فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی زاید

فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی زاید (بە عەرەبی: مطار زايد الدولي؛ IATA)، ناسراو بە فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ئەبووزەبی فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەییی سەرەکییە کە خزمەت بە ئەبووزەبی پایتەختی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان دەکات. دووەم قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی ئیماراتە لە دوای فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی دوبەی کە یەکێکە لە قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ناوەندی ھێڵی ئاسمانی ئیتیحاد و ھەروەھا بنکەیەکی کارپێکردنی کۆمپانیای ئایر عەرەبی ئەبووزەبییە. فڕۆکەخانەکە دەکەوێتە ١٦٫٥ nautical mile (٣٠٫٦ km; ١٩٫٠ mi) ڕۆژھەڵاتی ئەبووزەبی، و ڕووبەرێکی ١٥٬٠٠٠ acre (٦٬٠٠٠ ha) دەگرێتەوە. فڕۆکەخانەکە لەلایەن ٢٤ ھێڵی ئاسمانییەوە خزمەت دەکرێت کە بۆ ١٢٨ شوێن دەفڕن. ناوی فڕۆکەخانەکە گۆڕدرا بۆ فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی زاید لە ٩ی شوباتی ٢٠٢٤ لە دوای شێخ زاید بن سوڵتان ئال نەھایان، باوکی دامەزرێنەری میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان و یەکەم سەرۆک. مێژوو ساڵانی پێشوو فڕۆکەخانەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٧٤ وەک بەشێک لە پلانەکانی نوێکردنەوەی حکوومەت بیری لێ کرایەوە. لەو کاتەدا، فڕۆکەخانەی جێبەجێکاریی باتین (کە ئەو کات پێی دەگوترا فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ئەبووزەبی) فڕۆکەخانە نێونەتەوەیییە سەرەکییەکە بوو (سەرەڕای مەیدانی ئاسمانیی ئەبووزەبی). گەیشتن پێی ئەستەم بوو چونکە لەسەر دوورگەی ئەبووزەبی ھەڵکەوتبوو کە تەنھا بە یەک پرد بە وشکانییەوە بەسترابووەوە. ھەروەھا، شارەکە لە گەشەکردندا بوو، ئەمەش وای دەکرد فراوانکردنی فڕۆکەخانەکە قورستر بێت. لە کۆتاییی ١٩٧٠کاندا، شوێنێکی گونجاوتر دۆزرایەوە. بیناسازی لە ساڵی ١٩٧٩ دەستی پێ کرد و فڕۆکەخانەکە لە ٢ی کانوونی دووەمی ١٩٨٢ کرایەوە. گۆڵف ئێر، کە ئەو کات ھێڵێکی ئاسمانیی چوار-نەتەوەیی بوو، فڕۆکەخانەکەی وەک یەکێک لە چوار بنکەکەی ھەڵبژارد. فڕۆکەخانە نوێیەکە تێرمیناڵێکی مانگی دەستکردی بازنەیی (بە پردی گواستنەوە) لەخۆ دەگرت بە پەیوەندییەکی تاکی بۆ تێرمیناڵێکی نیوە بازنەیی. پەرەپێدان لە دوای ٢٠٠٠ەکانەوە لە ساڵی ٢٠٠٣، ئیتیحاد ئەیروەیز لە ڕێگەی مەرسوومێکی شاھانەی سەرۆکی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان خەلیفە بن زاید ئال نەھایان دامەزرا، و بوو بە ھێڵە ئاسمانییە نوێیەکە کە بنکەکەی لە فڕۆکەخانەکەدا بوو. دواتر حکوومەتی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان لە ساڵی ٢٠٠٥ کۆتاییی بە خاوەندارێتی خۆی لە گۆڵف ئێر ھێنا؛ بەڕێوەبەری جێبەجێکاری پێشووی گۆڵف ئێر جەیمس ھۆگان وەک بەڕێوەبەری جێبەجێکاری نوێی ئیتیحاد دەستنیشان کرا. تێرمیناڵی ٢ لە ئەیلوولی ٢٠٠٥ کرایەوە بۆ کەمکردنەوەی فشار لەسەر تێرمیناڵی سەرەکی. تێرمیناڵی ٢ پردی گواستنەوەی نەبوو و پاسی بەکار دەھێنا بۆ گواستنەوەی سەرنشینان لە نێوان فڕۆکە و باڵەخانەی تێرمیناڵەکەدا. دووەم ڕێڕەوی فڕین (ڕێڕەوی 13L/31R) لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ کرایەوە بۆ وەڵامدانەوەی زیادبوونی ھاتوچۆ. تێرمیناڵی ٣ لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ کرایەوە. بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن ئیتیحاد ئەیروەیز بەکار دەھێنرا. تێرمیناڵی ٣ی نوێ، کە