पटियाला

पटियाला भारतक पञ्जाब प्रान्तक एक नगर आ भूतपूर्व राज्य छी। पटियाला जिला पूर्ववर्ती पञ्जाबक एक प्रमुख राज्य छल। ई पञ्जाब राज्‍यक पाँचम सबसँ पैग जिला छी। पटियालाक सीमासभ उत्तरमे फतेहगढ, रूपनगर आ चण्डीगढसँ, पश्चिममे संगरूर जिलासभसँ, पूर्वमे अंबाला आ कुरुक्षेत्रसँ आ दक्षिणमे कैथलसित मिलैत अछि। पटियाला पैगक लेल प्रसिद्ध ई स्‍थान शिक्षाक क्षेत्रमे सेहो अग्रणी रहल अछि। देशक पहिल डिग्री कलेज मोहिन्दर कलेजक स्‍थापना १८७०मे पटियालामे भेल छल । मुख्य आकर्षण किला मुबारक परिसर १० एकड क्षेत्रमे फैलल किला मुबारक परिसर सहरक बीचसभ बीच स्थित अछि। किला अन्द्रु आ मुख्‍य महल, गेस्‍टहाउस आ दरबार कक्ष ई परिसरक प्रमुख भाग छी। ई परिसरक बाहर दर्शनी गेट, शिव मन्दिर आ दोकानसभ अछि। किला अन्द्रु सैलानिसभके विशेष रूप आकर्षित करैत अछि। एकर वास्‍तुशिल्‍पमे उत्‍तरमुगलकालीन आ राजस्‍थानी शिल्‍पक प्रभाव स्‍पष्‍ट रूपसँग देख सकैत अछि। परिसरमे उत्तर आ दक्षिण छोरसभमे १० बरामदे अछि जेकर आकार प्रकार अलग प्रकारक अछि। मुख्‍य महलके देख लागैत अछि कि जना महलसभक एक झुण्ड अछि । प्रत्येक कमराक अलग नाम आ पहचान अछि। वास्‍तव एकर शिल्‍प सौन्दर्य अछि। रनबास ई भवनके शायद अतिथि गृहक रूपमे प्रयोग कैरेत छल। एकर विशाल प्रवेशद्वार आ दुइ आंगन खास आकर्षक अछि, हिमरक फोहरा आ ट्यांक आंगनक शोभा बढाने अछि। रनबासक आंगनमे एक रंगी भेल देवलसभ आ सोन जडा सिंहासन बनाने अछि जे लोगसभके पर्याप्त रूपमे लोभ्याउने अछि। रंगी भेल देवलसभक सामुन्नेहि उपर खंडमे कुछ मण्डड सेहो अछि , जे एक-अर्काक सामुन्ने बनल अछि । मोती बाग महल ई महलक निर्माण कार्य महाराजा नरेन्‍द्र सिंहक कालमे शुरू भेल छल जे बीसौं शताब्‍दीमे जा महाराजा भूपेन्‍द्रर सिंहक शासनकालमे पूरा भेल। ओल्‍ड मोती बाग महलके अब राष्‍ट्रीय खेल संस्‍थान बना देने अछि। महलक राजस्‍थानी शैलीक झरोख आ छाना बहुत सुन्दर अछि। साथ महलमे एक एक सुन्दर बगैंचा, बरामदा, पानीक नहरसभ आ शीशमहल बनल अछि । काली मन्दिर जब महाराजा भुपिंदर सिंह मन्दिर बनावैल निश्‍चय केलक त ओ मां कालीक प्रतिमा बंगालसँ पटियाला मँगाएक। ई विशाल परिसर हिदु तथा सिक्‍ख श्रद्धालुसभके अपनतर्फ आकर्षित करैत। अछि दूर-दूरसँ भक्‍तजन अत काली माँक दर्शन करैल आवैत अछि। ई परिसरक बीचमे काला मन्दिरसँ सेहो पुराना राज राजेश्‍वरी मन्दिर सेहो स्थित अछि। बारादरी उद्यान पुराना पटियाला सहरक बारादरी महलक आसनजीक फैलल ई उद्यान शेरांवाला गेटक बिल्‍कुल बाहिर अछि। ई उद्यानक निर्माण महाराजा राजसभद्र सिंहक शासनकालमे केने छल। उद्यान दुर्लभ प्रजातिका पेडसभ देख सकेत अछि । एकर अतिरिक्त उद्यानमे बनी औपनिवेशिक इमारतसभ, फेम हाउस आ महाराजा राजसभद्र सिंहक संगमरमर प्रतिमा एकर सुन्दरतामे चार चांद लगाने अछि। सन्दर्भ सामग्रीसभ बाह्य जडीसभ A History of Sikh Misals (Punjab University, Patiala)- Dr Bhagat Singh Official Website of Patiala Official Website of Patiala Heritage Festival सङ्ग्रहित २००७-०३-१४ वेब्याक मेसिन Genealogy of the ruling chiefs of Patiala Erstwhile rulers of Patiala Early History of Patiala City Founding Mohindra College Patiala at cool and smart site सङ्ग्रहित २००७-०५-१० वेब्याक मेसिन Punjab State Archives सङ्ग्रहित २००७-०१-२९ वेब्याक मेसिन National Institute of Sports, Patiala एहो सभ देखी