Κάστρο Πυθίου

Το Κάστρο Πυθίου, γνωστό και ως Εμπύθιον, είναι μεσαιωνικό οχυρό που βρίσκεται στο χωριό Πύθιο του νομού Έβρου. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα οχυρωματικά έργα της υστεροβυζαντινής περιόδου στη Θράκη και ταυτίζεται με τις προσπάθειες της αυτοκρατορικής δυναστείας των Παλαιολόγων να ενισχύσει την άμυνα της περιοχής κατά τον 14ο αιώνα. Το κάστρο δεσπόζει σε στρατηγική θέση πάνω από τον ποταμό Έβρο, ελέγχοντας φυσικά περάσματα μεταξύ της Κωνσταντινούπολης και της ενδοχώρας. Ιστορία Το κάστρο χτίστηκε στις αρχές του 14ου αιώνα από τον Ιωάννη ΣΤ' Καντακουζηνό, σε μια περίοδο κατά την οποία η Βυζαντινή Αυτοκρατορία προσπαθούσε να διατηρήσει τον έλεγχο της Θράκης και να θωρακίσει τις βόρειες συνοριακές της ζώνες. Η θέση του Πυθίου, γνωστού επίσης ως «Εμπύθιον» στην εποχή των Βυζαντινών, κρίθηκε ιδιαιτέρως σημαντική, καθώς επέτρεπε τον έλεγχο της διάβασης προς τη Μακεδονία και των εμπορικών και στρατιωτικών διαδρομών κατά μήκος του ποταμού. Κατά τη διάρκεια του 14ου και 15ου αιώνα, το κάστρο άλλαξε χέρια πολλές φορές ανάμεσα σε Βυζαντινούς, Οθωμανούς και τοπικούς άρχοντες της Θράκης. Μετά την οριστική επικράτηση των Οθωμανών, έχασε σταδιακά τη στρατηγική του σημασία, αν και παρέμεινε σε χρήση ως μικρό φρουριακό φυλάκιο. Στην περίοδο των βαλκανικών ανακατατάξεων του 19ου και αρχών 20ού αιώνα, το κάστρο μνημονεύεται από περιηγητές και ιστορικούς ως σημαντικό μεσαιωνικό μνημείο. Στον 20ό αιώνα πραγματοποιήθηκαν περιορισμένες σωστικές εργασίες, ενώ μέρος του χώρου έχει ενταχθεί σε προσπάθειες ανάδειξης των οχυρώσεων της Θράκης. Αρχιτεκτονική Το Κάστρο Πυθίου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα υστεροβυζαντινής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής. Περιλαμβάνει ψηλά τείχη ενισχυμένα με τετράγωνους και ορθογώνιους πύργους, οι οποίοι παρείχαν οπτικό έλεγχο σε μεγάλη ακτίνα. Ιδιαίτερο γνώρισμα του μνημείου είναι οι δύο κύριοι πύργοι: ο βόρειος, μεγαλύτερος και καλύτερα διατηρημένος, και ο νότιος, ο οποίος φέρει ίχνη μεταγενέστερων επεμβάσεων. Το εσωτερικό του κάστρου φαίνεται ότι περιλάμβανε βοηθητικούς χώρους, υδατοδεξαμενές και πιθανώς κατοικίες φρουράς. Η λιθοδομή αποτελείται από ακανόνιστους λίθους με ενσωματωμένα κεραμικά στοιχεία, τυπική τεχνική της περιόδου των Παλαιολόγων. Σύγχρονη κατάσταση Σήμερα το κάστρο σώζεται σε μορφή διατηρούμενων ερειπίων. Οι κεντρικοί πύργοι παραμένουν εντυπωσιακοί ως προς το ύψος και την αρχιτεκτονική τους, ενώ τα τείχη διακρίνονται σε μεγάλα τμήματα του περιγράμματος. Ο χώρος είναι επισκέψιμος και αποτελεί σημαντικό μνημείο για την ιστορία της περιοχής του Έβρου. Σποραδικές εργασίες συντήρησης έχουν πραγματοποιηθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, ενώ το μνημείο έχει συμπεριληφθεί σε τοπικές δράσεις ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Δείτε επίσης Πύθιο Έβρου Κατάλογος κάστρων της Ελλάδας Βυζαντινά οχυρωματικά έργα Κάστρα του Έβρου Διδυμότειχο Παραπομπές Βιβλιογραφία Βιβλία Κουρτίδης, Α. Τα κάστρα της Θράκης. Αθήνα: Εκδόσεις Ιστορικής Βιβλιοθήκης. Μπαλτάς, Ν. Οχυρώσεις της Υστεροβυζαντινής Περιόδου στη Θράκη. Θεσσαλονίκη: Βυζαντινές Μελέτες. Turnbull, Stephen. The Byzantine Fortifications. Osprey Publishing. Nicolle, David. Byzantine Fortifications AD 1261–1461. Osprey Publishing. Διαδικτυακές πηγές «Κάστρο Πυθίου», Kastra.eu – διαδικτυακή πηγή με περιγραφή και φωτογραφική τεκμηρίωση του οχυρού. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2025. «Προστασία-Συντήρηση-Ανάδειξη Φρουρίου Πυθίου Έβρου», Υπουργείο Πολιτισμού – επίσημη πηγή με πληροφορίες για συντήρηση, ανάδειξη και ιστορική τεκμηρίωση. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2025.