Mehmet ogʻa masjidi

Mehmet ogʻa masjidi (yunoncha: Μεχμέτ Αγά Τζαμί, turkcha: Mehmet Ağa Camii) sobiq masjid boʻlib, Rodosning eski devorli shahri ichidagi Sokratous koʻchasida, shu nomli orolda, Janubiy Egey mintaqasining janubiy qismida, Gretsiyada joylashgan. 1819-yilda Usmonlilar davrida qurilgan bu masjid ehtimol 1940-yillarda oʻz faoliyatini yakunlagan va hozirda ibodat uchun ochiq emas. Tarixi Mehmet ogʻa masjidi oʻz mavjudligi davomida arxitekturaviy, bezak, bitik unsurlari va boshqalar nuqtai nazaridan bir necha rivojlanish bosqichlaridan oʻtgan. U 1819-yilda avvalgi, vayron boʻlgan masjid oʻrnida qurilgan va 1875-yilda 1856-yil zilzilasidan soʻng keng miqyosda qayta taʼmirlangan. Ikkinchi jahon urushi davrida jiddiy zarar koʻrgan va undan keyin, 1948-yilda restavratsiya ishlari olib borilgan. 1970-yillarda, yomon ahvolda boʻlgan minora va balkon olib tashlangan. 2004-yilgi taʼmirlash ishlari ayniqsa shu ikki unsurning qayta qurilishini oʻz ichiga olgan. Oʻz xususiyatlari va oʻziga xos koʻrinishi tufayli Rodosdagi Usmonlilar davriga oid eng mashhur sobiq masjid hisoblanadi. Arxitektura Masjid Bursa I[oydinlashtirilsin] turidagi inshootlarga mansub boʻlib, kvadrat yoki toʻrtburchak maydondan iborat, ichki qismi esa gumbaz bilan yopilgan boʻladi. Biroq Mehmet ogʻa masjidida gumbaz emas, balki yogʻochdan ishlangan ikki qavatli tom mavjud. Mehrob taxminan 1 metr (3 ft 3 in) diametrli yarim doira shaklidagi oʻyma boʻlib, qibla devorining oʻrtasida joylashgan va uchbargli bezak bilan yakunlangan. Tashqi derazalarning yuqori qismi uchli kamarli toʻrtburchak teshiklar qatori bilan bezatilgan. Devorlar qizil tuf toshidan qurilgan boʻlib, ularning barchasi inshootda qayta ishlatilgan. Koʻrinishidan masjidning ostki qavati dastlab masjid boʻlmagan, balki aslida Gospitalyer ritsarlari tomonidan qurilgan eski inshoot vayronalari ustida qad rostlagan. U Makka tomonga yoʻnalgan holda qurilgan (shuning uchun ostki qavatiga nisbatan burilgan), bu esa koʻchada tayanch ustun qurish zaruratini keltirib chiqargan. Hozirgi minorasi yogʻochdan yasalgan. Eski minoradan hech narsa qolmagan, chunki u butunlay Yunoniston madaniyat vazirligi tomonidan yangilangan. Uning koʻp qirrali shakli, boshqa qalamga oʻxshash usmonli minoralaridan farqli oʻlaroq, undagi arab taʼsiridan dalolat beradi. Hovlidagi favvora 1875-yildagi ikkinchi qurilish davrida qoʻshilgan boʻlib, ikki vazifani bajargan: birinchisi, namozdan avval tahorat olish uchun, ikkinchisi esa koʻchadagi odamlar ichgan chashma (buloq) sifatida xizmat qilgan. Favvora devori toʻrtta tosh ustun bilan ajratilgan uchta gorizontal qismga boʻlingan; marmar panellar uchli kamar shaklidagi geometrik bezaklar bilan ishlangan. Yana qarang Gretsiyada Islom Gretsiyadagi masjidlar roʻyxati Manbalar Havolalar Vikiomborda „Mehmet Agha Mosque“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.