Asir viloyati

Asir viloyati (arabcha: عَسِيرٌ‎‎) - Saudiya Arabistonining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, Asir qabilasi nomi bilan atalgan. Hududi 76,693 km² taxminiy aholisi 2,211,875 kishi (2017). Shimol va gʻarbdan Makka, shimoli-gʻarbdan Al-Baha, shimoli-sharqdan Riyod, janubdan Jazan va janubi-sharqdan Najron viloyatlari bilan oʻralgan. Asir janubda Yamanning Saada gubernatorligi bilan ham chegaradosh. Asir viloyatining markazi – Abxa. Xamis Mushait, Bisha va Barek shaharlari ham viloyat tarkibiga kiradi. Viloyat amiri Turki bin Talal bin Abdul Aziz Al-Saud (2018-yil 27-dekabrda tayinlangan), shahzoda Talal bin Abdulaziz Al-Saudning oʻgʻli. Geografiyasi Asir mintaqasida mamlakatning qolgan qismiga qaraganda koʻproq yogʻingarchilik kuzatiladi. Maʼlumotlar juda kam va ishonchsiz boʻlsa-da, baland togʻlarda oʻrtacha yillik yogʻingarchilik 300 dan 500 millimetrga oʻzgarib turishi taxmin qilinadi. Harorat juda ekstremal, tushda harorat 30 °C (86 °F) dan yuqori boʻladi, ammo ertalab juda sovuq boʻlishi mumkin. Natijada, Saudiya Arabistonining boshqa qismlariga qaraganda, Asirda oʻsimliklar juda koʻp, himoyalangan hududlarda hatto zich ignabargli oʻrmonlar mavjud. Asirda asosan bugʻdoy va mevali ekinlar yetishtiruvchi koʻplab fermerlar yashaydi. Asir milliy bogʻi 1981-yilda tashkil etilgan boʻlib, Qizil dengiz sohilidan gʻarbiy togʻ etaklari orqali Asir togʻlarigacha boʻlgan hududda tashkil etilgan. Demografiyasi Muhofazalari Mintaqa oʻn olti muhofazaga boʻlingan (2010-yilgi aholini roʻyxatga olish bilan): Abha (+366 551) Muhayil (+228 979) An-Namas (+54 119) Billasmar (+34 080) Billahmar (+25 709) Balqarn Bareq (+74 391) Bishah (+205 346) Xamis Mushayt (+512 599) Rijal Alma (+65 406) Zahran al-Janub (+63 119) Tatlit (+59 188) Sarat Abidah (+67 120) Ahad Rifayda (+113 043) Al-Majarda (+103 531) Al-Harajah Tarixi Miloddan avvalgi 25-yilda Aelius Gall oʻz legionlarini Oʻrta yer dengizi va hozirgi Yamandagi Hadramaut oʻrtasidagi savdo yoʻllarini nazorat qilish uchun Misrdan janubga yoʻl oladi. Rimliklar bu yoʻllarni nazorat qilishni xohlashadi, chunki ular pulga muhtoj boʻlganlar va Sabaʼning poytaxti Maʼribni qoʻlga kiritib, oʻsha paytda bebaho tovar boʻlgan tutatqi va boshqa qimmatbaho xushboʻy moddalar savdosini oʻz qoʻliga olish orqali pul yigʻishga umid qilishgan. 1920-yilga kelib, Saudiya Arabistoni asoschisi Ibn Saud yarim orolning katta qismini oʻz hukmronligi ostida birlashtirishga kirishdi. Bu yurish doirasida u oʻzining „Ixvon“ deb nomlanuvchi badaviy jangchilarini Asirni egallash uchun yuboradi va mintaqa hukmdori Hasan Al-Idrisiy ketishga majbur boʻladi. Hasan Yaman hukmdori Imom Yahyodan panoh soʻragan. Oʻshandan beri Asir Saud xonadoni tomonidan nazorat qilinadi, bu vaziyat 1934-yilda Saudiya Arabistoni va Yaman oʻrtasida Toif shartnomasi imzolanishi bilan rasmiylashtirilgan. Oʻshanda ham mintaqa Gʻarbga hali ham nomaʼlum boʻlgan. 1932-yilda yarim orolni kashf etgan va xaritasini tuzgan birinchi yevropaliklardan biri boʻlgan Saint-John Filby Asirga kelgan, ammo 1952-yilgacha oʻz kuzatuvlarini nashr qilmagani uchun bu hudud dunyo xaritasidagi boʻsh nuqtalardan biri boʻlib qolgan. Iqtisodiyoti Tarixan Asir qahva, bugʻdoy, beda, arpa, senna va tutatqi yetishtirish bilan mashhur boʻlgan. Yozda bugʻdoy yetishtiriladi, kunjut esa mintaqaning namchil hududlarida oʻstiriladi. Somondan boʻyra, shlyapa va savat yasashda foydalanilgan. Hududdagi qabilalar somondan chodir toʻqishgan. Rivojlanish loyihasi 2019-yilda Saudiya hukumati Asir mintaqasida infratuzilmani rivojlantirish loyihasini ishga tushirgan. Loyihaga 1 milliard Saudiya rialidan ortiq mablagʻ sarflanishi kutilmoqda. Taqdim etilgan loyihalar sogʻliqni saqlash, transport va kommunal xizmatlarni oʻz ichiga oladi. Gallery Manbalar Havolalar Asir National Park