Կումուրդոյի մայր տաճար

Կումուրդոյի տաճար (վրաց.՝ კუმურდოს ტაძარი), վրաց ուղղափառ եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի տարածքում՝ Ջավախքի բարձրավանդակում, Ախալքալաք քաղաքից 12 կմ հարավ-արևմուտք։ Համարվում է Ջավախքի հնագույն կրոնական տաճարներից մեկը։ Տաճարի պատերին պահպանված հին վրացական գրով՝ ասոմթավրուլիով գրված արձանագրությունների համաձայն՝ այն կառուցվել է Իոանե եպիսկոպոսիկողմից Աբխազիայի թագավոր Լեոն Գ-ի ժամանակաշրջանում՝ 964 թվականին։ Միջնադարում Կումուրդոյի տաճարը եղել է կարևոր մշակութային, կրթական, ինչպես նաև հոգևոր կենտրոն։ Վերակառուցողական աշխատանքներ տաճարում ընթացել են երկու անգամ։ Առաջին անգամ 1930 թվականին և ապա 1970-1980 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Այնուամենայնիվ տաճարը մնացել է առանց գմբեթի։ 2015 թվականին ընդունվել է տաճարի ամբողջական վերակառուցման նախագիծը։ Ճարտարապետություն Կումուրդոյի տաճարը կառուցված է վրացական ճարտարապետական ոճով։ Կառուցումից հետո այն եղել է գմբեթավոր շինություն։ Այն կառուցվել է քարից և ունեցել է գեղեցիկ փորագրություններ՝ հին վրացական ասոմթավրուլի գրով։ Զոհասեղանների շուրջը գտնվող հատվածը զարդարված է զանգերի, արծիվների, առյուծների և հրեշտակների պատկերներ ունեցող փորագրություններով։ Ներքինից այն զարդարված է միջնադարյան որմնանկարներով։ Յուրահատուկ հետաքրքրություն է վայելում տաճարի ներսում գտնվող Գուրանդուխտ թագուհու դիմապատկերը։ Վերջինս եղել է Վրաստանի թագավոր Բագրատ Գ-ի մայրը։ Արձանագրություններ Մեզ հասել են մի շարք արձանագրությունների տեսքով փորագրություններ քարի վրա, որոնք հաղորդում են ստույգ տեղեկություններ տաճարի հիմնադրման պատմության հետ կապված։ Հայտնի է, որ տաճարը հիմնադրվել է 964 թվականին։ Արձանագրության մեջ նշվում է. «Աստծո օգնությամբ հիմնադրեցի այս եկեղեցին իմ ձեռքերով»։ Նշանավոր է նաև հետևյալ փորագրությունը, որը վկայում է այն մասին, որ այն եղել ժամանակի նշանավոր տաճարներից մեկը։ Ծանոթագրություններ Գրականություն ვალერი სილოგავა, კუმურდოს ტაძრის ეპიგრაფიკა. თბილისი, 1994. Արտաքին հղումներ Կումուրդոյի տաճարի մասին Սամցխե-Ջավախեքիի մշակութային կյանքը Արխիվացված 2012-11-11 Wayback Machine