Iglesia ni Cristo

Ang Iglesia ni Cristo (gi-istilo isip Iglesia Ni Cristo; gipamubo nga INC; ; transl. Church of Christ) maoy usa ka bag-ong relihiyosong kalihukang Kristiyano nga gitukod niadtong 1913, ug girehistro ni Felix Manalo niadtong 1914 isip usa ka bugtong relihiyosong korporasyon uban sa Gobyerno Insular sa Pilipinas . Gitan-aw ingon nga usa ka estrikto, awtoritaryan, eksklusibo, sentralisado kaayo, ug apokaliptikong simbahan, ang INC naghulagway sa iyang kaugalingon nga mao ang usa ka tinuod nga simbahan ug ang pagpahiuli sa orihinal nga simbahan nga gitukod ni Jesus, diin ang tanan nga ubang mga simbahang Kristiyano apostatiko. Sumala sa doktrina sa INC, ang opisyal nga pagparehistro sa simbahan sa gobyerno sa Pilipinas niadtong Hulyo 27, 1914, ni Felix Y. Manalo—kinsa gituohan sa mga miyembro nga mao ang katapusang mensahero sa Dios sa Katapusan nga mga Panahon —usa ka buhat sa balaan nga pag-atiman ug katumanan sa tagna sa Bibliya bahin sa pagtukod pag-usab sa orihinal nga simbahan ni Jesus sa Halayong Sidlakan dungan sa pag-abot sa ikapitong selyo nga nagtimaan sa katapusan sa mga adlaw . Sa panahon pagkamatay ni Felix Y. Manalo niadtong 1963, ang INC nahimong usa ka tibuok nasud nga organisasyon nga adunay 1,250 ka lokal nga mga kapilya ug 35 ka katedral . Isip iyang manununod, ang anak ni Manalo, si Eraño Manalo, nangulo sa usa ka kampanya aron mapalambo ug ma-internasyonal ang simbahan hangtod sa iyang kamatayon niadtong Agosto 31, 2009. Ang iyang anak, si Eduardo V. Manalo, mipuli kaniya isip Executive Minister . Ang 2020 Philippine census nagtaho nga 2.8 milyon ang mga sumusunod sa INC, nga naghimo niini nga ikalima (5th) nga pinakadako nga denominasyon sa Pilipinas sunod sa Simbahang Romano Katoliko, Islam, Ebanghelikalismo, ug Protestantismo . Kasaysayan Sa panahon sa kolonyal sa mga Amerikano sa Pilipinas, adunay lain-laing mga kalihukan sa kabanikanhan nga kontra-kolonyal, kasagaran adunay relihiyosong mga tono, ug ang mga misyonaryong Protestante sa Amerika nagpaila sa daghang mga alternatibo sa Simbahang Katoliko, ang nag-unang simbahan atol sa panahon sa kolonyal nga Espanyol . Felix Manalo Si Felix Y. Manalo, natawo niadtong Mayo 10, 1886, isip Felix Ysagun kang Mariano Ysagun y Villanueva ug Bonifacia Manalo y Cruz sa Taguig, Pilipinas, nabunyagan sa Simbahang Katoliko . Apan, ang rekord sa bunyag ni Manalo dili makit-an, kay ang mga rekord sa iyang parokya nagsugod pa lang niadtong Hunyo 1886. Si Manalo nahimong dili kontento sa teolohiyang Katoliko sa iyang pagkatin-edyer. Sa edad nga pito, si Manalo giingon nga mitambong sa mga klase ubos sa usa ka "Maestro Cario" sa Manila. Apan, ang iyang pagtuon nabalda sa Rebolusyong Pilipino niadtong 1896, nga nag-aghat kaniya nga dili na mopadayon sa pormal nga edukasyon, ug midangop na lang sa pagpanguma ug paghimo og kalo. Sumala sa National Historical Commission of the Philippines, ang pagkatukod sa Philippine Independent Church (gitawag usab nga Aglipayan Church), usa sa mga naglungtad nga resulta sa Rebolusyon, mao ang iyang dakong kausaban. Bisan pa niana, si Manalo nagpabilin nga walay interes tungod kay ang mga doktrina niini kasagaran Katoliko, bisan pa niadtong panahona nakita niya ang iyang kaugalingon nga nahiuyon sa kolorumismo, usa ka sinkretismo sa Kristiyano ug animistang mga gituohan nga popular sa mga Pilipino. Niadtong 1904, miapil siya sa Methodist Episcopal Church, misulod sa Methodist Florence Nicholson Seminary, ug nahimong usa ka lay preacher sa Methodist Mission. Gisuhid usab niya ang lainlaing