دامەزراوەیەکی کاتیی بە بڕی ١ ملیار AED (٢٧٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی) بوو، دیزاین کرابوو بۆ ڕێگەدان بە گەشەی سەرنشینانی فڕۆکەخانەکە پێش کردنەوەی پلان بۆ داڕێژراوی تێرمیناڵی نوێی میدفیڵد لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (کە لە کۆتاییدا لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ کرایەوە). ئەم تێرمیناڵە کە زیاتر لەلایەن ئیتیحاد ئەیروەیز بەکار دەھێنرا، توانای حەوت ملیۆن سەرنشینی ساڵانەی فڕۆکەخانەکەی بۆ ١٢ ملیۆن بەرز کردەوە. ھەروەھا ١٠ دەروازەی نوێی بۆ زیاد کرا، کە دووانیان گونجاو بوون بۆ ئایرباس ئەی٣٨٠. لە ماوەی ساڵانی یەکەمی کارکردنی فڕۆکەخانەکەدا، ھیچ ڕێگەیەک بۆ گەیشتن بە فڕۆکەخانە نەبوو جگە لە ئۆتۆمبێلی تایبەت یان تەکسی. لەگەڵ دروستبوونی تۆڕی پاسی ئەبووزەبی لە کۆتاییی ٢٠٠٠ەکان و ٢٠١٠ەکاندا، خزمەتگوزارییەکانی پاسی شار-بۆ-فڕۆکەخانە ناسێندران. لە کانوونی یەکەمی ٢٠١١، حکوومەتی ئەبووزەبی نامەیەکی نیازی واژوو کرد بۆ دروستکردنی دامەزراوەیەکی پشکنینی پێشوەختەی سنووری ویلایەتە یەکگرتووەکان ھاوشێوەی دامەزراوەکانی گومرگی پشکنینی پێشوەختە لە کەنەدا، ئاروبا، بەرموودا، بەھاما، و ئیرلەند. ئیتیحاد یەکەم گەشتی خۆی بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان لەو دامەزراوەیەوە لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ ئەنجام دا. لە ساڵی ٢٠١١، فڕۆکەخانەکە وەک دووەم باشترین فڕۆکەخانە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست ناسێندرا لە خەڵاتەکانی کوالێتی خزمەتگوزاریی فڕۆکەخانە لەلایەن ئەنجومەنی نێونەتەوەییی فڕۆکەخانەکان. فڕۆکەخانەکە ٣٠یەمین ساڵیادی خۆی لە ساڵی ٢٠١٢ پیرۆز کرد. ڕۆتانا جێت ھێڵێکی ئاسمانیی دیکە بوو کە بنکەکەی لە فڕۆکەخانەکەدا بوو؛ بەڵام، لە ساڵی ٢٠١٧دا ھەموو گەشتەکانی بۆ ماوەیەکی نادیار ڕاگرت. لە ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٨، حووسییەکانی ھاوپەیمانی ئێران لە یەمەن بانگەشەی ئەوەیان کرد کە ھێرشێکی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانیان کردووەتە سەر فڕۆکەخانەکە. میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان پێشتر ڕای گەیاندبوو کە ڕووداوێک ڕووی داوە کە پەیوەندی بە بارھەڵگرێکەوە ھەبووە کە گەشتەکانی پەک نەخستووە و نەبووەتە ھۆی ھیچ دواکەوتنێک. میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان ڕەتی کردەوە ھیچ فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوان گەیشتبێتە میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان و ڕای گەیاند کە فڕۆکەخانەکە وەک ھەمیشە کار دەکات. لە ساڵی ٢٠١٩، «وۆڵ ستریت جۆرناڵ» ڕای گەیاند کە فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی حووسی لە فڕۆکەخانەکەدا تەقیوەتەوە. لە ئایاری ٢٠١٩، کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ئەلمەسیرە کە لەلایەن حووسییەکانەوە بەڕێوە دەبرێت، دیمەنی ئەوەی بڵاو کردەوە کە ئەوان بانگەشەیان دەکرد ھێرش بێت بۆ سەر فڕۆکەخانەکە. دوو بانگەشەی تری ھێرشی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بۆ سەر فڕۆکەخانەکە لەلایەن حووسییەکانەوە ڕایان گەیاند، ھەروەھا دوو ھێرش بۆ سەر فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی دوبەی. لێکۆڵینەوەیەکی بێلینکات گەیشتە ئەو دەرئەنجامەی کە زۆر بعیدە ھێرشێکی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بە سەرکردایەتی حووسییەکان ڕووی دابێت یان گەیشتبێتە ئەبووزەبی یان دوبەی لە تەممووزی ٢٠١٨دا. سەرچاوەکان دەروازەی فڕین