დოლოჭოპის ბაზილიკა

დოლოჭოპის ბაზილიკა, დურუჯისპირა ბაზილიკა, — არქიტექტურული ძეგლი კახეთში, ქალაქ ყვარლის ტერიტორიის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეში, მდინარე დურუჯის მარჯვენა სანაპიროზე. შემორჩენილია ნანგრევების სახით. აღმოჩნდა 2010 წელს სადაზვერვო არქეოლოგიური სამუშაოების შედეგად. ნაგებობა წარმოადგენდა 44 მ. სიგრძისა და 29 მ. სიგანის, 5 წყვილი ჯვრისებრი გეგმის სვეტებით სამ ნავად დაყოფილ ბაზილიკური ტიპის ტაძარს. არქეოლოგიური გათხრები 2012 წელს დაიწყო. ისტორია დოლოჭოპის ბაზილიკის შესახებ არანაირი წერილობითი ცნობები არ არის შემონახული. 2012 წლის ივლის-სექტემბერში განხორციელებული არქეოლოგიური კვლევა-ძიების შედეგად შეიძლება ითქვას, რომ ნაგებობა ქართული ქრისტიანული ბაზილიკური ხუროთმოძღვრების განვითარების პირველ ეტაპს განეკუთვნება და სავარაუდოდ აგებულია V საუკუნის პირველ ნახევარში. არქეოლოგიურ მასალებზე დაყრდნობით მისი ნგრევა უნდა მომხდარიყო VIII-IX საუკუნეებში. შესაძლებელია ეს ფაქტი მურვან იბნ მუჰამადის (მურვან-ყრუ) გამანადგურებელ ლაშქრობას დაუკავშირდეს. სამაროვანზე დაფიქსირებული არტეფაქტების მიხედვით, ირკვევა, რომ ბაზილიკის გარშემო არსებულ სოფელში ცხოვრება XIII საუკუნის შუა ხანებში, საქართველოში მონღოლი დამპყრობლების ერთ-ერთი პირველი ლაშქრობის შედეგად უნდა შეწყვეტილიყო. დოლოჭოპის ბაზილიკას 2017 წლის 31 მარტს, საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. ლიტერატურა ბახტაძე, ნ., მამიაშვილი, ვ., გაბეხაძე, ბ., ჩხვიმიანი, ჯ. ნაქალაქარ ნეკრესის უძველესი ქრისტიანული ტაძრები. თბილისი, 2020. მამიაშვილი ვ., სასულიერო პირების სამარხები ნეკრესის ნაქალაქარის დურუჯისპირა სატაძრო კომპლექსში. საქართველოს ეროვნული მუზეუმის მოამბე, XI (56-ბ): 83-92, 2023. რესურსები ინტერნეტში ყვარელში, დოლოჭოპის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრები იწყება. «ინტერპრესნიუსი». 22-07-2012 ნოდარ ბახტაძე, დოლოჭოპის ბაზილიკაზე 2012 წელს ჩატარებული არქეოლოგიური კვლევის ანგარიში დოლოჭოპის ბაზილიკა (დურუჯისპირა ბაზილიკა) V ს. I ნახ. დაარქივებული 2016-10-22 საიტზე Wayback Machine. სქოლიო