राधारमणमन्दिरम्

श्री राधारमन्दिरं भारतस्य उत्तरप्रदेश: राज्यस्यवृन्दावनं नामक स्थाने प्रसिद्धं हिन्दुमन्दिरम्अस्ति ।यत् भगवतः कृष्णस्य राधारमणरूपाय समर्पितं वर्तते |. इदं मन्दिरं वृन्दावनस्य सप्तप्रमुखप्राचीनमन्दिरेषु अन्यतमम् अस्ति । येषु राधावल्लभमन्दिरं, राधादामोदरमन्दिरं, राधामदनमोहनमन्दिरं, राधागोविन्ददेवमन्दिरं, राधाश्यामसुन्दरमन्दिरं, राधागोकुलानन्दमन्दिरं च सन्ति अस्मिन् मन्दिरे शालिग्रामशिलातः प्रादुर्भूतस्य स्वयंभूश्रीकृष्णस्य मूर्तिः स्थापिता अस्ति । राधारमणशब्दस्य अर्थः "राधाप्रियः" इति । प्रायः ५०० वर्षपूर्वं गोपालभट्टगोस्वामी इत्यनेन अस्य मन्दिरस्य स्थापना कृता आसीत् | चैतन्यमहाप्रभोःविग्रहलीलायाः समाप्तेः अनन्तरं यदा गोपालभट्टगोस्वामी वियोगे आसीत् तदा भगवान् स्वप्ने तस्मै प्रकटितः भूत्वा नेपालं गत्वा शालिग्रामशिलां प्राप्तुं निर्देशं दत्तवान् इति विश्वासः अस्ति एषा मूर्तिः शालिग्रामात् एव प्रादुर्भूता, अतः सा स्वप्रकटरूपा मन्यते । अस्मिन् मन्दिरे ठाकुरः इत्यस्य एकः एव मूर्तिः अस्ति, परन्तु सा एकः मूर्तिः त्रयः पक्षाः प्रतिबिम्बयति । भक्तानां मतं यत् कदाचित् एषा मूर्तिः गोविन्ददेवसदृशी भवति, कदाचित् तस्याः वक्षःस्थलं गोपीनाथसदृशं भवति, कदाचित् पादयोः मदनमोहनमूर्तिः प्रतिबिम्बिता भवति। एवं त्रयाणामपि विख्यातरूपसङ्गमा एषा मूर्तिः । अस्मिन् मन्दिरे गोपालभट्टगोस्वामी इत्यस्य समाधिः अपि अस्ति । चैतन्य महाप्रभोः "उन्नागवस्त्रम्" अपि अत्र सुरक्षितम् अस्ति । गोस्वामीपरिवारस्य पुरुषसदस्याः एव भोगप्रसादस्य निर्माणं कुर्वन्ति, तस्य सेवायाः अपि दायित्वं तेषां भवति । अस्मिन् मन्दिरे प्रायः ५०० वर्षाणि यावत् अग्निः स्वयमेव प्रज्वलितः अस्ति तथा च ठाकुरः इत्यस्य आरती नित्यं तस्मिन् एव अग्निना क्रियते इति कथ्यते । अस्य मन्दिरस्य प्रशासनं गोपालभट्टगोस्वामीतः वंशजैः गोस्वामीपरिवारैः पूजितं च भवति | राधावल्लभमन्दिरम् बाँकेबिहारीमंदिरम् राधादामोदरमंदिरम् राधामदनमोहनमंदिरम् गोविन्ददेवमंदिरम् निधिवन्म्