Δελφοί Φωκίδας

Οι Δελφοί είναι η ιστορική πρωτεύουσα του Δήμου Δελφών. Ανήκει στην περιφέρεια της Στερεάς Ελλάδας και την Περιφερειακή Ενότητα Φωκίδας. Γενικά - ιστορικά στοιχεία Οι Δελφοί είναι κτισμένοι στις νοτιοδυτικές πλαγιές του Παρνασσού σε υψόμετρο 590 μέτρων. Απέχουν 183 χιλιόμετρα Δ.-ΒΔ. από την Αθήνα, 20 χιλιόμετρα ΒΔ. από την Άμφισσα (έδρα του δήμου) και 99 χιλιόμετρα Α. από τη Ναύπακτο. Προ των ανασκαφών, το χωριό "Καστρί" βρίσκονταν στην θέση του σημερινού αρχαιολογικού χώρου ο οποίος είχε επιχωθεί. Λόγω των ανασκαφών του 1892, οι κάτοικοι μεταφέρθηκαν στην σημερινή θέση της σύγχρονης ιστορικής πόλης των Δελφών. Οι Δελφοί αποτελούν παγκόσμιο τουριστικό προορισμό λόγω του μοναδικού αρχαιολογικού χώρου Δελφών που προσελκύει μεγάλο αριθμό τουριστών όλο τον χρόνο, των άρτιων τουριστικών υποδομών και της φυσικής ομορφιάς του τόπου. Τα τελευταία χρόνια η τουριστική κίνηση έχει ενισχυθεί από την ύπαρξη των χιονοδρομικών κέντρων του Παρνασσού που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση. Ιστορία Η πρώτες ενδείξεις κατοίκησης της θέσης των Δελφών μπορούν να αναχθούν στην Νεολιθική περίοδο με εκτεταμένη κατοίκηση και χρήση του χώρου στην Μυκηναϊκή περίοδο (1600-1100 π.Χ.). Παλαιότεροι μύθοι περιλαμβάνουν παραδόσεις ότι η Πυθία, ή το Δελφικό Μαντείο, ήταν ήδη η τοποθεσία ενός σημαντικού Μαντείου στον προκλασικό ελληνικό κόσμο (ήδη το 1400 π.Χ.) και επαναφιερώθηκε από το 800 π.Χ. περίπου, όταν χρησίμευσε ως η κύρια θέση των αρχαϊκών και κλασικών χρόνων για την λατρεία του θεού Απόλλωνα. Από την αρχαιότητα, οι Δελφοί ήταν μέρος λατρείας της Γαίας, της Μητέρας θεάς που συνδέεται με την γονιμότητα. Η πόλη άρχισε να αποκτά πανελλήνια σημασία τόσο ως ιερό όσο και ως μαντείο τον 7ο αιώνα π.Χ. Αρχικά υπό τον έλεγχο των Φωκέων που είχαν εγκατασταθεί στην κοντινή Κρίσσα (σήμερα Χρισσό), οι Δελφοί πέρασαν στον έλεγχο των Αθηναίων κατά τη διάρκεια του Πρώτου Ιερού Πολέμου (597-585 π.Χ.). Η σύγκρουση είχε ως αποτέλεσμα την παγίωση της Αμφικτιονίας, η οποία είχε τόσο στρατιωτική όσο και θρησκευτική λειτουργία που περιστρέφεται γύρω από την προστασία του Ναού του Απόλλωνα. Αυτό το ιερό καταστράφηκε από πυρκαγιά το 548 π.Χ. και μετά πέρασε υπό τον έλεγχο των Αλκμαιωνιδών που είχαν εξοριστεί από την Αθήνα. Το 449-448 π.Χ., ο Δεύτερος Ιερός Πόλεμος (που ξέσπασε στο ευρύτερο πλαίσιο και προηγήθηκε του Πελοποννησιακού Πολέμου μεταξύ της Πελοπονννησιακής Συμμαχίας υπό την ηγεσία της Σπάρτης και της Δηλιακής-Αθηναϊκής Συμμαχίας υπό την καθοδήγηση της Αθήνας) είχε ως αποτέλεσμα να αποκτήσουν τον έλεγχο των Δελφών και τη διαχείριση των Πυθικών Αγώνων οι Φωκείς. Το 356 π.Χ. οι Φωκείς, υπό τον Φιλόμελο, κατέλαβαν και λεηλάτησαν το Ιερό των Δελφών γεγονός που οδήγησε στον Τρίτο Ιερό Πόλεμο (356–346 π.Χ.), ο οποίος έληξε με την ήττα τους και την άνοδο της Μακεδονίας στη διάρκεια της βασιλείας του Φίλιππου Β΄. Η αντιπαράθεση αυτή κατέληξε στη Μάχη της Χαιρώνειας (338 π.Χ.) και στην εδραίωση της Μακεδονικής κυριαρχίας στην Ελλάδα. Στους Δελφούς η Μακεδονική κυριαρχία αντικαταστάθηκε από εκείνη των Aιτωλών το 279 π.