి. డ్రిల్లింగ్ సమయంలో దుమ్ము పేరుకుపోవడాన్ని తగ్గించడానికి నీటిని ఉపయోగించడం, మైనింగ్, పదార్థాల ప్రాసెసింగ్ సమయంలో చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలకు అధికంగా దుమ్ము విడుదల కాకుండా నిరోధించడానికి అనేక రకాల స్క్రబ్బర్‌లను ఉపయోగించడం వంటి పద్ధతుల ద్వారా ఈ కాలుష్య కారకాలను తగ్గించడానికి నివారణ చర్యలు తీసుకుంటారు. గని ఉన్న ప్రదేశంలో తవ్వకం ప్రక్రియలో ఉపయోగించడానికి చుట్టుపక్కల నీటి నిల్వలు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి. ఉపయోగించే బావి నీరంతా బనాస్ నది పడక 60 km (37 mi) వద్ద ఉంది.గని నుండి దూరంలో, మైనింగ్ కోసం అవసరమైన నీటిని పొందడానికి పైప్‌లైన్ అవసరం. మైనింగ్ ప్రక్రియలో ఉపయోగించిన రన్-ఆఫ్ నీటిని సేకరించడానికి డ్రెయిన్‌లు, 50,000 క్యూబిక్ మీటర్ల రిజర్వాయర్ నిర్మాణం అమలు చేయబడ్డాయి. వెలికితీసిన పదార్థాన్ని ప్రాసెస్ చేసేటప్పుడు విస్తారమైన నీటిని ఉపయోగించడం వల్ల టెయిలింగ్స్ నుండి కూడా నీటిని తిరిగి పొందుతారు. వ్యర్థ పదార్థం నుండి నీటిని వేరు చేయడానికి టెయిలింగ్స్ థిక్కెనర్లలో ఫ్లాక్యులెంట్లను జోడించడం ద్వారా టెయిలింగ్స్ నీటిని తిరిగి పొందడం జరుగుతుంది. ఆ తర్వాత పునరుద్ధరించిన నీటిని శుద్ధి చేసి, సాధ్యమైనప్పుడు మంచినీటి వినియోగానికి ప్రత్యామ్నాయంగా అన్ని మైనింగ్ పద్ధతులలో ఉపయోగిస్తారు. ఈ స్థాయి నీటి సంరక్షణ నిర్వహణ కలుషిత నీటి విడుదలను సున్నా స్థాయికి తీసుకువచ్చింది, దీని ఫలితంగా గని ప్రదేశం చుట్టుపక్కల భూగర్భ జల కాలుష్యం జరగలేదని నివేదించబడింది. ఈ పద్ధతుల అమలు వలన గనిలో మంచినీటి వినియోగం 2003లో టన్ను లోహానికి 1.36 క్యూబిక్ మీటర్ల నుండి 2006లో టన్నుకు కేవలం 0.66 క్యూబిక్ మీటర్లకు తగ్గినట్లు కూడా తేలింది. లోహాల పునరుద్ధరణ బయోలీచింగ్ ద్వారా టెయిలింగ్స్‌లో లభించే తక్కువ గ్రేడ్ జింక్, సీసాన్ని తిరిగి పొందేందుకు కూడా ప్రయత్నాలు జరిగాయి. ఈ పద్ధతి ద్వారా కనీస ఫలితాలు మాత్రమే చూపబడ్డాయి. అయినప్పటికీ, HZL పరిశోధన బృందాలు మైక్రోవేవ్ ఇర్రేడియేషన్ ద్వారా ఈ టెయిలింగ్స్ నుండి జింక్‌ను తిరిగి పొందేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాయి. ఈ పద్ధతి టెయిలింగ్స్‌లో లభించే జింక్‌ను 90% కంటే ఎక్కువగా వెలికితీయగలదని నిర్ధారించబడింది. బయోలీచింగ్, సాంప్రదాయ తాపనం వంటి మరింత సాంప్రదాయ పద్ధతులతో పోలిస్తే ఇది జింక్ చాలా అధిక రికవరీ. ఇది రాంపురా అగుచా గనుల టెయిలింగ్స్ నుండి జింక్‌ను వెలికితీయడానికి ఉపయోగపడే ఒక ఆచరణీయమైన, ఆర్థికపరమైన పద్ధతిని కూడా అందిస్తుంది. మూలాలు