Yeni masjid

Yeni masjid (yunoncha: Γενί Τζαμί, turkcha: Yeni Camii Yangi masjid) – Gretsiyaning Markaziy Makedoniya mintaqasidagi Edessa shahrida joylashgan sobiq masjid. 17-asrda Usmonlilar davrida qurib bitkazilgan masjid Bolqon urushlaridan keyin 1912-yilda tashlab ketilgan. U shaharda saqlanib qolgan yagona masjid boʻlib, 1942-yilda tarix muzeyi sifatida qayta qurilgan. Umumiy maʼlumot Yodgorlikning morfologiyasi hamda usmonli tadqiqotchi va sayohatchi Avliyo Chalabiy tomonidan 1668-yilda tilga olinganiga asoslanib, masjid qurilishi 17-asrning oʻrtalariga taalluqli deb sanalanadi. Masjid 1942-yilda muzeyga aylantirilgan va u tashrif buyuruvchilar uchun ochiq. Bino oʻlchami 15 by 20 metr (49 by 66 ft) boʻlib, balandligi 16 metr (52 ft), nisbatlari nafis ishlangan. Unda yarimsharsimon gumbazli kvadrat namozxona mavjud boʻlib, gumbaz tarozi qobiqsimon koshinlar bilan qoplangan. Shimoliy tomonga mos tomqoplamali uchta past gumbazli, ustunli ochiq ayvon tutashgan, baland minora esa shimoli-gʻarbiy burchakda joylashgan. Binoda jami oʻttiz uchta deraza bor. Masjid ichida binoning janubiy devorida mehrob (namoz oʻqish uchun tokcha) saqlangan, shuningdek burchaklarda devor qalinligi ichiga ochiladigan zinapoyalar orqali chiqiladigan ikkita yogʻochdan ishlangan kvadrat balkon mavjud. Shimoliy devor boʻylab (hozirga qadar saqlanib qolmagan) uzun yogʻoch ayvon joylashgan boʻlib, bunga u tomonga hamda masjid minorasiga olib borgan kirish zinapoyalari boʻlganidan kelib chiqib xulosa qilinadi. Ichkarida gumbazning radial tartibda ishlangan boʻyalma bezaklari ham saqlangan. Uchburchak boʻlinmalar takrorlanuvchi geometrik shakllar va gul naqshlari, hilolcha tushirilgan yulduzlar hamda yuraksimon chigʻanoq naqshlari bilan bezatilgan boʻlib, bular 19-asr badiiy lugʻatiga mansub unsurlardir. Perimetri boʻylab, gumbaz poyasida Qur’ondan parchalar bitilgan. Yana qarang Gretsiyada Islom Usmoniylar davrida Gretsiya Gretsiyadagi sobiq masjidlar roʻyxati Manbalar Adabiyotlar Palanta, Roula. Edessa, City of Waters, 1992.