Akhalkalaki

Akhalkalaki (gruzincha: ახალქალაქი; armancha: Ախալքալաք / Նոր-Քաղաք) — Gruziyaning janubiy Samtskhe-Javakheti mintaqasidagi shahar va Akhalkalaki munitsipalitetining maʼmuriy markazi. Akhalkalaki Javakheti yassi togʻining chekkasida joylashgan. Shahar taxminan 29 km Armaniston bilan chegaraadosh. Shaharning qayd etilgan tarixi XI asrga borib taqaladi. 2014-yilgi Gruziya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shaharda 8295 kishi istiqomat qiladi, ularning 93,8 foizi armanlar edi. Etimologiyasi Birinchi marta XI asr gruzin yilnomasida qayd etilgan Akhalkalaki nomi gruzincha [ɑxɑli], „yangi“ va [kʰɑlɑkʰi], „shahar“ yoki „shaharcha“ dan olingan boʻlib, „yangi shahar“ degan maʼnoni anglatadi. XIX asrdagi etnografik maʼlumotlarda shaharning boshqa armancha nomi Nor-Kaghak ham bor, bu ham „yangi shahar“ degan maʼnoni anglatadi. 1829-yilda mintaqa Rossiya imperiyasiga qoʻshilgan paytda, aholi asosan islomlashgan gruzinlardan iborat edi. Rossiya tomonidan bosib olingandan soʻng musulmon gruzinlarning koʻpchiligi bu hududni tark etib, Usmonli turklar imperiyasiga oʻtishdi va ularning oʻrniga Erzurum va Boyaziddan kelgan nasroniy arman qochqinlari bu yerga joylashdilar. Oʻshandan beri Javakheti shahri va viloyatida asosan armanlar istiqomat qiladi. Taniqli odamlar Derenik Demirchian, arman yozuvchisi Jivani, arman bard Arutyun Xachatryan, arman kinorejissyori Ruben Ter-Minasyan, Birinchi Armaniston Respublikasi mudofaa vaziri Hamo Oxanjanyan, Birinchi Armaniston Respublikasining uchinchi Bosh vaziri Aik Mnatsakanian, Bolgariya vakili arman kurashchisi Akop Akopyan, professional futbolchi Arman Tsarukyan, arman aralash yakkakurash ustasi Yana qarang Samtsxe-Javakheti Manbalar