Şümeq qalası

Şümeq qalası (mac. Sümegi vár) — Macarıstanın qərbində, Vesprem medyesində yerləşən orta əsr qalasıdır. Qala Şümeq şəhərinin üzərində ucalan təpədə yerləşir və ölkənin ən yaxşı qorunmuş orta əsr istehkamlarından biri hesab olunur. O, həm müdafiə qalası, həm də regionun inzibati və hərbi mərkəzlərindən biri olmuşdur. Tarixi Şümeq qalasının tikintisi XIII əsrin ortalarına, xüsusilə Monqol istilalarından (1241–1242) sonrakı dövrə aid edilir. Macarıstan krallığı monqol hücumlarından sonra ölkənin müdafiə sistemini gücləndirmək üçün çoxsaylı daş qalalar inşa etmişdi və Şümeq qalası da bu strategiyanın bir hissəsi olmuşdur. XIV–XV əsrlərdə qala Vesprem yeparxiyasının mülkiyyətinə keçmiş və kilsə inzibati mərkəzi kimi istifadə olunmuşdur. Bu dövrdə Şümeq qalası həm dini, həm də siyasi baxımdan mühüm rol oynamışdır. XVI əsrdə Osmanlı imperiyasının Mərkəzi Avropaya doğru irəliləməsi ilə qala strateji hərbi istehkam kimi əhəmiyyət qazanmışdır. 1552-ci ildə Veszprém şəhərinin Osmanlılar tərəfindən ələ keçirilməsindən sonra yepiskopluq mərkəzi Şümeq qalasına köçürülmüşdür. Bu səbəbdən qala uzun müddət bölgənin əsas müdafiə mərkəzi olmuşdur. XVII əsrdə qala Habsburqlar ilə Osmanlı imperiyası arasında gedən sərhəd müharibələrində mühüm rol oynamışdır. Müharibələr nəticəsində dəfələrlə hücuma məruz qalsa da, qala tam olaraq ələ keçirilə bilməmişdir. XVIII əsrin əvvəllərində hərbi əhəmiyyətini itirən Şümeq qalası tədricən istifadədən çıxmış və qismən xarabalığa çevrilmişdir. Sonrakı dövrlərdə isə qoruma və bərpa işlərinə başlanılmışdır. Memarlığı Şümeq qalası təbii qayalı təpə üzərində inşa edilmişdir və müdafiə baxımından əlverişli mövqeyə malikdir. Qala kompleksinə qalın daş divarlar, qüllələr, daxili həyətlər və yaşayış binaları daxildir. Qalanın ən yüksək hissəsi müşahidə qülləsi olmuşdur və buradan geniş əraziyə nəzarət etmək mümkün idi. Orta əsrlərdə qala həm də silah anbarı və hərbi garnizon kimi istifadə olunmuşdur. Müasir dövrdə Şümeq qalası geniş şəkildə bərpa edilmiş və turistlər üçün açıq muzey-qala kompleksinə çevrilmişdir. Turizm və mədəni əhəmiyyət Şümeq qalası bu gün Macarıstanın ən populyar turistik qalalarından biridir. Burada orta əsr döyüşlərinin rekonstruksiyaları, festivallar və tarixi tədbirlər keçirilir. Qala həmçinin regionun mədəni irsinin mühüm simvollarından sayılır. Qalanın yerləşdiyi təpədən Balaton gölü istiqamətində panoramik mənzərə açılır və bu da onu turistlər üçün daha cəlbedici edir. Həmçinin bax Vesprem medyesi Macarıstan qalaları Monqol istilaları Osmanlı imperiyası Habsburqlar İstinadlar Xarici keçidlər