అవంతిస్వామి దేవాలయం

అవంతిస్వామి దేవాలయం అనేది భారతదేశం, జమ్మూ కాశ్మీర్ లోని పుల్వామా జిల్లా, అవంతిపొరలో, పుల్వామా పట్టణానికి ఈశాన్యంగా సుమారు 16 కి.మీ. దూరంలో, జీలం నది ఒడ్డున ఉన్న ఒక శిథిలమైన హిందూ దేవాలయం సముదాయం. 9వ శతాబ్దంలో ఉత్పల వంశం రాజు అవంతివర్మ పాలనా కాలంలో నిర్మించిన ఈ ప్రదేశంలో వాస్తవానికి రెండు దేవాలయాలు ఉన్నాయి, ఒకటి శివుడు దేవుడికి, మరొకటి విష్ణువు దేవుడికి అంకితం చేయబడ్డాయి. నేడు ఈ శిథిలాలను భారత పురాతత్వ సర్వేక్షణ సంరక్షిస్తోంది. స్థానికులు ఈ దేవాలయాన్ని పాండవ లారీ అని పిలుస్తారు, అనగా "పాండవుల నివాసం". ముస్లింల దండయాత్రలకు ముందు, కాశ్మీర్ శైవ మతం, హిందూ తత్వశాస్త్రం కేంద్రంగా, సంస్కృత అభ్యాసం, సాహిత్యం పీఠంగా ఉండేది. 14వ శతాబ్దం నాటికి కాశ్మీర్ ముస్లిం పాలనలోకి వచ్చింది, 15వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటికి ఇక్కడి చాలా పురాతన దేవాలయాలు పాడుబడ్డాయి, దోచుకోబడ్డాయి. ఇక్కడ రెండు దేవాలయాలు అతనికి ఆపాదించబడ్డాయి: విష్ణువుకు అంకితం చేయబడిన అవంతిస్వామి దేవాలయం, శివుడికి అంకితం చేయబడిన అవంతీశ్వర దేవాలయం. అవంతిస్వామి దేవాలయం చిన్నది, కానీ అంతకు ముందున్న మార్తాండ సూర్య దేవాలయం నమూనాను పోలి ఉంటుంది. వాస్తుశిల్పం, కళాఖండాలు సంక్లిష్టంగా చెక్కబడిన స్తంభాల శిథిలాలతో చుట్టుముట్టబడిన అవంతిస్వామి దేవాలయం సముదాయం ఎత్తైన రాతి వేదికపై ఉంది. ఇప్పటికీ కనిపిస్తున్న పౌరాణిక దృశ్యాల శిల్పాలు తొమ్మిదవ శతాబ్దంలో కాశ్మీరీ కళాకారుల అద్భుతమైన నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి. ఈ దేవాలయం అసలు రూపకల్పనలో ఒక పెద్ద దీర్ఘచతురస్రాకార ప్రాంగణంలో ఉన్న ప్రధాన గర్భగుడి, మూలల్లో నాలుగు చిన్న గుడులు, సన్యాసుల గదులతో చుట్టుముట్టబడిన పైకప్పు గల ప్రాకారం ఉన్నాయి. ఒకప్పుడు ప్రవేశద్వారంగా ఉన్న ఒక గంభీరమైన ముఖద్వారం దేవాలయం ఉత్సవ వైభవాన్ని మరింత పెంచింది. ఇవి కూడా చూడండి మార్తాండ సూర్య దేవాలయం అవంతిపొర మూలాలు