Турку университечĕ

Турку университечĕ (финн. Turun yliopisto шв. Åbo universitet) — Финляндин калăпăшĕпе иккĕмĕш, Хельсинки университечĕ хыççăн, университет. Çĕр-шывăн кăнтăр-анăçĕ енче, Турку хулинче вырнаçнă. 1920 çулта йĕркеленĕ. Коимбр пĕрлешĕвĕ шутне кĕрет. Кун-çулĕ Туркура 1640 çулта никĕсленĕ Або патша академийĕ Финляндири пĕртен-пĕр университет шутланнă. 1827 çулта, Туркуна пĕтернĕ аслă вут-кăвар хыççăн, университета çĕнĕ тĕп хулана — Хельсинкине — куçарнă. 1822 çулта Академире финн халăхĕн паллă ĕçченĕсем — Йохан Снелльман, Элиас Лённрот, Йохан Рунеберг — пуçлаççĕ. 1918 çулта Турку хулинче çĕнĕрен швед чĕлхиллĕ харпăр университетне — Або академийĕ — уçаççĕ. Çакăнпа пĕрлех, халăх кăмăлне тивĕçтерес тĕллевпе, 1920 çулта хулара финн чĕлхиллĕ харпăр Турку университетне й еркелесе янă. Ăна тума пулăшма 22040 çын укçа парса пулăшнă. 1952-1959 çулсенче Аарне Эрви архитекторăн проекчĕпе хулари çĕнĕ университет кампусне Юулиопистонмяки сăртĕнче (малтанхи топонимсем — «Рюссянмяки» финн. Ryssänmäki е «Весилиннанмяки» финн. Vesilinnanmäki) туса лартнă. Çĕнĕ çуртсем — библиотекăсем, лабораторисем, çутçанталăк ăслăхĕсен факультечĕ тата XIX ĕмĕрĕн пуçламăшĕнче тунă администрацин тĕп блокĕ университетăн кивĕ корпусĕнчен тухăç енче вырнаçнă пулнă. 1995 çултанпа университет Коимбр ушкăнĕ пĕрлешĕвне кĕрет. Канцлерсем 1921—1926 — Йохан Даниэльсон-Калмари|fi|J. R. Danielson-Kalmari 1926—1935 — Эмиль Сетяля 1935—1945 — Густав Комппа|fi|Gustaf Komppa 1945—1955 — Йоханнес Гранё|fi|J. G. Granö 1955—1965 — Тойво Олин|fi|T. E. Olin 1965—1970 — Ролф Невалинна|fi|Rolf Nevanlinna 1970—1975 — Тауно Нурмела|fi|Tauno Nurmela 1975—1984 — Каарло Хартиала|fi|Kaarlo Hartiala 1984—1994 — Олави Гранё|fi|Olavi Granö 1994—1997 — Яакко Ноусиайнен|fi|Jaakko Nousiainen 1997—2000 — Кейо Паунио|fi|Keijo Paunio 2000—2003 — Леена Картио|fi|Leena Kartio 2003—2009 — Эеро Вуорио|fi|Eero Vuorio 2010— н/вр — Пекка Пуска|fi|Pekka Puska Ректорсем 1922—1924 — Арттури Вирккунен|fi|Artturi H. Virkkunen 1924—1932 — Вейкко Коскенниеми|fi|V. A. Koskenniemi 1932—1934 — Йоханнес Гранё|fi|J. G. Granö 1934—1945 — Эйнар Юва|fi|Einar W. Juva 1945—1948 — Харри Варис|fi|Harry Waris 1948—1954 — Тойво Олин|fi|T. E. Olin 1954—1960 — Осмо Яарви|fi|Osmo Järvi 1960—1970 — Тауно Нурмела|fi|Tauno Nurmela 1970—1975 — Каарло Хартиала|fi|Kaarlo Hartiala 1975—1981 — Осмо Икола|fi|Osmo Ikola 1981—1987 — Арье Щейнин|fi|Arje Scheinin 1987—1993 — Арне Роуси|fi|Arne Rousi 1994—1997 — Кейо Паунио|fi|Keijo Paunio 1997- [[х/вх — Кейо Виртанен|fi|Keijo Virtanen Вĕренсе тухнă паллă çынсем 1953 — Мауно Койвисто (р.1923), Финлянди президенчĕ 1971 — Тимо Аираксинен (1947), профессор, Хельсинки университечĕн мораль философи кафедрин ертӳçи 1974 — Саули Нийнистё (1948 çур.), финн политикĕ, юрист, парламентарий 1995 — Юсси Туомола (1965 çур.), комикс-ӳнерçи Çавăн пекех пăхăр АБО академийĕ Туорла обсерваторийĕ Каçăсем Турку университечĕ Викиампарта Турку университечĕ (фин.) (акӑлч.) Асăрхавсем