ဂရိ

ဂရိ (အင်္ဂလိက်: Greece; ဂရိ: Elláda) ဝွံ ဒှ်ရးနိဂီုမွဲ မနွံဒၟံင်ပ္ဍဲ ဒေသဗော်ကေန် (Balkans) ရ။ ဂရိဝွံ နွံကဵုတ္ကအ်ဗွဲမဂၠိုင် (ၜိုတ် ၂,၀၀၀ ပြင်) တုဲ ဝင်ဍေံနွံကၠုင်လအ်လကာဗွဲမလောန်ရ။ ဍေံဒှ်ဒၞာဲမဖန်ဗဒှ်ကဵု ဒီမဝ်ကရေဇြဳ (Democracy)၊ ဒဿနိကဗေဒ (Philosophy)၊ အိုလိမ်ပစ် (Olympic Games) ကေုာံ သိပ္ပံ/သင်္ချာ အဓိကဂမၠိုင်ရ။ ဝင် ကေုာံ ယေန်သၞာင် (History and Culture) ၁. ဂရိခေတ်တြေံ (Ancient Greece) ခေတ်ဂရိတြေံဝွံ ပါ်ခြာလဝ်နကဵု ဍုင်ဗၠးၜး (City-states) ညံင်ရဴ အေသင် (Athens) ကေုာံ သပါတာ (Sparta) ရ။ ဒဿနိကဗေဒ: တၠပညာဒယှ်ဂမၠိုင် - သဝ်ကရေတ္တဳ (Socrates)၊ ပလေတဝ် (Plato)၊ အာရစ္စတိုတယ် (Aristotle)။ သင်္ချာ/သိပ္ပံ: အာခဳမဳဒဳ (Archimedes)၊ ပိုက်သဂိုးရပ် (Pythagoras)။ ၂. ဂရိခေတ်အလယ် (Byzantine Empire) ဂရိဒှ်ဗဟဵု သွက်အေန်ပယျာဗိုက်ဇေန်တိုင် (Byzantine Empire) တုဲ ဘာသာခရေတ်ယာန် (Orthodox) ဇၞော်မဝ်တိုန်ရ။ အရေဝ်ဘာသာဗေဒ (Linguistics) ဘာသာဂရိ (Greek Language) ဝွံ ဒှ်ဘာသာမနွံကဵု လိက်မူဝင်လအ်အိုတ် (ၜိုတ် ၃,၄၀၀ သၞာံ ပြင်) ပ္ဍဲဂကောံဘာသာ Indo-European ရ။ အက္ခရ်: အက္ခရ်ဂရိ (Greek alphabet) ဝွံ ဒှ်သဇိုင် သွက်အက္ခရ်လေတ္တေန် (Latin) ကေုာံ သိရဳလိစ် (Cyrillic) ရ။ Influence: အရေဝ်ဂရိဝွံ နွံသြဇာလတူ အရေဝ်သိပ္ပံဂၠးတိဗွဲမလောန်။ ဥပမာ - Physics, Psychology, Biology တအ်ဝွံ ကၠုင်နူမလိက်ဂရိဖအိုတ်ရ။ ပထဝဳ (Geography) ဂရိနွံကဵုဒေသသြိုင်ဝါဂၠိုင်တုဲ စုက်ဒၟံင်ကဵုၜဳ (၃) ဗွိုင်: ၜဳအဳဂျဳယာန် (Aegean Sea)၊ ၜဳအိုင်အိုနဳယာန် (Ionian Sea) ကေုာံ ၜဳမေဝ်ဒဳတာရေးနဳယျာ (Mediterranean Sea) ရ။ ဒေသဏအ်နွံကဵု ရာသဳဥတုမေဝ်ဒဳတာရေးနဳယျာ (ဂမ္တဝ်တုဲ ကှ်၊ ခိုဟ်သွက်ကၠအ်အဝ်လိဗ်)။ နကဵုမတ်တၠပညာမန် (In Mon Context) တၠပညာမန်တအ် စကာဝေါဟာရဂရိ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲကဏ္ဍပညာခေတ်တၟိ: ဒီမဝ်ကရေဇြဳ: ကၠုင်နူဂရိ Demos (မၞိဟ်) + Kratos (အဝဵု)။ ဒဿနိကဗေဒ: Philo (ဆာန်) + Sophia (ညာဏ်ပညာ)။ နိဿဲ ဆက်ဗှ်ညိ ဘာသာဂရိ ဒီမဝ်ကရေဇြဳ ယူရောပ် အရေဝ်ဘာသာဗေဒ