అలహాబాద్ స్తంభం

అలహాబాద్ స్థంభం అశోకుని స్థంభ శాసనాలలో ఒకదానిని కలిగి ఉన్న ఒక స్థంభం, దీనిని క్రీ పూ 3వ శతాబ్దంలో పాలించిన మౌర్య రాజవంశం చక్రవర్తి అశోకుడు నిర్మించాడు. అశోక శాసనాలను కలిగి ఉన్న కొన్ని స్తంభాలలో ఇది ఒకటి అయినప్పటికీ, గుప్త చక్రవర్తి సముద్రగుప్తుడు (క్రీ. శ. 4 వ శతాబ్దం) కు ఆపాదించబడిన తరువాతి శాసనాలను కలిగి ఉండటం దీనికి ప్రత్యేకించి గుర్తించదగినది. ఈ రాతిపై 17వ శతాబ్దానికి చెందిన మొఘల్ చక్రవర్తి జహంగీర్ చెక్కిన శాసనాలు కూడా ఉన్నాయి. కొంతమంది పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ స్తంభాన్ని దాని అసలు స్థానం నుండి తరలించి, ప్రయాగ్రాజ్ అక్బర్ అలహాబాద్ కోట (గతంలో అలహాబాద్) అక్బర్ చక్రవర్తి స్వయంగా స్థాపించారు, అయితే ఈ సిద్ధాంతాన్ని ఇతర పండితులు వ్యతిరేకించారు, వారు ఈ స్తంభం తరలించబడిందని ధృవీకరించే ఆధారాలు లేవని ఎత్తి చూపారు, మొఘల్ పూర్వ శాసనాలు ఇది ఇప్పటికే దాని ప్రస్తుత ప్రదేశంలో ఉందని సూచిస్తున్నాయి. ఈ కోట ఇప్పుడు భారత సైన్యం ఆక్రమించినందున, ప్రజలకు ప్రాంగణానికి పరిమిత ప్రవేశం మాత్రమే అనుమతించబడుతుంది, స్తంభాన్ని చూడటానికి ప్రత్యేక అనుమతి అవసరం. చరిత్ర అలహాబాద్ స్థంభం 35 అడుగుల (10.7 మీ) ఎత్తులో ఉన్న మెరుస్తున్న ఇసుకరాయి ఒకే ఒక కొమ్మ. దీని వ్యాసం 35 అంగుళాలు (0.9 m), ఎగువ వ్యాసం 26 అంగుళాలు. ఇతర అశోక స్తంభాలలో కనిపించే సంప్రదాయ లోటిఫార్మ్ గంట ఆకారపు రాజధాని, అలాగే ఏ విగ్రహాన్ని ఎక్కించామో అది కూడా పోతుంది. అయితే విగ్రహం విశ్రాంతి తీసుకున్న "ప్రత్యామ్నాయ తామర , హనీసకిల్ మనోహరమైన స్క్రోల్" తో అలంకరించబడిన అబాకస్ సమీపంలో కనుగొనబడింది. రాజధానిని ఒకే సింహం ఎక్కించి ఉండవచ్చని కన్నింగ్హామ్ విశ్వసించాడు. అబాకస్ శంకస్య వద్ద స్తంభంపై కనిపించే దానితో దాదాపు సమానంగా ఉంటుంది, ఇది సమీప నిర్మాణ తేదీలను సూచిస్తుంది. కౌశాంబి నుండి అశోక స్తంభం 19వ శతాబ్దపు పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు ప్రతిపాదించిన సిద్ధాంతం ప్రకారం, ఉపిందర్ సింగ్ వంటి భారతీయ పండితుల మద్దతుతో, అలహాబాద్ స్తంభం వేరే చోట నుండి వచ్చింది, బహుశా కౌశాంబి. అశోక శాసనాలు ఈ స్తంభాన్ని మొదట కౌశాంబి అనే పురాతన పట్టణంలో నిర్మించినట్లు సూచిస్తున్నాయి, ఇది ప్రస్తుత ప్రదేశానికి పశ్చిమాన 30 మైళ్ళు (50 కిలోమీటర్లు) దూరంలో ఉంది, ఇది అప్పుడు వత్స రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉండేది. ఈ ప్రాంతం ముస్లిం పాలనలోకి వచ్చినప్పుడు ఇది చాలా తరువాత అలహాబాద్‌కు తరలించబడింది. ఘోషితరామ మఠం శిధిలాల సమీపంలో కౌశాంబి వద్ద మరొక విరిగిన స్తంభం ఉండటం అలహాబాద్ స్తంభం ఒక జంటలో ఒకటి అయి ఉండవచ్చని కొందరు నమ్మడానికి దారితీసింది, రాంపురాలో కనుగొన్న వాటికి భిన్నంగా కాదు. 