სანავარდო

სანავარდო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტის კუჭატნის ადმინისტრაციულ ერთეულში (კახეთის მხარე). სოფელი მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ბურსის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 310 მ-ზე, ყვარლიდან 7,5 კმ-ში. ისტორია სოფელი სავანარდო წერილობით წყაროებში XVIII საუკუნის ბოლოდან იხსენიება. ვახუშტი ბატონიშვილი მას არ იცნობს. იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (XVIII საუკუნის მიწურული) დასახელებულია „ნეკრესის ადგილის“ სოფლებს შორის. დარეჯან დედოფლის მიერ რუსეთის მმართველობისთვის 1801 წლის აპრილში წარდგენილი მოხსენების მიხედვით დედოფალს გავერანებული სოფელი სანავარდო დაახლ. 1785 წელს აღუდგენია და დაუსახლებია. 1900-იან წლებში სოფელში დასახლდნენ მიგრანტები საქართველოს სხვა რეგიონებიდან, ძირითადად სამცხე-ჯავახეთიდან (ხიზაბავრა, უდე და სხვ.). სოფლის სამხრეთით, 0,5 კმ-ზე, ადგილ ხაჩმიანში დგას ადრეული შუა საუკუნეების ბაზილიკური ეკლესია, რომელიც განახლდა და 2002 წელს ეკურთხა ღვთისმშობლის სახელზე. სოფლის განაპირას ასევე არის გვიანდელი შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევები „წითელი საყდარი“. სანავარდოში არის რომის კათოლიკური ეკლესიის სამრევლოც. დემოგრაფია 2024 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 813 ადამიანი. ლიტერატურა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 75. სქოლიო