ఖిలా ముబారక్, బఠిండా

గోబింద్‌గఢ్ లేదా భటిండా కోట అని కూడా పిలువబడే కిలా ముబారక్, భారతదేశంలోని పంజాబ్‌లోని భటిండా నగరం నడిబొడ్డున ఉన్న ఒక చారిత్రక స్మారక చిహ్నం. ఇది జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నంగా గుర్తించబడింది, ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా నిర్వహించబడుతుంది. ఇది దాని ప్రస్తుత ప్రదేశంలో క్రీ. శ. 1100 నుండి 1200 వరకు ఉనికిలో ఉంది, భారతదేశంలో మిగిలి ఉన్న పురాతన కోట. ఇక్కడే ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన మొదటి మహిళ రజియా సుల్తాన్, ఆమె ఓటమి తరువాత ఖైదు చేయబడి, సింహాసనం నుండి తొలగించబడింది. ఈ కోటలోని ఇటుకలు ఉత్తర భారతదేశం/బాక్ట్రియాపై కనిష్క చక్రవర్తి పాలించిన కుషాణుల కాలం నాటివి. రాజా దాబ్, చక్రవర్తి కనిష్క కలిసి ఈ కోటను నిర్మించినట్లు భావిస్తున్నారు. 10వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో కిలా ముబారక్ హిందూ షాహి రాజవంశం పాలకుడు జయపాల పాలనలో ఉండేది. పచ్చిక బయళ్ళు, గురుద్వారాలు కాకుండా కోటలో చాలా భాగం ప్రజలకు మూసివేయబడింది. ఆర్కిటెక్చర్ ఇంపీరియల్ గెజిటీర్ ఆఫ్ ఇండియా ఈ కోటను 36 బురుజులు సుమారు 118 అడుగుల ఎత్తుతో వర్ణించింది. దాని ప్రాకారాలపై ఉన్న ఒక గురుద్వారా గురు గోవింద్ సింగ్ కోట సందర్శనను సూచిస్తుంది. కోట ప్రవేశ ద్వారం పైన ఉన్న రాణి మహల్ తరువాత జోడించబడింది. చరిత్ర ప్రారంభ చరిత్ర కోట నిర్మాణానికి ఉపయోగించిన ఇటుకలు కుషానాల కాలం నాటివి. చక్రవర్తి కనిష్కుని రాజ్యాన్ని హూణులు ఆక్రమించకుండా ఉండేందుకు రాజు ఈ కోటను నిర్మించాడు. బఠిండాలోని ఖిలా ముబారక్‌ను స్థానిక పాలకుడైన రాజా దబ్ నిర్మించినట్లు చెబుతారు. రాజా దబ్, ఆ తర్వాత వచ్చిన మరో స్థానిక పాలకుడైన వేనా పాల్ పూర్వీకుడు. పునీతిందర్ సిద్ధూ ప్రకారం, ఈ కోటను 9వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఆ ప్రాంతంలోని స్థానిక భట్టి రాజపుత్ర పాలకులు నిర్మించారు. కాశ్మీర్‌కు సంబంధించిన హిందూ చారిత్రక గ్రంథాలు దీనిని జైపాల్ రాజధానిగా వర్ణించాయి మరియు దీనిని గజనీ మహమూద్ స్వాధీనం చేసుకున్నాడని పేర్కొన్నాయి. సుల్తానేట్‌లు, మొఘలులు తరువాతి సంవత్సరాలలో, ఈ ప్రాంత పాలకులచే కోట వివిధ రకాల మార్పులకు గురైంది. ప్రారంభ మహమ్మదీయ కాలం నాటి చరిత్రకారుల రచనలలో భటిండా , బట్రిండాగా కనిపిస్తుంది , దీనిని తరచుగా తప్పుగా తబర్‌హింద్‌గా మార్చారు. ప్రారంభ ముస్లిం చరిత్రలలో ఈ ప్రదేశం అల్తునియా పాలించిన తబర్‌హింద్‌గా వర్ణించబడింది. ఢిల్లీ మొదటి మహారాణి అయిన రజియా సుల్తానా , ఆమె పాలనకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసిన అల్తునియాచే ఖిలా ముబారక్‌లో ఖైదు చేయబడింది. రజియా సుల్తానా కోట నుండి తప్పించుకుని అల్తునియాను వివాహం చేసుకుంది, వారిద్దరూ కలిసి ఢిల్లీని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు, ఆ తర్వాత చంపబడ్డారు. మొఘల్ సామ్రాజ్యం పాలనలో , ముఖ్యంగా మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ ఆధ్వర్యంలో ఈ కోట అనేకసార్లు విస్తరించబడింది. సిక్కు కాలం 1754లో పాటియాలా సంస్థానానికి చెందిన బాబా అలా సింగ్ ఖిలా ముబారక్‌ను స్వాధీనం చేసుకుని, గురు గోవింద్ సింగ్ గౌరవార్థం దానికి గోబింద్‌గఢ్ అని పేరు మార్చారు. దీనికి ముందు, మొదటి సిక్కు గురువు గురునానక్ దేవ్ 1515లో కోటను సందర్శించారని, తొమ్మిదవ సిక్కు గురువైన గురు తేగ్ బహదూర్ 1665లో సందర్శించారని స్థానికులు చెబుతారు. చాలా సంవత్సరాల తరువాత, 1705 లో, గురు గోవింద్ సింగ్ ముక్త్సర్ యుద్ధం విజయం సాధించిన తరువాత కోటకు వచ్చారు. గురు గోవింద్ సింగ్ సందర్శన జ్ఞాపకార్థం, కోట సముదాయంలో రెండు గురుద్వారాలను నిర్మించారు, వాటిలో ఒకదాన్ని పాటియాలా మాజీ పాలకుడు కరమ్ సింగ్ నిర్మించారు. భటిండాలోని గురుద్వారా కిలా ముబారక్ ప్రధాన గురుద్వారా నిర్మాణం వాస్తవానికి 1835లో పాటియాలా మహారాజా కరమ్ సింగ్ పాలనలో సిక్కు వాస్తుశిల్పం ఫుల్కియన్ శైలిలో నిర్మించబడింది, ఇది అతని పాలనలో సృష్టించబడిన కొన్ని మిగిలి ఉన్న అసలు గురుద్వారా నిర్మాణాలలో ఒకటి. గ్యాలరీ మూలాలు