13వ శతాబ్దం నుండి ఈ స్తంభాన్ని కూల్చివేసి, అనేకసార్లు తిరిగి నిర్మించారు. ఇది 1605 లో జహంగీర్ కాలంలో ఒకసారి తిరిగి నిర్మించబడింది, కోన్ ద్వారా అధిరోహించబడిన గ్లోబ్ చేత కిరీటం చేయబడినప్పటికీ, తరువాత 18 వ శతాబ్దం మధ్యలో జెస్యూట్ మిషనరీ జోసెఫ్ టిఫెంథాలర్ చిత్రీకరించారు. జనరల్ కైడ్ 1798లో ఈ స్తంభాన్ని కిందకు దించాడు. 1838లో, "ఇంజనీర్లకు చెందిన" కెప్టెన్ ఎడ్వర్డ్ స్మిత్ ఈ స్తంభాన్ని మరోసారి ప్రతిష్టించారు, ఈసారి తన సొంత రూపకల్పనతో కొత్త సింహపు శిఖరంతో. కన్నింగ్‌హామ్ ఈ పునరుద్ధరణ ప్రయత్నాన్ని "ఒక ఘోర వైఫల్యం" అని విమర్శించారు, ఎందుకంటే ఆ విగ్రహం "చిన్నదిగా, పడుకుని ఉన్నట్లుగా" ఉందని అతను భావించాడు. అతను ఈ రూపకల్పనను ఈ క్రింది వ్యాఖ్యతో సంగ్రహించాడు, నిజానికి, ఇది నాకు తలక్రిందులుగా పెట్టిన పూల కుండీ పైన అంటించిన ఒక బొచ్చు కుక్కలా కనిపిస్తోంది. అశోక స్తంభం, యధాస్థానంలో 1935లో కృష్ణస్వామి, ఘోష్ ప్రతిపాదించిన ఒక ప్రత్యామ్నాయ సిద్ధాంతం అలహాబాద్ స్తంభం ఎన్నడూ కదల్లేదని పేర్కొంది. ముస్లిం సుల్తాన్లు, మొఘల్ సామ్రాజ్యం నుండి ఎవరైనా, ఇస్లాం రాకకు ముందు హిందూ రాజులు లేదా ఏదైనా ప్రైవేట్ వ్యక్తి ఈ స్తంభాన్ని కౌశాంబి నుండి ప్రస్తుత ప్రదేశానికి తరలించి ఉండవచ్చనే సిద్ధాంతాన్ని వారు తోసిపుచ్చారు. వారి వాదనలు స్తంభంపై అనేక శాసనాల తేదీలు, ఏ చారిత్రక గ్రంథాలలో వచన ఆధారాలు లేకపోవడం లేదా ఎవరైనా ఈ స్తంభాన్ని కౌశాంబి నుండి అలహాబాద్కు తరలించడానికి కారణం ఆధారంగా ఉన్నాయి, ఎందుకంటే ఇవి ముఖ్యమైన నగరాలు అని ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. స్తంభం చాలా పెద్దదిగా భారీగా ఉన్నందున, దానిని తరలించడానికి చాలా పెద్ద మొత్తంలో వనరులు అవసరమవుతున్నందున ఒక ప్రైవేట్ వ్యక్తి దానిని తరలించి ఉండవచ్చనే అవకాశాన్ని కూడా వారు తోసిపుచ్చారు. తన కాలంలో గంగా, యమునా నదుల సంగమం అప్పటికే ప్రధాన పుణ్యక్షేత్రంగా ఉన్నందున అశోకుడు దీనిని ప్రయాగ్ వద్ద ఏర్పాటు చేసి ఉండవచ్చు, తద్వారా అతని శాసనాలకు మరింత ప్రాప్యత, దృశ్యమానతను అందించిన ప్రదేశం. అశోక శాసనం కేవలం కౌసాంబి శాసనం కాపీ, కృష్ణస్వామి, ఘోష్ అని పేర్కొంది. ఈ స్తంభం అలహాబాద్‌లో ఉన్నప్పుడు ఉపరితల నష్టం అనేక కొత్త శాసనాల చేరిక జరిగింది. అశోకానికి ముందు, ప్రయాగ ఎద్దు స్తంభం మూడవ సిద్ధాంతాన్ని 1979లో జాన్ ఇర్విన్ ప్రతిపాదించారు, ఆయన కృష్ణస్వామి, ఘోష్లతో ఏకీభవించారు, అలహాబాద్ స్థంభం ఎప్పుడూ కదల్లేదని, ఎల్లప్పుడూ గంగా, యమునా నదుల సంగమం వద్ద ఉంటుందని చెప్పారు. ఈ ప్రదేశంలో