Քվախվրելի

Քվախվրելի (վրացերեն՝ ქვახვრელი), գյուղ Վրաստանի Շիդա Քարթլիի մարզի Գորիի շրջանում, Կուր գետի աջ ափին։ Գտնվում է Գորի քաղաքից 8 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 550 մ բարձրության վրա։ Բնակչությունը Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 2374 բնակիչ, հիմնականում վրացիներ, իսկ 2014 թվականին, գյուղում ապրում էր 2091 մարդ։ Պատմություն Քվախվրելի գյուղը գտնվում է Ուփլիսցիխե քաղաք-ամրոցի դիմաց։ Սկզբնաղբյուրներում հիշատակվում է 10-րդ դարի վերջից։ Երկար ժամանակ եղել է արքունի տիրույթ, իսկ 1467 թվականին Քարթլիի Կոստանդին Բ թագավորը այն Ուփլիսցիխեի և Կարալեթի հետ միասին, իբրև ժառանգական սեփականություն, նվիրել է Զազա Փանակերտցուն։ Մինչև 20-րդ դարի սկզբները, Քվախվրելին կատարելապես հայաբնակ էր` հիմնականում վրացախոս։ Սուրբ Նշան եկեղեցին Գյուղի մերձակայքում գտնվող պաշտամունքային հուշարձաններից արժեքավոր է «Սուրբ Նշան» վիմափոր եկեղեցին, որի նախասրահի արևելյան պատը ծածկված է մեկ և երկշարք ժայռափոր խաչքարերով։ Նրանցից մի քանիսն ունեն 17-րդ դարի սկզբով թվագրվող հայերեն վիմագրեր։ Տեղական ավանդությունը եկեղեցու շինարարությունը վերագրում է Թամար թագուհու ժամանակներին, կառուցումը` գավթում թաղված հայ ճարտարապետի։ «Սուրբ Նշան» եկեղեցին ունի միանավ դահլիճի հորինվածք, արևելքում հատակագծում կիսաշրջանաձև խորանով։ Կառուցողները վիմափոր եկեղեցին կերտել են վերգետնյա շինության ձևերով։ Պատերին, հատակից բավական բարձր, լուսամուտների նմանությամբ բավական մեծ խորշեր են փորված։ Ծածկը իրականացված է թաղի ձևով։ Եկեղեցու արևմտյան մուտքը բացվում է դեպի նեղ, հյուսիսից հարավ ձգվող նախասրահ-միջանցքը, որի հյուսիսային ելքի առջև կառուցված է գավիթ-զանգակատունը։ Ծանոթագրություններ Գրականություն Мурадян П. М., Армянская эпиграфика Грузии (Картли и Кахети), Е., 1985, с. 71-88