Փիթ Ռիվերսի թանգարան

Փիթ Ռիվերսի թանգարան (անգլ.՝ Pitt Rivers Museum), թանգարան, որը Անգլիայի Օքսֆորդի համալսարանի մասն է կազմում։ Թանգարանում ցուցադրվում են հնագիտական և մարդաբանական հավաքածուներ։ Թանգարանը գտնվում է Օքսֆորդի համալսարանի Բնության պատմության թանգարանի կողքին և մուտքը հնարավոր է միայն այդ շենքով։ Թանգարանը 1884 թվականին հիմնադրել է Օգաստուս Փիթ Ռիվերսը, որն իր անձնական հավաքածուն նվիրաբերել է Օքսֆորդի համալսարանին: Նա խնդրել է, որ համալսարանը վարձի մարդաբանության մշտական դասախոս: Արդյունքում, Էդվարդ Բարնեթ Թայլորը 1885 թվականին դարձել է Մեծ Բրիտանիայի մարդաբանության առաջին դասախոսը: Նույնիսկ այսօր թանգարանի աշխատակիցները համալսարանում դասավանդում են հնագիտություն և մարդաբանություն: Թանգարանի առաջին վարիչը Հենրի Բալֆուրն է եղել: Նվիրատվության մեկ այլ պայմանն այն է եղել, որ հավաքածուն պետք է պահվեր միայն այդ նպատակով օգտագործվող հատուկ շենքում: Հավաքածուի համար տարածք կառուցելու նպատակով համալսարանը վարձել է Թոմաս Մենլի Դինին, որի հայրն օգնել էր նախագծել Բնության պատմության թանգարանի սկզբնական շենքը: Դինը ստեղծել է կից միացված շենք գլխավոր թանգարանի հետևում: Շինարարությունը սկսվել է 1885 թվականին և ավարտվել 1886 թվականին: Թանգարանի սկզբնական հավաքածուն կազմված է եղել մոտ 22․000 թանգարանային նմուշից։ Այսօր այն ներառում է ավելի քան 600․000 նմուշ, այդ թվում՝ բազմաթիվ կարևոր լուսանկարներ։ Գրեթե ամեն ինչ նվիրաբերվել է գաղութային պաշտոնյաների, ճանապարհորդների, գիտնականների և միսիոներների կողմից։ Կառուցվածք Թանգարանի գլխավոր ցուցասրահը մեծ ուղղանկյուն սյունաշար սենյակ է։ Այն ունի երկու վերին հարկ (մերձահարկ) և բարձր կամարակապ առաստաղ։ Տարածքը լի է ապակեպատ պահարաններով և բազմաթիվ ցուցանմուշներով։ Թանգարանի հավաքածուն դասավորված է ըստ առարկաների օգտագործման եղանակի, այլ ոչ թե դրանց տարիքի կամ ծագման վայրի։ Այնտեղ ներկայացված են նույն տեսակի գործիքի կամ իրի բազմաթիվ օրինակներ՝ ժամանակի և տարածաշրջանների միջև տարբերություններով։ Այս յուրահատուկ ոճի հեղինակը Փիթ Ռիվերսն է. նա ցանկացել է, որ ցուցադրությունների միջոցով երևան, թե ինչպես են զարգացել դիզայնը և մշակույթները՝ պարզից մինչև բարդ։ Չնայած Փիթ Ռիվերսի մշակութային էվոլյուցիայի գաղափարը այլևս չի օգտագործվում ժամանակակից թանգարանային ցուցադրություններում, թանգարանը դեռևս պահպանում է նրա սկզբնական դասավորությունը։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ նվիրատվության պայմանագրում ասվում է, որ ցանկացած փոփոխություն պետք է հարգի Օգաստուս Փիթ Ռիվերսի կողմից ստեղծված սկզբունքը։ Թանգարանն ունի հսկայական հավաքածու, ուստի ցուցադրվող իրերը ժամանակ առ ժամանակ փոխվում են։ Այն փակ է եղել 2020 թվականի մարտից մինչև սեպտեմբեր՝ COVID-19 համավարակի պատճառով։ Այդ ընթացքում թանգարանը որոշել է ցուցադրությունից հեռացնել չորացած գլուխները և մարդկային այլ մնացորդներ։ Տնօրենը բացատրել է, որ ցանցաների (չորացած գլուխներ) ցուցադրումը աջակցում է ռասիստական և կարծրատիպային գաղափարներին, որոնք հակասում են թանգարանի արժեքներին։ Այս իրերը ցուցադրվել են 1940-ական թվականներից ի վեր։ Հայդայի տոտեմի սյուն Թանգարանի ամենամեծ ցուցանմուշը Հայդայի տոտեմի սյունն է՝ 11,36 մետր բարձրությամբ։ Այն սկզբնապես կանգնած է եղել Star House-ի առջև՝ Հին Մասեթ գյուղում (Հայդա անվանումը՝ Ուտևաս), որը գտնվել է Բրիտանական Կոլումբիայի Գրեհեմ կղզում, Կանադա։ Star House-ը պատկանել է առաջնորդ Անետլասին (մոտ 