Χ., όταν μια Γαλατική επιδρομή αποκρούστηκε, και τελικά από τους Ρωμαίους το 191 π.Χ. Το ιερό και το μαντείο λεηλατήθηκαν από τον Λεύκιο Κορνήλιο Σύλλα το 86 π.Χ., στη διάρκεια των Mιθριδατικών Πολέμων, και από τον Nέρωνα το 66 μ.Χ. Παρ' ότι οι επόμενοι Ρωμαίοι αυτοκράτορες της Δυναστείας των Φλαβίων συνέβαλαν στην αποκατάσταση του χώρου, σταδιακά έχασε τη σημασία του. Στη διάρκεια του 3ου αιώνα οι μυστηριακές λατρείες έγιναν πιο δημοφιλείς από το παραδοσιακό Ελληνικό πάνθεο. Ο Χριστιανισμός, ο οποίος είχε ξεκινήσει αρχικά σαν ακόμη μια μυστηριακή λατρεία, σύντομα κέρδισε έδαφος και κατέληξε τελικά σε διώξεις των παγανιστών κατά την ύστερη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Η αντιπαγανιστική νομοθεσία της δυναστείας του Κωνσταντίνου στέρησε τα αρχαία ιερά από τα κτήματα και την περιουσία τους. Ο αυτοκράτωρας Ιουλιανός επιχείρησε να αναστρέψει το θρησκευτικό κλίμα, ωστόσο η "παγανιστική αναβίωσή" του είχε μικρή διάρκεια ζωής. Όταν ο προσωπικός του γιατρός Oρειβάσιος επισκέφθηκε το μαντείο των Δελφών, για να ρωτήσει για την τύχη της αρχαίας λατρείας, έλαβε την ακόλουθη απαισιόδοξη απάντηση:Εἴπατε τῷ βασιλεῖ, χαμαὶ πέσε δαίδαλος αὐλά, οὐκέτι Φοῖβος ἔχει καλύβην, οὐ μάντιδα δάφνην, οὐ παγὰν λαλέουσαν, ἀπέσβετο καὶ λάλον ὕδωρ.[Πέστε στον βασιλιά, η λαμπρή αίθουσα έπεσε στο έδαφος. Ο Φοίβος δεν έχει πια το σπίτι του, ούτε τη μαντική του δάφνη, ούτε την πηγή που μιλούσε. Το ομιλούν νερό έχει στερέψει.] Το Αμφικτυονικό Συμ­βούλιο Το Συμ­βούλιο της Αμφικτυονίας ήταν μια σύνοδος των εκπροσώπων από έξι ελληνικές φυλές που έλεγχαν τους Δελφούς και επίσης τους ανά τετραετία Πυθιακούς Αγώνες. Συνέρχονταν κάθε δύο χρόνια και προέρχονταν από την Θεσσαλία και την κεντρική Ελλάδα. Με τον καιρό, η πόλη των Δελφών απέκτησε περισσότερο έλεγχο και το συμβούλιο έχασε μεγάλο μέρος της επιρροής του. Το τέμενος στην Εποχή του Σιδήρου Οι ανασκαφές στοuς Δελφoύς, που ήταν μια μεταμυκηναϊκή θέση του 9ου αιώνα π.Χ., έχουν αποκαλύψει τέχνεργα που άρχισαν να αυξάνονται σταθερά σε όγκο από το τελευταίο τέταρτο του 8ου αιώνα π.Χ. Τα κεραμικά και χάλκινα αφιερώματα καθώς και οι τρίποδες συνεχίζονται με σταθερό ρυθμό, σε αντίθεση με την Ολυμπία. Ούτε η ποικιλία των αντικειμένων ούτε η παρουσία των διάσημων αφιερωμάτων αποδεικνύουν ότι οι Δελφοί ήταν πόλος έλξης για ένα ευρύ φάσμα προσκυνητών, αλλά η μεγάλη ποσότητα πολύτιμων αφιερωμάτων, που δεν βρέθηκαν σε κανένα άλλο ιερό στην ηπειρωτική χώρα, ενισχύει αυτή την άποψη. Το τέμενος του Απόλλωνα στους Δελφούς ήταν ένα Πανελλήνιο ιερό, όπου κάθε τέσσερα χρόνια, από το 586 π.Χ. αθλητές από όλο τον ελληνικό κόσμο ανταγωνίζονταν στους Πυθικούς Αγώνες, έναν από τους τέσσερις Πανελλήνιους αγώνες, πρόδρομους των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων. Οι νικητές των Δελφών λάμβαναν ένα στεφάνι δάφνης, το οποίο κοβόταν τελετουργικά από ένα δέντρο από ένα αγόρι που αναβίωνε την δολοφονία του Πύθωνα. Αυτοι οι αγώνες ονομάζονταν επίσης στεφανίτες εξαιτίας του επάθλου τους. Οι αγώνες των Δελφών ξεχώριζαν από τους υπόλοιπους επειδή φιλοξενούσαν και μουσικούς διαγωνισμούς. Αυτοί οι Πυθικοί Αγώνες κατείχαν τη δεύτερη