ئایسلەند

کۆماری ئایسلەند (بە ئایسلەندی: Ísland یان Lýðveldið Ísland) وڵاتێکی دوورگەیی «ئەورووپییە» لە باکووری زەریای ئەتڵەسی لە پەراوێزی ناوەڕاستی ئەتڵەسی. ژمارەی دانیشتووانی ٣٢٠ ھەزار کەسە و ڕووبەرەکەی ١٠٣ ھەزار کیلۆمەتر دووجایە پایتەختەکەی [ڕیکیاڤیکە] و گەورەترین شاری ئەو وڵاتەیە، بەو پێیەی کە خۆی و ناوچەکانی باشووری ڕۆژاوای وڵاتەکەی زیاتر لە دوو لەسەر سێی دانیشتووانی ئەو وڵاتەیە. ئایسلەندا وڵاتێکی چالاکە لە ڕووی گڕکان و جیۆلۆجییەوە. زەوییە سەرەکییەکە لە فەلاتێک پێکھاتووە کە بە کێڵگەی خۆڵ و شاخ و سەھۆڵبەندان تایبەتمەندە، لەکاتێکدا زۆرێک لە سەھۆڵبەندانەکان لە ڕێگەی ناوچە نزمەکانەوە دەڕژێنە ناو دەریاکانەوە. چەمی کەنداو کەشوھەوای ئایسلەندا مامناوەند دەکات، ئەمەش وای کردووە کە مامناوەند بێت و گونجاو بێت بۆ ژیان سەرەڕای ئەوەی لەسەر سنوورەکانی بازنەی [جەمسەری باکوور] ھەڵکەوتووە. جوگرافیا ئایسلەندا دەکەوێتە شوێنی یەکگرتنی زەریای ئاتلانتیکی باکوور و زەریای جەمسەری باکوور. دوورگەی سەرەکی بە تەواوی لە باشووری بازنەی جەمسەری باکوورەوەیە، بە دوورگە بچووکەکەی ئایسلەندی گریمسی لە کەناری باکووری دوورگەی سەرەکیدا تێدەپەڕێت. ئەم وڵاتە دەکەوێتە نێوان ھێڵی پانی ٦٣ بۆ ٦٨ پلە باکوور و درێژی ٢٥ و ١٣ پلە ڕۆژاوا. ئایسلەندا لە کیشوەری ئەورووپا نزیکترە وەک لە وشکانی ئەمریکای باکوور، ھەرچەندە نزیکترینە لە گرینلاند (٢٩٠ کم؛ ١٥٥ میل دەریایی) کە دوورگەیەکی ئەمریکای باکوورە. ئایسلەندا بە گشتی لە ئەورووپادا بە ھۆکاری جوگرافی، مێژوویی، سیاسی، کولتووری، زمانەوانی و پراکتیکی دانراوە. دانیشتووان بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی ئایسلەند ٣٣٣٬١٣٥ کەس بووە کە بە یەکێک لە کەم حەشیمەتترین وڵاتانی جیھان لە قەڵەم دەدرێت. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣٥٫٧ ساڵە. ھەروەھا ٩٤ لەسەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین. ئەمانەش ببینە مۆزەخانەی جیھانی ڤایکینگ سنووری نەمسا-ئەڵمانیا سەرچاوەکان دەروازەی ئەورووپا دەروازەی سیاسەت دەروازەی وڵاتەکان دەروازەی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان دەروازەی ئایسلەند