Եվրոպական օդերևութաբանական արբանյակների շահագործման կազմակերպություն

Եվրոպական օդերևութաբանական արբանյակների շահագործման կազմակերպությունը, կրճատ ԵՕԱՇԿ (EUMETSAT) միջկառավարական կազմակերպություն է, որը ստեղծվել է միջազգային կոնվենցիայի հիման վրա և միավորում է եվրոպական անդամ պետություններ։ Կազմակերպության հիմնական նպատակն է ստեղծել, պահպանել և շահագործել Եվրոպայի գործառնական օդերևութաբանական արբանյակային համակարգերը։ ԵՕԱՇԿ-ը պատասխանատու է արբանյակների արձակման և շահագործման, ինչպես նաև արբանյակային տվյալները վերջնական օգտատերերին տրամադրելու համար։ Դրա գործունեությունը կարևոր է եղանակի կանխատեսման, վտանգավոր եղանակային երևույթների դիտարկման, կլիմայի գործառնական մոնիտորինգի և կլիմայի փոփոխությունների հայտնաբերման համար։ Արբանյակային դիտարկումները կարևոր մուտքային տվյալ են թվային եղանակային կանխատեսումների համակարգերի համար և օգնում են կանխատեսողներին գնահատել վտանգավոր զարգացումները։ ԵՕԱՇԿ-ը Եվրոպական միության հաստատություն կամ գործակալություն չէ, թեև նրա անդամների մեծ մասը ԵՄ անդամ պետություններ են։ 2012 թվականին կազմակերպությունը միացել է Տիեզերքի և խոշոր աղետների միջազգային խարտիային՝ իր տիեզերական միջոցները աղետների դեպքում մարդասիրական նպատակներով օգտագործելու համար։ Անդամ և համագործակցող պետություններ ԵՕԱՇԿ-ի անդամ պետությունների պարտադիր ազգային վճարները համամասն են նրանց համախառն ազգային եկամուտին, իսկ համագործակցող պետությունները վճարում են լիիրավ անդամակցության համար նախատեսված գումարի կեսը։ Կազմակերպությունը հիմնադրող կոնվենցիան ստորագրման համար բացվել է 1983 թվականին և ուժի մեջ է մտել 1986 թվականի հունիսի 19-ին։ 2014 թվականի տվյալներով կազմակերպությունն ուներ 30 անդամ պետություն, այդ թվում՝ Գերմանիա, Միացյալ Թագավորություն, Ֆրանսիա, Իտալիա, Իսպանիա, Նիդերլանդներ, Շվեյցարիա, Բելգիա, Շվեդիա, Թուրքիա, Ավստրիա, Նորվեգիա, Լեհաստան, Դանիա, Հունաստան, Ֆինլանդիա, Պորտուգալիա, Իռլանդիա, Չեխիա, Հունգարիա, Ռումինիա, Սլովակիա, Խորվաթիա, Սլովենիա, Լյուքսեմբուրգ, Լատվիա, Լիտվա, Իսլանդիա, Էստոնիա և Բուլղարիա։ Արբանյակային ծրագրեր ԵՕԱՇԿ-ի ծրագրերը բաժանվում են երկու հիմնական խմբի․ գեոհաստատուն արբանյակներ, որոնք տիեզերքից ապահովում են Երկրի սկավառակի շարունակական դիտում, և բևեռային ուղեծրով արբանյակներ, որոնք ավելի ցածր բարձրությունից փոխանցում են մթնոլորտի ջերմաստիճանի և խոնավության ավելի մանրամասն տվյալներ։ Meteosat Գեոհաստատուն դիտարկումները իրականացվում են ԵՕԱՇԿ-ի շահագործած Meteosat արբանյակների շարքով։ Առաջին սերնդի Meteosat-ը, որը արձակվել է 1977 թվականին, ապահովել է շարունակական և հուսալի դիտարկումներ լայն օգտատերերի համար։ Ավելի հաճախակի և ամբողջական տվյալների պահանջի պատճառով մշակվել է Meteosat Second Generation-ը (MSG), որը բարելավել է ամպրոպների, մառախուղի և վտանգավոր քամիների առաջացման հետ կապված փոքր ցիկլոնների արագ հայտնաբերումն ու կանխատեսումը։ MSG-ն արձակվել է 2004 թվականին։ Օգտատերերի ապագա պահանջները բավարարելու համար պատրաստվում է Meteosat Third Generation-ը (MTG)։ ԵՕԱՇԿ Բևեռային համակարգ ԵՕԱՇԿ Բևեռային համակարգը (ԵԲՀ) բաղկացած է երեք բևեռային ուղեծրով MetOp արբանյակներից, որոնք նախատեսված էին հաջորդաբար շահագործվելու ավելի քան 14 տարի։ Առաջին արբանյակը՝ MetOp-A-ն, արձակվել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից Ռուսաստանի Սոյուզ-2.1ա հրթիռով։ MetOp-B-ն արձակվել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 17-ին, իսկ MetOp-C-ն՝ 2018 թվականի նոյեմբերի 7-ին Գվիանայի տիեզերական կենտրոնից՝ Arianespace-ի Սոյուզ ՍՏ-Բ հրթիռով։ MetOp արբանյակները գտնվում են մոտ 817 կմ բարձրության վրա և տրամադրում են մթնոլորտի ջերմաստիճանի ու խոնավության պրոֆիլների մանրամասն տվյալներ։ Դրանք ապահովում են նաև հեռավոր շրջանների, հատկապես Հյուսիսային Եվրոպայի և Հարավային կիսագնդի օվկիանոսների ծածկույթը։ ԵԲՀ-ն նաև ՕՄՀԱՎ-ի հետ համատեղ Միջազգային համատեղ բևեռային համակարգի եվրոպական բաղադրիչն է։ Յասոն և Սենտինել-6 Յասոն-2 ծրագիրը ԵՕԱՇԿ-ի, ՀՏԱԿ-ի, ՆԱՍԱ-ի և ՕՄՀԱՎ-ի միջազգային համագործակցությունն էր։ Արբանյակը արձակվել է 2008 թվականի հունիսի 20-ին Վանդենբերգի ռազմաօդային բազայից Դելտա-II հրթիռով։ Յասոն-2-ը տրամադրել է օվկիանոսագրական տվյալներ, որոնք կարևոր են եղանակի կանխատեսման, կլիմայի փոփոխության մոնիտորինգի, Էլ Նինյո և Լա Նինյա երևույթների, օվկիանոսային շրջանառության, մակընթացությունների և ալիքների ուսումնասիրության համար։ Յասոն-3-ը արձակվել է 2016 թվականի հունվարի 17-ին SpaceX-ի Falcon 9 հրթիռով և գործառնական է դարձել նույն թվականի հոկտեմբերի 14-ին։ Այն շարունակել է Յասոն-2-ի չափումները՝ ծովի մակերևույթի բարձրության և միջին ծովի մակարդակի ճշգրիտ դիտարկումների համար։ Յասոն շարքին հաջորդել է Սենտինել-6/Յասոն-ՑՍ առաքելությունը, որը Եվրոպական միության Կոպեռնիկոս ծրագրի մաս է։ Այն իրականացվում է Եվրոպական հանձնաժողովի, ԵՕԱՇԿ-ի, ԵՏԳ-ի, ՕՄՀԱՎ-ի, ՆԱՍԱ-ի և ՀՏԱԿ-ի համագործակցությամբ։ Առաքելության նպատակն է շարունակել համաշխարհային ծովի մակարդակի բարձր ճշգրտության չափումները և աջակցել թվային եղանակային կանխատեսմանը ռադիոօկուլտացիայի միջոցով մթնոլորտի ուղղահայաց պրոֆիլներ ստանալով։ Առաջին արբանյակը՝ Սենտինել-6 Միխայել Ֆրեյլիխը, հաջողությամբ արձակվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 21-ին SpaceX-ի Falcon 9 հրթիռով։ Այն անվանվել է օվկիանոսագետ և ՆԱՍԱ-ի Երկրի գիտությունների բաժնի նախկին տնօրեն, օվկիանոսագետ Մայքլ Ֆրայլիխի պատվին և 2022 թվականի ապրիլին դարձել է արբանյակային օվկիանոսային ալտիմետրիայի հղումային առաքելություն։ Սենտինել-6Բ-ի արձակումը նախատեսված է 2025 թվականի վերջին՝ նույնպես SpaceX-ի Falcon 9 հրթիռով։ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Պաշտոնական կայք EUMETSAT weather satellite viewer Online EUMETSAT weather satellite viewer with 2 months of archived data.