జార్ఖండ్ ఉన్నత న్యాయస్థానం

జార్ఖండ్ హైకోర్టు అనేది భారతదేశం లోని జార్ఖండ్ రాష్ట్ర అత్యున్నత న్యాయస్థానం. బీహార్ రాష్ట్ర విభజన తర్వాత 15 నవంబర్ 2000న ఇది స్థాపించబడింది, ఈ ప్రాంతంపై గతంలో పాట్నా హైకోర్టుకు ఉన్న అధికార పరిధిని ఇది పొందింది. 24 మే 2023 నుండి ఈ హైకోర్టు రాంచీలోని ధుర్వా వద్ద కొత్తగా నిర్మించిన సముదాయం నుండి పనిచేస్తోంది, దీనిని భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ప్రారంభించారు. ఈ క్యాంపస్ 165 ఎకరాలలో విస్తరించి వైశాల్యం పరంగా భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద హైకోర్టు సముదాయంగా నిలిచింది. చరిత్ర పాట్నా హైకోర్టు లెటర్స్ పేటెంట్ క్లాజ్ 36 కింద 6 మార్చి 1972న రాంచీలో పాట్నా హైకోర్టు సర్క్యూట్ బెంచ్ స్థాపించబడింది. ఈ సర్క్యూట్ బెంచ్ 'హైకోర్ట్ ఎట్ పాట్నా (రాంచీ వద్ద శాశ్వత బెంచ్ స్థాపన) చట్టం 1976' (చట్టం 57, 1976) ద్వారా 8 ఏప్రిల్ 1976న పాట్నా హైకోర్టు శాశ్వత బెంచ్‌గా మారింది. బీహార్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 2000 కింద 15 నవంబర్ 2000న బీహార్ రాష్ట్ర విభజనతో ఈ శాశ్వత బెంచ్ చివరకు జార్ఖండ్ హైకోర్టుగా అవతరించింది. పెరుగుతున్న కేసుల సంఖ్య, డొరాండాలోని పాత భవనపు పరిమిత సామర్థ్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుని జార్ఖండ్ ప్రభుత్వం రాంచీలోని ధుర్వా వద్ద కొత్త హైకోర్టు సముదాయ ప్రణాళికలను 2013లో ఆమోదించింది. సుమారు 165 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో 2015లో నిర్మాణం ప్రారంభం కాగా, అందులో 72 ఎకరాలను ప్రధాన కోర్టు సముదాయానికి కేటాయించారు. ఆధునిక న్యాయ మౌలిక సదుపాయాలను సృష్టించే లక్ష్యంతో శంకుస్థాపన జరిగింది, దాదాపు ఎనిమిదేళ్ల పాటు పనులు కొనసాగాయి. జార్ఖండ్ హైకోర్టు కొత్త భవనాన్ని భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము 24 మే 2023న భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి డి.వై. చంద్రచూడ్, ఇతర ప్రముఖుల సమక్షంలో ప్రారంభించారు. 165 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఇది వైశాల్యం పరంగా భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద హైకోర్టు సముదాయం. ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణానికి సుమారు ₹550 కోట్లు ఖర్చవగా, భూసేకరణ, సంబంధిత సౌకర్యాలతో కలిపి మొత్తం వ్యయం దాదాపు ₹1,000 కోట్లకు చేరువవుతుందని అంచనా వేశారు. ప్రధాన నిర్మాణంలో న్యాయమూర్తుల ఛాంబర్లు, నిరీక్షణ గదులతో కూడిన 25 ఎయిర్ కండిషన్డ్ కోర్టు గదులు ఉన్నాయి. ప్రధాన న్యాయమూర్తి బ్లాక్‌లో వీడియో కాన్ఫరెన్స్ హాల్, వంటగది, డైనింగ్ ఏరియా, పెద్ద కాన్ఫరెన్స్ రూమ్ ఉన్నాయి. బార్ కోసం ఈ సముదాయం 1,660 మంది న్యాయవాదుల సామర్థ్యంతో రెండు పెద్ద హాళ్లను, అటాచ్డ్ టాయిలెట్లు, ప్యాంట్రీలతో కూడిన 76 మంది సీనియర్ న్యాయవాదుల ఛాంబర్లను, 369 అదనపు న్యాయవాదుల ఛాంబర్లను, పురుషులు, మహిళల వినోద హాళ్లను, క్లర్కుల హాళ్లను, బార్ రూమ్‌ను అందిస్తుంది. సెంట్రల్ లాబీ దాదాపు 14,000 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో ఉంది. సహాయక మౌలిక సదుపాయాలలో 12 కాన్ఫరెన్స్ రూమ్‌లు, రిజిస్ట్రార్ ఛాంబర్లు, అడ్వకేట్ జనరల్, పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ల కార్యాలయాలు, ఆడిటోరియాలు, కమిటీ హాళ్లు, టైపిస్ట్ బ్లాక్‌లు, డిస్పెన్సరీలు, బారక్‌లు, రెండు క్యాంటీన్లు ఉన్నాయి. ఈ సముదాయం దాదాపు 2,000 వాహనాలకు పార్కింగ్ సౌకర్యాన్ని కల్పిస్తుంది, 500 కంటే ఎక్కువ సీసీటీవీ కెమెరాల పర్యవేక్షణలో ఉంటుంది. పర్యావరణ అనుకూల లక్షణాలతో నిర్మించిన ఈ కొత్త క్యాంపస్‌లో 2,000 కేవీఏ (KVA) సోలార్ సిస్టమ్ ఉంది, ఇది కోర్టు విద్యుత్ అవసరాలలో 40% సరఫరా చేస్తుంది. నీటిని రీసైకిల్ చేయడానికి 200 కేఎల్డీ (KLD) సామర్థ్యం గల వ్యర్థ జలాల శుద్ధి ప్లాంట్, మైదానంలో 4,400 కంటే ఎక్కువ చెట్లు నాటబడ్డాయి. ఈ మొత్తం సముదాయం భద్రత, పర్యావరణ సుస్థిరతను మిళితం చేస్తూ ఒక ఆధునిక న్యాయ కేంద్రంగా రూపొందించబడింది. ప్రధాన న్యాయమూర్తి, న్యాయమూర్తులు జార్ఖండ్ హైకోర్టులో గరిష్టంగా 25 మంది న్యాయమూర్తులు ఉండవచ్చు, వారిలో 20 మంది శాశ్వతంగా, 5 గురు అదనంగా నియమించబడవచ్చు. ప్రస్తుతం ఇందులో 15 మంది న్యాయమూర్తులు ఉన్నారు. జస్టిస్ మహేష్ శరద్‌చంద్ర సోనక్ జార్ఖండ్ హైకోర్టు ప్రస్తుత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా 9 జనవరి 2026న బాధ్యతలు స్వీకరించారు. మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తులు జార్ఖండ్ హైకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తుల జాబితా సుప్రీంకోర్టుకు పదోన్నతి పొందిన న్యాయమూర్తులు ఈ విభాగంలో జార్ఖండ్ మాతృ హైకోర్టుగా ఉంటూ భారత సుప్రీంకోర్టుకు ఎదిగిన న్యాయమూర్తుల జాబితా మాత్రమే ఉంది. ఇందులో సుప్రీంకోర్టుకు ఎదిగే సమయంలో జార్ఖండ్ హైకోర్టులో పని చేయని న్యాయమూర్తులు కూడా ఉండవచ్చు, కానీ ఎదిగే సమయంలో జార్ఖండ్ హైకోర్టులో పనిచేస్తూ జార్ఖండ్‌ను మాతృ హైకోర్టుగా లేని న్యాయమూర్తులు ఇందులో చేర్చబడలేదు. జార్ఖండ్‌లో సేవలు అందించి భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి అయినవారు మూలాలు భారతదేశంలోని హైకోర్టుల అధికార పరిధి, సీట్లు హైకోర్టులలో పెరిగిన న్యాయమూర్తుల బలం బయటి లింకులు జార్ఖండ్ హైకోర్టు అధికారిక వెబ్‌సైట్