ఉన్న అన్ని ఆధారాలు ప్రధాన, చిన్న శాసనాలు అలాగే వచన ఆధారాలు కలిసి తీసుకున్న ఆధారంగా స్తంభం మూలాలు నిస్సందేహంగా అశోకన్కు ముందు ఉన్నాయని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఇర్విన్ ప్రకారం, కన్నింగ్‌హామ్ మొదట గమనించిన, కృష్ణస్వామి, ఘోష్‌లు కూడా గుర్తించిన స్తంభంపై ఉన్న చిన్న శాసనాలు ప్రాచీన రాతల విశ్లేషణలో, వీటిలో సంవత్సరాలు, నెలలు ఉన్నాయని, తరువాతిది "ఎల్లప్పుడూ మాఘ మాసంగా ఉంటుంది, ఇది హిందువుల స్నాన యాత్రా ఉత్సవమైన మాఘ మేళాకు పేరును కూడా ఇచ్చింది" అని వెల్లడైంది. 1950ల నుండి నిర్వహించిన పురావస్తు, భౌగోళిక సర్వేలు, నదులు-ముఖ్యంగా గంగా-సుదూర గతం కంటే ఇప్పుడు భిన్నమైన ప్రవాహాన్ని కలిగి ఉన్నాయని ఇర్విన్ పేర్కొన్నాడు. గంగా నది అసలు మార్గంలో క్రీ పూ 8 వ శతాబ్దం నుండి స్థావరాలు ఉన్నాయి. నది ఈ పురాతన మార్గం స్తంభాన్ని మరింత నేరుగా సంగమం ఒడ్డున ఉంచింది. ఇంకా, స్తంభానికి తూర్పున ప్రతిష్ఠాన అవశేషాల దిశలో పురాతన భారీ బావి (సముద్ర-కుప్) అవశేషాలు ఉన్నాయి. వారి సాంప్రదాయ పరిక్రమ (ప్రదక్షిణ, మాఘ మేళా వాకింగ్ సర్క్యూట్) లో భాగంగా కర్మ స్నానాల తర్వాత యాత్రికులు సందర్శించే వాసుకి ఆలయం, అలార్కాపురి కూడా పురాతనమైనవి, ప్రారంభ సంస్కృత గ్రంథాలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయి. ఇర్విన్ ప్రకారం, ఈ స్తంభం బౌద్ధ పూర్వపుది, దీనికి అశోకుడు తన శాసనాలను యాత్రికుల సమూహానికి అక్కడ ఉన్న బౌద్ధ మఠాలకు ప్రచారం చేయడానికి బ్రాహ్మీ లిపి శాసనాన్ని జోడించాడు. ఆయన ఇంకా ఇలా అన్నారు, "దాని అసలు చిహ్నం-గతంలో భావించినట్లుగా సింహం కాదని-కానీ బౌద్ధ పూర్వ, బ్రాహ్మణ మతం ఎద్దు అని కూడా మనకు ఖచ్చితంగా తెలుసు". మతం, ముఖ్యంగా బౌద్ధమతంపై తన అధ్యయనాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన ఇండాలజిస్ట్ అయిన కారెల్ వెర్నర్ ప్రకారం, ఇర్విన్ రచన "ఈ స్తంభం కౌశాంబి వద్ద ఉద్భవించలేదని నిశ్చయంగా చూపించింది", కానీ బౌద్ధుల కాలం నుండి చాలా పురాతన స్తంభ ఆరాధన కేంద్రంగా ప్రయాగలో ఉంది, వాస్తవానికి, ఇది అశోకుడికి తప్పుగా ఆపాదించబడింది. శాసనాలు అలహాబాద్ కోట ద్వారాల లోపల విరిగిన స్తంభాన్ని ఆసియాటిక్ సొసైటీ చెందిన జేమ్స్ ప్రిన్సెప్ చూసినప్పుడు, దాని శాసనాలు వర్షం, సూర్యుడి వల్ల క్షీణిస్తున్నాయి. ఆయన ఇలా వ్యాఖ్యానించాడు, అలహాబాద్‌లో వేగంగా శిథిలమవుతూ పడి ఉన్న ఆ అత్యంత విచిత్రమైన స్తంభాన్ని చూసినప్పుడు, దానిపై ఉన్న అనేక శాసనాల పూర్తి ప్రతిని భద్రపరచాలని కోరుకోకుండా ఉండలేకపోయాను…ఈ స్తంభంపై అశోక మౌర్య, సముద్రగుప్తుడు, జహంగీరు అనే ముగ్గురు చక్రవర్తుల నుండి మూడు రకాల శాసనాలు ఉన్నాయి. వాటితో