Xhamia e Hasan Pashë Jakovalisë

Xhamia e Hasan Pashë Jakovalisë (turqisht: Yakovalı Hasan Paşa Camii, hungarisht: Jakováli Hasszán dzsámija) është një xhami e fillimit të shekullit të 17-të në Pécs, Hungarinë jugore. U ndërtua kur rajoni ishte pjesë e Perandorisë Osmane, së bashku me xhaminë kryesore të Pécs, Xhaminë e Pashës Qasim (e cila që atëherë është shenjtëruar si katedrale). U emërua sipas zyrtarit të qeverisë lokale që porositi xhaminë, Yakovalı Hasan Paşa, ose Hasan Pasha i Jakovës. Kështu, është një nga xhamitë më të vjetra që ekzistojnë në Hungari sot dhe konsiderohet xhamia hungareze më e ruajtuar që ka mbijetuar nga epoka osmane. Xhamia është ende aktive si një vend adhurimi mysliman dhe gjithashtu strehon një qendër të vogël ekspozite për artizanatet turke dhe objekte historike që dokumentojnë të kaluarën osmane të Hungarisë. Histori Xhamia u ndërtua disa dekada pas pushtimit osman të Hungarisë qendrore. Arkitekti dhe data e saktë e ndërtimit të saj janë të panjohura. Disa burime spekulojnë se është ndërtuar në fund të shekullit të 16-të, por ka më shumë të ngjarë që të jetë ndërtuar në vitet 1630. Xhamia u emërua sipas bamirësit të saj, i cili krijoi një vakëf për ndërtimin e xhamisë, Yakovalı Hasan Paşa, ose Hasan Pasha i Jakovës. "Yakova" në epitetin e tij i referohet ose qytetit të Gjakovës në Kosovë ose Đakovos në Kroacinë e sotme. Hasan Jakovalia mori pjesë në rrethimin e suksesshëm të Oradeas (Nagyvárad) në vitin 1660 dhe mbrojti Pécsin dhe Kanizsanin kundër trupave të Miklós Zrínyi në vitin 1664. Ai gjithashtu mori pjesë në demarkacionin e kufijve pas Paqes së Vasvárit të vitit 1664. Xhamia ishte në përdorim për rreth gjysmë shekulli përpara se të braktisej, me sa duket nga fundi i vitit 1686 kur Pécs u pushtua nga forcat austriake, pas së cilës shërbeu si spital. Midis viteve 1702 dhe 1732, ajo u shndërrua në një faltore katolike nga Peshkopi i Pécs, Wilhelm Franz von Nesselrode. Gjatë kësaj kohe, minarja u shndërrua në një kullë kambanare, me majën e rrënuar që u zëvendësua me një kambanare. Brendësia e saj ishte zbukuruar me gdhendje baroke, të cilat ishin në modë në atë kohë. Xhamia u restaurua për herë të parë në vitet 1960, kur minarja u riparua dhe zbukurimet baroke u hoqën për ta rikthyer xhaminë në gjendjen e saj origjinale. Një restaurim i dytë u krye në vitet 2000, në kohë për emërimin e Pécs si Kryeqyteti Evropian i Kulturës në vitin 2010 (së bashku me Stambollin dhe Esenin). Xhamia është e hapur për publikun në ditët e caktuara, përveç shërbesave të së hënës dhe të premtes nga ora 14:30 deri në 15:30. Mirëmbajtja e saj financohet nga donacione private, si dhe nga grante nga shteti turk. Një ekspozitë e përhershme u hap në vitin 2022, ku Turqia siguroi orendi të brendshme nga shekulli i 16-të. Arkitektura Xhamia Yakovalı Hasan Paşa ka një strukturë relativisht të thjeshtë, me një bazë katrore të kurorëzuar nga një kupolë tipike turke dhe dritare ogee. Ashtu si të gjitha xhamitë, ajo është e orientuar drejt Mekës dhe kështu ka një bosht veriperëndim-juglindje. Minarja është 22.5 m e lartë. Një palë shkallë të çojnë në majë të minares, por për shkak të shqetësimeve për stabilitetin, hyrja është e mbyllur për vizitorët. Ballkoni dikur ishte i zbukuruar me kangjella guri. Në festat fetare, minarja ndriçohej me llamba vaji (shih edhe dritat mahya). Është një nga vetëm tre minaret e epokës osmane që kanë mbetur në Hungari dhe e vetmja që është ende e bashkangjitur në një xhami dhe që ruan funksionin e saj origjinal. Dikur kishte një holl në anën veriperëndimore të xhamisë, pjesë e një kompleksi më të madh që përfshinte një teqe (një lloj manastiri për dervishët sufi), një imaret ( kuzhinë për të varfrit) dhe një medrese (shkollë islame). Një statujë e kronikanit osman İbrahim Peçevi (Ibrahimi i Pecsit), nga skulptori turk Metin Yurdanur, u zbulua para xhamisë në vitin 2016. Galeri Referimet Lidhje të jashtme Uebfaqja Zyrtare e Xhamisë së Hasan Pashës Yakovalı (Në anglisht, hungarisht dhe turqisht) Budapest.com: Xhamia dhe Minarja e Yakovali Hassan Arkivuar 2021-11-08 tek Wayback Machine Irány Pécs (Vizitoni Pécs): Xhamia e Pasha Yakovali Hassan Arkivuar 2021-11-08 tek Wayback Machine Gjurmët osmane në Hungari (në turqisht) Lexime të mëtejshme Dercsényi Dezső, Pogány Frigyes, Szentkirályi Zoltán : - Pécs, Műszaki Könyvkiadó, Budapest 1966 Rados Jenő: Magyar építészettörténet (f. 161-168) - 1961. Bp. Műszaki K. - ETO 72 (439) 091 Szerk. Fülep L. : A magyarországi művészet története (f. 371-372) - Bp.1961. Képzőmúv. Alap K. - Kossuth Ny. 61.3465. Goldziher Ignác : Az iszlám kultúrája - Gondolat K. Bp. 1981. - Francis Robinson : Az iszlám világ atlasza. Ford. Dezsényi Katalin. Budapest: Helikon; Könyvklub Magyar. 1996. - H. Stierlin : Türkei - Architektur von Seldschuken bis Osmanen - Taschen Weltarchitektur - H. Stierlin : Iszlám művészet és építészet - Bp. Alexandra K. - Türbéje i Idrisz Baba Arkivuar 2011-11-18 tek Wayback Machine, utazzitthon.hu