تیرینس

تیرینس (یونانی: Τίρυνς یا Τίρυνθα) شهر و منطقه‌ای باستانی در یونان است. بنا به اساطیر یونانی، خاندان پرسس در این شهر حکومت می‌کرده‌اند. تیرینس یک مکان باستان‌شناسی مربوط به تمدن میسنی در آرگولیس واقع در پلوپونز است. طبق اسطوره‌ها، این مکان جایی است که قهرمان افسانه‌ای، هرکول، دوازده‌خان خود را از آنجا آغاز کرد. این شهر در ۲۰ کیلومتری جنوب میسن قرار دارد. تیرینس یک تپه قلعه با سابقه سکونت هفت‌هزارساله است که پیشینه آن به قبل از آغاز عصر برنز بازمی‌گردد. این شهر بین سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۲۰۰ پیش از میلاد به اوج اهمیت خود رسید و به یکی از مهم‌ترین مراکز جهان میسنی، به‌ویژه در منطقه آرگولیس، تبدیل شد. برجسته‌ترین ویژگی‌های آن شامل کاخ، تونل‌های سیکلوپی و به‌ویژه دیوارهای عظیمش است که باعث شد هومر صفت «تیرینسِ دارای دیوارهای استوار» را به آن بدهد. در اساطیر یونان، تیرینس با نام هرکول گره خورده است؛ زیرا این شهر محل اقامت این قهرمان در طول انجام دوازده‌خان بود و برخی منابع آن را زادگاه او می‌دانند. تالار پیش‌تخت (مگارون) مشهور کاخ تیرینس دارای یک تالار پذیرایی بزرگ است که اتاق اصلی آن تختی در مقابل دیوار سمت راست داشت. در مرکز این تالار، یک اجاق قرار گرفته بود که چهار ستون چوبی به سبک تمدن مینوسی (به عنوان تکیه‌گاه سقف) آن را احاطه کرده بودند. دو دیوار از سه دیوار مگارون بعدها در یک معبد آرکائیک متعلق به هرا ادغام شدند. این سایت در پایان دوره میسنی رو به زوال رفت و تا قرن دوم میلادی، زمانی که پاوسانیاس از آن بازدید کرد، کاملاً متروکه شده بود. در حدود ۱۳۰۰ پیش از میلاد، ارگ و بخش پایین شهر جمعیتی بالغ بر ۱۰,۰۰۰ نفر داشت که مساحتی حدود ۲۰ تا ۲۵ هکتار را پوشش می‌داد. با وجود تخریب کاخ در حدود ۱۲۰۰ پیش از میلاد، جمعیت شهر به رشد خود ادامه داد و تا ۱۱۵۰ پیش از میلاد به ۱۵,۰۰۰ نفر رسید. در سال ۱۹۹۹، یونسکو تیرینس را به همراه ویرانه‌های نزدیک آن در میسن، به دلیل معماری برجسته و گواهی بر توسعه تمدن یونان باستان، به عنوان یکی از مکان‌های میراث جهانی معرفی کرد. افسانه نخستین بار هومر در آثار خود به تیرینس اشاره کرده و دیوارهای عظیم آن را ستوده است. سنت‌های باستانی بر این باور بودند که این دیوارها توسط سیکلوپ‌ها ساخته شده‌اند؛ زیرا تصور می‌شد تنها غول‌هایی با قدرت فوق‌بشری می‌توانستند چنین سنگ‌های بزرگی را جابه‌جا کنند. پاوسانیاس، جغرافی‌دان قرن دوم میلادی، پس از مشاهده دیوارهای ارگ ویران شده نوشت که حتی دو قاطر که با هم تلاش کنند، نمی‌توانند کوچکترینِ این سنگ‌ها را تکان دهند. افسانه‌ها همچنین این دیوارها را به پرویتوس، برادر آکریسوس (پادشاه آرگوس)، نسبت می‌دهند. طبق افسانه، پرویتوس که توسط برادرش تعقیب می‌شد، به لیکیه گریخت و با کمک لیکیه‌ای‌ها موفق شد به آرگولیس بازگردد. او تیرینس را اشغال کرد و با کمک سیکلوپ‌ها آنجا را مستحکم ساخت. بدین ترتیب، اساطیر یونان سه مرکز آرگولیس را با سه قهرمان پیوند می‌دهند: آکریسوس موسس مستعمره دوریکِ آرگوس؛ برادرش پرویتوس موسس تیرینس؛ و نوه‌اش پرسئوس موسس میسن. اما این سنت در آغاز دوره تاریخی شکل گرفت، زمانی که آرگوس برای تبدیل شدن به قدرت هژمون در منطقه می‌جنگید و برای رقابت با دو شهر دیگر به گذشته‌ای شکوهمند نیاز داشت. تاریخچه نوسنگی این منطقه از زمان پیش از تاریخ مسکونی بوده و یک سکونتگاه کوچک در دوره نوسنگی در آن رونق داشته است. هلادیک پیشین در اواسط هزاره سوم پیش از میلاد، تیرینس یک سکونتگاه شکوفای پیش-هلنی بود که در حدود ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی میسن بر روی تپه‌ای به طول ۳۰۰ متر، عرض ۴۵ تا ۱۰۰ متر و ارتفاع حداکثر ۱۸ متر قرار داشت. از این دوره، یک ساختار مدور تحسین‌برانگیز زیر حیاط کاخ میسنی باقی مانده که قطر آن ۲۸ متر است. به نظر می‌رسد این بنا یک پناهگاه مستحکم برای ساکنان شهر در زمان جنگ و یا اقامتگاه یک پادشاه بوده است. پایه آن بسیار مستحکم بود و از دو دیوار سنگی متحدالمرکز ساخته شده بود که ضخامت نهایی آن به ۴۵ متر می‌رسید. بخش بالایی آن از گل و سقف آن از کاشی‌های پخته شده ساخته شده بود. هلادیک میانه نخستین ساکنان یونانی (سازندگان تمدن هلادیک میانه و پس از آن تمدن میسنی) در آغاز دوره هلادیک میانه (۲۰۰۰–۱۶۰۰ پیش از میلاد) در تیرینس ساکن شدند. هلادیک پسین در دوره هلادیک پسین، شهر بزرگترین رشد خود را تجربه کرد که به عنوان دوره میسنی شناخته می‌شود. آکروپولیس در سه مرحله ساخته شد: مرحله اول در پایان دوره هلادیک پسین II (۱۵۰۰–۱۴۰۰ پ.