Stupa

Srwythur o siâp tomen neu fwnt sy'n dal creiriau Bwdhaidd - gweddillion sant fel rheol - yw stupa (Sansgrit a Pāli: स्तूप, stūpa, yn llythrennol "pentwr"). Mae'r creirfaoedd hyn yn nodwedd amlwg yn nhirwedd unrhyw wlad Fwdhaidd yn Asia, o Nepal i Japan, ac yn cymryd sawl ffurf ranbarthol a hanesyddol. Mae cynllun y stupa yn fath o fandala, patrwm sanctaidd sy'n adlewyrchu'r bydysawd. Ceir sawl gair am 'stupa' mewn ieithoedd Asiaidd eraill, e.e. chos rtan/chörten (Tibeteg, "sedd y dharma") chedi (Taieg, o'r gair Pāli chaitya) dagobah (Sinhaleg, o'r gair Sansgrit dhatu; gwraidd y gair Tsieineeg pagoda) tope (Hindi, o'r Sansgrit) garbha (Sansgrit, yn golygu storfa) Yn ôl traddodiad, codwyd y stupas cyntaf, wyth ohonynt, i ddal lludw Gautama Buddha. Ceir enghreifftiau cynnar yn Sarnath a Sanchi a lleoedd eraill yng ngogledd India. Oriel