Akbar maqbarasi

Akbarning qabri — Boburiy imperatori Akbarning qabri. 1605—1613-yillarda oʻgʻli Jahongir tomonidan qurilgan. Maqbara Hindistonning Uttar-Pradesh shtati Agra shahri chekkasidagi Sikandra shahridagi 119 gektar maydonda joylashgan. Joylashuvi Maqbara Sikandrada, Agra chekkasida, Mathura yoʻlida (NH2), shahar markazidan 8 km shimoli-gʻarbiy-gʻarb tomonda joylashgan. Akbar vafotidan soʻng qabri atrofida katta bogʻ barpo qilgan va keyinchalik oʻgʻli Jahongir tomonidan dafn etilgan sevimli rafiqasi Maryam-uz-Zamoniy qabri ham ushbu maqbara yaqinidadir. Tarixi Akbar vafotidan keyin uning o‘g‘li Jahongir 1605—1613-yillarda otasining qabrini qurishni rejalashtirib, uni tugallaydi. Maqbarani qurish uchun 1 500 000 rupiy sarflangan va qurilish ishlari 3 yoki 4 yil davom etgan. Maram-uz-Zamoniy eri Akbar vafotidan keyin qabri atrofiga katta bog‘ barpo ettirgan. Avrangzeb hukmronligi davrida Raja Ram Jat boshchiligidgi jatlar qoʻzgʻolon koʻtardi. Jatlar Akbarning qabrini talab, oltin, taqinchoqlar, kumush va gilamlarni talon-taroj qilishadi. Bu bilan Boburiylarning obroʻ-eʼtiboriga zarba beriladi. Qabr ochilib, marhum podshohning suyaklari yoqib yuborilgan. Hindiston vitse-qiroli George Curzon Akbar maqbarasidab1905-yilga qadar davom etgan keng qamrovli taʼmirlash va restavratsiya ishlarini boshqargan. Curzon 1904-yilda Qadimgi yodgorliklarni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonun qabul qilinishi munosabati bilan Agra shahridagi maqbara va boshqa tarixiy binolarni restavratsiya qilishni muhokama qilib, loyihani „oʻtmishga hurmat va kelajak uchun qayta tiklangan goʻzallik sovgʻasi“ deb taʼriflagan. Ushbu muhofaza loyihasi ziyoratchilar va yaqin atrofda istiqomat qiluvchilarning maqbaraga boʻlgan hurmatini yoʻqotgan boʻlishi mumkin. Arxitekturasi Janubdagi darvoza eng kattasi boʻlib, toʻrtta oq marmar chhatri minoralari bilan oʻralgan. Ushbu minoralar Toj Mahal minoralariga oʻxshash (ammo undan oldin qurilgan) va qabrga kirish qism vazifasini bajaradi. Qabrning oʻzi 105 m² devor bilan oʻralgan. Qabr binosi toʻrt qavatli piramida boʻlib, uning ustiga soxta qabr joylashgan marmar ayvon qurilgan. Haqiqiy qabr, boshqa maqbaralardagi kabi, yerto‘lada joylashgan. Binolar asosan oq marmar bilan boyitilgan quyuq qizil qumtoshdan qurilgan. Ushbu materiallar bilan bezatilgan naqshinkor panellar va qora cherepitsalar qabr hamda asosiy darvozani bezatishda ishlatilgan. Panel dizaynlari geometrik, gulli va kalligrafik boʻlib, keyinchalik Itmad-ud-Daula qabrida ishlatilgan murakkab va nozik dizayn uslublari ham aynan shu maqbaraga taqlid qilingan. Yana qarang Akbar Akbarnoma Jahongir maqbarasi, Akbar vorisi qabri Humoyun maqbarasi, Akbar otasining qabri Bagʻi Bobur, Akbar bobosining qabri Adabiyotlar Keene, Henry George „Sikandra“, . A Handbook for Visitors to Agra and Its Neighbourhood, 6, Thacker, Spink & Co., 1899 — 43-bet. Havell, Ernest Binfield „Sikandra“, . A Handbook to Agra and the Taj, Sikandra, Fatehpur-Sikri, and the Neighbourhood. Longmans, Green & Co., London, 1904. Manbalar Havolalar ASI ning Akbar qabridagi sahifasi