یۆنان

یۆنان یان ئێلادا یان یۆنانستان (بە یۆنانی: Ελλάδα یان Ελλάς) به فه‌رمی: كۆماری یۆنان (كۆماری ئێلینیک) وڵاتێکە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورۆپا. پایتەختیشی شاری ئەسینایە ، هاونیشتیمانانی یۆنان بەڕێژەی ٩٩% بە زمانی یۆنانی دەدوێن لەگەڵ ئەوەشدا یۆنانیەکان لەزمانەکانی ئینگلیزی و فەڕەنسی و ئاڵمانی دەگەن و ئەم سێزمانەش لە خوێندنگاکان دەخوێنن ، یۆنان لەساڵی ١٩٨١ بوو بە ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا وە یۆنان لە ئێستادا لەڕووی ڕامیاری و ئابوورییەوە هاوشێوەی ئەمریکا و فەڕەنسا ووڵاتێکی سەرمایەداریە . دراوی ووڵاتی یۆنان یۆرۆ یە. جوگرافیا ڕووبەر ڕووبەری یۆنان خۆی لە ١٣٠ هەزار کیلۆمەتر دووجا دەبینێتەوە کە هاوتایە لەگەڵ ڕووبەری ئەردەن و فەلەستین. دانیشتووان بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی یۆنان ١١,١٢٨,٤٠٤ کەس بووە کە دەکاتە ٠.١٥ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٤٣.٢ ساڵە. ھەروەھا ٦٢ لەسەدی دانیشتوانی ئەم وڵاتە لە شارەکان دەژین. پەنابەران و ئاوارەکانی ئەم وڵاتە ڕۆژانە لە زۆربوونە، پەنابەرانی ئەرمەنی سەد هەزار کەس دەبن و پەنابەرانی هەنگاری سی هەزار کەس دەبن کە زۆریان لە ڕۆژهەڵاتی یۆنان نیشتەجێن بەڵام پەنابەری تورکی زۆرترین ڕێژەن کەخۆی لە سەد و پەنجا هەزار پەنابەر دەدات. سیاسەت پەرلەمان یاساکانی یۆنان لە پەرلەمان دەردەچن و ٣٠٠ ئەندام پەرلەمان هەن لەپەرلەمانی یۆنان. پارتە سیاسیەکانی یۆنان حیزبی چەپ و بزوتنەوەی ژینگە ڕێکخراوی کۆمۆنیستی یۆنانی حیزبی کۆمۆنیستی یۆنانی پارتی کرێکاران پارتی ژینگە پارتی نەتەوەپەرستی یۆنانی و کۆمەڵایەتی پارتی کۆمۆنیستی ماڕکسی - لینینی یۆنانی (سەر بەپارتی کۆمۆنیستی چینی کە ئێستا لەچین حوکم دەکات) بزوتنەوەی دیموکراتی و یۆنانی پارتی دیموکراسی نوێ بەرەی چەپی تووندڕەو سەرچاوەکان دەروازەی یۆنان دەروازەی وڵاتەکان دەروازەی جوگرافیا دەروازەی کۆمەڵگا دەروازەی ئەورووپا