م)، مرحله دوم در هلادیک پسین III (۱۴۰۰–۱۳۰۰ پ.م) و مرحله سوم در پایان هلادیک پسین III B (۱۳۰۰–۱۲۰۰ پ.م). ویرانه‌های باقی‌مانده از ارگ میسنی مربوط به پایان مرحله سوم است. شهر اصلی، آکروپولیس را در دشت پایین احاطه کرده بود. فاجعه‌ای که در پایان عصر برنز به مراکز میسنی ضربه زد، تیرینس را نیز تحت تاثیر قرار داد، اما مسلم است که منطقه کاخ تا اوایل دوره آرکائیک (اواسط قرن هشتم پیش از میلاد) به‌طور مداوم مسکونی بوده است. دوره کلاسیک در آغاز دوره کلاسیک، تیرینس مانند میسن به شهری نسبتاً کم‌اهمیت تبدیل شد. طبق گفته هرودوت، زمانی که کلمنس یکم اسپارتی آرگیوها را شکست داد، بردگان آن‌ها برای سال‌ها تیرینس را اشغال کردند. هرودوت همچنین ذکر می‌کند که تیرینس در سال ۴۸۰ پیش از میلاد در نبرد پلاته با ۴۰۰ هاپلیت شرکت کرد. در سال ۴۶۸ پیش از میلاد، آرگوس هر دو شهر میسن و تیرینس را کاملاً ویران کرد و ساکنان آن را به آرگوس منتقل نمود. با این حال، استرابون می‌گوید که بسیاری از اهالی تیرینس برای تاسیس شهر هالیس ( پورتو هلی امروزی) به آنجا مهاجرت کردند. کاوش آکروپولیس برای نخستین بار توسط الکساندروس ریزوس رانگاویس و پژوهشگر آلمانی فردریش تیرش در سال ۱۸۳۱ حفاری شد. هاینریش شلیمان پس از حفاری‌های آزمایشی در سال ۱۸۷۶، کاخ تیرینس را قرون وسطایی پنداشت و نزدیک بود بقایای آن را برای رسیدن به لایه‌های عمیق‌تر تخریب کند. او در سال ۱۸۸۴ با تجربه باستان‌شناسی بیشتر بازگشت و ۵ ماه در آنجا کار کرد. دوره بعدی حفاری تحت نظر ویلهلم دورپفلد انجام شد که ویرانه‌ها را به‌درستی ارزیابی کرد. پس از جنگ جهانی دوم، کار توسط موسسه باستان‌شناسی آلمان و سرویس باستان‌شناسی یونان ادامه یافت. به‌ویژه حفاری‌هایی در سال‌های ۱۹۷۷، ۱۹۷۸/۷۹ و مجدداً در ۱۹۸۲/۸۳ انجام شد. مکان باستان‌شناختی دیوارها در تمام منطقه بالای تپه امتداد دارند. پایه‌های آن‌ها در تمام طول مسیر باقی مانده و ارتفاع آن‌ها در برخی نقاط به ۷ متر می‌رسد (کمی کمتر از ارتفاع اصلی که ۹ تا ۱۰ متر تخمین زده می‌شود). دیوارها بسیار ضخیم هستند (معمولاً ۶ متر و در نقاطی که تونل‌ها از آن عبور می‌کنند تا ۱۷ متر). یک دیوار عرضی قوی، آکروپولیس را به دو بخش تقسیم می‌کند: بخش جنوبی شامل ساختمان‌های کاخ است، در حالی که بخش شمالی فقط از محوطه بالای تپه محافظت می‌کند. در این بخش دوم، تونل‌های زیادی با سقف مثلثی تعبیه شده بود که در زمان خطر به عنوان پناهگاه برای ساکنان بخش پایین شهر عمل می‌کرد. ورودی ارگ همیشه در ضلع شرقی بود، اما در هر یک از سه مرحله ساخت، موقعیت و شکل متفاوتی داشت. در مرحله دوم، دروازه شکلی شبیه به دروازه شیرها در میسن داشت. کاخ پادشاه در داخل ارگ، مشابه کاخ میسن است و شامل سه بخش است: ایوان بیرونی با دو ستون، پیش‌تالار و تالار اصلی با اجاق مدور که توسط چهار ستون چوبی احاطه شده بود. تزئینات دیوارهای ایوان بیرونی بسیار غنی بود؛ شامل قطعاتی از سنگ‌های آلاباستر با نقش‌برجسته‌های گل و شکوفه در قسمت پایین و دیوارنگاره در بخش‌های دیگر. در ویرانه‌های این عمارت که در قرن هشتم پیش از میلاد سوخت، یک معبد دوریک در دوره هندسی ساخته شد. سه چشمه آب مجتمع را تغذیه می‌کردند که از طریق ورودی‌های مخفی و تونل‌های داخل دیوار قابل دسترسی بودند؛ این امر نشان‌دهنده دقت سازندگان در حل مشکل دسترسی به آب در زمان محاصره است. منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tiryns». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ آوریل ۲۰۱۳.