θέση μεταξύ των τεσσάρων στεφανιτών αγώνων χρονολογικά και σε σημασία. Ήταν ωστόσο διαφορετικής σημασίας για την πόλη των Δελφών από ότι οι Ολυμπιακοί για την περιοχή της Ολυμπίας. Οι Δελφοί ήταν ούτως ή άλλως μια διάσημη πόλη ανεξάρτητα από το αν φιλοξενούσε αγώνες. Είχαν άλλα σημαντικά αξιοθέατα που οδήγησαν στο να θεωρηθούν "ομφάλος" της γης, με άλλα λόγια, το κέντρο του κόσμου. Στην εσωτερική εστία του ναού του Απόλλωνα, έκαιγε μια αιώνια φλόγα . Μετά τη Μάχη των Πλαταιών, οι ελληνικές πόλεις έσβησαν τις δημόσιες φωτιές τους και έφεραν νέα φωτιά από την καρδιά της Ελλάδας, στους Δελφούς. Στις ιστορίες ίδρυσης αρκετών ελληνικών αποικιών, οι αρχικοί αποίκοι έκαναν τα πρώτα αφιερώματά τους στους Δελφούς. Εγκατάλειψη και επανανακάλυψη Οι Οθωμανοί ολοκλήρωσαν την κυριαρχία τους επί της Φωκίδας και των Δελφών περίπου το 1410 μ.Χ. Η ίδιοι οι Δελφοί παρέμειναν σχεδόν ακατοίκητοι για αιώνες. Φαίνεται ότι ένα από τα πρώτα κτίρια της πρώιμης σύγχρονης εποχής ήταν το μοναστήρι της Κοίμησης της Θεοτόκου ή της Παναγίας, που χτίστηκε πάνω από το αρχαίο γυμνάσιο των Δελφών. Πρέπει να ήταν στα τέλη του 15ου ή του 16ου αιώνα που ένας οικισμός άρχισε να σχηματίζεται εκεί, ο οποίος τελικά εξελίχτηκε στο χωριό Καστρί. Οθωμανική περίοδος και Μέσοι χρόνοι Οι Δελφοί άρχισαν να ερευνώνται σταδιαδκά στους Οθωμανικούς χρόνους. Ο πρώτος δυτικός που περιέγραψε τα ερείπια των Δελφών ήταν ο Ciriaco de' Pizzicolli (Κυρίακος της Ανκόνας), ένας έμπορος του 15ου αιώνα που έγινε διπλωμάτης και αρχαιογνώστης. Επισκέφτηκε τους Δελφούς τον Μάρτιο του 1436 και παρέμεινε εκεί για έξι ημέρες. Κατέγραψε όλα τα ορατά αρχαιολογικά λείψανα βασισμένος στον Παυσανία για την ταύτιση. Περιέγραψε το στάδιο και το θέατρο όπως ήταν εκείνη την εποχή, καθώς και μερικά ελεύθερα γλυπτά που έστεκαν ακόμα. Επίσης, κατέγραψε αρκετές επιγραφές, οι περισσότερες από τις οποίες έχουν τώρα χαθεί. Οι ταυτίσεις του όμως δεν ήταν πάντα σωστές: για παράδειγμα περιέγραψε ένα στρογγυλό κτίριο που είδε ως το Ναό του Απόλλων ενώ αυτό ήταν απλά η βάση του πρώτου αναθήματος των Αργείων. Ένας σοβαρός σεισμός το 1500 προκάλεσε μεγάλη ζημιά. Κατά τους Μέσους Χρόνους, ένα χωριό που ονομαζόταν Καστρί χτίστηκε στην αρχαιολογική περιοχή. Οι κάτοικοι είχαν χρησιμοποιήσει μαρμάρινες κολόνες και δομόπλινθους ως υπέρθυρα και στέγες για τα αυτοσχεδια σπίτια τους, ένας συνηθισμένος τρόπος για την ανοικοδόμηση πόλεων που καταστράφηκαν εν μέρει ή εντελώς, ειδικά μετά τον σεισμό του 1580, ο οποίος κατέστρεψε αρκετές πόλεις στην Φωκίδα. Σύγχρονη περίοδος Το 1893 αρχαιολόγοι από την École française d'Athènes (Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών) εντόπισαν την πραγματική θεση των αρχαίων Δελφών και το χωριό μεταφέρθηκε σε μια νέα τοποθεσία, δυτικά του αρχαιολογικού χώρου. Οι Δελφοί είναι έδρα του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, το οποίο φιλοξενεί το Οικονομικό Φόρουμ του Δελφών, μια ετήσια διεθνή διάσκεψη για την οικονομία, την πολιτική και την επιστήμη, με αξιοσημείωτους ομιλητές όπως οι παγκόσμιοι ηγέτες. Αξιοθέατα Στους Δελφούς βρίσκεται ο παγκοσμίου φήμης και προστατευόμενος