Ղորտինա

Ղորտինա (հին հունարեն՝ Γορτύν, Γόρτυνα, հուն․՝ Γόρτυς, լատիներեն՝ Gortyn, Gortyna, Gortynia), հին քաղաք Կրետեում։ Ղորտինան գտնվում է Հերակլիոնից 46 կմ հարավ, Այի-Դեկա գյուղի մոտ, Մեսարայի բերրի դաշտում։ Ղորտինան Կրետեի ամենահին քաղաքներից մեկն է (6000 տարվա պատմություն ունի), Հունաստանի ամենակարևոր հնագիտական վայրերից մեկը։ Քաղաքի անվանումը, ըստ Հեսիխիուսի, ծագում է մինոսական karten բառից, որը նշանակում է «կով»։ Ժամանակակից գիտնականների կարծիքով, քաղաքի անվանումը ծագում է պելասգների թողած հին հնդեվրոպական սուբտրատից, հնդեվրոպական նախալեզվի ghordh- «քաղաք» բառից։ Մոտավորապես 1880 թվականին հայտնաբերվել է Ղորտինայի օրենքների մեծ օրենսգիրքը, որն անվանվել է «օրենսգրքերի արքա», քանի որ այն ամենամեծն է, որը երբևէ հայտնաբերվել է Հունաստանի տարածքում։ Նա Եվրոպայում հնագույն գրավոր օրենսդրական ակտն է և Հին Հունաստանի իրավունքի թանկարժեք աղբյուրը։ Հին սպարտացիները ունեին մի լեգենդ, ըստ որի Ղորտինայից մի մարդ` Ֆալետ Կրիտսկի անունով, օգնել էր Լիկուրգ Սպարտացուն օրենսդրությունը կազմելու գործընթացում։ Ընդարձակ տարածքում կան տեսարժան վայրեր, որոնք պատկանում են տարբեր պատմական դարաշրջանների և մշակույթների, այդ թվում Սուրբ Տիտոսի բազիլիկան (մ.թ.ա 5-րդ դար), հռոմեական թերմերը, պրետորիան (մ.թ.ա 2-րդ դար) և օդիոնը, Ապոլոնի Հունական տաճարը, Եգիպտական Իսիդայի և Սերապիսի աստվածների սրբավայրը։ Ղորտինայից երեք կիլոմետր հյուսիս-արևմուտք գտնվում է հսկա Լաբիրինթոսի մուտքը, որը հայտնի է դեռևս հնագույն ժամանակներից (փակ է զբոսաշրջիկների համար)։ Ենթադրվում է, որ քաղաքի բազմաթիվ պատմական շենքերի համար շինարարական նյութը, ինչպես հայտնի օրենքների քարե տախտակների համար, արդյունահանվել է հենց այս ստորգետնյա քարայրից։ Ղորտինայի շրջակայքը հայտնի է նաև Կրետեում առաջին բնակարանային շինարարությամբ (նեոլիթի վերջին` մ.թ.ա 5-րդ հազարամյակում)։ Ղորտինայի նավահանգիստներն են Լեբենը (այժմ` Լենդաս), որը գտնվում էր Լիբիական ծովի ափին 22 կիլոմետր հարավ և Մատալան` 30 կիլոմետր հարավ-արևմուտք։ Յուպիտերի Եվրոպա արբանյակի վրա գտնվող Ղորտինա օղակն անվանվել է քաղաքի անունով։ Պատկերասրահ Ծանոթագրություններ