Medrese masjidi

Medrese masjidi (yunoncha: Μεντρεσέ Τζαμί), Tsiai-Aik masjidi nomi bilan ham tanilgan, shimoliy Gretsiyaning Markaziy Makedoniya mintaqasidagi Veriya shahrida joylashgan sobiq masjid. Usmonlilar davrida, tax. 1850-yilda qurib bitkazilgan bu sobiq masjid oʻz navbatida masjidga aylantirilgan sobiq Vizantiya davri cherkovi oʻrnida qurilgan. Hozirgi inshoot 1920-yillargacha masjid sifatida faoliyat yuritgan, soʻngra Gretsiya mustaqilligidan keyin tashlab qoʻyilgan. 1936-yilda bu obyekt Yunon pravoslav cherkovi tomonidan, Veriyadagi Avliyo havoriylar Butrus va Pavlus nomidagi Muqaddas mitropoliten cherkovi orqali sotib olinadi va mahalliy cherkovning jamoat madaniyat markazi boʻlgan Pavleion madaniyat markazi sifatida foydalanila boshlaydi. Tarixi Sobiq masjid shaharning janubiy qismida, shahar devoridan tashqarida joylashgan avliyo Pavlusning Vizantiya davri cherkovi oʻrnini egallaydi. 1430-yilda usmonlilar shaharni zabt etgach, cherkov Muso Jalabiy masjidiga aylantirilgan. Sobiq cherkov-masjid nomaʼlum sabablarga koʻra tax. 1850-yilda buzib tashlanadi va uning qurilish materiali hozirgi masjid binosini qurishda qayta ishlatiladi. Sobiq masjid oʻz nomini yon-atrofdagi madrasadan (yoki madrasa) olgan boʻlib, u 1920-yillarning bir vaqtida yonib ketgan. Usmonlilar davrida u shahar­ning eng katta masjidi boʻlib, atrofidagi makonning alohida goʻzalligi bilan eʼtiborga molik edi. 17-asr sayyohi Avliyo Chalabiy ham yaqin atrofda musulmon qabristoni mavjud boʻlganini qayd etgan. Meʼmorchilik Sobiq masjid shaharda saqlanib qolgan masjid binolari orasida eng yaxshi saqlanganidir, garchi endi islomiy ibodat uchun foydalanilmasa ham. U oddiy kvadrat tuzilishga ega boʻlib, diametri 11.5 metr (38 ft) boʻlgan gumbaz oʻn ikki qirrali baraban ustiga oʻrnatilgan. Biroq ichki qismida baraban koʻrinmaydi va gumbaz goʻyo asosiy zal devorlariga bevosita tayanayotgandek tuyuladi. Gumbaz bronza bilan qoplangan boʻlib, ichki tomoni islom sanʼatiga xos gulli naqshlar va Qurʼon oyatlari bilan bezatilgan. Shuningdek, mehrob ham zararlangan boʻlsa-da, saqlanib qolgan boʻlib, uning rang-barang bezaklaridan izlar hanuz koʻrinadi. Bino, shuningdek, butunlay zarar koʻrmay saqlanib qolgan yagona minoraga ega; uning poydevorida qadimgi Evnomiya maʼbadidan olingan marmar parchani koʻrish mumkin. 2000-yilda bino Yunon pravoslav cherkovi tomonidan, Madaniyat vazirligi koʻmagida saqlab qolindi va keng koʻlamda taʼmirlandi hamda „Pavlio madaniyat markazi“ deb qayta nomlandi. Restavratsiya ishlari davomida Evnomiya maʼbadi va avliyo Pavlusning ilk nasroniylar cherkoviga oid meʼmoriy unsurlar aniqlanib, hozir namoyishga qoʻyilgan. Mazkur makon madaniyat markazi sifatida foydalanilmoqda. Yana qarang Gruziyada Islom Gruziyadagi masjidlar roʻyxati Manbalar Havolalar Vikiomborda „Medrese Mosque, Veria“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.