მაჭახელას ხიდი

მაჭახელას ხიდი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაჭახლისპირში. ლითონის კონსტრუქციის ხიდი, რომელიც მდინარეების მაჭახელისწყლისა და ჭოროხის შეერთების ადგილიდან 50 მეტრის დაშორებით მდებარეობს, გადებულია მდინარე მაჭახელისწყალზე. ისტორია ხის ხიდი ჯერ კიდევ 1881 წელს ააშენეს. ეს იყო ხუთი გრძივი მონაკვეთისაგან შემდგარი ხის ხიდი. ამ ხუთი მონაკვეთიდან ოთხი, 1887 წლისთვის თოვლის სიმძიმისა და სიდამპლის შედეგად ჩავარდნილ-ჩაზნექილ იყო, რის გამოც აუცილებელი გახდა ახალი ხიდის მშენებლობა. 1887-1890 წლბის პერიოდში განიხილებოდა რკინის ხიდის მშენებლობა. შვედლერის სისტემის რკინის ხიდი აჭარისწყლის რკინის ხიდთან ერთად ინჟინერმა პასეკმა შეუკვეთა შეუკვეთია როსტოვის თუჯისა და ლითონის საჩამომსხმელო ქარხანას. შესაბამისი ხელშეკრულება 1890 წლის 15 აგვისტოსაა გაფორმებული. ხიდის ლითონის ნაწილებმა 1891 წლის 8 თებერვალს ქალაქ ნოვოროსიისკში გაიარა შესაბამისი ლაბორატორიული შემოწმება-გამოცდა საიდანაც შემდგომ დაშლილი სახით ჩაიტანეს ბათუმში. ხიდის წონა 4800 ფუთს შეადგენდა რკინის ხიდი დაამონტაჟეს და საყრდენი ბურჯების ააშენეს 1891 წელს. რკინის ახალი ხიდის მშენებლობამ მოითხოვა ხიდთან მისასვლელი გზების გაფართოება, რომლის საერთო სიგრძე პროექტის მიხედვით 151,85 გრძივი საჟენით იყო განსაზღვრული. ხიდის სიგრძე 158 ფუტი იყო, მისი ღირებულება 18813 რუბლსა და 09 კაპიკს შეადგენდა. ხიდის სიგრძე ბურჯიდან ბურჯამდე 50 მეტრია, სიფართე 4.5 მეტრი ხოლო სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან 5 მეტრია. ამჟამად ხიდი უფუნქციოა, აყრილია სავალი ნაწილი. გამოიყენება ბეტონის ახალი ხიდი, რომელიც 1990-იან წლებშია აგებული. რესურსები ინტერნეტში კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 41455