Տուրիստական արշավ

Տուրիստական արշավ կամ տուրարշավ, զբոսարշավ, գրականության մեջ, այդ թվում՝ մասնագիտացված, հանդիպում է զբոսաշրջություն բառը՝ խմբային կամ անհատական ճանապարհորդություն (նրա մասնավոր դեպքը) նախապես որոշված երթուղով, որը իրականացվում է կրթական, առողջական, սպորտային, հետազոտական կամ այլ նպատակներով, որի գլխավոր առանձնահատկություններից է՝ անկախ ձևից, տեղափոխման ակտիվ եղանակը, սահմանափակ ժամանակը (որպես կանոն՝ մի քանի օրից մինչև 15-20 օր), տեղանքի հաղթահարելի խոչընդոտների թիվը և բարդության մակարդակը։ Ըստ մասնագետների՝ տուրարշավն իր բոլոր ձևերով հանդիսանում է անհատի սոցիալականացման ամենաարդյունավետ միջոցներից մեկը (հատկապես պատանեկան հասակում), ինչպես նաև նպաստում է բնության հետ մարդու անվտանգ փոխազդեցության պատրաստվածությանը։ Դասակարգում Ըստ իրենց նպատակի և խնդիրների տուրարշավները բաժանվում են երկու խմբի՝ ժամանցային և սպորտային։ Ժամանցային տուրարշավն իր հերթին բաժանվում է հետևյալ խմբերի. առողջական-վերականգնողական, որի հիմնական նպատակերն են մասնակիցների լիարժեք հանգիստը և առողջության վերականգնումը ճանաչողական-վերականգնողական, որի հիմնական նպատակները, հանգստից բացի, նաև ճանաչողական, կրթական նպատակներն ու խնդիրներն են սպորտային-վերականգնողական, որտեղ մասնակիցների ակտիվ հանգիստը համակցվում է բնական արգելքների հաղթահարման հետ, բայց այս դեպքում արշավի մասնակիցներն իրենց առջև չեն դնում զուտ սպորտային նպատակներ, հիմնական նպատակն է մասնակիցների սպորտային վարպետության բարելավումը, իսկ գլխավոր առանձնահատուկ գիծը՝ բարդ դասակարգված տեղական արգելքների նպատակաուղղված հաղթահարումն է, որի արդյունքներով մասնակիցներին կարող են շնորհվել մարզական կոչումներ և տիտղոսներ կրթական-վերականգնողական, որի նպատակն է մասնակիցներին սովորեցնել անհրաժեշտ տուրիստական տեխնիկան և նմանատիպ միջոցառումների անցկացման մարտավարությունը։ Անկախ նպատակներից, բոլոր տուրարշավները դասակարգվում են ըստ տեսակի։ Այսպես, օրինակ, Բելոռուսիայում դրանք են՝ քայլարշավը (լեռնագնացություն), դահուկային, ջրային և հեծանվային արշավները։ Ռուսաստանում դասակարգվում է 10 տեսակի՝ քայլարշավ, դահուկային, լեռնային, ջրային, հեծանվային, ավտո-մոտոցիկլային, սպելեոտուրիստական, առագաստանավային, ձիարշավ և նշվածների համակցված տեսակները։ Ժամանցային տուրիստական արշավներ Վերականգնողական արշավականներին, հիմնականում, հատուկ պահանջներ չեն ներկայացվում։ Երթուղու երկարությունը, նրա նպատակները, անցկացման վայրը և տևողության չափը, խմբի կազմը և այլն՝ կազմակերպիչներն ինքնուրույն են որոշում։ Առողջացման արշավների անցկացման վայրի ընտրությունը պայմանավորված է նրանում բնական ժամանցային ռեսուրսների առկայությամբ, այնպիսիք, ինչպիսիք են անտառները, ջրամբարները, գեղեցիկ լանդշաֆտները և այլն, ինչպես նաև՝ նպատակային այցելությունները վերականգնողական-ճանաչողական օբյեկտեր։ Վերականգնողական տուրարշավները սովորաբար անցկացվում են տրանսպորտի լավ հասանելիություն ունեցող վայրերում, ինչպես նաև այն վայրերում, որոնք ունեն համապատասխան ենթակառուցվածքներ՝ ճանապարհներ, արահետներ, ավտոկանգառ կամ ապաստարաններ, որոնք