పాటు యాత్రికులు, ఇతరులచే కొన్ని చిన్న శాసనాలు ఉన్నాయి, వీటిని అలెగ్జాండర్ కన్నింగ్హామ్ ఆధునిక లేఖల సమూహంగా ఎగతాళి చేశారు. అయితే వీటిలో కొన్ని, కాలానికి చెందినవి, ఉపయోగించిన లిపిల శైలితో కలిపి, స్తంభం నిటారుగా ఉన్న కాలాన్ని, నేలపై వంగి ఉన్న కాలాన్ని స్థాపించడానికి ఉపయోగపడతాయి. అశోక శాసనాలు అలహాబాద్ స్తంభంపై ఉన్న అశోక శాసనాలు (ఇతర చోట్ల శాసనాలతో పాటు) ది ఆసియాటిక్ సొసైటీ చెందిన జేమ్స్ ప్రిన్సెప్ ద్వారా బ్రాహ్మీ లిపిని అర్థం చేసుకోవడానికి కీలకం. ఇది మౌర్య చక్రవర్తి పున: ఆవిష్కరణకు అతని సామ్రాజ్యం పూర్తి స్థాయిని వెలికితీసేందుకు దారితీసింది. ఈ శాసనం స్తంభం చుట్టూ బ్రాహ్మీ లిపిలో నిరంతర పంక్తులలో చెక్కబడి ఉంది, ఇతర స్తంభాలపై కనిపించే అవే ఆరు శాసనాలను కలిగి ఉంది . అశోక కాలం నుండి మిగిలి ఉన్న శాసనాలు "పరిమాణంలో ఏకరీతిగా, చక్కగా, లోతుగా చెక్కబడి ఉన్నాయి" అని కన్నింగ్‌హామ్ గమనించారు. ప్రధాన స్తంభ శాసనాలు 1-6 ఈ స్తంభంలో 1 నుండి 6 వరకు అశోకుడి ప్రధాన స్తంభ శాసనాలు ఉన్నాయి. మొదటి, రెండవ శాసనాలు పూర్తిగా మనుగడ సాగించాయి. అయితే, మూడవ, నాల్గవ శాసనాలలో చాలా వరకు "జహంగీర్ వ్యర్థమైన-వైభవవంతమైన శాసనాన్ని కత్తిరించడం ద్వారా, అతని పూర్వీకుల పేర్లను నమోదు చేయడం ద్వారా నిర్దాక్షిణ్యంగా నాశనం చేయబడ్డాయి". ఐదవ శాసనం రెండు పంక్తులు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి, మిగిలినవి ఉపరితల పై తొక్కతో కోల్పోయాయి. దాదాపు సగం లైన్ నష్టంతో ఆరవది దాదాపు పూర్తయింది. ఈ సవరణలు ఇతర అశోక స్తంభాల వద్ద కనిపించేవిగానే ఉంటాయి. ఆరు శాసనాలతో పాటు, అలహాబాద్ స్తంభంలో షిజం శాసనం, రాణి శాసనం, బీర్బల్ మాఘ మేళా శాసనం కూడా ఉన్నాయి. విభజన శాసనం కన్నింగ్‌హామ్ కౌశాంబి శాసనం అని సూచించే స్కిస్మ్ శాసనం, సీనియర్ అధికారులను ఉద్దేశించి చక్రవర్తి ఇచ్చిన ఆదేశం (కౌశాంబి మహామాత్రాలు విభేదాలను నివారించి ఐక్యంగా ఉండాలని వారిని కోరారు. శాసనం వివిధ విచ్ఛిన్నమైన సంస్కరణల సమ్మేళనం క్రింద ఇవ్వబడింది: దేవప్రియుడు కౌశాంబీ / పాత(లిపుత్ర) అధికారులకు ఈ విధంగా ఆజ్ఞాపిస్తున్నాడు : సంఘంలో ఎవరూ కలహాలు రేపకూడదు . భిక్షువులు , సన్యాసినుల సంఘం ఐక్యమైంది, ఈ ఐక్యత నా కుమారులు, మునిమనవలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్నంత కాలం నిలవాలి. సంఘంలో చీలిక సృష్టించేవారు, వారు భిక్షువైనా , భిక్షువైనా, తెల్లని వస్త్రాలు ధరింపజేసి, భిక్షువులు లేదా భిక్షువులు నివసించని ప్రదేశంలో ఉంచాలి. ఎందుకంటే సంఘం ఐక్యంగా ఉండి చిరకాలం నిలవాలన్నదే నా కోరిక. ఈ విషయాన్ని భిక్షువుల సంఘానికి, భిక్షువుల సంఘానికి తెలియజేయాలి. దేవప్రియుడు ఇలా