แม่น้ำเอ็กซ์

แม่น้ำเอ็กซ์ (อังกฤษ: River Exe, EKS) เป็นแม่น้ำในภาคตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศอังกฤษ มีต้นน้ำอยู่ที่เอ็กซ์เฮด (Exe Head) ใกล้กับหมู่บ้านไซมอนส์บาธ (Simonsbath) ในเทศมณฑลซัมเมอร์เซต ห่างจากช่องแคบบริสตอลที่อยู่ทางทิศเหนือประมาณ 8.4 กิโลเมตร แต่ไหลลงไปทางทิศใต้ โดยความยาวส่วนใหญ่ของแม่น้ำเอ็กซ์อยู่ในเทศมณฑลเดวอน แม่น้ำเอ็กซ์มีความยาว 96 กิโลเมตร และไหลลงช่องแคบอังกฤษที่ปากแม่น้ำเอ็กซ์บนชายฝั่งด้านใต้ของเดวอน สะพานที่อยู่ใกล้ปลายน้ำที่สุดเคยอยู่ที่นครเอ็กซิเตอร์ ซึ่งเป็นชุมชนขนาดใหญ่ที่สุดริมแม่น้ำนี้ แต่ในปัจจุบัน มอเตอร์เวย์ M5 ตัดผ่านทางใต้ของเดวอน และข้ามแม่น้ำเอ็กซ์ถัดลงไปทางใต้ 3 กิโลเมตรจากตัวเมือง ลักษณะทั่วไป ชื่อแม่น้ำมีที่มาจากคำว่า *Iska ซึ่งเป็นรากศัพท์ในภาษาบริตโตนิกดั้งเดิมหมายถึง "น้ำ" หรือ "ที่ที่มีปลาอาศัย" ซึ่งเป็นรากศัพท์ร่วมกับคำว่า pysg ในภาษาเวลส์ซึ่งเป็นรูปพหูพจน์ของปลา คำเดียวกันนี้ยังเป็นที่มาของชื่อแม่น้ำอีกหลายสายเช่นแม่น้ำแอกซ์ (River Axe) และแม่น้ำเอสก์ (River Esk) ในอังกฤษ และแม่น้ำอัสก์ (River Usk) ในเวลส์ เป็นต้น ชื่อแม่น้ำนี้เป็นที่มาของชื่อนครเอ็กซิเตอร์ ("ป้อมบนแม่น้ำเอ็กซ์") และชุมชนอื่น ๆ ที่ตั้งอยู่ใกล้เคียง รวมทั้งหมู่บ้านเอ็กซ์บริดจ์ (Exebridge) ซึ่งเป็นจุดที่แม่น้ำบาร์ล (River Barle) ไหลมาบรรจบ เมืองชายฝั่งสองเมืองตั้งอยู่คนละฟากของปากแม่น้ำเอ็กซ์ โดยเมืองเอ็กซ์มัท (Exmouth) ตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออก และเมืองดอว์ลิชวอร์เรน (Dawlish Warren) ตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันตก โดยมีสันดอนทรายเชื่อมระหว่างสองเมืองทอดขวางปากแม่น้ำ แม่น้ำสายนี้ส่งผลทำให้เอ็กซิเตอร์เจริญก้าวหน้าขึ้นอย่างมากในยุคกลาง อุตสาหกรรมในเอ็กซิเตอร์เริ่มมีขึ้นในบริเวณเกาะเอ็กซ์ ซึ่งสร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 10 จากการขุดคลองส่งน้ำเข้าไปในบริเวณหาดทรายและที่ลุ่มริมแม่น้ำ ก่อนที่เกาะเอ็กซ์จะกลายเป็นที่ตั้งของโรงงานผลิตกระดาษและสิ่งทอโดยใช้พลังงานจากน้ำ ในคริสต์ศตวรรษที่ 13 อิซาเบล เด ฟอร์ซ เคาน์เตสที่ 8 แห่งเดวอนได้สั่งให้สร้างฝายกั้นแม่น้ำในนครเอ็กซิเตอร์ ฝายดังกล่าวต่อมาจึงมีชื่อเรียกว่าเคาน์เตสแวร์ (Countess Wear) อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันเคาน์เตสแวร์ได้กลายเป็นชื่อชุมชนหนึ่งในนครเอ็กซิเตอร์ ส่วนฝายแห่งใหม่ได้แก่ทรูส์แวร์ (Trews Weir) สร้างย้อนขึ้นไปทางต้นน้ำจากเคาน์เตสแวร์เดิม 2 กิโลเมตร คลองเอ็กซิเตอร์ถูกขุดขึ้นเพื่อเป็นทางเลี่ยงให้เรือสามารถเดินทางเข้ามาในตัวเมืองได้ เนื่องจากปากแม่น้ำกว้าง ช่วงน้ำขึ้นผู้คนจึงนิยมเล่นกีฬาทางน้ำโดยเฉพาะเรือใบ วินด์เซิร์ฟ และสกีน้ำในบริเวณปากแม่น้ำ ทั้งสองฝั่งของบริเวณปากแม่น้ำมีทางรถไฟตัดผ่าน โดยฝั่งตะวันออกมีทางรถไฟสายอาโวเซ็ตจากเอ็กซิเตอร์ไปยังเอ็กซ์มัท และฝั่งตะวันตกมีทางรถไฟสายหลักเซาท์เดวอน โดยสายหลักเซาท์เดวอนตัดเลียบชายฝั่งทะเล และช่วงระหว่างพาวเดอรัม (Powderham) และดอว์ลิชวอร์เรนนั้นตัดผ่านแนวกำแพงกันคลื่น นอกจากนี้ยังมีเรือโดยสารข้ามฟากระหว่างเอ็กซ์มัทและสตาร์ครอสในช่วงฤดูร้อน เชื่อมระหว่างเอ็กซ์มัทและสถานีรถไฟสตาร์ครอสที่อยู่ในสายหลักเซาท์เดวอน บริเวณปากแม่น้ำเอ็กซ์ยังเป็นแหล่งอาหารสำหรับนกอพยพในช่วงฤดูหนาว ทำให้ดอว์ลิชวอร์เรนเป็นที่นิยมสำหรับนักดูนก นอกจากนี้แม่น้ำเอ็กซ์ยังมีปลาเทราต์สีน้ำตาลและปลาชนิดอื่น ๆ ชุกชุม อ้างอิง แหล่งข้อมูลอื่น RSPB reserves: Exminster & Powderham Marshes Dawlish Warren Nature Reserve