Անանուր

Անանուրի, XVI–XVII դարերի ճարտարապետական համակառույց Վրաստանում, Ռազմավիրտկան ճանապարհի վրա, համաևուն գյուղում, Թբիլիսիից 64 կմ հյուսիս-արևելք։ VII-X դարերին եղել է Արագվիի վրաց էրիսթավի իշխանների նստավայրը։ Վերին բերդը ամրացված է Անանուրիի համակառույցի ընդհանուր տեսքը։ XVI–XVII դարերին։ Բազմահարկ աշտարակներով։ Պահպանվել են գմբեթավոր փոքր (1660-ական թվականներ) և մեծ (1689) եկեղեցիները (վերջինիս կառուցմաևը մասնակցել են հայ վարպետներ՝ հայտնի է Գրիգորի անունը), զանգակատունը և խևսուրակաև աշտարակը։ Միջին դարերում Անանուրիում բնակվել են հայեր, որոնք 1770 թվականի վիճակագրությամբ կազմել են 100 ծուխ։ Բերդին կից է հայկական եկեղեցին (XIX դար)՝ հովանոցաձև գմբեթածածկով։ Արտաքին հղումներ Անանուրի ամրոցի պատմությունը և ճարտարապետությունը(ռուս.)