సెలవిస్తున్నాడు: మీరు ఈ పత్రం యొక్క ఒక ప్రతిని మీ సమావేశ మందిరంలో ఉంచి, మరొక ప్రతిని గృహస్థులకు ఇవ్వాలి . గృహస్థులు ప్రతి ఉపొసథ దినాన [పాపొప్పుకోలు, తపస్సు చేసే రోజు] ఈ ఆజ్ఞను ఆమోదించడానికి రావాలి. ప్రత్యేక అధికారులకు కూడా ఇదే వర్తిస్తుంది, వారు కూడా క్రమం తప్పకుండా ఉపొసథకు హాజరు కావాలి, ఈ ఉత్తర్వును ఆమోదించాలి, దానిని తెలియజేయాలి. మీ జిల్లా అంతటా మీరు ఈ వచనం ప్రకారం ఖచ్చితంగా ప్రచారం చేయాలి. మీరు ఈ ఖచ్చితమైన వచనాన్ని [సైనిక నియంత్రణలో ఉన్న] అన్ని కోట జిల్లాలలో కూడా ప్రచారం చేయించాలి. రాణి శాసనం రాణి శాసనం అశోకుడి రెండవ రాణి, యువరాజు తివాలా తల్లి కరువాకి దాతృత్వ పనులను సూచిస్తుంది. దేవతల ప్రియుని ఆజ్ఞ మేరకు, ప్రతిచోటా అధికారులకు ఈ విధంగా సూచించాలి: రెండవ రాణి ఇచ్చే కానుక ఏదైనా సరే, అది మామిడి తోట అయినా, మఠం అయినా, దానధర్మాలు చేసే సంస్థ అయినా లేదా మరే ఇతర విరాళం అయినా, దానిని ఆ రాణి ఖాతాలో జమ చేయాలి... ఆ రెండవ రాణి, తీవల తల్లి అయిన కారువాకి. సముద్రగుప్తుడి శాసనం ప్రయాగ్ ప్రశస్తి అని కూడా పిలువబడే తరువాతి శాసనం, క్రీ. శ. 4వ శతాబ్దపు గుప్త చక్రవర్తి సముద్రగుప్తుకు ఆపాదించబడింది, అశోకుని శాసనాల క్రింద వెంటనే అనుసరిస్తుంది. ఇది "శాస్త్రీయ గుప్త యుగం అత్యంత ముఖ్యమైన చారిత్రక పత్రం" గా పరిగణించబడుతుంది. ఇది అద్భుతమైన సంస్కృతం ఉంది, మరింత శుద్ధి చేసిన గుప్త లిపిలో వ్రాయబడింది (కవి, మంత్రి హరిషేనా చేత బ్రాహ్మి యొక్క తరువాతి వెర్షన్. ఈ శాసనం సముద్రగుప్తుడిని ప్రశంసిస్తూ దక్షిణాన ఆయన దండయాత్రలతో సహా ఆయన పాలనలో సాధించిన రాజకీయ, సైనిక విజయాలను జాబితా చేస్తుంది. ఇది గుప్త సామ్రాజ్యం దాని పొరుగువారి యొక్క ప్రత్యేకమైన స్నాప్షాట్ను అందిస్తుంది, ఆ యుగంలోని భౌగోళిక రాజకీయ ప్రకృతి దృశ్యం గురించి తెలిసిన చాలా వాటికి మూలం. డి. ఆర్. భండార్కర్ రాసిన శాసనం అనువాదం నుండి ఈ క్రిందివి ఉన్నాయి: (శ్లోకం 3) జ్ఞానులతో సాంగత్యం వలన ఎవరి మనస్సు ఆనందంతో నిండిపోతుందో, ఆ విధంగా ఏ శాస్త్రానికైనా సత్యాన్ని, ప్రయోజనాన్ని నిలుపుకోవడం ఎవరికి అలవాటైందో... వారు స్థిరంగా... ఉన్నతంగా... పండితులు ఒకచోట చేర్చిన ( గుణ ) అనే (కవితా) శ్రేష్ఠత ( గుణ ) యొక్క ఆజ్ఞ ( ఆజ్ఞ ) ద్వారానే మంచి కవిత్వపు సౌందర్యానికి ఆటంకాలను తొలగించి, విస్తారమైన సరళ కవిత్వానికి కీర్తిని పొంది, అక్షరాస్య ప్రపంచంలో ఆకర్షణీయమైన రీతిలో సార్వభౌమాధికారాన్ని అనుభవిస్తారు. (4వ పద్యం) "ఓ యోగ్యుడా, రమ్ము" అని కేక వేస్తూ, ఒళ్ళు గగుర్పొడిచేలా అతన్ని కౌగిలించుకొని తన భావాలను వ్యక్తపరిచాడు. అతని తండ్రి, అతన్ని కళ్ళతో చూసి, ప్రేమతో పొంగిపోయి, ఆనంద భాష్పాలతో