San Joan eliza (Tartu)

San Joan eliza (estonieraz: Jaani kirik, alemanez: St. Johanniskirche zu Dorpat) Estoniako Tartu hirian dagoen eliza luteranoa da, arkitektura gotiko baltikoaren adibidea. San Joanes Bataiatzaileari eskainita dago. 1997ko irailaren 16az geroztik, San Joan eliza Estoniako kultur monumentu nazionala da. Historia Tartuko San Joan elizari buruzko informazio dokumentala eskasa da eta, beraz, ez da nahikoa elizaren eraikuntzaren historia berreraikitzeko. Eliza XIV. mendean aipatu zen lehen aldiz. Erregistroen arabera, 1323an, Joan XXII.a aita santuak Berardus Suerwerdina Tartuko katedraleko kalonjea izendatu zuen San Joan elizako apaiz izateko. 1345ean, Johannes Russenbergek bere testamentuan bi marka eman zituen San Joan eliza eraikitzeko. Hala ere, dokumentuek ez digute uzten elizaren garai hartako egoera edo eraikuntza-etapa zehazten. Datu arkeologikoen arabera, eliza eraiki zen lurraldean lehenago egurrezko eraikin bat zegoela ondoriozta daiteke. Hasiera batean, San Joan eliza katolikoa zen, egungo eraikinaren zatirik zaharrena XIV. mendekoa denez. Egungo eraikina baino lehen, beste eliza bat egon da leku berean gutxienez XIII. mendearen lehen erditik. Ikerketa arkeologikoek diete egurrezko eliza bat egon zitekeela leku horretan XII. mendean, eta hau bereziki nabarmena da, kristautze nazionala geroago gertatu baitzen. Adreilu gorriko eraikinak aldaketa handiak izan ditu, batez ere Iparraldeko Gerra Handiaren eta Bigarren Mundu Gerraren ostean. Horrez gain, 1746an eta 1769an kapera barrokoak gehitu ziren. Gaur egun, San Joan eliza Estoniako Eliza Luterano Ebanjelikoari dagokio. 1775ean sute handia gertatu zen Tartun. San Joan elizaren ondoan hasi zen, baina eraikinak ez zuen kalte handirik izan, nahiz eta leihoek su hartu zuten. XIX. mendearen amaieran, elizak lehen hezkuntza ematen zuen. Esate baterako, Amalie Konsa aktoreak han jaso zuen hezkuntza guztia. Bigarren Mundu Gerran, 1944an, sute bat piztu zen San Joan elizan, eta gerra ostean mende erdi baino gehiagoz hondatuta egon zen. 2005ean, zaharberritu ondoren, eliza berriro ireki zen azkenean. 1999az geroztik, San Joan elizak bi kanpai berri ditu. Peetrus eta Paulus izenak dituzte hiriko zaindariak diren San Petri eta San Pauloren omenez. Iruditegia Erreferentziak Kanpo estekak