تالن

تالن (Tallinn) يورپ جي ملڪ ايسٽونيا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اتر ايسٽونيا ۾، بالٽڪ سمنڊ تي فنلينڊ جي نار جي ڪناري تي واقع آهي. تالن جي آبادي لڳ ڀڳ 4,61,000 آهي (2024 تائين) ۽ انتظامي طور تي هارجو ماڪنڊ (ڪائونٽي) ۾ واقع آهي. تالن ايسٽونيا جو مکيه سرڪاري، مالي، صنعتي ۽ ثقافتي مرڪز آهي. اهو ملڪ جي ٻئي نمبر وڏي شهر، تارتو سان 187 ڪلوميٽر (116 ميل) اتر اولهه، جڏهن ته هيلسنڪي، فنلينڊ کان صرف 80 ڪلوميٽر (50 ميل) ڏکڻ، سينٽ پيٽرسبرگ، روس کان 320 ڪلوميٽر (200 ميل) اولهه، ريگا، لاتويا کان 300 ڪلوميٽر (190 ميل) اتر ۽ اسٽاڪهوم، سويڊن کان 380 ڪلوميٽر (240 ميل) اوڀر ۾ واقع آهي. 13ھین صدي عيسويءَ کان وٺي 20ھین صديءَ جي پهرئين اڌ تائين، تالين دنيا جي اڪثر ملڪن ۾ ان جي ٻين تاريخي نالي، ريوال (Reval) سان مشهور هو. تالين کي سال 1248ع ۾ لبيڪ (Lübeck) شهر جا حق مليا؛ تنهن هوندي به، علائقي ۾ انساني آبادي جو ابتدائي ثبوت تقريبا 5,000 سال اڳ جي تاريخن جو آهي. وچين دور جي مقامي آبادي جيڪا هاڻي ٽالن ۽ اتر ايسٽونيا آهي، يورپ جي آخري ”ڪافر“ (Pagan) تهذيبن مان هڪ هئي، جيڪا 13هين صديءَ ۾ پوپ جي منظور ٿيل ليوونين صليبي جنگ جي پٺيان عيسائيت اختيار ڪرڻ لاءِ هئي. ھن جڳھ تي پھريون ریڪارڊ ڪيل دعويٰ ڊنمارڪ طرفان سال 1219ع ۾ ڪنگ ويلڊمار دوم جي اڳواڻي ۾ ھڪڙي ڪامياب حملي کانپوءِ رکي وئي، ان کان پوءِ متبادل اسڪينڊينويائي ۽ ٽيوٽونڪ حڪمرانن جو دور ھو. سمنڊ جي طرف اسٽريٽجڪ مقام جي ڪري، ان جو وچين دور بندرگاهه هڪ اهم واپاري مرڪز بڻجي ويو، خاص طور تي 14ھین کان 16ھین صدي ۾، جڏهن تالن هنسيٽڪ ليگ جي اترين ميمبر شهر جي حيثيت ۾ اهميت ۾ وڌيو. تالن جو پراڻو قصبو يورپ ۾ بهترين محفوظ ڪيل وچين دور جي شهرن مان هڪ آهي ۽ يونيسڪو جي عالمي ورثي واري سائيٽ جي طور تي درج ٿيل آهي. تالن يورپ جي سڀني گاديءَ ۽ وڏن شهرن ۾ في ماڻهون شروع ٿيندڙ ڪمپنين جو سڀ کان وڌيڪ تعداد آهي ۽ ڪيترن ئي بين الاقوامي اعليٰ ٽيڪنالاجي ڪمپنين جو جنم هنڌ آهي، جن ۾ اسڪائپ Skype ۽ وائس Wise شامل آهن. هي شهر يورپي يونين جي آئي ٽي ايجنسي جو هيڊ ڪوارٽر ۽ نيٽو سائبر ڊیفينس سينٽر آف ايڪسيلنس جو گهر آهي. سال 2007ع ۾، تالن کي دنيا جي ٽاپ 10 ڊجيٽل شهرن ۾ شامل ڪيو ويو، ۽ سال 2022ع ۾، تالن کي مٿين 10 "مستقبل جي وچولي انداز جي يورپي شهرن" ۾ شامل ڪيو ويو. حوالا