Metroloxía

A metroloxía, do grego antigo μέτρoν (métron, 'medida') e λόγoς (lógos, 'tratado') é a ciencia da medición ou da medida. (En grego antigo o termo μετρολογία, metrología, significaba 'teoría das relacións'). A Oficina internacional de pesos e medidas, OIPM (International Bureau of Weights and Measures, BIPM, en inglés) define a metroloxía como a ciencia da medida, que inclúe o estudo, mantemento e aplicación do sistema de pesas e medidas, tanto desde o punto de vista experimental como teórico e tamén o nivel de incerteza no campo da ciencia e a tecnoloxía. Abrangue, ademais, todos os aspectos teóricos e prácticos que aseguran a precisión exixida no proceso produtivo, procurando garantir a calidade de produtos e servizos a través da calibración dos instrumentos de medida, sexan analóxicos ou electrónicos (dixitais), e da realización de ensaios, sendo a base fundamental da competitividade das empresas. Características O obxectivo fundamental da metroloxía é a obtención e expresión do valor das magnitudes, garantindo a trazabilidade dos procesos e a consecución da exactitude requirida en cada caso, empregando para iso instrumentos, métodos e medios apropiados. A Metroloxía actúa tanto nos ámbitos científico, industrial e legal, así como en calquera outro demandado pola sociedade. Ten dúas características moi importantes: o resultado da medición e a incerteza de medida. Os científicos e os enxeñeiros utilizan unha gran variedade de instrumentos para levar a cabo as súas medicións. Desde obxectos sinxelos como regras e cronómetros, até potentes microscopios, medidores de láser e incluso avanzadas computadoras moi precisas. Por outra parte, a metroloxía é parte fundamental do que nos países industrializados se coñece como Infraestrutura Nacional da Calidade, composta de actividades como normalización, ensaios, certificación e acreditación, que á súa vez son dependentes das actividades metrolóxicas que aseguran a exactitude das medicións que se efectúan nos ensaios, cuxos resultados son a evidencia para as certificacións. A metroloxía permite asegurar a comparabilidade internacional das medicións e, por tanto, a intercambiabilidade dos produtos a escala internacional. No ámbito metrolóxico os termos teñen significados específicos, e estes están recollidos no Vocabulario Internacional de Metroloxía ou VIM (IVM nas súas siglas internacionais en inglés). Motivo da súa implantación A norma ISO serie 9000 define explicitamente a relación entre garantía da calidade e a metroloxía, estabelecendo directrices para manter un control sobre os instrumentos de medida das empresas, facendo así necesaria a implantación dun proceso metrolóxico nas empresas que buscas ou posúen unha certificación. O factor da "globalización dos mercados" tamén pon en práctica un dos seus principais obxectivos, que é traducir a confiabilidade nos sistemas de medición e garantir que as especificacións técnicas, regulamentos e normas existentes, proporcionen as mesmas condicións de perfecta aceptabilidade na montaxe e encaixe de partes de produtos finais, independentemente de onde sexan producidas. Outro obxectivo, non menos importante, está na melloría do nivel de vida da poboación mediante o consumo de produtos de calidade, da preservación da seguridade, da saúde e do medio ambiente. Áreas da metroloxía Basicamente, a metroloxía divídese en tres grandes áreas: A metroloxía científica, que utiliza nos laboratorios instrumentos, investigacións e metodoloxías científicas, que teñen por base padróns de medición nacionais e internacionais, para alcanzar altos niveis de calidade metrolóxica. A metroloxía industrial, cuxos sistemas de medición controlan os procesos produtivos industriais e son responsábeis da garantía de calidade dos produtos acabados. A metroloxía legal, que controla e fiscaliza todos aqueles instrumentos e medidas que están relacionadas co consumidor. Papel da metroloxía na organización industrial A metroloxía garante a calidade do produto final favorecendo as negociacións pola confianza do cliente, sendo un diferenciador tecnolóxico e comercial para as empresas. Reduce o consumo e o desperdicio de materias primas pola calibración de compoñentes e equipamentos, aumentando a produtividade. E tamén reduce a posibilidade de rexeitamento do produto, resgardando os principios éticos e morais da empresa na atención das necesidades da sociedade en que está inserida, evitando desgastes que poden comprometer a súa imaxe no mercado. Por que calibrar? A calibración é a comparación entre os valores indicados por un instrumento de medida e os indicados por un padrón (equipamento de clase superior). A calibración dos equipos de medición é unha función importante para a calidade do proceso produtivo e debe ser unha actividade normal de produción que proporciona unha serie de vantaxes tales como: Garante a rastrexabilidade das medicións. Permite a confianza nos resultados medidos. Reduce a variación das especificacións técnicas dos produtos. Prevén defectos. Compatibiliza as medidas. Por que ensaiar? A través dos ensaios é posíbel verificar se os produtos ou procesos de fabricación están de acordo con determinadas normas e especificacións técnicas para que, en casos de fallos, as empresas procedan ás oportunas correccións, que as beneficiará polo aumento da competitividade, e aos consumidores, polo aceso a produtos ou servizos que respondan a padróns mínimos de calidade. Notas Véxase tamén Bibliografía Fenton, E. N. (1991): Software Metrics, A Rigourous Approach. Chapman & Hall. Fenton, E. N. e Pfleeger, S. L. (1996): Softaware Metrics, A Rigourous & Practical Approach, Segunda edición. Thompson Publishing. Habrias H. (1995): La mesure du logiciel. Tolosa: Tekenea. Hocquet, J-C. (1995): La métrologie historique. París: Presses Universitaires de France. Que sais-je?. Jedrzejewski, F. (2002): Histoire universelle de la mesure. París: Ellipses. ISBN 2-7298-1106-0. Outros artigos Cifra significativa Erro aleatorio Erro sistemático Escala (xeometría) Experimentación científica Instrumento de medida Magnitude física Medida Notación científica Orde de magnitude Precisión Sistema Internacional de Unidades Sistema métrico decimal Sistema CGS Unidade de medida Ligazóns externas Laboratorio Oficial de Metroloxía de Galicia (LOMG). Bureau International des Poids et Mesures (en francés). International Laboratory Accreditation Cooperation (en varias linguas). International Organization of Legal Metrology (en varias linguas). World Metrology DayArquivado 12 de setembro de 2019 en Wayback Machine. (en varias linguas). ISO (en varias linguas). International Electrotechnical Commission (en inglés). Real Decreto 2032/2009, de 30 de decembro, polo que se establecen as unidades legais de medida -en España- (BOE nº 18, de 21 de xaneiro de 2010 Real Decreto 493/2020, de 28 de abril, polo que se modifica o Real Decreto 2032/2009, de 30 de decembro, polo que se establecen as unidades legais de medida -en España-.