నిండిపోయి, వాస్తవ పరిస్థితిని గ్రహించి, "ఈ భూమండలాన్ని నీవు రక్షించు" అని అతనితో అన్నాడు. అదే సమయంలో, సమాన కులస్థులు విచారవదనంతో అతని వైపు చూస్తుండగా, సభికులు మాత్రం ఆనందంగా ఊపిరి పీల్చుకుంటున్నారు. (5వ వచనం) ఆయన చేసిన అనేక అతీంద్రియ కార్యాలను చూసి, కొందరు విస్మయానికి లోనై ఒళ్ళు గగుర్పొడిచింది, కొందరు ఆనందానుభూతితో పులకించిపోయారు . . . . . ., కొందరు ఆయన పరాక్రమానికి బాధపడి నమస్కరించి ఆయన ఆశ్రయం కోరారు;. . . . . . (వచనం 6) (ఎవరి శత్రువులు), ఎవరి అపరాధం ఎల్లప్పుడూ గొప్పదో, యుద్ధాలలో ఆయన బాహువుచేత జయించబడుచు . . . . . . రోజు రోజు . . . . . . గర్వం . . . . . . (అభివృద్ధి చెందుతుంది) వారి మనస్సులు ఆనందంతో నిండి, అధికమైన, స్పష్టమైన సుఖం, అనురాగంతో విస్తరిస్తూ పశ్చాత్తాపాన్ని కలిగి ఉంటారు. (శ్లోకం 7) ఎవడైతే, తన ఉప్పొంగి పొర్లే బాహుబలపు ఉధృతితో, ఒక్క క్షణంలో అచ్యుతుడిని, నాగాసేనుడిని, గణపతిని కూకటివేళ్లతో పెకిలించి, ఆ తరువాత వారందరినీ తనపై యుద్ధానికి ఏకం చేసి, పుష్ప అనే (పట్టణంలో) వినోదిస్తుండగా, సూర్యుడు . . . . . . తీరాలను . . . . . . (శ్లోకం 8) ధర్మమనే పరివేష్టిత నిర్మాణం కావడం వల్ల, అతని బహుముఖంగా విస్తరిస్తున్న కీర్తి చంద్రకిరణాల వలె ప్రకాశిస్తుంది; అతని పాండిత్యం సత్యం . . . . . . . శాంతం . . . . . . వరకు చొచ్చుకుపోతుంది; అతని జ్ఞానోపదేశాల పరంపర అధ్యయనానికి యోగ్యమైనది; అంతేకాకుండా, అతని కవిత్వం ఇతర కవుల ప్రతిభ యొక్క గొప్పతనాన్ని మించిపోతుంది. అతనికి చెందని శ్రేష్ఠత ఏది ఉంది ? అందువలన అతడు మాత్రమే పండితుల ధ్యానానికి తగిన విషయంగా మారాడు. (పంక్తులు 17–18) వందలాది రకరకాల యుద్ధాలలో నైపుణ్యం కలిగినవాడు, తన బాహుబలం ద్వారా పరాక్రమమే ( పరాక్రమ ) ఏకైక మిత్రుడు, అందువల్ల పరాక్రమ అనే బిరుదు పొందినవాడు, యుద్ధ గొడ్డళ్లు, బాణాలు, శూలాలు , ఈటెలు , ప్రాస , ఖడ్గాలు , ఇనుప గదలు , భిండిపాల, నారాచ , వైతస్తిక వంటి అనేక ఇతర ఆయుధాల వలన ఏర్పడిన వందలాది మచ్చల సమృద్ధి సౌందర్యంతో కప్పబడిన అతని శరీరం అత్యంత మనోహరంగా ఉండేది . (పంక్తులు 19–20) కోసల మహేంద్రుడు, మహాకాంతర వ్యాఘ్రరాజు , కురాళ్ల మండరాజు, పిష్టపుర మహేంద్రగిరి , కోట్టూర స్వామిదత్త, ఏరండపల్ల దమనుడు, కాంచి విష్ణుగోప, అవముక్త నీలరాజు , వేంగి హస్తివర్మ, పాలక్క ఉగ్రసేన , దేవరారాష్ట్ర కుబేరుడు వంటి దక్షిణాపథ రాజులందరినీ మొదట బంధించి, ఆ తరువాత విడుదల చేసే అనుగ్రహం చూపడం వలన అతని శౌర్యంతో కూడిన ఔదార్యం వ్యక్తమైంది. కుష్ఠలపురానికి చెందిన ధనంజయ. (21వ పంక్తి) రుద్రదేవ, మతిల, నాగదత్త, చంద్రవర్మ , గణపతినాగ, నాగసేన, ఆచ్యుతనంది, బలవర్మ వంటి ఆర్యావర్తానికి