mga denominasyon sa Kristiyano, lakip ang Presbyterian Church (diin siya nagtuon sa Ellinwood Bible School ), Iglesia ni Cristo 1901 (Christian Mission), ug sa katapusan ang Seventh-day Adventist Church niadtong 1911, diin siya nagserbisyo isip usa ka lay preacher. Human masuko sa iyang mga kaubang Adventista tungod sa iyang colorum nga nangagi, ug gibadlong tungod sa iyang pagtakas sa iyang umaabot nga asawa (sila gikasal sa lahi nga simbahan), mibiya si Manalo sa Adventismo niadtong 1913, ug nakig-uban sa iyang mga kauban nga ateyista ug agnostiko . Niadtong Nobyembre 1913, gitago ni Manalo ang iyang kaugalingon uban ang mga literatura sa relihiyon ug wala magamit nga mga notebook sa balay sa usa ka higala sa Pasay, nga nagsugo sa tanan sa balay nga dili siya samokon. Migawas siya gikan sa pagkahimulag tulo ka adlaw ang milabay dala ang iyang bag-ong nakaplagan nga mga doktrina. Si Manalo, uban sa iyang asawa, miadto sa Punta, Santa Ana, Manila, niadtong Nobyembre 1913 ug nagsugod sa pagsangyaw. Nibalik usab siya sa iyang lungsod nga natawhan sa Taguig aron magwali, diin siya gibugalbugalan ug gibato sa iyang mga miting sa pag-ebanghelyo uban sa mga lokal. Sa ulahi, gibunyagan niya ang pipila ka mga kinabig, lakip ang pipila sa iyang mga maglulutos, sa daplin sa Pasig River niadtong Disyembre 25, 1913. Sila ang unang mga miyembro sa simbahan. Sa kadugayan nakadani siya og dugang mga sumusunod. Lakip sa iyang gidapit nga mahimong mga ministro sa iyang bag-ong simbahan mao si Obispo Nicolas Zamora sa IEMELIF, kinsa niadtong panahona nangulo sa usa ka 11,000 ka miyembro nga simbahang Metodista (gibalibaran ni Zamora ang tanyag). Tungod sa kabalaka nga ang iyang pag-ebanghelyo ug pagpalapad sa bag-ong simbahan mahimong ilegal, sa ulahi girehistro ni Manalo ang iyang bag-ong simbahan isip Iglesia ni Kristo (INK; lit. 'Church of Christ' ; Spanish ) niadtong Hulyo 27, 1914, sa Bureau of Commerce isip usa ka korporasyon lamang, uban sa iyang kaugalingon isip unang ehekutibong ministro. Misunod ang pagpalapad samtang ang INC nagsugod sa pagtukod og mga kongregasyon sa mga probinsya niadtong 1916, diin ang Pasig (nga kaniadto naa sa Lalawigan sa Rizal ) adunay duha ka lokal nga natukod. Niadtong Disyembre 25, 1918, dungan sa ikalima (5th) nga anibersaryo sa pagsaulog sa simbahan, si Manalo gi -orden isip ministro sa mosunod nga mga obispo ug pastor: Alejandro Reyes ( IEMELIF ), Victoriano Mariano ( IEMELIF ), Gil Domingo ( Iglesia de los Cristianos Filipinos ), Guillermo Zarco ( Presbyterian Church ), Emiliano Quijano ( Iglesia ni Cristo 1901 ) , Nicolas Fajardo ( Evangelical Church ), Roque Bautista ( Evangelical Church ). Ang unang tulo ka ministro sa INC gi -ordenahan human niadto, niadtong Mayo 1919, nga sila si Justino Casanova ( pangulo ng lupon ), Federico Inocencio ( kagawad ng lupon ), ug Teodoro Santiago ( kalihim ng lupon ). Sa wala pa mobiya paingon sa Estados Unidos niadtong Agosto 1919, mibisita siya sa mga kongregasyon sa INC ug gibilin ang bag-ong gi-ordenahan nga mga ministro nga maoy modumala sa simbahan hangtod sa iyang pagbalik sa Pilipinas niadtong 1921. Kaduha miadto si Manalo sa Estados Unidos aron magtuon og relihiyon sa mga eskwelahan nga gidumala sa mga Protestante, una niadtong 1919, ug sa ulahi niadtong 1938. Ang mga unang miyembro sa simbahan giingon nga kadaghanan wala’y edukasyon, dili makamaong mobasa ug mosulat, ug gikan sa ubos nga sosyoekonomikong mga klase, lakip na ang mga ministro. In response to the separation of congregations led by INC ministers Teofilo