Αγία Σοφία (Άρτα)

Η Αγία Σοφία είναι ένα μνημείο μεταβυζαντινής περιόδου στην πόλη της Άρτας. Δομή και τοποθεσία Ο ναός της Αγίας Σοφίας βρίσκεται πίσω από την πλατεία Μονοπωλίου, στη γωνία των οδών Βασιλέως Κωνσταντίνου και Αγίας Σοφίας, πολύ κοντά στο εκκλησάκι της Παναγιάς της Κασσωπίτρας. Πρόκειται για μεγάλων διαστάσεων τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική. Ο ναός είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου, χάρη στην εικόνα «Παναγία η Αγία Σοφία» του 19ου αιώνα, διαστάσεων 1,02 x 0,67 μ, έργο του Δημήτρη Παπαδιαμάντη. Στο εσωτερικό ο ναός είναι διακοσμημένος με τοιχογραφίες του 19ου αιώνα με την ιδιοτυπία ότι, οι μεμονωμένοι Άγιοι και οι παραστάσεις του εικονογραφικού προγράμματος περικλείονται μέσα σε έξεργα γύψινα πλαίσια φυτικού μοτίβου. Το σπουδαιότερο στοιχείο του ναού είναι το ξυλόγλυπτο τέμπλο με ολόγλυφο σκάλισμα το οποίο αποτελεί ένα από τα καλύτερα δείγματα ξυλογλυπτικής των μέσων του 19ου αιώνα (1853) στην Ελλάδα. Μπροστά από το ναό βρίσκεται το λιθόκτιστο κωδωνοστάσιο τύπου μπαρόκ. Ιστορία Ο μητροπολίτης Άρτας Σεραφείμ Ξενόπουλος στο «Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης & Πρεβέζης» (εκδ.1884) μας πληροφορεί ότι ο ναός κατασκευάστηκε το 1812 αλλά πυρπολήθηκε μερικώς το 1821 και ανακατασκευάστηκε το 1829 με έξοδα του αρχιμανδρίτη Μεθοδίου. Ο ναός βρισκόταν στη συνοικία Μονοπώλιο, είχε ένα παρεκκλήσι στο όνομα του Αγίου Νικολάου Παράσχη, το οποίο υπήρξε Μετόχι της Μονής Φανερωμένης και η ενορία αριθμούσε 75 οικίες. Ο ναός υπήρξε στενά συνδεδεμένος με τον βίο των Όσιων αυτάδελφων Θεοχάρη και Απόστολου, οι οποίοι ήταν τέκνα του Γεωργίου Ντούια, ιερέα στο ναό της Άγίας Σοφίας. Μετά το θάνατο των γονιών τους, τα δύο αδέλφια φρόντισαν το μικρότερο αδελφό τους μέχρι την ημέρα του γάμου του και μετά αποσύρθηκαν σε ένα μικρό σπίτι κοντά στο ναό της Αγίας Σοφίας. Ο Θεοχάρης άρχισε να διδάσκει και να μαθαίνει γραφή και ανάγνωση τα μικρά παιδιά της Άρτας στο εκκλησάκι της Παναγιάς της Κασσωπίτρας στην πλατεία Μονοπωλίου, το οποίο λειτουργούσε ως κρυφό σχολείο μέχρι το 1818. Κοντά στην Αγία Σοφία υπήρχε το αρχοντικό του πλούσιου ευπατρίδη Θεοχαράκη Νικολάου. Η οικονομική επιφάνεια και οι υψηλές διασυνδέσεις του Θεοχαράκη Νικολάου καθιστούσαν το σπίτι του, ένα πραγματικό άσυλο για τους χριστιανούς της Άρτας. Κατά τη διάρκεια της Μάχης της Άρτας, το 1821, στην οικία του ευπατρίδη Νικολάου συναντήθηκε ο Μακρυγιάννης με τον Γώγο Μπακόλα. Ο ναός αποτελούσε μέχρι το 1960 το μητροπολιτικό ναό της Άρτας. Παραπομπές Εξωτερικοί σύνδεσμοι «Ο ναός της Αγίας Σοφίας στην Άρτα». Ιερά Μητρόπολις Άρτης.