Herbario

Botanikan, herbarioa (latinez herbarium-etik) landareen edo landareen atalen bilduma da, lehortu, kontserbatu, identifikatu eta informazio kritikoaz lagunduta, hala nola biltzailearen identitatea, bilketa lekua eta data eta habitata non aurkitu zuten. Landare lehorren bilketari batez ere herbario deitzen zaion arren, bilduma hori kokatzen den espazioari eta hura kudeatzen duen erakundeari herbario bezala ere ezagutzen da. Bilduma handiak ikerketa-erakundeetan egon ohi dira, hala nola lorategi botanikoetan eta unibertsitate-sailetan, eta beren ikertzaileen bilketa-lanean oinarritzen dira, eta horri antzeko erakundeekin maiz egindako elkartrukeen fruitua gehitzen zaio. Herbario pertsonala prestatzea tresna didaktikoa ere bada hezkuntza botanikoan, landare-aniztasuna aztertzeko oinarri materiala eskaintzeko ez ezik, beren ingurunean laginak biltzean lortutako esperientziarako ere baliagarria. Herbario handienek mundu osoko paper-orriak dituzte, baina eskualdeko herbolarioak ere badaude, munduko zati bateko floran espezializatuak. Ikerketa botanikoaren zati garrantzitsu bat herbolarioetan metatutako landare-materialean oinarritzen da, batez ere taxonomiarekin lotutakoa, nahiz eta ikerketa floristikoak, biogeografikoak eta baita molekularrak egiteko ere erabilgarria den. Landareen aipamenen, haien deskribapenen eta taxon berriak proposatzeko erabilitako materialen testigantza da herbario-materiala. Landare-espezie bakoitzaren nomenklatura mota (izen berri baten jatorria duen materiala) gehienetan landare lehor bat da, herbario batean metatua eta kontserbatua. Herbario kontzeptu hau nahiko modernoa da. Izan ere, XV-XVI. mendeetan, "herbario" hitzak gaur egungoez bestelako adiera bikoitza zuen. Lehenik eta behin, sendabelarrak eta haien erabilerak batez ere zerrendatzen, deskribatzen eta ilustratzen zituen liburu bat izendatzeko erabili zen. Bigarrenik, "herbario" terminoa botanika aztertzea edo irakastea zen landare bizidunen multzoa izendatzeko ere erabiltzen zen. Erreferentziak Kanpo estekak Index Herbariorum. Munduko herbarioen datu-base bilagarria. Landareen Izenen Inkesta anglosaxoia, The Anglo-Saxon Plant-Name Survey Pennsylvaniako Unibertsitateko Liburutegietako Belar Eskuizkribuak, Manuscript Herbals held by the University of Pennsylvania Libraries Hortus sanitatis (1485) – Linda Halleko Liburutegiko faksimile digitala, Hortus sanitatis (1485) – digital facsimile from the Linda Hall Library Ain Garten der Gesundheit (1487) – Linda Halleko Liburutegiko faksimile digitala, Ain Garten der Gesundheit (1487) – digital facsimile from the Linda Hall Library Hortus sanitatis (1491) – Linda Halleko Liburutegiko faksimile digitala, Hortus sanitatis (1491) – digital facsimile from the Linda Hall Library Linda Hall Bibliotekako Crüydeboeck-en (Dodoens, 1554 eta 1608) bi edizioren orrialde digitaleko irudiak, Digital images of pages from 2 editions of Crüydeboeck (Dodoens, 1554 and 1608) from Linda Hall Library