από την UNESCO, ομώνυμος αρχαιολογικός χώρος, καθώς και το Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών, ένα από τα πλέον σημαντικά της σύγχρονης Ελλάδας. Ο αρχαιολογικός χώρος εκτείνεται σε δύο τμήματα που διαχωρίζονται από την ΕΟ Λειβαδιάς Άμφισσας Σημαντικό πολιτιστικό και όχι μόνο, πυλώνα της χώρας αποτελεί το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών. Στη νότια πλευρά του υπάρχει ανοιχτό πάρκο γλυπτών (Ανοιχτό Πάρκο γλυπτικής - Ε.Π.Κε.Δ.) το οποίο φιλοξενεί έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών όπως των: Τάκις, Βαρώτσος, Τσόκλης, Ζογγολόπουλος, Πατσόγλου, Gerard, Saiz, Romano, Reynaud, Noda και άλλων. Από το 2016, στις εγκαταστάσεις του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών φιλοξενείται η παγκόσμια συνάντηση του Οικονομικού Φόρουμ Δελφών. Στην νοτιοανατολική άκρη του οικισμού βρίσκεται το σπίτι της Εύας και του Άγγελου Σικελιανού, στο οποίο σήμερα λειτουργεί μουσείο αφιερωμένο στις Δελφικές Εορτές. Δυτικά του οικισμού, στον δρόμο προς Ιτέα ξεκινά περιπατητική διαδρομή μήκους 2 χιλιομέτρων η οποία καταλήγει στην τοποθεσία "Μπαλκόνι Οσίου Λουκά/Παβίλιον". Στο τέλος αυτού του δρόμου σώζεται η αρχαία τράπεζα του πρώτου ναού προς τιμήν του Οσίου Λουκά που γεννήθηκε στους Δελφούς. Δημόσια Βιβλιοθήκη Δελφών Η Δημόσια Βιβλιοθήκη Δελφών, η οποία είναι η μοναδική Δημόσια στο Νομό Φωκίδας, υπάγεται διοικητικά στο Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Κύριος σκοπός της λειτουργίας της είναι να εξυπηρετεί τις πληροφοριακές ανάγκες της κοινότητας που καλύπτει μέσα από συλλογές, υπηρεσίες και πηγές πληροφόρησης που παρέχει, να αποτελεί πολιτιστικό πυρήνα για τους χρήστες της και να τους προωθεί την έρευνα, τη γνώση καθώς και την αγάπη για το βιβλίο. Η συλλογή της βιβλιοθήκης περιλαμβάνει περίπου 15.000 τόμους με θέματα που αφορούν την περιοχή και την περιφέρεια αλλά και όλους τους τομείς γνώσεων για κάθε είδος ενδιαφέρον. Διαθέτει μόνο έντυπο υλικό, από δωρεές και αγορές η οποίες γίνονται βάσει των αναγκών και τον προτάσεων των χρηστών της, των επίκαιρων θεμάτων, της έλλειψης υλικού σε θεματικές κατηγορίες και της συχνότητας χρήσης κάποιου υλικού. Παράλληλα, διαθέτει παιδικά βιβλία και σχολικά βοηθήματα για την εξυπηρέτηση των παιδιών και των εφήβων που επισκέπτονται τη βιβλιοθήκη. Διοικητικά - πληθυσμιακά στοιχεία Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα, μετά την Επανάσταση του 1821, το 1835 να ορίζεται έδρα του ομώνυμου δήμου. Το 2010 με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 ορίστηκε ιστορική έδρα του δήμου Δελφών. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και την τροποποίησή του Κλεισθένης Ι, μαζί με τα Καλάνια και το Κρόκι αποτελούν την ομώνυμη κοινότητα που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Δελφών του δήμου Δελφών και σύμφωνα με την απογραφή 2011 απογράφησαν 854 κάτοικοι. Οι απογραφές πληθυσμού μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είναι: Πηγές Επίσημη Ιστοσελίδα της βιβλιοθήκης. Δημόσιες Βιβλιοθήκες - Δημόσια Βιβλιοθήκη Δελφών (Δ.Β.Δ.). Εξωτερικοί σύνδεσμοι Δήμος Δελφών Παραπομπές