اولی‌هرمه

اولی‌هرمه (فنلاندی: Ylihärmä) یکی از شهرداری‌های پیشین فنلاند است که در ناحیه هارمان‌ما در منطقه اوستروبوتنیای جنوبی و استان غربی فنلاند واقع شده بود. جمعیت این شهرداری در زمان انحلال (پایان سال ۲۰۰۸) ۲٬۹۱۶ نفر و مساحت آن ۱۵۲٫۲۵ کیلومتر مربع بود که از این مقدار، ۰٫۵۵ کیلومتر مربع آن را آب‌ها تشکیل می‌دادند. این شهرداری در سال ۲۰۰۹، با ادغام در شهرداری‌های آلاهرمه، کاوهاوا و کورتس‌یروی، به شهرداری جدید کاوهاوا پیوست و منحل شد. شهرداری‌های همسایه اولی‌هرمه پیش از انحلال شامل آلاهرمه، ایسوکورو، کاوهاوا، لاپوا، ووری-ماکساما و اولیستارو بودند. اولی‌هرمه به عنوان زادگاه یاغیان چاقوکش (puukkojunkkarit) و چاقوهای سنتی هرمه شناخته می‌شود. اولی‌هرمه در دشت‌های حاشیه رود لاپوان‌یوکی واقع شده است، جایی که چشم‌انداز آن تحت تسلط مزارع کشاورزی وسیع و انبارهای کاه است که تا آلاهرمه امتداد می‌یابند. جاده اصلی ۱۹ با امتداد در راستای رودخانه از میان اولی‌هرمه عبور می‌کند. ریشه‌شناسی نام منطقه اولی‌هرمه و آلاهرمه در گذشته با نام‌های ووهیلوئوما (Vuohiluoma)، ناراسلوئوما (Naarasluoma) و بعدها هرمه (Härmä) شناخته می‌شد. در هنگام تقسیم قصبه‌ها، نام‌های اولی‌هرمه (هرمه علیا) و آلاهرمه (هرمه سفلی) رواج یافتند. تاریخچه پیشاتاریخ و پیدایش سکونتگاه نخستین انسان‌ها در عصر حجر به اولی‌هرمه آمدند، اما سکونت دائم در این منطقه تنها در قرن شانزدهم آغاز شد. اولی‌هرمه در ابتدا بخشی از ربعِ بالاییِ قصبه سور-کورو (Suur-Kyrö) و بعداً بخشی از کلیسای مادرِ لاپوا بود. در سال ۱۶۸۳، این منطقه به عنوان نمازخانه تابعه کلیسای لاپوا تأسیس شد، که در آن زمان تمرکز جمعیتی بیشتر در سمت آلاهرمه بود. به لطف تولید قطران، این منطقه در قرن هفدهم به قدری ثروتمند شد که ساکنان آن یک جامعه نمازخانه‌ای مستقل تشکیل دادند که در سال ۱۷۸۶ از هرمه جدا و تحت نظارت لاپوا قرار گرفت. استقلال جامعه کلیسایی (۱۸۱۶–۱۸۶۹) اولی‌هرمه در سال ۱۸۱۶ حقوق مربوط به یک کلیسای مستقل (کاپل) را دریافت کرد و در سال ۱۸۵۹ به یک جامعه کلیسایی مستقل تبدیل شد. با این حال، اولین کشیش اختصاصی اولی‌هرمه تا سال ۱۸۶۹ منصوب نشد. کلیسای اولی‌هرمه که توسط کاپو هاکولا ساخته شده بود، بین سال‌های ۱۷۸۵ تا ۱۷۸۷ بنا گردید. یک برج ناقوس نیز که توسط سی. ال. انگل طراحی شده بود، در سال ۱۸۲۸ به کلیسا اضافه شد. در سال ۱۸۵۲، کشیشانِ پیروِ جنبش بیداری در اوستروبوتنیای جنوبی در خانه کشیشِ کارل گوستاف فون اسن جلسه‌ای برگزار کردند. در این جلسه آن‌ها تصمیم گرفتند که از جنبش بیداری تحت رهبری نیلو کوستا مالمبری فاصله بگیرند. توسعه شهرداری (۱۸۶۸–۲۰۰۹) هرمه منطقه اصلی فعالیت یاغیان چاقوکش بود و یکی از شناخته‌شده‌ترین آن‌ها آنتی رانان‌یروی اهل اولی‌هرمه بود که در نهایت در دهه ۱۸۶۰ توسط آدولف هاگ‌لوندِ کلانتر که به "کلانترِ زشتِ کاوهاوا" معروف بود، به غل و زنجیر کشیده شد. چند سال پس از آزادی، رانان‌یروی در روستای اولی‌لوما با ضربات چاقو به قتل رسید. در طول آخرین سال‌های بزرگ قحطی در ۱۸۶۷–۱۸۶۸، ۲۴۲ نفر از اهالی اولی‌هرمه، یعنی حدود ده درصد از جمعیت این قصبه جان باختند. با وجود مهاجرت‌های گسترده به آمریکا، جمعیت اولی‌هرمه به سرعت رشد کرد. در سال ۱۹۲۰، اولی‌هرمه حدود ۳٬۸۰۰ نفر جمعیت داشت. در طول جنگ داخلی، اولی‌هرمه مانند بقیه اوستروبوتنیای جنوبی از پایگاه‌های پشتیبانی ارتش سفید بود. ژنرال گوستاف مانرهیم اولین ستاد فرماندهی خود را در زمستان ۱۹۱۸ در کلیسای اولی‌هرمه تأسیس کرد. جغرافیا اولی‌هرمه شهرداریِ نسبتاً کوچکی در بخش میانی رودخانه لاپوان‌یوکی بود. از نظر چشم‌انداز، این منطقه متعلق به جلگه‌های اوستروبوتنیای جنوبی است و ارتفاع زمین از سطح دریا در حدود ۴۰ متر متغیر است. به ویژه حاشیه رود لاپوان‌یوکی پست و مسطح است. در سمت غرب رودخانه، دشت‌ها در برخی نقاط توسط تپه‌های کم‌ارتفاعِ پوشیده از جنگل و صخره‌های سنگی قطع می‌شوند. بستر صخره‌ای منطقه عمدتاً از جنس گرانیت است که در دره‌ها توسط لایه‌های ضخیم خاک رس و در مناطق مرتفع‌تر توسط یخ‌رفت‌ها پوشیده شده است. به دلیل شیب کم زمین، رود لاپوان‌یوکی در محدوده اولی‌هرمه بسیار کند جریان دارد و منطقه به شدت مستعد سیلاب است. سهم زمین‌های کشاورزی از کل مساحت شهرداری در اولی‌هرمه بیشتر از سایر شهرداری‌های اوستروبوتنیای جنوبی بود. روستاها هاپویا (Haapoja)، ایکولا (Ikola)، ایلوماکی (Ilomäki)، کانگاس (Kangas)، کسکی‌کونتا (Keskikunta)، کیرکون‌کوله (روستای کلیسایی)، کوسولا (Kosola)، کویالا (Kujala)، پاکا (Pakka)، رانان‌یروی (Rannanjärvi)، سالوما (Salomaa)، تایپاله (Taipale)، وسیلوئوما (Vesiluoma)، اولی‌لوئوما (Yliluoma). حمل و نقل جاده اصلی ۱۹ (پیش از این جاده شماره ۶۷) از یالاسیاروی به اوسیکارلپی، از میان اولی‌هرمه عبور می‌کند. نزدیکترین ایستگاه راه‌آهن، ایستگاه راه‌آهن کاوهاوا در خط راه‌آهن سینه‌یوکی-اولو است. خط راه‌آهن اولی‌هرمه (Ylihärmän rata) به عنوان امتدادِ خط ماسه‌ایِ موسوم به کاوپی، از خط سینه‌یوکی-اولو تا روستای کلیسایی اولی‌هرمه، با کار داوطلبانه اهالی منطقه در سال‌های ۱۹۴۹-۱۹۵۱ ساخته شد. با این حال، ترافیک مسافری در این خط در سال ۱۹۵۳ متوقف شد و در نهایت کل خط پس از توقف ترافیک باری در دهه ۲۰۰۰ برچیده شد. فواصل از اولی‌هرمه کاوهاوا ۱۵ کیلومتر لاپوا ۲۵ کیلومتر سینه‌یوکی ۵۰ کیلومتر اوسیکارلپی ۵۰ کیلومتر واسا ۶۰ کیلومتر فرهنگ نام اولی‌هرمه به یکی از آهنگ‌های گروه موسیقی اوستروبوتنیایی رهوپیکلس (Rehupiikles) به نام "Ylihärmä" از اولین آلبوم آن‌ها یعنی Noiruttu Pohojam'maa (۱۹۹۵) داده شده است. پایه و اساس این آهنگ، ترانه معروف "سان‌فرانسیسکو" اثر اسکات مکنزی است. متن هم‌سرایی (ترجیع‌بند) آن به