Пярну

Пя́рну (эст.: Pärnu) — партовы горад на паўднёвым захадзе Эстоніі, цэнтра павета Пярну. Пярну — галоўны порт Эстоніі на ўзбярэжжы Балтыйскага мора. Знаходзіцца на аднайменнай рацэ і Саўзе, на шляху з Рыгі ў Талін. Гісторыя Заснаваны ў 1241 годзе рыцарамі Тэўтонскага ордэна. У 1562 годзе захоплены шведамі, у 1565 годзе на кароткі час быў заняты лівонскімі рыцарамі, у 1575 — захоплены маскоўцамі. Вызвалены мясцовай шляхтай і вялікалітоўскімі войскамі. З 1582 года частка Інфлянтаў як кандамініўма Вялікага Княства Літоўскага і Кароны Польскай. З 1598 годзе парнаўскі ваявода і кашталян ўваходзілі ў сенат Рэчы Паспалітай. У 1600 годзе захоплены шведамі. У 1609 годзе вызвалены вялікалітоўскімі войскамі пад камандаваннем Я. К. Хадкевіча. З 1598 года староства трымаў Леў Сапега, які перапрадаў яго Янушу Кішцы ў 1610 годзе. Падчас войнаў Пярну неаднойчы пераходзіў з рук у рукі пакуль у 1617 годзе амаль на сто гадоў не стаў шведскім. У 1699—1710 гадах у Пярну часова знаходзіўся Тартускі ўніверсітэт. Аднак падчас Вялікай Паўночнай вайны, у 1710 годзе горад быў захоплены маскоўцамі і заставаўся ў складзе Расіі да абвяшчэння незалежнасці Эстоніяй у 1918 годзе. Клімат Клімат Пярну характарызуецца мяккай зімой і дажджлівым, халаднаватым летам. Адносная вільготнасць паветра — 81 % (ад 71 % у маі да 88 % у лістападзе—снежні). Насельніцтва Культура «Эндла» Пярнуская канцэртная зала Пярнуская цэнтральная бібліятэка Пярнускі музей Памятныя мясціны Пярнуская ратуша Віла Амендэ Царква Святой Кацярыны Царква Святой Лізаветы Праабражэнскі сабор Чырвоная вежа Пярнуская гразелячэбніца Гарады-пабрацімы Вааса, Фінляндыя Елгава, Латвія Юрмала, Латвія Шаўляй, Літва Паланга, Літва Оскархамн, Швецыя Сочы, Расія Вялікі Ноўгарад, Расія Драмэн, Нарвегія Портсмут, ЗША Оўшэн-Сіці, ЗША Ялта, Украіна Вядомыя асобы Элізабет Аспэ — эстонская пісьменніца. Арба Валдма — эстонска-сербскі кампазітар. Андрус Веэрпалу — эстонскі лыжнік, двухразовы алімпійскі чэмпіён. Андрус Каласту — кампазітар і дырыжор. Хуга Каха — эстонскі біёлаг. Март Порт — эстонскі архітэктар. Эрыка Салумяэ — эстонская велагоншчыца. Юры Талвет — эстонскі паэт. Юры Там — эстонскі лёгкаатлет. Ээрык-Юхан Труувялі — эстонскі дзяржаўны дзеяч. Март Хельмэ — эстонскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат. Андрэй Ямся — эстонскі вясляр, алімпійскі прызёр. Зноскі Літаратура Пя́рну // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 158. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).\ Спасылкі На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пярну