Templo ng Mundeshwari

Ang Templo ng Mundeshwari Devi (IAST: Muṇḍeśvarī) ay isang templong Hindu, na matatagpuan sa Nayon ng Ramgarh, 608 talampakan (185 m) sa Kaburulang Mundeshwari ng talampas ng Kaimur malapit sa Ilog Sone, sa rehiyon ng Bhojpuri sa estado ng Bihar sa India. Ito ay isang bantayog na protektado ng Arkeolohikong Pagsisiyasat ng India (Archeological Survey of India o ASI) mula pa noong 1915. Ito ay isang sinaunang templo na pinaniniwalaang inialay sa pagsamba sa diyosa na si Durga at diyos na si Siva, at inaangkin bilang ang pinakamatandang gumaganang templong Hindu sa mundo. Napatunayan din ng mga natuklasan na dito ay isang sentro ng relihiyon at edukasyon na nakakalat sa burol at ang templo ni Mandaleshwar (Siva) ang pangunahing dambana. Ang Mandaleshwari (Durga) ay nasa timog na bahagi. Nasira ang templo at ang idolo ni Mandaleshwari (nabulok na Mundeshwari at kalaunan ay konektado sa mitikong demonyong si Mund) ay itinago sa silangang silid ng pangunahing templo. Inaangkin ng ASI at Bihar State Religious Trust Board na ang templo ay itinayo noong 108 CE, kaya ito ang pinakamatandang templong Hindu sa mundo. Gayunpaman, bagama't ang Mundeshwari ay malamang na isang mahalagang sinaunang lugar ng peregrinasyon kasama ang mga naunang relihiyosong establesimyento, ikinakatuwiran ng mga historyador ng arkitektura ng templong Hindu na ang mga umiiral na elemento ng arkitektura at mga eskultura ay hindi mas matanda kaysa sa ika-6-7 siglo, at ang kasalukuyang dambana na may walong sulok ay maaaring itinayo o muling itinayo noong ika-16-17 siglo, bagama't isinasama ang mga elemento mula sa mga naunang templo na umiral sa burol. Kasaysayan Mga debate tungkol sa edad Isang inskripsiyon ang natagpuan "sa mga labi sa paligid ng templo", na binanggit ang taon 30 (ng isang hindi kilalang panahon) at isang lokal na pinuno na si Mahārāja Udayasena (kung hindi man ay hindi alam), at ang anyo ng mga letra ay nagpapahiwatig ng petsa pagkatapos ng Gupta. Kung ang panahong ginamit ay ang paghahari ni Harsha, magbubunga ito ng petsang 636 CE. Gayunpaman, nangangatwiran si Neuss mula sa paleograpiya ng inskripsiyon na malamang na isinulat ito c. mga 570-590 CE. Binanggit ng inskripsiyon ang pagkakaroon ng ilang mga establesimyentong pangrelihiyon na umiiral doon noong panahong iyon. Kabilang sa mga naunang labi, isang lingam na posibleng mula sa ikalimang siglo ang "nasa daan paakyat sa burol." Ang mga natitirang "inskripsiyon, eskultura, at mga piraso ng arkitektura" ay nagpapahiwatig na ang Mundeshwari "ay isang mahalagang lugar ng templo mula ikaanim na siglo CE (kung hindi man bago), na nagpatuloy hanggang sa huling bahagi ng ikapitong siglo hanggang unang bahagi ng ikawalong siglo." Ang templo ng Mundeshwari kasama ang chaturmukha lingam nito ay posibleng nabanggit sa Skanda Purana. Sa estilo, ang mga umiiral na elemento ng arkitektura at mga eskultura ay pangunahing may petsang ika-7 siglo. Sinasabing ang mga natatanging katangian ng arkitektura ay nagpapahiwatig ng maagang petsa para sa templo. Gayunpaman, ikinakatuwiran ni Buckee—isang historyador ng arkitektura ng templong Hindu—na ang kasalukuyang dambana na may walong sulok ay malamang na itinayo "noong ika-labing-anim hanggang ika-labingpitong siglo, na kinabibilangan ng mga pintuan at mga moldura na sinagip mula sa mga guho ng mga templo noong ikapitong siglo na dating nakapalibot sa tuktok ng burol". Ang anyo ng templo ay maaaring binago pa ng ASI "sa panahon ng gawaing muling pagtatayo na kanilang isinagawa sa simula ng ika-dalawampung siglo." Mga sanggunian Padron:Hindu temples in Bihar