Templo de Diana, Mérida

O chamado Templo de Diana é un templo romano construído no século I na cidade de Augusta Emerita, capital da provincia romana de Lusitania, actual Mérida, España. Construíuse no foro municipal da cidade romana seguindo a configuración habitual dos templos da antigüidade clásica e é o único edificio relixioso romano que se conserva en Mérida nun aceptable estado de conservación. En realidade estaba adicado ao culto imperial, non á deusa Diana, e debeu ser un dos principais templos da cidade, a xulgar pola súa dedicación e o lugar preeminente que ocupaba no espazo urbano. Desde 1993 está declarado Patrimonio da Humanidade como parte do Conxunto arqueolóxico de Mérida. Descrición O chamado templo de Diana estaba situado no que foi o foro central de Mérida, preto da intersección das dúas vías principais da cidade, o cardo e o decumano, cuxa liña segue a actual rúa de Santa Eulalia, e sería un dos edificios monumentais que delimitaban este espazo. Orientada de norte a sur, a súa fachada posterior estaría paralela ao decumano. Dentro do amplo espazo do foro, o templo concibiuse cun recinto de xardín propio, aberto ao foro, a través dun pórtico con pilastras e con dous estanques fronte ás fachadas principais. A estrutura deste templo é semellante á doutros como a Maison Carrée en Nimes ou os templos dedicados a Augusto en Vienne e o Barcelona. A construción rectangular érguese sobre un podio de 3,23 m de altura revestido de perpiaño que está ben recortado e disposto en corda e tizón , que remata cunha cornixa moldurada. Sobre este podio érguese unha columnata da que conserva algo máis da metade das columnas, suficiente para ofrecer unha visión xeral do seu volume orixinal. Trátase dun templo períptero —é dicir, rodeado de columnas— cun pórtico hexástilo —seis columnas na súa fronte— e once columnas nos lados máis grandes. As proporcións da súa planta son de 32 × 18,5 m, mentres que as columnas teñen oito metros de altura. As columnas descansan sobre bases áticas e teñen un fuste estriado. Nos capiteles da orde corintia nalgúns tramos pervive a viga do arquitrabe, cuxa decoración orixinal podemos adiviñar por algúns fragmentos recuperados nas escavacións. Da cuberta orixinal do edificio sobre este arquitrabe non queda rastro, aínda que o descubrimento dalgunhas pezas soltas fai pensar que o frontón triangular tiña un arco de medio punto, hoxe reconstruído e ben visible, semellante ao do Templo de Augustobriga en Talavera la Vieja, Cáceres. Todos os elementos foron de pedra de granito, extraída de diversas canteiras da contorna de Mérida, pero o acabado exterior que hoxe presentan é moi diferente ao orixinal. Cubriríanse con estuco, tal e como se comprobou nalgúns perpiaños onde aínda permanece pegado ao granito, que ocultaba a tosquedade desta rocha e perfilaba con máis refinamento as decoracións das columnas e dos capiteis. Mesmo é posible que o soto estivese tamén cuberto deste xeito, como suxire un fragmento de estuco situado na súa superficie. O interior do templo, a cella, non se pode reconstruír neste momento. Só quedan algúns alicerces internos que permiten albiscar a división deste lugar sagrado por columnas e a ampliación do seu espazo ata o primeiro intercolumnio lateral, polo que na parte frontal existía un pequeno alpendre. Tras a demolición dalgunhas vivendas anexas á edificación romana, comprobouse que a fachada principal estaba no lado sur, onde se descubriu o inicio da escaleira do templo. Como parte do conxunto relixioso, a ambos os dous lados da fachada había dous estanques coas súas respectivas canles. Historia O momento no que realizou este traballo aínda é unha cuestión de consideración. Algúns aspectos formais, como os canons dos capiteis e o desenvolvemento da moldura do podio, ou a utilización dun material como o granito, son características da arquitectura que se desenvolveu ao longo do século I d.C. da etapa de Augusto. Dentro deste amplo período, as últimas conclusións apuntan ao goberno de Tiberio (14-37 d. C.), ao que moi probablemente pertencería unha representación escultórica atopada nas escavacións do templo no século XIX, como un momento de construción de templos. Hai algúns detalles que indican actividade construtiva nel durante a etapa posterior dos Flavios (69-96 dC). No século XVI construíuse na cella, a sala interior do templo, o Palacio do Conde os Corbos, edificio que asegurou en parte a pervivencia da obra romana. Este pazo conta cun portal, fiestras e unha dobre galería de estilo renacentista para cuxa construción se empregaron materiais romanos e visigodos. Detalles decorativos de bo gusto pódense ver en dúas das súas fiestras Mudéxares. En xuño de 2018 inaugurouse un centro de interpretación no pazo dos Corbos, financiado grazas ás achegas dos socios Mecenas, que desenvolve o seu contido arredor da importancia do edificio na época romana e dos seus usos posteriores. Dedicatoria O templo denomínase "de Diana" xa que o historiador local Bernabé Moreno de Vargas identificouno no século XVII. Non obstante, nas escavacións arqueolóxicas realizadas na contorna do edificio atopáronse en diferentes épocas varias imaxes escultóricas que permitiron discernir o sentido do seu culto. A finais do século XIX apareceu a escultura dun emperador da dinastía Xulio-Claudia, probablemente Tiberio ou Claudio. Logo, tamén relacionado coa persoa do emperador, atopouse o «Xenio Augusti», símbolo da deificación do emperador. E este significativo conxunto complétase cun pequeno bronce da Etapa antoniana que representa o Xenio do Senado, representación do carácter divino do Senado romano. Ademais de todos estes achados significativos, hai unha inscrición que alude a un flamen, un sacerdote do culto imperial. Todo leva a pensar que o templo estaba en realidade dedicado ao culto imperial, e como tal no interior venerábanse tanto a imaxe do emperador como a do Senado divinizado, culto que se estendeu. á deusa Roma. A localización deste templo de culto oficial na zona preeminente do foro desta colonia romana e nunha posición elevada confirma o seu propósito. Galería Notas Referencias Véxase tamén Bibliografía Outros artigos Ligazóns externas