ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಭಾರತದ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಪನ್ನಾ ಮತ್ತು ಛತ್ತರ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . 1981 ರಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 542.67 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 25, 2011 ರಂದು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು . ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯವು 2007 ರಲ್ಲಿ ಪನ್ನಾಗೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಕೆನ್ ನದಿ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಪನ್ನಾದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ . ಇದನ್ನು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಮೂರು ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ತಡೋಬಾ ಉತ್ತರ ಶ್ರೇಣಿ, ಮೊರ್ಹುಲಿ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಕೊಲಾಸಾ ದಕ್ಷಿಣ ಶ್ರೇಣಿ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಮೂರು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ: ತಡೋಬಾ ನದಿ, ತಡೋಬಾ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಕೊಲಾಸಾ ಸರೋವರ. ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಫಾರಿಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಪನ್ನಾ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯು ಅನಾನುಕೂಲಕರವಾದ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವು 45°C ವರೆಗೆ ಏರಬಹುದು. ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯವರ್ಗವೆಂದರೆ ತೇಗ , ಬಿದಿರು , ಬೋಸ್ವೆಲಿಯಾ ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವನ್ಯಜೀವಿ ನೋಟವು ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ , ಚಿರತೆ , ಚಿಂತಲ್ , ಚಿಂಕಾರ , ನೀಲ್‌ಗೈ , ಸಾಂಬಾರ್ ಮತ್ತು ಸೋಮಾರಿತನ ಕರಡಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೆಂಪು ತಲೆಯ ರಣಹದ್ದು , ಬಾರ್-ಹೆಡೆಡ್ ಗೂಸ್, ಹನಿ ಬಜಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಣಹದ್ದು ಸೇರಿದಂತೆ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಆರು ಜಾತಿಯ ರಣಹದ್ದುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ . ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ ಪನ್ನಾ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾದ ಖಜುರಾಹೊದಿಂದ 57 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೆನ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು 1994/95 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು . ಪನ್ನಾದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸಹ ನೋಡಿ ಪನ್ನಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಛತ್ತರ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಸಿದ್ಧಪುರ (ಸೆಹೋರ್) ಉಲ್ಲೇಖಗಳು