মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান

মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (ইংৰাজী: Mouling National Park ) হৈছে ভাৰতৰ অৰুণাচল প্ৰদেশ ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, মূলতঃ উজনি ছিয়াং জিলা আৰু পশ্চিম ছিয়াং জিলা আৰু পূব ছিয়াং জিলাৰ কিছু অংশত অৱস্থিত। ১৯৭২ চনত নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ পিছত ৰাজ্যখনত সৃষ্টি হোৱা দ্বিতীয়খন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আছিল। মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু দিবাং বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য সম্পূৰ্ণৰূপে বা আংশিকভাৱে দিহাং-দিবাং জীৱমণ্ডল সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত। ভূগোল এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনে দিহাং-দিবাং বায়’স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ পশ্চিম অংশ গঠন কৰি প্ৰায় ৪৮৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট অঞ্চল সামৰি লৈছে। ভূখণ্ডটো ৰুক্ষ আৰু সৰ্বোচ্চ স্থান মৌলিং পিকত ৭৫০ৰ পৰা ৩০৬৪ মিটাৰ উচ্চতাৰ পৰিসৰ। উদ্যানখনৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ কাষেৰে ছিয়ম নদী বৈ গৈছে আৰু চিৰিং, ক্ৰ’বং, চেমং আৰু চুবং আদি কেইবাখনো সৰু নদী উদ্যানখনৰ পূব সীমাৰ ওচৰৰ ছিয়াং নদীত পানী ওলাই যায়। উদ্যানখন জেংগিঙত অৱস্থিত সংমণ্ডল বন কাৰ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণত আছে আৰু উদ্যানখনৰ পৰা ১৩০ কিলোমিটাৰ আৰু ১৮৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত আলং আৰু পাছিঘাটৰ নিকটতম প্ৰধান চহৰ। পথৰ জৰিয়তে উদ্যানখনৰ ওচৰলৈ যোৱা সম্ভৱ নহয়, কাৰণ অঞ্চলটোৰ দূৰৈৰতা আৰু অঞ্চলটোৰ যোগাযোগৰ সুবিধাৰ অভাৱ। নিকটতম বিমানবন্দৰটো আলংত অৱস্থিত। পথ যোগাযোগৰ অসুবিধাৰ বাবে বন বিভাগৰ পৰিচালনাৰ নিয়ন্ত্ৰণ সীমিত আৰু সকলো বিভাগীয়/ৰেঞ্জ/বিট কাৰ্যালয় উদ্যানৰ বাহিৰত অৱস্থিত। পশ্চিমৰ ছিয়ম নদীৰ দৰে কৃত্ৰিম আৰু প্ৰাকৃতিক সীমাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আকাশী জৰীপৰ জৰিয়তে উদ্যানখনৰ সীমা অংকন কৰা হৈছে আৰু সীমাৰ কিছু অংশৰ মাটিৰ ওপৰত সীমা নিৰ্ধাৰণ এতিয়াও সম্পূৰ্ণ হোৱা নাই। উদ্যানখনৰ দুটা ৰেঞ্জ আছে; বোমডো গাঁৱৰ পৰা ৰামছিং ৰেঞ্জ আৰু লিছিং গাঁৱৰ পৰা জেংগিং ৰেঞ্জত প্ৰৱেশ কৰিব পৰা যায়। এই অঞ্চলটো অত্যন্ত আৰ্দ্ৰ, প্ৰচণ্ড বৰষুণ (বছৰি ২৩৪৩ মিলিমিটাৰ) আৰু কোনো সুনিৰ্দিষ্ট খৰালিৰ বতৰ। কম উচ্চতাৰ উষ্ণতা ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈকে হয়, অধিক উচ্চতাৰ অঞ্চলত শীতকালীন বৰফ পৰে। ২,২০০ মিটাৰ উচ্চতাত তাপমাত্ৰা ৪.২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ১৭.৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈকে ভিন্ন হয়। জীৱবিজ্ঞান আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলটো এক বৃহৎ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ, বিভিন্ন বায়’ট’পৰ সংমিশ্ৰণৰ বাবে ইয়াক প্ৰায়ে ৰাজ্যখনৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ দোলনা বুলি কোৱা হয়। উদ্যানখনত ৪০০ মিটাৰৰ পৰা ৩০০০ মিটাৰৰ ওপৰলৈকে উচ্চতা থকাৰ বাবে ই কম উচ্চতাৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অৰণ্যৰ পৰা ২৮০০ মিটাৰৰ ওপৰৰ উচ্চতাত নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্যৰ মাজত এটা পৰিৱৰ্তন অঞ্চল গঠন কৰে। ৰাস্তা-ঘাট দুৰ্বল বা নথকা আৰু ঘন অৰণ্যৰ বাবে সামগ্ৰিকভাৱে দুৰ্গমতাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ মূল অঞ্চলটোক মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ দ্বাৰা তুলনামূলকভাৱে অস্পৃশ্য কৰি ৰাখিছে। বিশেষকৈ উদ্যানখনৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত ঝুম খেতিৰ পূৰ্বৰ প্ৰথাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। উদ্যানখনত টাকিন, গোৰাল, ভাৰতীয় নাহৰফুটুকী, বংগ বাঘ, ভুকুৱা হৰিণ, চেৰৌ আৰু ৰঙা পাণ্ডা আদি জন্তুবোৰে বাস কৰি আছে। লগতে চাওক নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান তথ্য সংগ্ৰহ