Tzistarakis masjidi

Tzistarakis masjidi (yunoncha: Τζαμί Τζισταράκη, turkcha: Cizderiye Camii) Gretsiyaning Attika mintaqasidagi Afina markazida, Monastiraki maydonida joylashgan sobiq masjiddir. Usmoniylar davrida, 1759-yilda qurilgan bu bino keyinchalik Gretsiya xalq sanʼati muzeyining filiali sifatida anʼanaviy sanʼat muzeyiga aylantirilgan. Sobiq masjid Afinaning qadimgi agorasiga yaqinligi sababli Quyi favvora masjidi (Τζαμί του Κάτω Σιντριβανιού) yoki Quyi bozor masjidi (Τζαμί του Κάτω Παζαριού) nomlari bilan ham tanilgan. Tarixi Masjid 1759-yilda Afinaning usmoniy hokimi (voevoda) Mustafo ogʻa Tzistaraki (turkcha: Dizdar Mustafa Ağa, Dizdar – turk tilida „qalʼa qoʻmondoni“ maʼnosidagi atama) tomonidan qurdirilgan. Rivoyatlarga koʻra, Tzistaraki bino uchun ohak tayyorlashda Olimpiyalik Zevs ibodatxonasi ustunlaridan biridan foydalangan, ammo u yaqin atrofdagi Hadrian kutubxonasi ustunlaridan birini ishlatgan boʻlishi ehtimolga yaqinroq. Bu ish uning lavozimidan chetlatilishiga olib kelgan, chunki turklar buni shahar ustiga qasoskor arvohlar qoʻyib yuborilishiga sabab boʻladigan muqaddas joyga tajovuz deb hisoblagan. Oʻsha yildan keyin vabo tarqalishi bu xurofotni ayrim afinaliklar nazarida tasdiqlagandek boʻlgan. Gretsiya mustaqillik urushi davrida bino mahalliy shahar oqsoqollari yigʻiladigan majlis zali sifatida ishlatilgan. Gretsiya mustaqillikka erishgach, u turli maqsadlarda qoʻllanilgan: 1834-yil martida Gretsiya qiroli Otto sharafiga bal marosimi oʻtkazilgan joy boʻlgan, shuningdek kazarma, qamoqxona va ombor sifatida ham foydalanilgan. 1915-yilda bino meʼmor Anastasios Orlandos nazorati ostida qisman qayta qurilgan va 1918-yildan 1973-yilgacha Grek qoʻl mehnati muzeyi (1923-yilda Milliy bezak sanʼatlari muzeyi deb qayta nomlangan) joylashgan bino sifatida xizmat qilgan. 1966-yilda esa taxtdan agʻdarilgan Saudiya Arabistoni qiroli Saud ibn Abdulaziz as-Saud shaharda boʻlib turgan paytda shaharda ibodat qilish uchun joy taʼminlash maqsadida vaqtincha taʼmirlangan. 1973-yilda Gretsiya xalq sanʼati muzeyining asosiy faoliyati Kydathinaion koʻchasi 17-uyga koʻchirildi, masjid esa unga filial sifatida qoldi. V. Kiriazopulosning sopol buyumlar (keramika) toʻplami hozirgacha masjidda saqlanadi. 1981-yilda zilzila oqibatida bino zarar koʻrgan va 1991-yilda jamoatchilik uchun qayta ochilgan. Yana qarang Gretsiyada Islom Usmoniylar davrida Gretsiya Gretsiyadagi sobiq masjidlar roʻyxati Manbalar Havolalar Vikiomborda „Tzistarakis Mosque“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.