ბერულა

ბერულა — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში. ერედვის თემის ცენტრი. ეტიმოლოგია იყო სოფელ ერედვის ერთ-ერთი უბანი და ხევის უბანი, შუა ერედვი (გამომდინარე იქიდან, რომ ერედვსა და არგვიცს (კიდევ ერთ უბანს) შორის მდებარეობდა) ან ბერუაანთ უბანი ეწოდებოდა (აქ მცხოვრები ბერუაშვილების გამო). გეოგრაფია მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 990 მეტრზე. გადაბმულია სოფელ ერედვზე და უწინ მისი ერთ-ერთი უბანი იყო (არგვიცთან და ერედვთან ერთად ქმნიდა ე. წ. „დიდ ერედვს“), მოგვიანებით გამოეყო ცალკე სოფლად, თუმცა მოსახლეობა ამ სამივე სოფელს მაინც ერედვად მოიხსენიებს; ცხინვალიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით, გორიდან — 34 კილომეტრით. ისტორია 1926 წლის აღწერაში ცალკე სოფლად იხსენიება. საქართველოს სსრ ადმინისტრაციული დაყოფით ბერულა შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის რაიონის ბერულის სოფსაბჭოში (1926 წლის აღწერაში შესულია ცხინვალის სასოფლო საბჭოში). 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, 2006 წლამდე — გორის რაიონში. ქართულ-ოსური კონფლიქტის დაწყების შემდეგ, 1992 წლიდან, სოფელს აკონტროლებდა საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლება. 2002 წლის აღწერაში შესულია როგორც ბერულის თემის საკრებულოს ცენტრი. 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის დროს, იმის გამო, რომ ბერულა ეთნიკურად ქართველებით იყო დასახლებული და საქართველოს ხელისუფლების მიერ კონტროლდებოდა, აგრესორებმა პირველად 8 აგვისტოს დაბომბეს, შემდეგ დღეებში კი დაწვეს. მოსახლეობა დევნილად იქცა; მოკლეს 3 ადამიანი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ და დე ფაქტოდ შედის სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ოსურად ეწოდება Берула. დემოგრაფია 1926 წლის აღწერის მიხედვით ბერულაში ცხოვრობდა 109 კომლი და 613 სული, რომელთაგან 586 ეთნიკურად ქართველი იყო, ხოლო 27 ოსი. 1989 წლის აღწერით სოფელში ფიქსირდებოდა 814 მცხოვრები [773 (85%) ქართველი და 41 (15%) ოსი]. 2002 წელს საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების მიერ ჩატარებული აღწერის თანახმად ბერულის მოსახლეობას შეადგენდა 209 კომლი და 795 სული (395 მამაკაცი და 400 ქალი), რომელთაგან 98% იყო ქართველი. აგვისტოს ომის დროს სოფელი მთლიანად დაიცალა მოსახლეობისაგან. აქ მცხოვრები გვარებიდან აღსანიშნავია ბერუაშვილები, ვახტანგაშვილები, მაისურაძეები. აქაურების მტკიცებით, შუა ერედვში (ანუ ბერულაში) დაიბადა ბერი იოანე (მაისურაძე). სქოლიო