თაბორის ფერისცვალების ეკლესია

თაბორის ფერისცვალების მონასტერი — ქართული მართლმადიდებლური მონასტერი თბილისში, თაბორის ქედზე, მდ. წავკისისწყლის მარჯვენა მხარეს. ამჟამინდელი ეკლესია აგებულია 1995–2001 წლებში (არქიტექტორები გია ცხადაია, ლევან ლომიძე). ისტორიული ეკლესია თაბორის ისტორიულ ეკლესიას ჩვენამდე არ მოუღწევია. მის შესახებ წერილობით წყაროებშიც მწირი ცნობებია შემორჩენილი. პირველად ნახსენებია 1392 წელს შედგენილ საბუთში: „... ტფილისის იქით ლეღვის ხევი, ჩამოვარდება თაბორის ეკლესიის ჩამოსწვრივ წყლისპირამდისინ...“ ის იხსენიება 1429 წლის საქართველოს მეფის ალექსანდრე I-ის გუჯარშიც. აღნიშნულია ვახუშტი ბატონიშვილის 1735 წლის გეგმაზეც (№49, „მთაბორი“). პლატონ იოსელიანის ცნობით: „ციხე თაბორისა ანუ ყორჩი-ყალა ტფილისის სამხრეთით არსებულა და იცავდა ქალაქის სამხრეთ ანუ განჯის კარს. დიდების დროსა იგი ქვის კედლებით იყო შემორაგული, მის ბრტყელ მწვერვალზე კი უფლის ფერისცვალების ეკლესია იყო აშენებული. ერთიცა და მეორეც 1618 წელს შაჰაბას დიდმა ააოხრა. როსტომ მეფის აღდგენილი, ის ნადირშაჰმა დაანგრია, რომელიც ტფილისს 1735 წელს დაეუფლა. 1743 წელს ეს ეკლესია, მისივე ბრძანებით კვლავ ააშენეს. 1759 წელს მეფე ერეკლემ განდევნა იქიდან მასში გამაგრებული აბდულა-ბეგი და იქვე დიდი ზომის ზარბაზნები დააყენა. აღამაჰმად ხანმა ეს სიმაგრეც ააოხრა და დაშლილი ეკლესიის ნაშთებიც. ამ ცხოველ ხატულ მთაზე შენობების არსებობის რაიმე კვალიც არ ჩანს. ასე უჩინარდება თვით ნანგრევებიც!“. თაბორის ეკლესიის ნანგრევებს იხსენიებენ ასევე 1898 წლის „საქართველოს საექსარხოსოს სასულიერო მოამბეში“ და ისტორიკოსი მოსე ჯანაშვილი. თანამედროვე ეკლესია თაბორის მთაზე ფერისცვალების ახალი ეკლესია გუმბათიანი „ნახევრადთავისუფალი ჯვრის“ გეგმის მქონე ნაგებობაა. მისი მშენებლობა საქართველოს საპატრიარქოს დაკვეთითა და არქიტექტორების გია ცხადაიასა და ლევან ლომიძის პროექტით 1995 წელს დაიწყო (საძირკველი აკურთხა კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ 1996 წლის 19 აგვისტოს, ფერისცვალების დღესასწაულზე) და 2001 წელს დასრულდა. 1995 წელს საპატრიარქოს დაკვეთით თაბორის მთაზე დაიწყო ახალი ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესიის მშენებლობა. არქიტექტორები - გია ცხადაია და ლრვან ლომიძე. ახალი, „ნახევრადთავისუფალი ჯვრის“ გეგმის მქონე ტაძრის საძირკველი 1996 წელს ფერისცვალების დღესასწაულზე 19 აგვისტოს აკურთხა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია II-მ. თაბორის მთაზე ახალი ფერისცვალების მამათა მონასტრის მშენებლობა 2001 წელს დამთავრდა. თაბორის სამონასტრო კომპლექსში ფერისცვალების მთავარი ტაძრის გარდა შედის მოსესა და ილიას სახელობის ეკლესია და მოციქულების სახელობის მცირე ეკლესია. მონასტერთან 2005 წელს დაარსდა ნარკოდამოკიდებულ პირთა ფსიქო-სოციალური სარეაბილიტაციო ცენტრი „თაბორი“. ლიტერატურა ქუთათელაძე მ., თბილისის ტაძრები, ტ. I, თბ., 2010. — გვ. 116-119. ბერიძე თ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 415.