फिजी

फिजी अस्ट्रेलिया महादेश मि रयाको एक देश हो। नामाकरण फिजी द्वीपको मुख्य द्वीप विती लेवुको नामबठे जाणिन्छ रे ये नाउको उच्चारण येको छिमेकी द्वीप टोंगाको निवासी " फिसी "का रूपमाइ गरन्थ्याः जै को कारण येको नाउ फिजी रयाः हो। यूरोपियअनलाई फिजीवासीअनका बारेमाइ सर्वप्रथम कैप्टन कुकको महासागरिय अभियानको बेलामाइ उनका दलको सदस्य रयाः लेखकअनको लेखअन दबठे जानकारी भयो । यो लेखक फिजीवासीहरूसित पहिला पहिला टोंगा द्वीपमा भेटेको थिए। फिजीका मूल निवासीअनको दुर्जेय योद्धा रे क्रूर आदमखोरअनका रूपमाइ वर्णित गरियाः थ्योः साथै उनलाइ प्रशान्त क्षेत्रमाइ श्रेष्ठ पोतअनको निर्माता तर औसत नाविकको रूपमाइ लै दर्शायाइ छ। उनले आफनो घरलाई विती भन्थ्या, तर टोंगाअनले यसलाई फिसी भण्यो रे कैप्टन कुकले जो कि एक विदेशी थ्योः। येको उच्चारण फिजी गर्‍यो रे अब ये द्वीपअनको नाउ येे नाउबठे जाणिन्छ। इतिहास भूगोल राज्यनीति अर्थतन्त्र धर्म जीवनशैली फिजीमाइ नेपाली सन् १८७९ बठे १९१६ सम्म ब्रिटिश उपनिवेशकालमाइ भारतबठे करिब ६० हजार है बढीति श्रमिकअन “गिर्मिटिया” प्रणालीअन्तर्गत फिजी गयाः थ्याः। उनीलाई लिखु खेतीका लागि ल्याइयाः थ्योः। यौ समूहभितरी के नेपाली लै भारतहुँनाइ फिजी पुग्या हनसक्द्या बलियो ऐतिहासिक आधार भेटिन्छ। त्यतिबेला भौत नेपाली रोजगारीका खोजीमाई भारत छिरेका थ्योः रे तथैबठे गिर्मिट प्रणालीमाइ नाउ दर्ता गराइबर फिजी पुग्याः। कसैले सीमा पार गद्दा आफनो नाउ, थर वा पहिचान समेत बदल्ल्या काम लै गर्यो। तबै आजभोल फिजीमाइ रयाः नेपाली मूलका मान्सु “इन्डो–फिजियन” समुदायभितर मिसियाः छन्। शुरुमाइ बसोबास सुभा र नभुवा क्षेत्रमा भयाः घेखिन्छ भण्या पछा उनअन सिगाटोका तिर लै सर्या विशेषतः कावानागासाउ क्षेत्रमाइ, जहाँको भूगोल हिमाली क्षेत्रसित मिल्ल्या भयाहनाले उनलाइ अपनत्व महसुस भयाः बताइन्छ। फिजीमाइ सन् १९७२ सम्म ५ हजार जति नेपाली भयाः अनुमान गरियाः थ्योः। रे, हाल फिजीमाइ नेपाली मूलका गोरखाली १५ हजार छन् कि भण्ण्या अनुमान रयाः छ। सन्दर्भअन भाइराकडिअन दक्षिणी प्रशान्त क्षेत्रको फिजीका नेपालीको दशैँ - बीबीसी नेपाली सेवा