ป้อมควาลิยัร

ป้อมควาลิยัร (อังกฤษ: Gwalior Fort) เป็นป้อมปราการเนินที่สร้างขึ้นในศตวรรษที่ 6 ตั้งอยู่ในควาลิยัร ประเทศอินเดีย ปรากฏหลักฐานการกล่าวถึงป้อมในบริเวณนี้ย้อนไปถึงศตวรรษที่ 5 ในจารึกเป็นภาษาสันสกฤตในชื่อ โคปคีรี (Gopgiri) โครงสร้างที่พบในปัจจุบันก่อสร้างขึ้นเมื่ออย่างน้อยศตวรรษที่ 8 และจากจารึกที่พบบ่งบอกว่าบางส่วนอาจก่อสร้างมาแล้วตั้งต่ศตวรรษที่ 6 ป้อมควาลิยัรในปัจจุบันมีทั้งโครงสร้างป้อมปราการ และพระราชวังหกหลัง ในจำนวนนี้มีสองหลังที่สร้างโดยผู้นำโตมรราชปุต มัน สิงห์ โตมร (ครองราชย์ ค.ศ. 1486–1516) ป้อมปราการนี้ผ่านศึกสงครามและสมัยของจักรวรรดิต่าง ๆ ตั้งแต่กุษาณ, นาคะ, คุปตะ, หุนะ, ประติหาร, กัจฉปฆตะ, โตมร, ปาทาน, สูร, โมกุล, อังกฤษ, ชาต และมราฐา เป็นต้น ป้อมควาลิยัรได้รับการกล่าวขานโดยจักรพรรดิแห่งโมกุล บาบูร ว่าเป็น "ไข่มุขของป้อมฮินด์ทั้งปวง" และได้ขนานนามว่าเป็นกิบรอลตาร์ของอินเดีย หลักฐานลายลักษณ์อักษรที่แสดงการใช้เลขศูนย์ที่เก่าแก่ที่สุดในโลกเป็นอันดับสอง ปรากฏเป็นอักษรพัขศาลีที่พบในมนเทียรหลังหนึ่งในป้อมควาลิยัร อายุประมาณ 1500 ปี อ้างอิง