زبان فنلاندی این‌گونه است: "Jos meinaat mennä Ylihärmään" (اگر قصد رفتن به اولی‌هرمه را داری). رویدادها چندین رویداد بزرگ مذهبیِ مسیحی در اولی‌هرمه برگزار شده است. جشنواره‌های بیداری (Herättäjäjuhlat) سه بار در اولی‌هرمه برگزار شده‌اند: در سال ۱۹۰۸ در کسکی‌کونتا، ۱۹۳۴ و ۱۹۸۲. همچنین جشنواره انجیلی (Evankeliumijuhla) متعلق به جنبش بیداری انجیلی در سال ۱۹۹۵ در اولی‌هرمه برگزار گردید. فرهنگ غذایی در دهه ۱۹۸۰، غذایی به نام پرونالورا (perunaloora) یا همان کاسرول شاه‌ماهی فنلاندی (silakkalaatikko) که با شاه‌ماهی نمک‌سود و ورقه‌های سیب‌زمینی درست می‌شود، به عنوان غذای سنتی هر دو منطقه اولی‌هرمه و آلاهرمه نام‌گذاری شد. دولت و سیاست شورای شهر اولی‌هرمه دارای ۲۱ کرسی بود. در دوره شورایی ۲۰۰۵–۲۰۰۸، اکثریت کرسی‌ها در اختیار حزب مرکز بود. ورزش و تربیت بدنی باشگاه‌های ورزشی اولی‌هرمه: اولی‌هارمان یونکاریت (Ylihärmän Junkkarit) اولی‌هارمان پسیس-یونکاریت (Ylihärmän Pesis-Junkkarit) (ورزش پساپالو) اقتصاد کارفرمایان مستقر در اولی‌هرمه: دیتا تک (Datatech Oy) فیگن (Figen Oy) مرکز تناسب اندام هارما (Härmän kuntokeskus) یونکاری (Junkkari Oy) کاسکه‌آ گروپ (Kaskea Group) ام‌اس‌کی کابینز (MSK Cabins Oy) ام‌اس‌کی گروپ (MSK Group Oy) ام‌اس‌کی پلاست (MSK Plast Oy) پلون گروپ (Pellon Group Oy) ریکا لوی (Reikälevy Oy) در و پنجره اسکالا (Skaala Ikkunat ja Ovet Oy) ساکنان سرشناس یاکو النیوس (۱۹۳۹–۲۰۱۰)، رهبر جنبش بیداری و سردبیر یوهو هاپویا (زاده ۱۹۸۰)، قهرمان فنلاند در بوکس حرفه‌ای سنگین‌وزن کالوی هاپویا (زاده ۱۹۳۲)، بازیگر یاکو ایسوساری (۱۹۵۰–۲۰۱۵)، کارآفرین و مدیر اجرایی، مشاور صنعتی والت‌و یاروی (۱۹۰۶–۱۹۸۷)، بازیکن پساپالو، مدیر سازمان، مشاور کشاورزی تاپیو کورکی (زاده ۱۹۴۷)، کشاورز و مدیر سازمان، مشاور کشاورزی آنتی کوروینن (زاده ۱۹۸۶)، سیاستمدار آرتوری لینونن (۱۸۸۸–۱۹۶۳)، نویسنده ماتی لیناما (۱۹۰۸–۱۹۶۸)، نماینده مجلس لیسا مانسیکاماکی (زاده ۱۹۵۱)، حقوقدان، عضو دیوان عالی هِنا پلتوکانگاس (زاده ۱۹۹۱)، بازیکن پساپالو ایلماری پرالا (۱۸۹۲–۱۹۸۷)، جنگلبان، مشاور جنگلداری رایمو رایالا (زاده ۱۹۴۹)، معلم، استاد دانشگاه آنتی رانان‌یروی (۱۸۲۸–۱۸۸۲)، یاغی چاقوکش پائولا ریسیکو (زاده ۱۹۶۰)، رئیس مجلس، نماینده مجلس ی. اس. سیرن (۱۸۸۹–۱۹۶۱)، معماری که ساختمان پارلمان فنلاند را طراحی کرد یورما اوئیتو (۱۹۲۱–۲۰۰۹)، مدیرکل هیئت گمرک فنلاند هیکی یلیکانگاس (زاده ۱۹۳۷)، تاریخدان منابع Rikkinen, Kalevi & Sihvo, Hannes (1986). Finlandia: Otavan iso maammekirja 7 [فنلاندیا: کتاب بزرگ سرزمین ما (اوتاوا) 7]. Helsinki: Otava. ISBN 951-1-08930-7اوستروبوتنیای جنوبی: نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده) نگهداری یادکرد:پی‌نوشت (رده) پانویس پیوند به بیرون