చెందిన అనేక రాజులను బలవంతంగా సంహరించడం అనే అసాధారణ పరాక్రమం ద్వారా గొప్పవాడైనవాడు ; అరణ్య ప్రాంతాల రాజులందరినీ తన సేవకులుగా చేసుకున్నాడు. (పంక్తులు 22–23) (ఎవరి) బలమైన పాలనను సమతట, డవాక , కామరూప , నేపాల, కర్తృపుర వంటి సరిహద్దు పాలకులు, మాలవులు, అర్జునాయనులు , యౌధేయులు , మాద్రకులు , ఆభీరులు , ప్రార్జునులు, సనకానీకులు , కాకులు , ఖరపరికులు ఇతర ( తెగలు ) అన్ని కప్పాలు చెల్లించడం, ఆజ్ఞలను అమలు చేయడం (అతని ఆస్థానానికి ) గౌరవ వందనం కోసం సందర్శించడం ద్వారా ప్రసన్నం చేసుకున్నారు." (23వ పంక్తి) పతనమైన అనేక రాజ్యాలు, కూలదోయబడిన రాజ కుటుంబాల పునరుద్ధరణ వలన, ప్రపంచమంతటా ప్రయాణించి ఎవరి కీర్తి అయితే అలసిపోయిందో. (పంక్తులు 23–24) ఆత్మసమర్పణ, (తమ) కుమార్తెలను వివాహం చేసుకోవడం, గరుడ చిహ్నం ద్వారా తమ సొంత జిల్లాలు, ప్రావిన్సుల పరిపాలన కోసం అభ్యర్థన వంటి చర్యల ద్వారా సేవ ద్వారా నిర్మించిన మట్టి కట్ట ( ధరణి-బంధ ) ద్వారా (ఎవరి) బాహువు యొక్క నిరాటంకమైన ప్రవాహం ( ప్రసార ) నిరోధించబడింది , దేవపుత్ర-షాహి-షాహానుషాహిశక ప్రభువులు & సింహళ ఇతరులు వంటి అన్ని ద్వీప దేశాలను ఆక్రమించిన (పాలకులు) ద్వారా. (పంక్తులు 24–26) భూలోకంలో అతనికి శత్రువు లేడు; వందలాది సత్కర్మలతో అలంకరించబడిన తన అసంఖ్యాకమైన సద్గుణాల వెల్లువతో, అతను తన పాదాలతో ఇతర రాజుల కీర్తిని తుడిచిపెట్టాడు; అతను పురుషుడు , సజ్జనుల శ్రేయస్సుకు, దుర్జనుల వినాశనానికి కారకుడు; అతను అగమ్యుడు; అతని సున్నిత హృదయాన్ని భక్తి, వినయంతో మాత్రమే బంధించగలరు; అతను కరుణామయుడు; అతను లక్షలాది గోవులను దానం చేసేవాడు; దీనులు, పేదలు, నిరాశ్రయులు, బాధపడేవారి అభ్యున్నతి కోసం అతని మనస్సు దీక్ష పొందింది; అతను మానవాళి పట్ల తేజోవంతుడు, దయకు ప్రతిరూపం; అతను కుబేరుడు , వరుణుడు , ఇంద్రుడు, యముడితో సమానుడు ; అతని బాహుబలంతో జయించిన అనేకమంది రాజులకు సంపదను (బిరుదులు, భూభాగాలు మొదలైనవి) తిరిగి ఇప్పించే పనిలో అతని ఆయుక్త అధికారులు ఎల్లప్పుడూ నిమగ్నమై ఉంటారు. (పంక్తులు 28–30) ఈ ఉన్నతమైన స్తంభం, భూమి యొక్క పైకెత్తిన బాహువు వంటిది, ఇది ఒక విధంగా ప్రకటిస్తోంది, సర్వభూమిని జయించడం వలన కలిగిన కీర్తి, ప్రపంచ ఉపరితలం అంతటా వ్యాపించి, ఇక్కడి నుండి ( అనగా ఈ లోకం నుండి) దేవతల ప్రభువైన (ఇంద్రుని) నివాసానికి సుఖవంతమైన, సుందరమైన కదలికను సంతరించుకుంది—ఆ కీర్తి , సంపన్న చంద్రగుప్తుని (I) కుమారుడైన , మహాదేవి కుమారదేవికి జన్మించిన, సంపన్న ఘటోత్కచుని కుమారుని కుమారుడైన , మహారాజు, కుమారుని కుమారుడైన ఆ సంపన్న సముద్రగుప్త మహారాజాధిరాజు యొక్కది. సంపన్న గుప్త మహారాజు కుమారుడు . (శ్లోకం 