Αγία Φωτιά Σητείας Λασιθίου

Για τον συνώνυμο οικισμό στον νομό Λασιθίου δείτε το λήμμα: Αγία Φωτιά Ιεράπετρας Λασιθίου Η Αγία Φωτιά είναι χωριό της Κοινότητας Σητείας του Δήμου Σητείας και της τέως Επαρχίας Σητείας στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου της Κρήτης. Γεωγραφία Η Αγία Φωτιά είναι παραθαλάσσιος οικισμός στο βορειοανατολικό τμήμα του νομού, στο κέντρο του όρμου Σητείας και σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 60. Απέχει 5 χλμ. Α. της Σητείας και 75 χλμ. περίπου Α. του Αγίου Νικολάου. Ιστορικά στοιχεία Κοντά στον οικισμό και σε λόφο δίπλα στη θάλασσα (θέση «Κουφωτός) παρατηρήθηκαν λείψανα μινωικού συνοικισμού, και συγκεκριμένα, κυκλοτερή οικοδομήματα ή θόλοι, καθώς και ίχνη μεγάλου περιβόλου. Περισυνελέγησαν τεμάχια αγγείων μεσομινωικής εποχής. Εκτός από αυτά, βρέθηκαν και λείψανα ρωμαϊκού συνοικισμού και μάλιστα μεγάλος αριθμός (10-12) κολοσσιαίων κτιστών δεξαμενών (Λούτρες) (Ξανθουδ. Αρχ. Δελτ. ΙΙ, 24). Το 1971 ανασκάφηκε από τον Κωστή Δαβάρα το μεγαλύτερο, έως τότε, νεκροταφείο της Εποχής του Χαλκού στην Κρήτη. Συγκεκριμένα, 252 ασύλητοι τάφοι πρωτομινωικής περιόδου και 50 συλημένοι, οι περισσότεροι απλοί λακκοειδείς, αλλά, πολλοί από αυτούς με ελλειπτικό ή ακανόνιστο κυκλικό σχήμα και προθάλαμο. Τα πολυάριθμα ταφικά αγγεία που περισυνελέγησαν έφεραν εγχάρακτη διακόσμηση, κάτι που πιθανόν μαρτυρεί κυκλαδική επίδραση. Επίσης, ήρθαν στο φως λεπίδες οψιανού, χάλκινα αγκίστρια, περίαπτα και λίθινα αγγεία. Κατά τους ενετικούς χρόνους υπήρχε στην Άγια Φωτιά η μονή της Σάντα Λουσία (Santa Lucia) του τάγματος των Φραγκισκανών, το οποίο ήταν ιδιοκτησία της οικογένειας των Κορνάρων. Η μονή αναφέρεται σε διαθήκες κατοίκων της περιοχής από τα τέλη του 16ου και τις αρχές του 17ου αιώνα. Το μοναστήρι βρισκόταν στη θέση που έχει κτιστεί ως ο μεταγενέστερος ναός της Αγίας Φωτεινής. Το σημερινό όνομα του χωριού προέρχεται από το όνομα του μοναστηριού, το οποίο μεταφράζεται σε Αγία Φωτεινή, το οποίο έχει παραφραστεί σε Αγία Φωτειά. Η παλαιότερη μνεία στο χωριό γίνεται στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834, όπου αναφέρεται ως Haghia Photia με 5 χριστιανικές οικογένειες. Στην απογραφή του 1881 αναφέρεται ως Αγία Φωθιά και είχε αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, με 84 κατοίκους. Το 1900 είχε 127 χριστιανούς κατοίκους και αναφέρεται ως Αγία Φωτιά. Στην απογραφή του 1920 είχε 144 κατοίκους, οι οποίοι αυξήθηκαν σε 161 το 1928, 165 το 1940 και 166 το 1951. Πληθυσμός Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη» Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1925 και προσαρτήθηκε στην κοινότητα Σητείας. Το 1926 αποσπάστηκε από την κοινότητα Σητείας και προσαρτήθηκε στην κοινότητα Ρούσας Εκκλησιάς. Το ίδιο έτος αποσπάστηκε από την κοινότητα Ρούσας Εκκλησιάς και προσαρτήθηκε στην κοινότητα Σητείας. (Πηγή: https://www.eetaa.gr/metaboles/oikmet_details.php?id=19538) Αξιοθέατα Η Μινωική Νεκρόπολη (βλ. ιστορικά στοιχεία), από τις σημαντικότερες της Κρήτης Η σπηλιά «Κρυφόσπηλιος», όπου έχουν εντοπιστεί ίχνη αρχαίας κατοίκησης Το εκκλησάκι της Αγίας Φωτεινής, έξω από τον οικισμό Η βοτσαλωτή παραλία του οικισμού, στη θέση «Γλυφάδα Βρύση» Ο παλαιός διατηρητέος νερόμυλος. Παραπομπές Πηγές Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006 (ΠΛΜ) Εγκυκλοπαίδεια Δομή, 2002-4 Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (Βαρελάς) eetaa.gr Εξωτερικοί σύνδεσμοι Παραλίες Αγίας Φωτιάς Σητείας από τον ιστότοπο https://www.cretanbeaches.com/