თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, თსსუ — საქართველოს წამყვანი მრავალპროფილიანი უმაღლესი სამედიცინო სასწავლებელი. დაარსდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულეტეტის ბაზაზე 1930 წელს. ისტორია 1918 წლის ოქტომბერში ახალდაარსებული თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) პროფესორთა საბჭოს (ქართველ ექიმთა და ბუნებისმეტყველთა საზოგადოების თავმჯდომარის სპირიდონ ვირსალაძის მონაწილეობით) გადაწყვეტილების საფუძველზე თსუ-ში შეიქმნა სამკურნალო და საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტი, რომელიც 1919 წლის აპრილიდან ცალ-ცალკე საბუნებისმეტყველო-მათემატიკური და სამკურნალო ფაკულტეტების სახით ჩამოყალიბდა. სამკურნალო ფაკულტეტის პირველ დეკანად აირჩიეს ხარკოვიდან მოწვეული პროფესორი, ანატომი ალექსანდრე ნათიშვილი. ფაკულტეტზე მოღვაწეობა დაიწყეს ასევე უცხოეთიდან დაბრუნებულმა ალექსანდრე ალადაშვილმა, სიმონ ამირეჯიბმა, მიხეილ ასათიანმა, ივანე ბერიტაშვილმა, სიმონ გოგიტიძემ, ნიკოლოზ კახიანმა, იოველ ქუთათელაძემ, გაბრიელ ღამბარაშვილმა და სხვ. ამ პერიოდში ორდინატორებად და ასისტენტებად მუშაობდნენ დავით იოსელიანი, ვარლამ მოსეშვილი, ნიკოლოზ მახვილაძე, შალვა მიქელაძე, ა. ტყემალაძე, მ. ტყემალაძე, სიმონ ყიფშიძე, ალექსანდრე წულუკიძე, მიხეილ წინამძღვრიშვილი, მიხეილ ცხაკაია, ვლადიმერ ჟღენტი, დიმიტრი ჯავახიშვილი, ივანე ტყეშელაშვილი. 1919 წლიდან ივანე ჯავახიშვილის მზრუნველობით სამკურნალო ფაკულტეტის შემადგენლობაში არსებობდა ე.წ. სასანიტრო ინსტიტუტი, რომლის დირექტორი იყო სიმონ ამირეჯიბი. პირველი ეროვნული კადრი — 68 ექიმი — სამკურნალო ფაკულტეტმა 1922 წელს გამოუშვა. 1930 წლის 10 ივნისს თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტის ბაზაზე დაარსდა დამოუკიდებელი თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (თსსი) სამი ფაკულტეტით: სამკურნალო-პროფილაქტიკური, სანიტარია-ჰიგიენის და ფარმაკოქიმიის. 1931 წელს დაემატა დედათა და ბავშთა დაცვის ფაკულტეტი, რომელსაც 1934 წელს ეწოდა პედიატრიული ფაკულტეტი (გაუქმდა 2005 წელს). ფარმაკოქიმიის ფაკულტეტის საფუძველზე 1937-1948 წლებში არსებობდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო ფარმაცევტული ინსტიტუტის სახით. თსსი-ის შემადგენლობაში 1933 წელს დაარსდა ექიმთა კვალიფიკაციის ამაღლების კურსები, რომელიც 1935 წელს გადაკეთდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტად, რომელსაც მოგვიანებით სახელმწიფო სამედიცინო აკადემია ეწოდა. 