Հեշտիա

Հեշտիա (վրաց.՝ ეშტია), գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետում։ Հիմնադրվել է 1830 թվականին՝ Արևմտյան Հայաստանից եկած գաղթականների կողմից։ Ջավախքի ամենամեծ հայաբնակ գյուղերից մեկն է։ Գյուղում գործում է Սբ. Աստվածամոր կաթոլիկ եկեղեցին (կառ. 1856 թ.)։ Ունի երկու միջնակարգ դպրոց մոտ 500 աշակերտով։ Գյուղի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ և գյուղատնտեսությամբ։ 1987 թ. ուներ 3.630, սակայն այս թիվը վերջին տասնամյակների ընթացքում զգալիորեն նվազել է արտագաղթի պատճառով։ Պատմություն Գյուղը հիմնադրել են հիմնականում Էրզրումի (Կարին) նահանգի Խնուս գավառի Քյուլլի գյուղից եղած գաղթականները, ինչպես նաև մոտ հիսուն ընտանիք Մշո, Սասունի, Ալաշկերտի, Սալմաստի, Կարսի գավառների գյուղերից։ Դրա պատճառ է հանդիսացել 1828-1829 թթ. Ռուս-թուրքական պատերազմից հետո ռուս գեներալ Պասկևիչի և Կարապետ արքեպիսկոպոս Բագրատունու կողմից կազմակերպած գաղթը, որը թույլատրված էր Ադրիանոպոլիսի հայտնի պայմանագրով։ Գաղթականների այստեղ կանգ առնելու պատճառներն են եղել սառնորակ աղբյուրները, մոտիկից հոսող Փարվանա գետը և տարածքի նմանությունը իրենց թողած երկրին։ (Քյուլլին «որտեղից հիմնականում եկել էին գաղթականները, գտնվում է ծովի մակերևույթից 1800մ բարձրության վրա, Արաքս գետի ձախ ափին, Գայլ գետի հարևանությամբ, որի ջրերը գոյանում են Բինգյոլի աղբյուրների ջրերից։) Հեշտիան թերևս մ.թ.ա. 2-րդ դարում հույն աստղագետ, աշխարհագետ Կլավդիոս Պտղոեմոսի կողմից կազմած քարտեզների մեջ Շտեա բնակավայրն է։ Թեև Հեշտիա գյուղի տարածքը նախքան գաղթականների հաստատվելը բնակեցված չի եղել և հայտնի չէ, այն նախկինում եղել է բնակեցված, թե ոչ։ Աղբյուրներ Գյուղը հայտնի է իր սառնորակ աղբյուրներով, որոնցից են՝ Իրեք լալա, Խալաչ, Հոնոի, Պալ տգու, Ցվրդան աղբյուրները։ Հեշտիայում ծնվածներ Ներսես Սիմոնյան Հովհաննեսի, (1926 թ.) Հայրենական Մեծ Պատերազմի մասնակից, ՌԴ Նովորոսիսկ ք. պատվավոր քաղաքացի, Վրաստանի վաստակավոր ուսուցիչ Ռիմա Մկոյան, գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածու (1940 թ.) Վիկտոր Հովսեփյան, բանաստեղծ (1947 թ.) Մկրտիչ Գրաբսկի, բժշկական գիտությունների թեկնածու (1948 թ.) Արթուր Գրաբսկի, ուրոլոգ, բժշկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ (1969 թ.) պրոֆեսոր Հովակիմ Գրաբսկի, տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածու (1928-2012 թ.) Վառլեն Գրաբսկի, ֆիզիկական գիտությունների թեկնածու (1954 թ.) Տես նաև Սամցխե-Ջավախք Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետ Արտաքին հղումներ «Ջավախահայության որոշ հիմնախնդիրներ», Արիստակես Սիմավորյան, Վահրամ Հովյան, Նորավանք ԳՀԿ, Եր. 2009 ISBN 978-9939-9000-6-3 Ծանոթագրություններ