Arap masjidi (Drama)

Arap masjidi (yunoncha: Αράπ Τζαμί, turkcha: Arap Camii — „Arab masjidi“) shuningdek Sud binolari masjidi (yunoncha: Τζαμί Δικαστηρίων) nomi bilan ham maʼlum boʻlib, Gretsiyaning Sharqiy Makedoniya hududidagi Drama shahrida joylashgan masjiddir. Usmonlilar davrida, 1870-yillarda qurib bitkazilgan bu masjid qariyb bir asr davomida qarovsiz qolgan. 2022-yil noyabrda restavratsiya ishlari boshlangan. Tarixi Arap masjidi ehtimol 1850–1875-yillar oraligʻida, 15 yoki 16-asrga oid eski masjid oʻrnida, Drama hokimi Hivzi posho tomonidan qurilgan. Binoning vaqt oʻtishi bilan vazifasi oʻzgarib borishi uning xarakterli jihatlaridan biridir. 2001-yildan buyon bino Drama munitsipalitetiga qarashli boʻlib, koʻrgazma zali sifatida foydalanilmoqda. Balkan urushlari (1912–13)dan soʻng, Drama zamonaviy Gretsiya tarkibiga kirdi. Boshqa masjidlarda boʻlgani kabi, Arap masjidi ham 1922-yilda xususiy shaxslarga sotildi. Bir necha yil davomida u raqs maktabi sifatida faoliyat yuritdi. Ikkinchi jahon urushi davrida yuz bergan bolgar hukmronligi chogʻida masjidga bostirib kirilib, u talon-taroj qilindi. Drama qayta yunonlar qoʻliga oʻtgach, masjid shahar konservatoriyasini oʻz bagʻriga oldi. Keyingi yillarda tarixiy bino bir necha bor qoʻlma-qoʻl oʻtdi, uning soʻnggi egasi esa fuqarolik muhandisi Christos Kalogirou boʻlgan. Dramada odatda Arap masjidi bir asr davomida xaroba va betartib holda qolgan, deb aytiladi. Uning yaqindagi tarixidagi muhim bosqichlar — 1977-yil, bunda u oʻzining meʼmoriy oʻziga xosligi tufayli tarixiy saqlanadigan yodgorlik sifatida tasniflangan va 2001-yil, u Drama munitsipaliteti tasarrufiga oʻtgani hisoblanadi. Shunga qadar masjid perimetri boʻylab, asosan doʻkonlardan iborat boʻlgan, keyinchalik qurilgan boshqa bir qavatli binolar orasida „choʻkib“ qolgan, natijada qadimiy masjid butunlay koʻrinmay qolgan va hatto koʻchadan kirish imkoniyati ham yoʻq boʻlgan. Bu nafaqat uni saqlashni, balki oddiy tozalashni ham imkonsiz qilib qoʻygan edi. 2021-yilda restavratsiya ishlari boshlandi, maqsad — nihoyat oʻrab olingan masjidga kirish yoʻlini ham barpo etish edi. Yana qarang Gretsiyada Islom Gretsiyadagi masjidlar roʻyxati Manbalar Havolalar Vikiomborda „Arap Mosque, Drama“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.