თავწყარო

თავწყარო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ოზაანის ადმინისტრაციულ ერთეულში (კახეთის მხარე). მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 520 მ-ზე, დედოფლისწყაროდან 16 კმ-ში. ისტორია დასახლება თავწყარო XX საუკუნის 60-იან წლებში წარმოიქმნა მას შემდეგ, რაც აქ, სოფელ ოზაანის კუთვნილი კოლმეურნეობის ტერიტორიაზე დაასახლეს ქართული და ოსური ოჯახები დუშეთის, კასპის და გორის რაიონებიდან. ამით აიხსნება, რომ თავწყარო ტერიტორიულად მდებარეობს სოფელ გამარჯვებასთან, სამხრეთიდან თითქმის მას ეკვრის, მაგრამ ადმინისტრაციული ნიშნით დაკავშირებულია გეოგრაფიულად უფრო დაშორებულ სოფელ ოზაანთან. დასახლებამ სოფლის სტატუსი XX საუკუნის მიწურულს მიიღო. თავწყაროს სამხრეთ-აღმოსავლეთით შემორჩენილია გვიანდელი შუა საუკუნეების „ორსაყდარების“ დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. სოფლის სამხრეთით გაითხარა მრავალშრიანი არქეოლოგიური ძეგლი — ტახტიფერდას ნამოსახლარი (ძვ. წ. XVII-VII საუკუნეები). დემოგრაფია 2024 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 50 ადამიანი. სქოლიო