Ұлыбритания (арал)

Ұлыбритания (ағыл. Great Britain, скотс. Great Breetain, валл. Prydain Fawr, шотл. Breatainn Mhòr, корн. Breten Veur) — Еуропадағы ең үлкен арал (ауданы жағынан әлемде жетінші орында); оның аумағы 229 946км², Хонсю аралынан сәл үлкенірек. Аралдың солтүстіктен оңтүстікке дейінгі ұзындығы шамамен 1440 км-ге тең, ең үлкен ені екі есе кіші. Халық саны жағынан шамамен 63 миллион адаммен Ява мен Хонсюдан кейін әлемде үшінші орында. Британ аралдары құрамына кіреді. Аралда Англияның, Шотландияның және Уэльстің негізгі аумақтары, атап айтқанда, Біріккен Корольдік аумағының 95% -ы орналасқан. Шеткі нүктелері солтүстікте - мыс Даннет-Хед (ағыл. Dunnet Head) 58°40′00″ с. е. 3°22′00″ б. б.58.666667° с. е. 3.366667° б. б.﻿ / 58.666667; -3.366667 батыста - мыс Коррахад-Мор (ағыл. Corrachadh Mòr) 56°42′56″ с. е. 6°13′41″ б. б.56.715611° с. е. 6.227944° б. б.﻿ / 56.715611; -6.227944 оңтүстікте - мыс Лизард (ағыл. The Lizard) 52°28′47″ с. е. 1°45′46″ ш. б.52.4797° с. е. 1.7628° ш. б.﻿ / 52.4797; 1.7628 шығыста - мыс Лоустофт-Несс (ағыл. Lowestoft Ness) 52°28′52″ с. е. 1°45′46″ ш. б.52.481167° с. е. 1.762833° ш. б.﻿ / 52.481167; 1.762833 Арал Атлант мұхитының суымен ұласады. Ол Норвегия мен Даниядан таяз Солтүстік теңізі, Франциядан - Ла-Манш пен Па-де-Кале бұғазы, Ирландия аралынан - Ирланд теңізі, Әулие Георг бұғазы және Солтүстік бұғазы арқылы бөлінген. Оның қазіргі заманғы жағалық сызықтары салыстырмалы түрде жақында қалыптасқан; ол шығанақтармен қатты бөлген: солтүстіктегі фьордтар және оңтүстіктегі өзен эстуариялармен. Оңтүстіктегі аралдың рельефі негізінен тегіс. Уэльсте 1085 метрлік Кембрий таулары орналасқан. Англияның солтүстігінде Пеннин таулары (893 м, Кросс-Фелл) батыста Камберленд таулары (978 м, Пайк) және Оңтүстік-Шотланд қыратымен (843 м, Меррик) шектеседі. Соңғысы Орташа шотландық ойпат арқылы елдің ең биік таулары Бен-Невис (1344 м) және Бен Макдуимен (1309 м) орналасқан Солтүстік-Шотланд таулы қыратынан бөлінген. Ұлыбританиядағы ең ұзын өзендері Северн (354 км) және Темза (334 км), ең үлкен көлдер - Лох-Ломонд (71 км²) және Лох-Несс (56 км²), ең үлкен түбегі Уэльс және Корнуолл. Тағы қараңыз Британ аралдарының аралдар тізімі Ауданы бойынша аралдар тізімі