Μέγαρο Αθηνογένους

Το Μέγαρο Αθηνογένους, ένα από τα επιβλητικότερα κτήρια της αθηναϊκής αστικής τάξης στα χρόνια της βασιλείας του Γεωργίου Α΄, βρίσκεται στην οδό Σταδίου αριθ. 50 στο κέντρο της Αθήνας, δεύτερο κτήριο μετά το παρακείμενο Παλαιό Βασιλικό Τυπογραφείο. Το μέγαρο έχει κηρυχθεί διατηρητέο. Ανήκε στην οικογένεια Αθηνογένους, παλιά αθηναϊκή οικογένεια συγγενική ως προς αυτήν του Στέφανου Σκουλούδη. Η αδελφή του τελευταίου, Μαρία Σκουλούδη, είχε παντρευτεί τον Γεώργο Αθηνογένη, πατέρα των Ιωάννη και Στέφανο Αθηνογένη, οι οποίοι και ήταν οι μοναδικοί κληρονόμοι του Στέφανου Σκουλούδη. Το Μέγαρο Αθηνογένους οικοδομήθηκε κατά τη περίοδο 1875-1880, σε σχέδια του Γάλλου αρχιτέκτονα Φρεντερίκ Πιά (Frederic Piat). Ο Πιά είχε έρθει στην Αθήνα το 1869 προκειμένου να συνεργαστεί με τον συμπατριώτη του επιχειρηματία Σολέ (Chollet), ο οποίος το 1870 είχε συμβληθεί με το ελληνικό Δημόσιο για τη διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου, έργο όμως που τελικά δεν υλοποιήθηκε. Ο Πιά παρέμεινε και εργάστηκε στην Αθήνα κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, χτίζοντας πολλά αρχοντικά της ανερχόμενης τότε αστικής τάξης. Μεταξύ αυτών, αν και υπάρχει διχογνωμία σ' αυτό, ήταν το Μέγαρο Σκουλούδη στην Πλατεία Συντάγματος, κατεδαφισμένο από το 1935, δίπλα στη «Μεγάλη Βρεττανία», όπου βρίσκεται σήμερα το πρώην ξενοδοχείο «Κινγκ Τζορτζ» (King George), καθώς και το Μέγαρο Βούρου στο Σύνταγμα (κατεδαφισμένο από το 1963), όπου στεγαζόταν για χρόνια το ιστορικό καφενείο του «Ζαχαράτου» και βρίσκεται σήμερα το ξενοδοχείο "Athens Plaza", που χτίστηκαν και τα δύο συγχρόνως το 1873-1874. Εντούτοις, ο καθηγητής του ΕΜΠ Μάνος Μπίρης δέχεται, ότι τόσο το Μέγαρο Αθηνογένους όσο και τα μέγαρα του Σκουλούδη και του Βούρου στο Σύνταγμα ήταν έργα του Γάλλου αρχιτέκτονα Εζέν Τρουμπ (Eugene Troumpe), που εργαζόταν κι αυτός εκείνη την εποχή στην Ελλάδα. Το Μέγαρο Αθηνογένους εκφράζει αρχιτεκτονικά τη μετάβαση από την προηγούμενη φάση του κλασικισμού σε εκλεκτικιστικές μορφές και γαλλικές επιρροές νεομπαρόκ, συμβαδίζοντας με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις της εποχής. Η μνημειακή πρόσοψη του κτηρίου συνδυάζει τη νεοκλασική σύνθεση με τις ιωνικές παραστάδες με στοιχεία γαλλικού νεομπαρόκ. Το Μέγαρο Αθηνογένους στέγασε στα τέλη του 19ου αιώνα την πρώτη Οθωμανική Τράπεζα στην Ελλάδα. Το 1971 ήταν ερειπωμένο και πέρασε στην ιδιοκτησία της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας, η οποία τη δεκαετία του 1990 πρότεινε την αξιοποίηση του κτιρίου με διατήρηση μόνο της πρόσοψης και από πίσω να ανεγερθεί οκταώροφο κτίριο, σχέδιο το οποίο απορρίφθηκε μετά από αντιδράσεις. Το κτίριο στη συνέχεια κάηκε τον Μάιο του 2004. Το 2008 αγοράστηκε από τον εφοπλιστή Γιώργο Προκοπίου. Το 2025 ξεκίνησαν εργασίες αποκατάστασης, ενώ στο πίσω τμήμα του οικοπέδου θα ανεγερθεί οχτάωρο κτίριο με το οποίο το μέγαρο θα επικοινωνεί με αερογέφυρα στο επίπεδο του πρώτου ορόφου. Παραπομπές Πηγές Νίκος Βατόπουλος: «Η ιστορία του Μεγάρου Αθηνογένους», Εφημ. Η Καθημερινή, 22.1.1995. Χαρά Τζαναβάρα: «Νεοκλασικά με νέα όψη», Εφημ. Ελευθεροτυπία, 7-9 Μαρτίου 2008. Δημήτρης Ρηγόπουλος: «Ανοιχτές πληγές στο κέντρο της Αθήνας», Εφημ. Η Καθημερινή, 5.8.2009. Νίκος Βατόπουλος: «Τα μέγαρα της Σταδίου», Εφημ. Η Καθημερινή, 25-26 Απριλίου 1992. Αρχείο Νεοτέρων Μνημείων (Ηλεκτρονική Έκδοση)