ენისელი

ენისელი — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ენისელი). მდებარეობს მდ. ინწობის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას, თელავი–ყვარლის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 440 მ-ზე, ყვარლიდან ჩრდილო-დასავლეთით, 19 კმ-ის დაშორებით. ისტორია ისტორიულად ელისენიც სახელწოდებითაც იყო ცნობილი. 1328 წელს ალექსანდრემ მცხეთის სვეტიცხოველს განუახლა ენისელში მოსახლე „ურია“ და სომეხი ვაჭრების შეწირულება. 1577 წელს ენისელთ მოურავი იყო დავით ჯორჯაძე. 1580 წელს სოფელში მოსახლე სააბრეშუმე გლეხები იესემ სიაოშ სააკაძეს უბოძა. შემდგომ საუკუნეებშიც ენისელი სამეფო-სახასო სოფელი იყო. იგი იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილთან. 1767 წლის საბუთით ერეკლე II-მ ენისელის მოურავ დავითს უწყალობა სვიმონიშვილის მამული გვერდისძირში. 1796 წლის წყალობის წიგნით იულონ ბატონიშვილმა შიო სიდამონიძეს უბოძა მიწა, რომელსაც საზღვრავს ენისელის მოურავის ზვარი. 1801 და 1804 წლების აღწერით ენისელი გრემის გვერდით იხსენიება, XIX საუკუნეში შედიოდა თელავის მაზრის ყვარლის უბანში. ენისელსა და მის მიდამოებში არაერთი არქეოლოგიური და ხუროთმოძღვრული ძეგლია. მათ შორისაა ნასოფლარ შიხიანის აღდგომის ეკლესიის კომპლექსი, ენისელის პირველი და მესამე, ყველაწმინდის, იოანე ნათლისმცემლის, კვირაცხოვლის და კოპალეს ეკლესიები, გრძელი გუბეების და ენისელის სამაროვნები. დემოგრაფია 2024 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1304 ადამიანი. ლიტერატურა გვასალია ჯ., ზაქარაია პ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. ?. სქოლიო