1816–1893) և, հավանաբար, կառուցվել է 1882 թվականին։ Սյունը գնել է Էդվարդ Բարնեթ Թայլորը և թանգարան բերել 1901 թվականին։ Պատկերասրահ Ընդարձակում Չնայած թանգարանը չափազանց լեփ-լեցուն է եղել, 1960-ականներին նոր շենք կառուցելու ծրագրերը երբեք չեն ավարտվելէջ 41: 1964 թվականին համալսարանը ցանկացել է ընդլայնել գիտական տարածքը և թանգարանը տեղափոխել Banbury Road-ի վրա գտնվող ավելի մեծ տարածքէջ 41: Նրանք առաջարկել են կլոր թանգարան, որը կզբաղեցներ ավելի մեծ տարածք, քան Շելդոնյան թատրոնը, Քլարենդոն շենքը և Բոդլեյան գրադարանը միասին վերցրածէջ 41։ Նոր թանգարանի գաղափարին մեծապես աջակցել է թանգարանի վարիչ Բեռնարդ Ֆագը։ Ֆագի և համալսարանի թանգարանների կոմիտեի համառ լոբբինգից հետո նախագիծը հաստատվել է 1966 թվականի փետրվարինէջ 41։ Համալսարանը համաձայնել է Banbury Road-ի տարածքը պահել երեք տարով, մինչև ֆինանսավորումը կազմակերպվերէջ 43։ Քննարկվել են մի քանի ճարտարապետների առաջարկներ, այդ թվում՝ Լեսլի Մարտինի, Փաուելի և Մոյայի, ինչպես նաև Պիեռ Լուիջի Ներվինի։ Ընտրվել է Ներվին, և Օքսֆորդի քաղաքային խորհուրդը հաստատել է նախագծերը փակ քվեարկությամբ՝ 32-ից 29 ձայնովէջ 43։ Նոր թանգարանի կառուցման համար անհրաժեշտ է եղել 4,5 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ և 2,25 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ՝ որպես ոչ առևտրային կազմակերպության նպատակային կապիտալէջ 43։ 1968 թվականի մայիսին թանգարանի վարիչ Բեռնարդ Ֆագը կաթված է ստացել և մնացել հիվանդանոցում մինչև ուսումնական տարվա ավարտը։ Սա դժվարացրել է նրա համար դրամահավաքին օգնելու գործընթացըէջ 46։ 1970 թվականին արշավը կորցրել է իր թափը, դրամահավաքի կոմիտեն լուծարվել է, իսկ սեպտեմբերին համալսարանը հայտարարել է, որ նախագիծը կչեղարկվիէջ 46։ 2004 թվականին թանգարանը Անգլիայի բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման խորհրդից (HEFCE) ստացել է 3,7 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ՝ թանգարանի կողքին նոր մասնաշենք կառուցելու համար։ Շենքի կառուցումն ավարտվել է 2007 թվականին, ինչի արդյունքում թանգարանի ակադեմիական անձնակազմը վերադարձել է և ավելացրել լաբորատորիա՝ նմուշների պահպանման համար։ Ընդլայնման երկրորդ փուլը սկսվել է 2008 թվականի հուլիսի 7-ին, և թանգարանը փակվել է շինարարության ընթացքում։ Այն վերաբացվել է 2009 թվականի մայիսի 1-ին։ 1960-ականների պատկերասրահը հեռացվել է, ինչը թույլ է տվել այցելուներին կրկին հստակ տեսնել տոտեմի սյունը։ Թանգարանի սկզբնական ցուցափեղկերը դրվել են շենքի առջևի մասում։ Վերևի հարկում թողնված տարածքը օգտագործվել է Քլոր Դաֆիլդի կրթական կենտրոնը ստեղծելու համար։ Կառուցվել է նոր մուտքի հարթակ, որպեսզի այցելուները կարողանային անմիջապես մտնել Բնության պատմության թանգարան։ Սա հեշտացրել է մուտքը անվասայլակ օգտագործողների և մանկասայլակներով ծնողների համար։ Խանութը և ընդունարանները տեղափոխվել են այս նոր մուտքի մոտ, և ավելացվել է շրջակա միջավայրի վերահսկողության համակարգ։ Multaka 2019 թվականին թանգարանը միացել է Գերմանիայի, Իտալիայի, Հունաստանի և Շվեյցարիայի վեց այլ թանգարանների հետ՝ ստեղծելով Multaka ցանցը: Սա միջմշակութային թանգարանային նախագիծ է, որն առաջարկում է անվճար էքսկուրսիաներ փախստականների և միգրանտների համար, որոնք վարում են ծրագրի համար պատրաստված արաբախոս ուղեկցորդները: Էքսկուրսիաները կենտրոնանում են մշակութային նմուշների պատմության և ծագման վրա և հրավիրում են այցելուներին կիսվելու սեփական տեսակետներով և պատմություններով