თამარისი (მარნეულის მუნიციპალიტეტი)

თამარისი (1944 წლამდე ტრაუბენბერგი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის თამარისის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე). მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 380 მ-ზე, მარნეულიდან 11 კმ-ში. ისტორია სოფელი წარმოიქმნა როგორც გერმანელ კოლონისტთა დასახლება ტრაუბენბერგი 1908 წელს. პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) პერიოდში რუსეთის ხელისუფლებამ კოლონიას გერმანულენოვანი დასახელება შეუცვალა და უწოდა ახალი ალავარი (რუს. Новый Аллавар). 1944 წელს, გერმანული მოსახლეობის დეპორტაციის შემდეგ, საბჭოთა მთავრობამ სოფელ ტრაუბენბერგს თამარისი უწოდა. მომდევნო ათწლეულებში ის ქართველი (მ.შ. ეკომიგრანტები სვანეთიდან) და აზერბაიჯანელი მოახალშენეებით დასახლდა. არქეოლოგია თამარისის ტერიტორიაზე ნაპოვნია გვიანდელი ენეოლითისა და ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის დასაწყისის (ძვ. წ. IV ათასწლეულის ბოლო მეოთხედი) სამარხი – აკლდამა. გაითხარა 1960 წელს (ხელმძღვ. გ. ფხაკაძე). წარმოადგენს ქვატეხილით ამოშენებულ ოვალურ ორმოს, რომელსაც სამხრეთით საფეხურებიანი (ჩასასვლელი – დრომისი) აქვს. სამარხი კოლექტიურია. ჩონჩხები ეყარა უსისტემოდ. აღმოჩნდა არათანაბრად გამომწვარი თიხის 15 ჭურჭელი (შვერილკოპებიანი ჯამები და ცილინდრულყელიანი, მრგვალმუცლიანი ცალყურა კოჭბები, რომელთაგან ორზე ამოკაწრულია სწორხაზოვანი ორნამენტი). მსგავსი მასალა საქართველოში მრავლადაა მტკვარ-არაქსის კულტურის ადრეული ეტაპის ძეგლებზე (კიკეთი, სამშვილდე, დიდუბე, კოდა, გომარეთი). დემოგრაფია= 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1399 ადამიანი. ლიტერატურა ფხაკაძე გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 464. სქოლიო