Qatar

Qatar, eyetwa mu buryo bw’ekitiinisa "State of Qatar", n’ensi eri omu bukiira-baate bwa Asia (West Asia). Egumire aha kizinga kya Qatar omuri Arabiya; neetanyisa omutaano gwayo gw’aha nsi n’ensi ya Saudi Arabia omu bukyuru, kandi ebindi bitundu byona bishungwirwe amaizi ga "Persian Gulf". Akakubyara k’amaizi akarikwetwa "Gulf of Bahrain" niko kakabura Qatar n’ensi ya Bahrain. Omugora gw’ensi egi nigwetwa Doha, kandi niho hatuura abantu barengire 80% b’ensi yona. Eitaka ryayo ryona rishagairemu ekyeshamba ekiringaniire kandi ekiri ahansi. Qatar ebeire neetegyerekwa nk’obugabe bw’obuzarwa omu ruganda rwa Thani kuruga Mohammed bin Thani ku yaateire omukono aha ndagaano n’Abangereza omu mwaka gwa 1868. Qatar ekaba eri hansi y’oburinzi bw’Abangereza kuruga 1916 kandi ekatunga obusingye (independence) omu 1971. Omwebembezi w’ahati (Emir) ni Tamim bin Hamad Al Thani, oine obushobozi bwona bw’okukora ebiragiro n’okucwa emanja omu buryo bw’obusingye kuratira aha kiragiro kikuru ky’ensi (Constitution). Niwe ataaho "Prime Minister" n’abaminisita. Akakiiko k’okuhanuura (Shura Council) nikabaasa kuzibira ebiragiro bimwe, kwonka emirundi mingi emirimo yako n’ey’okuhabyara, kandi Emir niwe akataaho abantu bako bona. N’obu haraabe habaireho okutoorana omu mwaka gwa 2021, omu mwaka gwa 2024 bakashazamu eby’okutoorana bagaruka omu buryo bw’okutaaho abantu n’omukono. Omu kutandika kwa 2017, omuhendo gw’abantu mu Qatar gukaba guri amamiriyoni 2.6, n’obu kiraabe ngu abantu 313,000 nibo baabaire bari abazairwa ba Qatar; amamiriyoni 2.3 baabaire bari abakozi abarugire mu mahanga agandi. Edini y’ensi egi n’Obusiraamu. Ensi egi n’emwe aha nsi ezikiriire omu by’obutungi (GDP) omu nsi yona, kandi nekwata omwanya gwa kaana. Qatar neetungwa munonga ahabw’amafuta n’egasi (natural gas) erikutungwa mu miringo emingisiriire munonga omu nsi yona. Omu kyasha eki ekya 21, Qatar eyorekire amaani nka omunywani mukuru w’ensi ya Amerika kandi ekatunga ekitiinisa kingi omu nsi z’Aba-Arabu. Obutungi bwayo bwakuwire mangu ahabw’ebitungwa by’omuitaka, kandi amaani gayo gakayongyerwa kurabira aha mikutu yayo y’amakuru nka Al Jazeera, n’okuha obushagiki emitwe emwe y’abahemu omu bwire bw’obugurusi bwa "Arab Spring". Qatar n’omugwije gw’omukago gwa "Gulf Cooperation Council".