Apoloren tenplua (Delfos)

Delfoseko Apoloren tenpluaren aurriak, K. a. IV. mendekoak, tenplu doriar periptero batenak dira. K. a. VI. mendean datatutako aurreko tenplu baten hondakinen gainean eraiki zen, K. a. VII. mendeko beste baten kokalekuan eraiki zena. Trofonio eta Agamedes arkitektoek eraiki zutela uste da. K. a. VI. mendean, “Alkmeoniden tenplua” bezala ezagutzen zen, Alkmeoniden atenastar familiaren omenez, tenplua berreraikitzea finantzatu baitzuen, sute batek jatorrizko egitura suntsitu ondoren . Tenplu berria eraikin hexastilo doriarra izan zen, 6 x 15 zutabekoa. K. a. 373an suntsitu zuten. Frontoiko eskulturak Praxias eta Androstenes atenastarrei egozten zaizkie. Antzeko proportzioekin, bigarren tenpluan 6 x 15 zutabeko patroia mantendu zen estilobatoan. Barruan adytona zegoen, Delfosko orakuluaren erdigunea eta Pitiaren eserlekua. 390. urtera arte iraun zuen, urte hartan Teodosio I.a enperadore kristauak orakulua isilarazi baitzuen tenpluaren eta estatua eta artelan gehienen suntsiketarekin, Kristautasunaren izenean. Kokapen geografikoa Parnaso mendigunearen ekialdeko isurialdean, Korintoko golkoaren iparraldean, Apoloren tenplua altxatzen zen. Parnaso, iritsi ezineko arroila sakonek ebakitako mendia, Musen egoitzatzat hartu izan da antzinatik.​ Parnasoaren alde batetik, Delfos azpian zuten Fedriades horma arrokatsu malkartsuen oinetatik, Kastalia iturria elikatzen zuen erreka zetorren. Iturburu horretako uretan erromesek bainua hartu behar izaten zuten, arazketa-erritu batean, tenplura sartu aurretik, Apoloren orakulua kontsultatzeko. Pleistos ibaiak zeharkatzen zuen arroilak Delfosko arkeologia-gune zabalera ematen zuen.​ Greziar mitologiaren arabera, tenplua unibertsoaren erdian eta Lurraren "zilborean" kokatuta zegoen, Zeusek berak hartutako neurketetan oinarrituta. Beste tradizio baten arabera, orakulua aukeratu zen tenpluaren azpian lurrean zegoen arraildura bategatik. Arraildura horretatik Pitiak arnasten zituen gas bolkanikoak ateratzen ziren, eta trantzeren batean sarraraz zezaketen. Erreferentziak Kanpo estekak