ბზიფი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

ბზიფი (აფხ. Бзыԥ [ბზჷფ], ყოფილი აბგაბორთა — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს.) — სოფელი და თემის ცენტრი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ბზიფის შესართავთან, მის მარჯვენა ნაპირზე, გაგრა-სოხუმის გზატკეცილზე. ზღვის დონიდან 45 მ. გაგრიდან 14 კმ. ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონით (2008 წლის 23 ოქტომბერი) ტერიტორია განსაზღვრულია, როგორც რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად ოკუპირებული. დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. ისტორია ვ. კვარჭიას ცნობით, XX ს. 30-იან წლებში აბგაბორთა ერქვა. 1930 წ. შედიოდა გაგრის რაიონის კოლდახვარის თემში. სახელწოდება აბგაბორთა აფხაზურია და „მგლის, მელიის სანახავ ადგილს“ ნიშნავს. 1948 წ. ბზიფი ეწოდა. 1949 წ. გაგრის რაიონში არსებობდა ბზიფის სასოფლო საბჭო. ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის დაწყებამდე დაახ. 10 ათასი ადამიანი სახლობდა. დასახლება ამ მიდამოში ადრეულ შუასაუკუნეებში გაჩნდა. ძეგლები სოფელში შემორჩენილია IX-X სს. ხუროთმოძღვრული კომპლექსი, რომელშიც შედის გალავნით შემოზღუდული ტაძარი და სასახლე. გალავანს დატანებული აქვს კოშკები, კონტრფორსები და კარიბჭე. გვიანდელ შუასაუკუნეებში ციხე-სიმაგრემ ფუნქცია დაკარგა და დასახლება თავადი ინალიფას მფლობელობაში აღმოჩნდა. დემოგრაფია 1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 1 811 ადამიანი. ლიტერატურა ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 422. პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016. სქოლიო