მზეთამზე

მზეთამზე — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (წაღვერის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს თორის ქვაბულში, ციხისჯვრის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე გუჯარეთისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1250 მ-ზე, ბორჯომიდან დაშორებულია 18 კმ-ით. სოფელს მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი. განსაკუთრებული მდებარეობისა და მრავალფეროვანი ბუნების წყალობით უნიკალური ადგილობრივი კურორტია. დაარსებულია XX საუკუნეში ქართლიდან და იმერეთიდან გადმოსახლებულთა მიერ ძველ ნასოფლარებზე. შუა საუკუნეებში აქ არსებობდა დასახლება სამძივისხევი, ვახუშტის ატლასიდან კი ცნობილია ზეამზიის სახელით ცნობილი 3 პუნქტი. სოფელსა და მის შემოგარენში შემორჩენილია შუა საუკუნეების რამდენიმე ქვაჯვარი და ნაეკლესიარი, მათ შორის ქვემო მზეთამზის ღვთისმშობლის ნაეკლესიარი. ზემო მზეთამზეში, სასაფლაოზე დგას 1901 წელს აგებული წმ. გიორგის მოზრდილი, დარბაზული ეკლესია. 1983-1997 წლებში სოფლის ტერიტორიაზე გ. ნასიძისა და ვ. ლიჩელის ხელმძღვანელობით გაითხარა მზეთამზის სამაროვანი, რომელიც მოიცავს ხანგრძლივ პერიოდს, დაწყებული ადრებრინჯაოს ხანიდან, განვითარებული შუა საუკუნეების ხანის ჩათვლით. დემოგრაფია 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 346 ადამიანი. ლიტერატურა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 657. ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან, ზემო ქართლი-თორი, ჯავახეთი, თბ., 1985. სქოლიო