სტუპა

სტუპა — სანსკრიტზე თხემი. მიწის ან ქვის ბორცვი. სტუპა იყო მეფის, ან ბელადის საფლავზე აღმართული ნაგებობა. ბუდისტურ არქიტექტურაში სტუპა იყო რელიგიური სიწმინდეების შესანახი ნაგებობა. გორაკს თავზე მსუბუქი ფანჩატური ედგა. პირველი სტუპა აშენდა ძვ.წ-ით I საუკუნეში ინდოეთის სოფელ სანჩისში. ადრინდელ საუკუნეებში ჩამოყალიბდა 3 ნაწილისგან შემდგარი სტრუქტურა: საფეხურიანი ფუძე, მასიური ძირითადი მოცულობა და ქოლგისებური მრავალიარუსიანი დამაგვირგვინებელი ნაწილი. ასევე არსებობს ნახევრადსფერული (ინდოეთი, შრი-ლანკა) გეგმით კვადრატულ-საფეხურიანი (შრი-ლანკა, ტაილანდი), კოშკისებრი (ვიეტნამი, ჩინეთი) და სხვა ფორმის სტუპები. ჩვულებრივ, წარმოადგენს ქვით შემოსილ ან შელესილ აგურის ნაგებობას. სტუპა ეწოდება მხოლოდ ინდოეთსა და ნეპალში. ლაოსში უწოდებენ თატს, მონღოლეთში სუბურგანს, ჩინეთსა და ვიეტნამში „ბაო ტას“, პაგოდას და ა.შ. გალერეა ლიტერატურა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 587.