Մարտվիլի վանք

Մարտվիլի վանք (վրաց.՝ მარტვილის მონასტერი), քրիստոնեական վանական համալիր, որը տեղակայված է Վրաստանի Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթի մարզի Մարտվիլ փոքրիկ քաղաքում։ Պատմություն Մարտվիլի վանքի գտնվելու վայրը դեռևս հնագույն ժամանակներում ծառայել է, որպես հեթանոսական մշակույթի կենտրոն և սրբավայր։ Վանքի հարևանությամբ վեր է խոյացել հսկայական կաղնու ծառ, որը հեթանոսական շրջանում ծառայել է, որպես պտղաբերության և բարգավաճման կուռք։ Այստեղ կատարվել են զոհաբերություններ։ Վրաստանում քրիստոնեության մուտքից հետո ծառը հատվել է։ Եկեղեցին ի սկզբանե կառուցվել է 7-րդ դարում և անվանվել է ի պատիվ Սուրբ Անդրեասի, ով քրիստոնեական ուսմունքի քարոզիչն էր Սամեգրելոյի տարածաշրջանում։ Մարտվիլի վանական համալիրը քոչվորական արշավանքների հետևանքով քանդվել է և հիմնովին վերանորոգվել է 10-րդ դարում։ Պահպանվել են եկեղեցու որմնանկարները 14-17-րդ դարերի։ Տես նաև Կացխի սյուն Վրաց ուղղափառ եկեղեցի Պատկերասրահ Գրականություն ბერიძე ვ., ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება, თბ., 1974; ჩუბინაშვილი გ., ქართული ხელოვნების ისტორია, ტ. 1, ტფ., 1936; ბერაძე თ., მენაბდე ლ., საღარაძე შ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, გვ. 458, თბ., 1983 წელი.