2006 წელს ის კვლავ მიუერთდა თსსი-ის მემკვიდრეს — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტს. 1936 წელს თსსი-ს ფაკულტეტის სახით შეუერთდა 1935 წელს გახსნილი სტომატოლოგიური ინსტიტუტი, რომელიც 1937 წელს გამოიყო თბილისის სახელმწიფო სტომატოლოგიური ინსტიტუტის სახით, 1948 წელს კვლავ ფაკულტეტის სახით დაუბრუნდა თსსი-ს. 1992 წლის 24 ნოემბერს თსსი თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტად (თსსუ) გარდაიქმნა. ჩამოყალიბდა 4 ახალი ფაკულტეტი (სამხედრო-სამედიცინო, სამედიცინო-ბიოლოგიური, ფსიქოსომატური მედიცინისა და ფსიქოთერაპიის, უცხოური ენების), სამედიცინო კოლეჯი და მისი ქუთაისის ფილიალი, სამკურნალი ფაკულტეტის ინგლისურენოვანი სექტორი, უცხოელი სტუდენტების მოსამზადებელი განყოფილება და სხვ. 2005 წლის სექტემბერში თსსუ მიუერთდა უნივერისტეტთა დიდ ქარტიას (ბოლონიის უნივერსიტეტი). 2006 წელს თსსუ-ს შეუერთდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო აკადემია, 2007 წელს — ფიზიკური კულტურისა და სპორტის სახელმწიფო აკადემიის სამკურნალო ფიზიკური კულტურისა და რეაბილიტაციის ფაკულტეტი. 2026 წლის მდგომარეობით თსსუ-ის შემადგენლობაშია: მედიცინის, სტომატოლოგიის, ფარმაციის, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, ფიზიკური მედიცინისა და რეაბილიტაციის ფაკულტეტები, ასევე მედიცინისა და სტომატოლოგიის საერთაშორისო ფაკულტეტი, საექთნო საქმისა და სამეანო საქმის საბაკალავრო პროგრამები, დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლებისა და უწყვეტი პროფესიული განვითარების ინსტიტუტი. თსსუ-ს აქვს საუნივერსიტეტო კლინიკებისა და ინსტიტუტების ქსელი, რომელთა შორისაა: პირველი საუნივერსიტეტო, გ. ჟვანიას სახ. პედიატრიის საუნივერსიტეტო, ა. ურუშაძის სახ. სტომატოლოგიური, №1 სტომატოლოგიური, №2 სტომატოლოგიური კლინიკები; ი. ქუთათელაძის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტი, ვ. ბახუტაშვილის სახ. სამედიცინო ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტი და სხვ. თსსუ-ს აქვს მდიდარი სამეცნიერო ბიბლიოთეკა, პათოლოგიური ანატომიის არქივი, ზოოლოგიური მუზეუმი (დაარსდა XX ს-ის 40-იან წლებში ბიოლოგ ვ. როსტომბეგოვის ინიციატივით). თსსუ რეგულარულად გამოსცემს სამეცნიერო შრომათა კრებულებს. ხელმძღვანელები თსსი-ის დირექტორები: გ. ვაწაძე (1930–31), პ. შუშანია (1931–32), გ. ვაწაძე (1932–36), კ. ცომაია (1936–37), ი. ეზიაშვილი (VII.1937–XII.1937), ა. მაჭავარიანი (1937–41), კ. ერისთავი (1941– 50), მ. სააკაშვილი (1950–53), ს. კობალაძე (VI.1953–XII.1953), ი. მენთეშაშვილი (1953–59); თსსი-ის რექტორები: პ. გელბახიანი (1959– 72), ო. ღუდუშაური (1972–75), კ. ვირსალაძე (1975–85), ა. ასათიანი (1985–91), ლ. მანაგაძე (1991–92), რ. ხეცურიანი (1992-იდან); თსსუ-ის რექტორები: რ. ხეცურიანი (1992– 2005), ა. თელია (მოვალეობის შემსრულებელი, 2005–2006), გ. მენაბდე (2006–2009), ზ. ვადაჭკორია (2009-2024), ი. ნატროშვილი (2024 წლიდან). ლიტერატურა ვადაჭკორია ზ., კვაჭაძე ი., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. ვირსალაძე კ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 612. რესურსები ინტერნეტში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი განათლების ერთიანი საკრედიტო კავშირი დაარქივებული 2012-02-04 საიტზე Wayback Machine. სქოლიო