Orta masjid

Orta masjidi (yunoncha: Ορτά Τζαμί, turkcha: Orta Camii Oʻrta masjid soʻzidan) – Gretsiya shimolidagi Markaziy Makedoniya mintaqasining Veriya shahrida joylashgan oʻz faoliyatini yakunlagan masjid. Usmonlilar davrida 1490-yilda qurib bitkazilgan masjid Bolqon urushlaridan soʻng, 1912-yilda tashlab qoʻyilgan va keyinchalik diniy boʻlmagan maqsadlarda foydalanishga moslashtirilgan. Umumiy maʼlumot 1490-yilda qurilgan masjid shahardagi „usmonli meʼmorchiligining eng diqqatga sazovor namunalaridan biri“ hisoblanadi. Turkcha nomida aytilganidek, u shahar markazida – Kentriki, Leonidu va Temistokleus koʻchalari oraligʻida joylashgan. Inshoot sodda, kvadrat shaklda boʻlib, har bir tomoni 8 metr (26 ft)dan. Unda bitta katta zal mavjud va uning usti gumbaz bilan yopilgan. Gumbaz avvallari qoʻrgʻoshin bilan qoplangan boʻlib, sakkizburchakli barabanga tayanadi. Kirish qismida ilgari toʻrtta marmar ustun koʻtarib turgan toʻrtta kichik ravoqdan iborat ayvon boʻlgan, hozir esa uning faqat vayron boʻlgan bir qismi saqlanib qolgan. Devorlar yirik ohaktosh bloklaridan qurilgan, biroq neoklassik va Vizantiya binolaridan olingan marmar spoliya ham qoʻllanilgan; ajratib koʻrsatish mumkin boʻlgan boʻlaklar orasida Lucius Calpurnius Piso hamda imperator Nerva sharafiga bitilgan yozuvlar bor; ular mahalliy Sebastoylar ibodatxonasidan olingan. Binoning tashqi devorlaridagi qorishma bezakli tarzda qoʻllanib, gʻisht-tosh terimidan boʻrtib chiqib turadi. Minorasi panjara uslub bezakka oʻxshash nihoyatda koʻzga tashlanadigan naqsh bilan ajralib turadi. Ilgari binoga yogʻoch inshootlar tutashtirilgan boʻlib, buni eski suratlar va shimoli-sharqiy hamda janubi-gʻarbiy burchaklardagi izlar tasdiqlaydi. Masjid 1938-yilda muhofaza qilinadigan yodgorlik deb eʼlon qilingan, ammo turli davrlarda uy, musiqa asboblari ustaxonasi va toshyoʻnar ustaxonasi sifatida ishlatilgan. Yana qarang Gretsiyada Islom Usmonlilar davrida Gretsiya Manbalar Havolalar Vikiomborda „Orta masjidi, Veriya“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.