Rukhi gaztelua

Rukhi gaztelua (georgieraz: რუხის ციხე; mingrelieraz; რუხიშ ჯიხა) Georgiako Rukhi herrian dagoen gotorleku hondatu bat da. Gotorlekua Dadiani etxeko mingreliar printzeen jabetzakoa zen. Uste batzuen arabera, Kelasuri harresiaren parte da. Kokapena Zugdiditik 7 kilometrora dago gotorlekua, Enguri ibaiaren ertzean. Historia Rukhi gaztelua Genoako garaiko monumentu arkitektoniko bat da, Abkhazia modernoaren lurraldean giltzarri den oinarri italiarretako bat. XIII. mendetik XV.era bitartean eraiki zen, Genoako Errepublikako merkataritza-postuetako bat bezala. Merkataritza-postuak, hasieran, ondasun arruntekin egiten zuen merkataritza bertako biztanleekin, eta, geroago, esklaboen merkataritzaren gune bihurtu zen. Genovarrak, grekoak, armeniarrak, abkhaziarrak gotorlekuan bizi ziren. Gotorlekua Mokviko apezpikutzaren menpe zegoen, 1318an Aita Santuaren oniritzia jaso zuena. Oro har, Leon II.a Dadiani printze mingreliarrak eraiki zuela onartzen da, 1647an. 1661ean Vakhtang V.a errege kartliarrak harrapatu zuen mingreliarren aurkako gerran. 1671n Jean Chardin bidaiari frantsesa pasa zen handik, eta idatzi zuen Migrelian 9 edo 10 gaztelu zeudela, eta horietatik nagusia Rukhirena zela. Chardinek idatzi zuen gotorlekua harrizko murru batez inguratua zegoela, baina mehea eta ahula zela, edozein kanoik zeharka zezakeena. Aldi berean, gotorlekuan kanoi batzuk zeuden, Mingreliako beste inon aurkitzen ez zirenak. Arcangel Lamberti italiarrak lehentxeago hiri gisa deskribatu zuen Rukhi, baina Chardinek ez du hiria aipatzen. 1703an, turkiarrek Itsaso Beltzeko kostaldean ordena berrezartzeko garaia zela erabaki zuten, Batumi eta Poti okupatu zituzten, Rukhira iritsi ziren eta bere gotorlekua suntsitu zuten. Uste da guarnizio bat utzi zutela han, eta gero mingreliarrek berreskuratu egin zutela noizbehinka, eta horrek 1770era arte iraun zuen, errusiar armadak Poti hiriaren aurkako kanpaina egin zuen arte. Badirudi turkiarrek Rukhi utzi zutela une horretan. 1778an (beste iturri batzuen arabera 1780an), gotorlekutik gertu gudu bat izan zen imeretiar-mingreliar armadaren eta abkhaziar armadaren artean. 1795ean, gotorlekutik gertu, turkiar-georgiar bataila bat gertatu zen, Salomon I.a errege imeretiarraren parte hartzearekin. Arkitektura Gazteluak gotorleku bat du iparraldean, eta beheko patio bat, mutur batean dorre bat duena. Haietako batek, ipar-ekialdean, gazteluko kalabozoa irudikatzen zuen. Gazteluaren beheko patioak muinoaren hegoaldeko isurialdea hartzen du. Gotorlekua 10-12 m-ko altuera duen horma batez inguratuta dago, eta goialdeak bidexka militarrak ditu. Sarrera harresian sartutako dorrearen lehen solairuan dago. Hesiaren hego-mendebaldean artilleriako instalazioak zituen beste dorre bat zegoen. Erreferentziak Kanpo estekak