Չոր կամուրջ

Չոր կամուրջ (վրաց.՝ მშრალი ხიდი), Թբիլիսիում գտնվող Կուր գետի նախկին գետաբազուկի վրայով անցնող մեքենաների և հետիոտների համար նախատեսված կամուրջ։ Գետաբազուկն այժմ վերացված է և դարձել է Զվիադ Գամսախուրդիայի փողոցի մի մասը։ Սաարբրյուքենյան կամրջի հետ այն Կուր գետի և հարակից փողոցների վրայով անցնող կամրջային կառույցի մի մասն է, որը Մթածմինդա շրջանից (կամրջի վրա դուրս է գալիս Խիդի փողոցը) տանում է դեպի Չուգուրեթի շրջան, ապա՝ Սաարբրյուքենի հրապարակ։ Կամրջի կողքին գտնվում է հնավաճառների համանուն շուկան։ Թբիլիսիի տեսարժան վայրերից մեկն է։ Անվանում Սկզբում կամուրջը կոչվել է Փոքր Միխայլովյան (քանի որ այն Մեծ Միխայլովյան կամրջի շարունակությունն էր) կամ Վորոնցովյան (կոչվել է Կովկասի փոխարքա Միխայիլ Վորոնցովի անունով): 20-րդ դարի սկզբին այն կոչվում էր Նիկոլաևյան: Խորհրդային ժամանակաշրջանում այն կոչվում էր Կարլ Մարքսի փոքր կամուրջ։ 1933 թվականին կամրջի տակ գտնվող գետի հունը չորացվել է, և նախկին գետի հունի երկայնքով կառուցվել է փողոց, որից հետո կամուրջը սկսել են կոչել Չոր։ Պատմություն Կամուրջը կառուցվել է 1848-1851 թվականներին՝ իտալացի ճարտարապետ Ջովաննի Սկուդիերիի նախագծով։ Փոքր կամուրջը տանում էր դեպի «Մադաթովի կղզի» (կղզին սկզբնապես Օրբելիանի իշխանների սեփականությունն էր, որոնցից 19-րդ դարի կեսերին այն գնել է հայազգի իշխան, ռուսական բանակի գեներալ-լեյտենանտ, 1812 թվականի պատերազմի և Կովկասյան պատերազմի հերոս Վալերիան Մադաթովը, և այդ ժամանակվանից ի վեր թիֆլիսցիները այն անվանում էին «Մադաթովի կղզի», իսկ Փոքր կամուրջը՝ «Մադաթովի կամուրջ»)։ Այս կամուրջը Կուր գետի վրայով անցնող Մեծ Միխայլովյան կամրջի շարունակությունն էր։ 1883 թվականի փետրվարի 25-ին քաղաքում առաջին ձիաքարշ տրամվայի երթուղին անցել է այդ կամրջի վրայով։ 1933 թվականին կամրջի տակ գտնվող գետի հունը չորացվել է, և նախկին գետի հունի երկայնքով կառուցվել է փողոց։ 1962 թվականին կամուրջը վերանորոգվել է ինժեներ Գիորգի Կարցիվաձեի և ճարտարապետներ Շոթա Կավլաշվիլու, Վ. Կուրտիշվիլու և Գ. Մելքաձեի նախագծով։ 1980-ական թվականների վերջին և 1990-ական թվականների սկզբին կամրջի մոտակայքում հայտնվել է հնավաճառների շուկա։ Կառուցվածք Կամուրջը միաթռիչք կամարակապ է։ Թռիչքը ծածկված է 32-մետրանոց կանթաձև կամարով (անհոդակապ կամար)։ Մայթերը տեղադրված են պողպատե բարձակների վրա։ Կամուրջը կառուցված է վրացական հարթ աղյուսից, կամարաղեղները երեսպատված են քարով։ Կամուրջը նախատեսված է տրանսպորտային միջոցների և հետիոտների տեղաշարժի համար։ Մայթերը ճանապարհից բաժանված են երկաթբետոնե շեղաշարվածքով։ Ճաղաշարը մետաղական է, ավարտվում է կամրջակալերի վրա՝ քարե քիվապատով։ Ծանոթագրություններ Գրականություն Пунин А. Л. Архитектурный ансамбль мостов Тбилиси // Сборник трудов ЛИСИ «Исследование экономичности и долговечности мостовых сооружений». — Л., 1975. — № 96. — С. 63—68. Михайловский мост в Тифлисе // Кавказский календарь. — 1857. — С. 511—512. Николаи Л. Ф. Краткие исторические данные о развитии мостового дела в России. — СПб., 1898. — С. 81—82. — 119 с. Маслаковец К. Михайловский мост на реке Куре в Тифлисе // Журнал Главного управления путей сообщения и публичных зданий. — СПб., 1862. — Январь и февраль (№ 1). — С. 1—16.