India

India is een laand in 't zuden van Azië dät op 't Indische subcontinent ligt. Nao China hef 't van alle laanden ter wereld de meeste inwoners, veurbi'j de 1 miljard. India is een schiereilaand dat in 't westen en zuden grèenst an de Indische Oceaan en in 't oosten an de Golf van Bengalen. In 't noorden grèenst 't laand (van west naor oost) an Pakistan, China (Tibet), Nepal, Bhutan, Myanmar en Bangladesh. In 't zuudoosten van India in de Indische Oceaan ligt de eilaandstaot Sri Lanka en in 't zuudwesten ligt de Malediven. 't Schiereilaand wordt ok wel 't Indiase subcontinent enuumd. De grootste stad van India is Mumbai (ok wel Bombay enuumd) en de heufdstad is Niej-Delhi. 't Indische subkontinent woonden de oalde Indusvalleibeschaving en 't was lange ne strèke van historische haandelsroutes en uutgestrekte rieken. 't Wör meestal eziene as n commercieel en cultureel riek gebied. Vier van de greutste wèreldreligies (Hindoeïsme, Boeddhisme, Jaïnisme en Sikhisme) komt hier weg, tärwiel Zoroastrianisme, Christendom en Islam in 't eerste millenium nao Christus kwamen, wat de rieke culturele verscheidenheid metvörmen. 't Laand wör vanaf vrog 18e eeuw geleidelijk annexeerd deur de Britse Oost-Indische Compagnie en vanaf 't midden van de 19e eeuw rechtstreeks bestuurd. India wör onafhaankelijk in 1947 nao een onafhaankelijkheidsstried, dee wör ekenmarkt deur geweldloos verzet, eleidt deur Mahatma Gandhi. De Ekonomie van India is 's wèrelds negende-greutste ekonomie wat Nominaal GDP angiet en vierde-greutste wat koopkracht angiet. Nao markt-erelateerde hervörmings in 1991 is India ene van de snelstgruuiende ekonomies ewörden, en wörd eziene as een nieuw industrialiseerd laand. Daor stiet tegenoaver dat zaken as armoede, ongeletterdheid, korruptie en onvoldoende medische hulp nog aait ne uutdaging bint. 't Laand heeft nucleare waopens, heeft t darde-greutste lèger van de wèreld en stiet op de tiende plaatse wat militaire uutgaves angiet. India is ne federaal konstitusjonele reppubliek wat regierd wörd onder een parlementair systeem wat bestiet uut 28 staoten en zeum unieterritoriën. India hef vrieheid van godsdienst, is meertalig en multi-etnisch. Der lèeft ok veul verschillende wilde diers in een antal bescharmde gebieden en reservaten. Bevolking India is, op de Volksrippebliek China nao, 't laand met 't miest antal inweuners van de wèreld. Bie t begin van de 20e eeuw had India 250 miljoen inweuners. Dat antal is noe verviervoaldigd. Volgens de worldometer had India in 2025 1,469 miljard inweuners. Bevolkingsgroepen India hef n groot antal verschillende volker. In roegweg Noord- en Centraol-India woont de Indo-Ariërs, die a'j kunt kennen deur heur lichtere vel. In 't zuden van India woont de donkerdere Dravidiërs. Dizze groepen verschilt ook wat talen angiet. Daornaost bint dr nog kleindere groepen die zich niet loat indielen bie dizze twie heufdgroepen. Geleuf en 't Kastenstelsel speult ook een belangrieke rolle um iemand's positie in de maotschoppieje te bepaolen. De Deelstaoten van India bint veur n groot diel op taalkundige en volkssoort samenstèeld en de greutere volker hebt daorum allemaol heur eigen dielstaot. Geleuf Uut India stamt verschillende geleum, zo as 't hindoeïsme, boeddhisme en 't sikhisme. Ook de islam hef 'n belangrieke invloed op de Indiase geschiedenisse en India heurt met Indonesië en Pakistan tot de top drie van laanden met 't greutste antal moslims. India hef gin staotsgodsdienst en is officieel 'n sekulier laand. Antal anhangers van de geleum volgens de leste telling van 2001: Onder de aoverige geleum valt onder meer de anhangers van 't zoroastrisme, 't bahá'í-geleuf en 't jeudendom. Der wordt eschat dat der nog ongeveer viefduzend jeuden in India woont, de mieste in en roond Bombay. De Indiase Katholieke Karke hef 160 bisdommen, waorvan 128 Latiense, 6 Syro-Malankaarse en 26 Syro-Malabaarse. Talen In India wordt lokaal veul verschillende talen espreuken. De aoverwègend omvangriekste taalgroepen bint de Indo-Arische talen in Noord- en Centraol-India en de Dravidische talen in Zuud-India. De belangriekste autochtone taal is 't Hindi wat net as het aolde Sanskriet eschrèven wordt in 't Devanagari-schrift en is in veule varianten de moedertaal van um de veertig procèent van de bevolking. 't Hindi is de officiële heufdtaal die deur de federale aoverheid wordt gebruukt. 't Engels, wat baseerd is op 't Oxford-Engels, is 'n geassocieerde extra officiële taal. Dizze speult niet alliene in de wietenschoppelijke en zakelijke contacten in heel India 'n grote rolle, maar wordt deur de federale aoverheid ook gebruukt in zudelijke deelstaoten, waor 't Hindi niet de officiële taal is en ook niet accepteerd wordt. Daornaost erkent de groondwet nog 21 aandere officiële talen, die op dielstaotniveau 'n belangrieke rolle kunt speulen. Lös daorvan hebt de staoten en territoria zelf ook officiële talen in estèeld. Tot slot bint der nog 392 (2005) aandere lèvende talen. Indieling Dielstaoten: Unieterritoria: Andamanen en Nicobaren Chandigarh Dadra en Nagar Haveli Daman en Diu Laccadiven Puducherry Verwiezings