իրենց մշակութային ժառանգության մասին։ Մրցանակներ 2005 թվականին Փիթ Ռիվերսի թանգարանը և Օքսֆորդի համալսարանի Բնության պատմության թանգարանը արժանացել են The Guardian-ի Family Friendly Museum մրցանակին: 2019 թվականին Փիթ Ռիվերսի թանգարանն ընդգրկվել է Art Fund-ի «Տարվա թանգարան» մրցանակի եզրափակիչ փուլում։ Գաղութային ժառանգություն Վերջին տարիներին Փիթ Ռիվերսի թանգարանը ճանաչվել է ապագաղութային աշխատանքների առաջատար։ Ավելի մանրամասն տեղեկություններ կարող եք գտնել թանգարանի պաշտոնական կայքում: 2020 թվականի սեպտեմբերին թանգարանը հայտարարել է իր ցուցադրություններում կարևոր փոփոխությունների մասին։ Այն հեռացրել է մարդկային մնացորդները, այդ թվում՝ 1940-ական թվականներից ցուցադրված չորացած գլուխները։ Ավելացվել է նոր ներածական ցուցափեղկ՝ այցելուներին օգնելու մտածել թանգարանի գաղութային պատմության մասին։ Թանգարանը հայտարարել է, որ չորացած գլուխների ցուցադրությունը խրախուսում է ռասիստական և կարծրատիպային գաղափարները, որոնք չեն համապատասխանում իրենց այսօրվա արժեքներին։ Այն նաև նախատեսում է թարմացնել պիտակները՝ ներառելով արվեստագետների և բնիկ առաջնորդների պատմած պատմությունները։ Իր ապագաղութային աշխատանքի շրջանակներում թանգարանը հանդիպումներ է ունենում համայնքների հետ՝ սխալներն ու բացակայող տեղեկատվությունը շտկելու, ինչպես նաև նմուշները վերադարձնելու մասին քննարկումների համար: Օրինակներից մեկը «Կենդանի մշակույթներ» նախաձեռնությունն է, որը թանգարանի, մասաիների գլխավորած Oltoilo Le Maa կոչվող քարոզարշավային խմբի և InsightShare կազմակերպության միջև գործընկերություն է: 2022 թվականին Փիթ Ռիվերսի թանգարանը և Բնության պատմության թանգարանը Ավստրալիայի կառավարությանը վերադարձրել են 17 բնիկ ավստրալացիների մնացորդները: Նշանավոր մարդիկ Հենրի Բալֆուր (թանգարանի վարչության անդամ) Բեատրիս Բլեքվուդ (թանգարանի վարչության անդամ, մարդաբան) Լեոնարդ Հալֆորդ Դադլի Բաքսթոն (մարդաբան) Էլիզաբեթ Էդվարդս (թանգարանի վարչության անդամ, լուսանկարչության պատմաբան) Բեռնարդ Ֆագ (թանգարանի վարչության անդամ, հնագետ) Բարբարա Ֆրեյրե-Մարեկո (մարդաբան) Քրիս Գոսդեն (հնագետ) Քլեր Հարիս (ասիական ցուցանմուշների վարչության անդամ) Դեն Հիքս (թանգարանի վարչության անդամ) Շույլեր Ջոնս (ամերիկացի մարդաբան) Մարգարետ Սթեյփլս-Բրաուն (Մակերետի) (Māori մարդաբան) Հովարդ Մորֆի (մարդաբան) Մայքլ Փեյլին (հովանավոր) Օգաստուս Հենրի Լեյն Ֆոքս Փիթ Ռիվերս (հնագետ և հիմնական հավաքածուի նվիրատու) Էդվարդ Բարնեթ Թայլոր (մարդաբան) Տես նաև Էշմոլի թանգարան Ծանոթագրություններ Հետագա ընթերցում Baumgarten, Lothar. Unsettled Objects. Edition of Guggenheim Magazine published in conjunction with the exhibition AMERICA Invention. New York: Solomon R. Guggenheim Museum, 1993. (Contains photographic documentation of the Pitt Rivers' collection and essays on ethnographic collecting) Chapman, William Ryan. "Arranging Ethnology: A. H. L. F. Pitt Rivers and the Typological Tradition." In Objects and Others: Essays on Museums and Material Culture. Edited by George W. Stocking Jr. Madison: University of Wisconsin Press, 1985. Cranstone, B.A.L. and Steven Seidenberg. The General's Gift: A Celebration of the Pitt Rivers Museum Centenary, 1884–1984. Oxford: JASO, 1984. O’Hanlon, Michael.(2014). The Pitt Rivers Museum: A World Within. London, Scala Publishers, 2014. Արտաքին հղումներ Պաշտոնական կայք Rethinking Pitt Rivers