ვაქირი

ვაქირი — სოფელი საქართველოში კახეთის მხარე), სიღნაღის მუნიციპალიტეტში (ვაქირის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 420 მ-ზე, სიღნაღიდან 9 კმ-ში. ისტორია ვაქირი პირველად მოხსენიებულია 1710 წლის ერთ საბუთში. ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, „სიღნაღს დასავლით და ჩდილოთ აქვს ხევი ანაგისა... აღმოსავლით ვაქირი“. 1772 წელს ამ სოფელში ერეკლე II-ის უშუალო დახმარებით მუშაობდა გერმანელი სწავლული იოჰან გიულდენშტედტი. ვაქირი, როგორც საუფლისწულო მამული, შეტანილია ბატონიშვილ დავითისა და მისი მეუღლის, ელენეს ქონების აღწერის დავთარში. სოფელში დგას შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — ნათლისმცემლის სამეკლესიიანი ბაზილიკა. ვაქირში ასევე არის კვირაცხოვლის 2 ეკლესია: ერთი — ადრეული შუა საუკუნეების და ერთიც — XVIII საუკუნის, ასევე XIX საუკუნის საყდარი (სავარაუდოდ, ვაქირის იოანე ნათლისმცემლის სახელობის მეტრიკულ წიგნში მოხსენიებული წმ. პროკოფის ეკლესია) და სოფლის დასავლეთით, სასაფლაოზე მდებარე ეკლესია — „ნატვრის წმინდა გიორგი“. საერო არქიტექტურიდან აღსანიშნავია XVII საუკუნის „ყოჩიაანთ“ ციხე-ბურჯი (სოფლის ცენტრში) და ხატიაშვილების სახლი (1900 წ.). სოფელში არის მწერალ ილო მოსაშვილის და ექიმ ალექსანდრე გზირიშვილის სახლ-მუზეუმები (ორივე გაიხსნა 1983 წელს). დემოგრაფია 2024 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1850 ადამიანი. ლიტერატურა ბეგიაშვილი ლ., სიღნაღი. გზამკვლევი, თბ., 1982. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 326. გვერდწითელი რ., ნანობაშვილი ბ., ვაქირი // ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 215, თბ., 2013 წელი. რესურსები ინტერნეტში კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია № 7212 კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № ძველი კვირაცხოვლის ეკლესია № 12905 კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № ახალი კვირაცხოვლის ეკლესია № 12836 კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № წმ. პროკოფის სახელობის ეკლესია (?) № 12815 კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № „ყოჩიაანთ“ ციხე-ბურჯი № 18696 კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № ხატიაშვილების სახლი № 15993 ილო მოსაშვილის სახლ-მუზეუმი დაარქივებული 2022-09-21 საიტზე Wayback Machine. — საქართველოს მუზეუმების ასოციაცია. ალექსანდრე გზირიშვილის სახლ-მუზეუმი დაარქივებული 2024-12-11 საიტზე Wayback Machine. — საქართველოს მუზეუმების ასოციაცია. სქოლიო