ვიტი-ლევუ

ვიტი-ლევუ (ინგლ. Viti Levu) — ფიჯის რესპუბლიკის ყველაზე დიდი კუნძული, რომელიც მდებარეობს ვიტი-ლევუს კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. ვიტი-ლევუზე მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი სუვა, ამ კუნძულზე ცხოვრობს ქვეყნის მოსახლეობის 70 % (დაახლოებით 600 000 ადამიანი). მოსახლეობის დიდი ნაწილი მიეკუთვნება ინდო-ფიჯელებს. ადმინისტრაციულად კუნძული იყოფა ორ ოლქად: დასავლეთის ოლქი და ცენტრალური ოლქი, ეს ოლქები აგრეთვე იყოფიან პროვინციებად. დასახელება ადგილობრივ ენებზე ვიტი-ლევუ — «დიდი კუნძული». ვიტი — «კუნძული», დამახინჯებული სახით ნიშნავს ფიჯის. გეოგრაფია კუნძულის ფართობი შეადგენს 10 388 კმ²-ს, მას მსოფლიოს კუნძულებს შორის ფართობის მიხედვით 75-ე ადგილი უკავია, ხოლო ოკეანეთში მეექვსე. სიგრძე დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ — 146 კმ-ია, ხოლო სიგანე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ — 106 კმ. უახლოესი მატერიკი ავსტრალია მდებარეობს 2700 კმ-ში. ამ კუნძულიდან საზღვაო გზებით ხდება დაკავშირება ავსტრალიასთან და ახალ ზელანდიასთან. კუნძულიდან ჩრდილოეთით მდებარეობს ბლაის ზღვა, მეზობელი კუნძულისგან — ვანუა-ლევუსაგან გამოყოფილია ლატუ-ი-რას სრუტით, სამხრეთით მდებარე მეზობელი მომცრო კუნძულებისგან კანდავუს სრუტით. ვიტი-ლევუდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს პატარა იასავას კუნძულები. კუნძულს აქვს შერეული ვულკანური და კონტინენტური წარმოშობა. ვიტი-ლევუს ტერიტორიის ძირითადი ნაწილი დაბლობებს უკავია, თუმცა ცენტრალურ ნაწილში არის საშუალო სიმაღლის მთები. ვიტი-ლევუს ზედაპირი დაკლაკნილია (გამოწვეულია ძველი ვულკანური ამოფრქვევებით და მიწისძვრებით), ხოლო ცენტრში მდებარეობს მთის ქედი, რომელიც კუნძულს ყოფს ორ თანაბარ ნაწილად. კუნძულის და ამავდროულად მთელი ფიჯის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — ტომანიივის მთა (1324 მეტრი). ფიჯის კუნძულები მოქცეულია სუბეკვატორულ სარტყელში, ამიტომ ამ ტერიტორიაზე კლიმატი რბილია. ყოველწლიური საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 24 — 29 °C-ს. ნალექების რაოდენობა ყოველწლიურად შეადგენს 2000-3000 მმ-ს. სეზონებს შორის ამინდი თითქმის არ იცვლება, მხოლოდ ზამთარია უფრო მშრალი. თვითონ ვიტი-ლევუზე კლიმატი ისეთივეა, როგორიც სხვა კუნძულებზე, კლიმატი განსხვავდება ქარსზედა მხარეს (უფრო ნოტიოა), და ქარსქვედა მხარეს (უფრო მშრალია). კუნძული განიცდის ტროპიკული ციკლონების და ხანძრების ზემოქმედებას. აქ ფლორა და ფაუნა საკმაოდ მრავალფეროვანია. დაბლობი ადგილები, როგორც მთის ქედები, დაფარულია წვიმიანი ტყეებით. კუნძულზე მრავლადაა მანგროს ტყეები.. მხოლოდ ამ კუნძულზე გვხვდება ისეთი ენდემური სახეობები, როგორებიცაა: გიგანტური ულვაშა ხოჭო Xixuthrus heros, პალმა вулеито, წიწვოვანი ხეები Dacrydium nausoriense და Acmopyle sahniana. მოსახლეობა კუნძულზე მდებარეობს ფიჯის რესპუბლიკის დედაქალაქი სუვა. სიდიდით მეორე ქალაქი — ნანდი, აეროპორტით, სუვიდან სამი საათის სავალზეა. ვიტი-ლევუზე ცხოვრობს ინდოეთიდან გადმოსახლებულთა მნიშვნელოვანი დიასპორა. ადმინისტრაციული დაყოფა კუნძულზე მდებარეობს ფიჯის თოთხმეტიდან რვა პროვინცია. მბას, ნანდრონგა-ნავოსას და რას პროვინციები შედიან დასავლეთის ოლქის შემადგენლობაში, ხოლო ნაიტასირის, ნამოსის, რევას, სერუას და ტაილევუს პროვინციები — ცენტრალური ოლქის შემადგენლობაში. ეკონომიკა ვიტი-ლევუს დასავლეთ ნაწილში მოსახლეობას ძირითადად მოყავს შაქრის ლერწამი, ხოლო აღმოსავლეთ ნაწილში მისდევენ რძის მეცხოველეობას. რესურსები ინტერნეტში Li Isotopic Composition of Arc-Related Lavas from Viti Levu, Southern Fiji დაარქივებული 2020-03-19 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) A Sedimentary Structure Southwest Of Viti Levu, Fiji: the Baravi Basin (ინგლისური) Geology Map of Viti Levu დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. სქოლიო