հարմար են գիշերակացի և հանգստի համար, ջրի աղբյուրների և կապի միջոցների և այլն։ Առողջարանային արշավների ամենատարածված տարատեսակներից մեկը «հանգստյան օրվա արշավն է», որը, որպես կանոն, 1-2 օր տևողությամբ է և բնակության վայրի սահմաններում, որոնք նաև սկզբնական տուրիստական նախապատրաստության ամենահայտնի ձևերից են։ Սպորտային տուրիստական արշավներ Ի տարբերություն վերականգնողական արշավների, սպորտային տուրիստական արշավների գլխավոր տարբերակիչ առանձնահատկությունն այն է, որ ներառում է նաև սպորտային բաղադրիչ։ Այդպիսի արշավների անցկացման կանոնները, մասնավորապես Ռուսաստանում, որոշվում են «Մրցումների, տուրիստական սպորտային արշավների անցակացման և սպորտային շրջագայության կազմակերպման կանոններով», Բելոռուսիայում, օրինակ, «Սպորտային զբոսաշրջություն» սպորտի տեսակի կանոններով, որոնց կատարման վերահսկողությունը դրված է տվյալ տեսակի համար լիազորված փորձագիտական Երթուղիների-որակավորման հանձնաժողովի վրա (ռուս.՝ МКК, Маршрутно-квалификационная комиссия): Այդպիսի միջոցառումների կազմակերպման և անցկացման, մասնակիցների և ղեկավարների տարիքի և փորձի, միջոցառումների դասակարգումն ըստ բարդության աստիճանի և այլն որոշվում են միասնական պահանջների կանոններով։ Սպորտային տուրիստական արշավներն իրականացվում են «Երթուղիների-որակավորման հանձնաժողովների» հետ համաձայնեցված երթուղիներով, դրանք էլ համապատասխան մեթոդներով որոշում են երթուղու դժվարության համապատասխանությունը սկզբնապես հայտարարվածի հետ։ Անկախ տեսակից, բոլոր սպորտային տուրիստական արշավները լինում են դասակարգված և ոչ դասակարգված։ Առաջինները, կախված նրանց իրականացման ժամանակից, անցնելիք ճանապարհից, տեղային խոչընդոտների թվից և բարդության դասակարգումից (օրինակ՝ անցումներ, սահանքներ, արգելքներ), բաժանվում են վեց կատեգորիաների. առաջինից, որն ամենահեշտն է, մինչև վեցերորդ, որն ամենաբարդն է։ Չդասակարգված (ռուս.՝ н/к-некатегорированным) կատեգորիային են պատկանում սպորտային տուրիստական արշավները, որոնց բարդությունը, երկարությունը կամ ընթացքը փոքր է չափանմուշայինից, ընդ որում, թույլատրվում է չդասակարգված արշավն անցկացնել դասակարգված N-րդ տարրերի հետ։ Տուրիստական արշավների բարդությունը Ռուսաստանում, մասնավորապես, որոշված է «Տուրիստական երթուղիների միասնական համառուսաստանյան սպորտային դասակարգումով» (ռուս.՝ Единой всероссийской спортивной классификацией туристских маршрутов (ЕВСКТМ)): Այդ փաստաթուղթը որոշում է սպորտային զբոսաշրջության բոլոր տեսակների երթուղիների դասակարգման ընդհանուր սկզբունքները, դրանց կատեգորիզացման մեթոդիկան, սպորտային տուրիստական երթուղիների դասակարգման և չափանմուշային թվարկումը և ըստ տեսակի խոչընդոտների թվարկումը։ Տեղային խոչընդոտների դասակարգված թվարկումները (անցումներ, գագաթներ, քարանձավներ, սահանքներ և այլն) որոշվում են տարբեր դասակարգիչներով՝ ըստ սպորտի տեսակի. Երթուղիների ընդհանուր դասակարգում Տես նաև Բեքփեքինգ Նշումներ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Туристические походы (турпоходы) — организация и проведение УСЛОВИЯ СОРЕВНОВАНИЙ по виду "Туристский поход"