Ora, Januario Ponce, and Basilio Santiago, which schism severely divided the emerging church primarily in the provinces such as Bulacan and Nueva Ecija, Manalo's title as the Sugo (transl. Messenger) was introduced to church doctrine in 1922, after interpreting that Manalo is the "angel from the East" mentioned in Revelation 7:2. Ora and the ministers who went with him clashed with Manalo in terms of doctrine, such as the decreasing relevance of Jesus Christ in the INC preaching (paksa), and how the church was run, particularly in light of reported abuses and immorality. Other changes by this time included the eventual rejection of cassock (sutana) as clothing for ministers. Manalo's authority over the church was so pervasive that outsiders termed the church as the Iglesia ni Manalo (transl. Church of Manalo) and its adherents "Manalistas" for their "fanatical" obedience to the church administration. By 1924, INC had about 3,000 to 5,000 adherents in 43 or 45 congregations in Manila and six nearby provinces. Church growth, however, came with more troubles. In 1928, INC Minister Nicolas Perez of Bulacan led another significant split across church ranks. Perez protested against abuses of the church, the changing doctrine on vices and jewelry, and the controlling nature of the church administration that discourages open-mindedness and critical thinking among its members. According to Teodoro Santiago, the third INC Minister to be ordained in the church, Manalo began to openly reject the deity of Christ around the year 1932, but still maintained that Jesus is Lord (Panginoong Hesukristo). By 1936, INC had 85,000 members. This figure grew to 200,000 by 1954. A Cebu congregation was built in 1937—the first to be established outside of Luzon, and the first in the Visayas. By 1938, Manalo threatened the INC brethren that he would leave the church and start anew, prompting a circular issued by Teodoro Santiago to submit their respective explanations (salaysay) to keep the church united. During World War II, Manalo was offered by the Japanese to lead the all-Filipino Evangelical Church of the Philippines (福音教会). His refusal led to Japanese suspicion and surveillance, to the point that Manalo acceded to the Japanese demand to have Prudencio Vasquez, division minister of Nueva Ecija and later of Bicol, as the Executive Minister of the Iglesia ni Cristo. This was formalized through a circular issued on June 29, 1942. Manalo resumed being the Executive Minister after the war. The first mission to Mindanao was commissioned in 1946. On March 15, 1948, the church was formally reconstituted through amendments to its Articles of Incorporation as the Iglesia Ni Cristo (INC), with a twofold name (Iglesia Ni Cristo and Church of Christ) used in English-speaking countries. Meanwhile, its first concrete chapel was built in Sampaloc, Manila also in 1948. Adherents fleeing for the provinces away from Manila, where the Japanese forces were concentrated during World War II, were used for evangelization. By 1950, Manalo himself claimed that the INC had 2 million members. The 1960 Census in the Philippines, however, showed adherents totaling to 270,104. By 1955, the overall educational attainment of INC members had also improved, with an estimated 35 percent of its total membership being considered literate. This, however, is lower than the national literacy rate of 75 percent in the same year. As Manalo's health began to fail in the 1950s, his son Eraño began taking leadership of the church. Manalo died on April 12, 1963.