9) కీర్తి, నిరంతరం ఉన్నత శిఖరాలకు చేరుకుంటూ, అనేక మార్గాలలో ప్రయాణిస్తూ, (అవి) ఉదారత, బాహుబలం, సంయమనం, శాస్త్రోక్తుల ఉచ్చారణ ద్వారా, పశుపతి జటాజూటంలోని అంతర కుహరంలో బంధించబడిన స్థితి నుండి విముక్తి పొంది, వేగంగా ఉరకలు వేసే (పవిత్ర నది) గంగానది తెల్లని జలం వలె మూడు లోకాలను పవిత్రం చేస్తుంది, (అది నిరంతరం ఉన్నత శిఖరాలకు చేరుకుంటూ అనేక మార్గాలలో ప్రవహిస్తుంది). (పంక్తులు 31–32), పూజ్యుడైన భట్టారకుడి సామీప్య నివాస అనుగ్రహం వలన మనస్సు ప్రకాశవంతమై, సాంధీవిగ్రహిక, కుమారామాత్య, మహాదండనాయకుడు , ఖాద్యటపాక వంశస్థుడు, మహాదండనాయక ధ్రువభూతి కుమారుడైన అతని సేవకుడైన హరిషేణుని ఈ కావ్యం ( కావ్యం ) సకల ప్రాణుల శ్రేయస్సుకు, ఆనందానికి దారితీయుగాక! (33వ పంక్తి), (అది) పరమభట్టారక పాదాలను ధ్యానించే మహాదండనాయక తిలభట్టాకచే అమలు చేయబడింది . జాన్ ఫెయిత్‌ఫుల్ ఫ్లీట్ చేసిన అనువాదంతో సహా మునుపటి అనువాదాలు కూడా ఉన్నాయి also exist. బీర్బల్ మాఘ మేళా శాసనం బీర్బల్ మాఘ మేళా శాసనం 16వ శతాబ్దం ద్వితీయార్ధానికి చెందినది. సంవత్ సంవత్సరం 1632, శక 1493, మాఘలో, క్షీణిస్తున్న చంద్రుని 5వ తేదీ, సోమవారం, గంగాదాస్ కుమారుడు మహారాజా బీర్బల్ తీర్థరాజ్ ప్రయాగకు పవిత్రమైన తీర్థయాత్ర చేసాడు. సఫాల్ స్క్రిప్ట్. ఈ శాసనం ముఖ్యమైనది ఎందుకంటే ఇది 16వ శతాబ్దంలో ప్రయాగ్ హిందువులకు ముఖ్యమైన తీర్థయాత్ర కేంద్రంగా-తీర్థ రాజ్-గా ఉందని, ఈ పండుగ మాఘ మాసంలో జరిగిందని ధృవీకరిస్తుంది. సంవత్ సంవత్సరం 1632 క్రీ. శ. 1575 కు సమానం, అయితే శక 1493 క్రీ. శ 1571 కు సమానం. వీటిలో ఒకటి లేఖన లోపం, కానీ ఆ దశాబ్దం ఖచ్చితమైనది ఎందుకంటే అలహాబాద్ ఆ సమయంలో అక్బర్ నియంత్రణలో ఉంది ఎక్కడ ఒక పెద్ద కోటను నిర్మించారు. బీర్బల్ అక్బర్, అలహాబాద్లను తరచుగా సందర్శించాడని చారిత్రక పత్రాలు ధృవీకరిస్తున్నాయి. కాలక్రమేణా స్తంభంపై అనేక చిన్న శాసనాలు చేర్చబడ్డాయని కన్నింగ్‌హామ్ పేర్కొన్నాడు. ఈ శాసనాలలో చాలా వరకు క్రీ. శ. 1319 & క్రీ. శ 1397 మధ్య తేదీని కలిగి ఉన్నాయి మరియు వీటిలో చాలా వరకు మాఘ మాసం కూడా ఉంది. కృష్ణస్వామి, ఘోష్ ప్రకారం, ప్రాచీన హిందూ గ్రంథాలలో సిఫార్సు చేయబడినట్లుగా, ఈ తేదీలు ప్రయాగలోని మాఘ మేళా యాత్రకు సంబంధించినవి కావచ్చు. జహంగీర్ శాసనం పర్షియన్ ఇంకా తరువాతి శాసనం మొఘల్ చక్రవర్తి జహంగీర్ పూర్వీకులను గుర్తిస్తుంది. మీర్ అబ్దుల్లా ముష్కిన్ కలాం షా సలీం ఉన్నప్పుడు సింహాసనాన్ని అధిష్టించడానికి కొంతకాలం ముందు దీనిని చెక్కారు. జహంగీర్ శాసనం పురాతన అశోక శాసనంలోని ముఖ్యమైన భాగాన్ని భర్తీ చేసి "నిర్దాక్షిణ్యంగా నాశనం చేసింది" అని కన్నింగ్‌హామ్ పేర్కొన్నాడు. మూలాలు