Utö

Ŝablono:Informkesto insulo/zorgado/Bildo mankasŜablono:Informkesto insulo/zorgado/areo mankas Utö (svede "eksterinsulo") estas la plej suda loĝata insulo de Finnlando. Ĝia loĝantaro estas nur proksimume 40 homoj, sed somere krome estas multaj libertempaj loĝantoj. La insulo estas kontinue loĝata ekde la jaro 1540. Ekde tiu jarcento tie estas lumturistoj kaj naŭtikaj pilotoj. Ekde 1918 tie estas ankaŭ soldatoj. Ĝi situas proksimume 88 km okcidente de urbo Hanko, 88 km orientsude de la ĉefurbo de Alando Mariehamn kaj 90 km sudorientsude de la urbo Turku (Åbo). Utö estas konata pro sia granda lumturo, kiu estas la plej malnova mara lumturo en Finnlando. Ĝi pretiĝis en 1814. Surprizanta estas, ke profesiaj fiŝkaptistoj neniam loĝis en insulo. Ekzistas ankaŭ biblioteko kaj muzeo. En Utö situas ankaŭ butiko Utö Handel (utö vendejo). Laŭ finnlanda oficiala difinado Utö estas ŝtate grava konstruita kultura medio (finne valtakunnallisesti merkittävä rakennettu kulttuuriympäristö). Antaŭe la insulo estis forte svedlingva, sed en la lastaj jarcentoj al la insulo transloĝiĝis finnlingvanoj kaj tial la insulo estas nun forte dulingva. La sama kialo sekularigis ĉi tiun insulon, kie la lutera kredo iam estis profunde enradikiĝinta. Aŭtojn rajtas oni alporti al la insulo nur en esceptaj kazoj. Fine de la 19-a jarcento en Utö loĝis proksimume 150 homoj. Preskaŭ ĉiuj domoj en la insulo estas en postulo de homoj, kiuj familiaj radikoj estas en Utö. Plejo el la aliaj loĝantoj loĝas kiel luantoj. Kiam iu volas transloĝiĝi al la insulo, normale iuj loĝantoj intervjuas tiun personon por ke scii, ĉu tiu persono vere komprenas, kiel malfacile en iuj aferoj estas loĝi en Utö: la vojaĝo per pramo al la ĉeftero daŭras pli ol kvar horojn, pramoj ne funkcias ĉiutage, la insulo ne havas ekzemple, pli altnivelan sanservon ol krizĉambro, kaj do kuracista vizito povas daŭri plurajn tagojn. La sola butiko estas malfermita nur du horojn tage, kaj ĝiaj elektoj ne estas ampleksaj, kaj tial multaj aĵoj devas esti aĉetitaj aliloke, kaj ĉi tiu butikumado povas daŭri plurajn tagojn. La insulo estas el finna vidpunkto vere suda kaj tial la klimato estas pli varma ol en Finnlando tipe, la someroj estas longaj kaj ankaŭ vintre ne normale estas fortaj frostoj, sed vintre estas vere rapidaj ventoj. Sed en Finnlando estas homoj, kiuj sopiras al izolita, senaŭta, komunuma, konservativa loko por loĝi, kiuj translokiĝas al la insulo, kaj tial la populacio de la insulo turniĝis al malrapida kresko. Multaj loĝantoj laboras malproksime. La informkesta mapo dekstre bone montras la limon inter la alanda insularo kaj la resto de finnlandaj insuloj ekster tiu insularo. La limo estas iom arbitra, kaj montras ke ankaŭ krom la alanda insularo estas amaso da finnlandaj insuloj - sed la lokiĝo de la insuleto Utö sur la situomapo klare montras ke tiu insulo jam ne apartenas al Alando, sed al la insuloj de Origina Finnlando iomete pli proksimaj al la kontinento. Utö estas valora insulo por ornitologoj, ĉar la birdaro estas riĉa. Kaj printempe kaj aŭtune tie haltas multe da migraj birdoj. Post la katastrofa pereo de la pasaĝera ŝipo Estonia en la Balta Maro la 28-an de septembro 1994, la sava kampanjo de la finnlanda mararmeo estis kunordigitaj de la insulo. Lernejo Lernejo de Utö estas la plej suda kaj la plej eta lernejo en Finnlando. Ĝi estis fondita kiel svedlingva kansakoulu/folkskola en 1884. La lernejo iĝis peruskoulu/grundskola en 1973 per finnlanda lerneja reformo. La instrulingvo de la lernejo estis ŝanĝita al la finna en 1978. En la lernejo oni povas lerni la ses unuajn jarojn de la naŭjara bazlernejo. Kiam filo aŭ filino de familio en Utö komencigas sepan lernejan jaron, la familio normale transloĝiĝas for. En iuj kazoj estas posible, ke ri transloĝaĝas sole kaj loĝos en hejmo de iu fidata konatula familio. La lernejo estas do malgranda, ke multfoje oni planis nuligi ĝin. Estis tia epoko, kiam ekzistis en la lernejo nur kvar lernantoj, el kiuj du estis infanoj de instruisto en la lernejo. Poste la nombro de la lernejo kreskis, kiam al Utö transloĝiĝis infanfamilioj. En Utö la nuligplanojn oni malapogas vere forte, kiam propra lernejo de la insulo estas do importanta por ke infanfamilioj povas loĝi en Utö. Laŭ nuna decido la lernejo estas konservota do longe, kiam ĝi havas minimume tri lernantojn. La lernejo havas nur unu instruiston. Eksteraj ligiloj Oficiala retejo (finne, svede kaj angle)