युरोपेली केन्द्रीय बैङ्क

युरोपेली केन्द्रीय बैङ्क (ECB) यूरो प्रणालीको केन्द्रीय निकाय साथै युरोपेली सङ्घका सात संस्थाहरू मध्ये एक हो। यो विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण केन्द्रीय बैङ्कहरू मध्ये एक हो। युरोपेली केन्द्रीय बैङ्कको स्थापना मूल्य स्थिरता ग्यारेन्टी र कायम राख्ने उद्देश्यका साथ मे १९९९ मा एम्स्टर्डमको सन्धिद्वारा भएको थियो। १ डिसेम्बर २००९ मा, लिस्बनको सन्धि लागु भयो र ब्याङ्कले ईयू संस्थाको आधिकारिक मान्यता प्राप्त गऱ्यो। जब युरोपेली केन्द्रीय बैङ्क सिर्जना गरिएको थियो, यसले एघार सदस्यहरूको यूरोजोनलाई समेटेको थियो। त्यसपछि, जनवरी २००१ मा ग्रीस, जनवरी २००७ मा स्लोभेनिया, जनवरी २००८ मा साइप्रस र माल्टा, जनवरी २००९ मा स्लोभाकिया, जनवरी २०११ मा इस्टोनिया, जनवरी २०१४ मा लाटविया, जनवरी २०१५ मा लिथुआनिया र जनवरी २०२३ मा क्रोएसिया सामेल भयो। युरोपेली केन्द्रीय बैङ्कको वर्तमान अध्यक्ष क्रिस्टिन लेगार्ड हुन्। जर्मनीको फ्रान्कफर्टमा अवस्थित यस ब्याङ्कले आफ्नो नयाँ भवन निर्माण हुनुअघि युरो टावरमा कार्यालय थियो। युरोपेली केन्द्रीय बैङ्क सीधा युरोपेली सङ्घको कानुनद्वारा संचालित छ। यसको पूँजी स्टक, €११ बिलियन मूल्य बराबरको छ, शेयरधनीहरूको रूपमा युरोपेली सङ्घका सदस्य राष्ट्रहरूका सबै २७ केन्द्रीय बैङ्कहरूको स्वामित्वमा छ। प्रारम्भिक पूँजी बाडफाड सन् १९९८ मा राज्यको जनसङ्ख्या र जीडीपीको आधारमा निर्धारण गरिएको थियो, तर पूँजी बाँडफाँडलाई त्यसपछि पुनः समायोजन गरिएको छ। ईसीबीका सेयरहरू हस्तान्तरण योग्य छैनन् र धितोको रूपमा प्रयोग गर्न सकिँदैन। सङ्गठन निर्णयकारी अङ्ग इसीबी मा निर्णय लिने चार अङ्ग छन्, जसले सबै निर्णय इसीबीको म्यान्डेट पुरा गर्न सबै निर्णय लिन्छन्: एक्जिक्युटिब बोर्ड गर्भरनिङ काउन्सिल जनरल काउन्सिल सुपरभाइजरी बोर्ड पूँजी हाल, इसीबी पूंजी लगभग € ११ बिलियन छ, जुन सदस्य राष्ट्रहरूको राष्ट्रिय केन्द्रीय बैङ्कहरूले शेयरधनीको रूपमा राखेका छन्। यस पूँजीमा रहेको राष्ट्रिय केन्द्रीय बैङ्कहरूको शेयर पूंजी कुञ्जी प्रयोग गरी गणना गरिन्छ जसले कुल जनसङ्ख्या र EU को कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा सम्बन्धित सदस्यको अंश झल्काउँछ। इसीबीले प्रत्येक पाँच वर्षमा र योगदान गर्ने राष्ट्रिय केन्द्रीय बैङ्कको सङ्ख्या परिवर्तन हुँदा शेयर समायोजन गर्दछ। समायोजन युरोपेली आयो द्वारा प्रदान डाटाको आधार मा गरिएको छ। रिजर्भ भाषा इसीबीको आन्तरिक कामकाजको भाषा अङ्ग्रेजी हो, र प्रेस सम्मेलनहरू अङ्ग्रेजीमा आयोजित हुन्छन्। इसिबी वेबसाइट मुख्यतया अङ्ग्रेजी हो; आधिकारिक कागजातहरू जस्तै वार्षिक प्रतिवेदन इयुको आधिकारिक भाषाहरू(सामान्यतया अङ्ग्रेजी, जर्मन र फ्रान्सेली)मा छन्।. इतिहास वित्तीय सङ्कट (२००८–२०१४) युरोपेली केन्द्रीय बैङ्कले विश्वव्यापी वित्तीय सङ्कट र यूरोजोन ऋण सङ्कटको सामना गर्दा गहिरो आन्तरिक रूपान्तरणबाट गुज्र्यो। ग्रीसको नयाँ निर्वाचित सरकारले वास्तविक स्तरको ऋण र बजेट घाटा उजागर गरेपछि युरोपेली ऋण सङ्कट सुरु भयो र ग्रीक सार्वभौम पूर्वनिर्धारितको आसन्न खतराले ईयू संस्थाहरूलाई डर पैदा गर्‍यो। यूरोजोनमा सम्भावित सार्वभौम पूर्वनिर्धारितको पूर्वानुमान गर्दै, आम जनता, अन्तर्राष्ट्रिय र युरोपेली संस्थाहरू र वित्तीय समुदायले केही यूरोजोन सदस्य राष्ट्रहरूको आर्थिक स्थिति र ऋण योग्यताको पुन: मूल्याङ्कन गरे। फलस्वरूप, धेरै यूरोजोन देशहरूको सार्वभौम बन्ड उत्पादनहरू तीव्र रूपमा बढ्न थाले। यसले वित्तीय बजारहरूमा आत्म-पूर्ति गर्ने आतंकलाई उत्प्रेरित गर्‍यो: जति धेरै ग्रीक बन्डको उपज बढ्यो, पूर्वनिर्धारित हुने सम्भावना जति बढ्यो, उति धेरै बन्ड उत्पादनहरू बढ्यो। क्रिस्टिन लागार्डको युग (२०१९–) जुलाई २०१९ मा, इयु नेताहरूले क्रिस्टिन लागार्डलाई इसिबी अध्यक्षको रूपमा मारियो द्रागीको ठाउँमा मनोनीत गरे। लागार्डले जुलाई २०१९ मा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषको प्रबन्ध निर्देशकको पदबाट राजीनामा दिए र १ नोभेम्बर २०१९ मा औपचारिक रूपमा इसिबी को अध्यक्षता ग्रहण गरिन्। प्रमुख यो पनि हेर्नुहोस् सन्दर्भ सामग्रीहरू बाह्य कडीहरू Offician Website