წერაქვი (მარნეულის მუნიციპალიტეტი)

წერაქვი — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის წერაქვის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე). მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე შულავერის ხეობაში, ზღვის დონიდან 980 მ-ზე. მარნეულიდან დაშორებულია 45 კილომეტრით, შულავრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 21 კმ-ით. ისტორია სოფლის ისტორიული სახელია ზემო წერაქვი, რომელიც შეერქვა ქვემო წერაქვისგან განსასხვავებლად (ამჟამად ნასოფლარია). იხსენიება XVII საუკუნიდან. წერაქვის სახელწოდებით 2 სოფელი მოხსენიებულია ვახუშტი ბატონიშვილის რუკასა და სოფლების სიაში, ასევე იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (XVIII საუკუნის მიწურული). 1689–1783 წლების საბუთებში მებატონეებად გოსტაშაბიშვილები იხსენიებიან. 1721 წლის აღწერით სოფელში ითვლებოდა 4 მებატონე (გოსტაშაბაშვილი, ციციშვილები), 30 გამომღები და 4 ბოგანო ყმა. 1886 წლის „საოჯახო სიების“ მიხედვით სოფელ (ზემო) წერაქვში 93 მცხოვრები იყო, ყველა ქართველები. XIX საუკუნის მიწურულს წერაქველთა ნაწილმა საბა ადამაშვილისა (მწერალ მიხეილ ჯავახიშვილის მამა) და სხვათა თაოსნობით ხელახლა დაასახლა მეზობლად მდებარე მიტოვებული სოფელი სიონი. 1929 წლამდე შედიოდა ბორჩალოს მაზრაში, შემდეგ — მარნეულის რაიონში (ოფრეთის სასოფლო საბჭო). ამჟამად მარნეულის მუნიციპალიტეტის წერაქვის ადმინისტრაციული ერთეულის (სოფლები: სიონი, წერაქვი, ჯანხოში) ნაწილია. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი. წერაქვში არის მიხეილ ჯავახიშვილის სახლ-მუზეუმი (დაარსდა 1987 წელს). სოფლის სასაფლაოზე დგას წმ. გიორგის დარბაზული ეკლესია (აშენებულია 1626 წელს). სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დაახლ. 2 კმ-ზე არის ქვემო წერაქვის ნასოფლარის ტერიტორიაზე („ქალაფა“) არის შუა საუკუნეების სამონასტრო კომპლექსი: XIII საუკუნის ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის სამნავიანი დარბაზული ეკლესია (კედელზე XV საუკუნის ლაპიდარული წარწერით), გვიანი შუა საუკუნეების წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, სამრეკლო, მარანი და გალავანი. მისგან სამხრეთ-აღმოსავლეთით შემორჩენილია შუა საუკუნეების ციხე „დიდი მზიგული“ და ციხის დარბაზული ეკლესია. დემოგრაფია 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 140 ადამიანი. ლიტერატურა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 304. რესურსები ინტერნეტში ჯავახიშვილის სახლ-მუზეუმი წერაქვში, „მოამბის“ რეპორტაჟი (ავტორები: რუსუდან ლოლაძე, ირაკლი თელაურიძე) — «პირველი არხი», 2025 წლის 13 აპრილი. სქოლიო