ზემო ოროზმანი

ზემო ოროზმანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტის ოროზმანის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე). მდებარეობს დმანისის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1270 მ-ზე, დმანისიდან 5 კმ-ში. ისტორია სოფლები — ზემო ოროზმანი და ქვემო ოროზმანი — პირველად მოხსენიებულია დმანისის ხეობის დასახლებებს შორის 1536 წლის ბარათაანთ გაყრის წიგნში, შემდეგ — საყაფლანოს XVII საუკუნის დავთარში და 1721 წლის აღწერაში, ასევე XVIII საუკუნის მიწურულს იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (აქ „ორმოზანის“ სახელითაა) და სხვ. 1721 წლის აღწერით ორივე სოფელში ითვლებოდა 1 მებატონე (ყაფლანიშვილები), 1 მემამულე (დბანელი), 12 გამომღები, 9 ბოგანო, 1 აყრილი და 7 ამოწყვეტილი ყმა. ზემო ოროზმანში შემორჩენილია XII–XIII საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — ერთნავიანი მომცრო ეკლესია. ეკლესია დგას შემაღლებულ კლდეზე. კლდეში გამოკვეთილი დარანიდან ერთი გვირაბი თვით ეკლესიაში ადის, მეორე — მოშორებით, მაღალ მთაზე. ეკლესიის გარშემო, სასაფლაოზე ქართულწარწერიანი საფლავის ქვებია. დემოგრაფია 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 624 ადამიანი. უმრავლესობა ეთნიკურად აზერბაიჯანელია. ლიტერატურა ბერძენიშვილი დ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 348. მუსხელიშვილი ლ., არქეოლოგიური ექსკურსიები მაშავრის ხეობაში, თბ., 1941. სქოლიო