Յուրայի ափ

Անգլիայի հարավում գտնվող Դորսեթի և Արևելյան Դևոնշիրի ափը իրենից ներկայացնում է 155 կմ զառիթափ ափային գիծ։ Այստեղ հայտնաբերված ապարները պատկանում են Մեզոզոյան դարաշրջանի և ընդգրկում է 185 միլիոն տարվա ժամանակաշրջան։ Ավելի քան 300 տարի տեղի լանդշաֆտը հետազոտվում է գիտնականների կողմից։ 2001 թվականին Դորսեթի և արևելյան Դևոնշիրի ափը ներառվել է Մեծ Բրիտանիայի ՅՈՒՆԵՍԿՕՅԻ Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Երկրի տարածքում համաշխարհային ժառանգության առաջին բնական օբյեկտն է։ Երկրաբանություն Ափի լանդշաֆտի մեծ բազմազանությունը (ծովափերը, ծովածոցերը, քարանձավները, զառիթափները, կամարները և այլն) արտացոլում է երկրաբանության 185 միլիոն տարիները և ներառում է Մեզոզոյան դարաշրշանի բոլոր երեք ժամանակաշրջանները (Տրիասի, Յուրայի և Կավճի ժամանակաշրջանները)։ Տիրասի ժամանակաշրջանի ընթացքում համաշխարհային ժառանգության ներկայիս օբյեկտը գտնվում էր Պանգեա մայրցամաքի հենց կենտրոնում, մեծ լեռնաշղթայից արևելք, որի մնացորդները պահպանվել են Դորտմուրում և Բրիտանիայում։ Պանգեայի անկումը բնութագրող Յուրայի ժամանակաշրջանի ընթացքում Դորսեթի և Արևելյան Դևոնի ափամերձ լեռները գտնվում էին ծովի կամ ճահճի բավական խորքում՝ կախված ծովի մակարդակի փոփոխությամբ։ Այդ շրջանում ծանծաղուտում ձևավորվեց կղզիների շարք։ Կավճի ժամանակաշրջանի սկզբին ափամեձ շրջանի պայմանները նման էին Արաբական թերակղզուն, սակայն դրանք դարձան ավելի բարեհաջող։ Տաք ջրում տարածվում էին միկրոօրգաններ, որոնք հիմք հանդիսացան սպիտակ կավճի ձևավորմանը։ Տարածքի պահպանում Համաշխարհային ժառանգության կոմիտեի մասնագետների կարծիքով ափի ներառումը ցանկի մեջ էականորեն բարելավվեց տարածքի պահպանությունը, ինչը հատկապես կարևոր է տարածաշրջանային մակարդակում։ Անվանակարգման փուլում աբյեկտի հանդեպ մամուլի մեծ ուշադրությունը ուժեղացրեց տեղի բնակչության ոգևորությունը։ Համաշխարհային ժառանգության կոմիտեն ափով նոր ավտոբուսային երթուղու կառուցման համար ֆինանսավորում ձեռք բերեց։ BP ընկերության աջակցությամբ յուրայի ափով ուղեցույց թողարկվեց։ Lyme Regis-ում Յուրայի գիտական կենտրոնի (Jurassic Studies Centre) բացումը թույլ տվեց օբյեկտի տարածքում իրականացնել Բնական գիտությունների դաշտային պարապունքներ։ Տարբեր մակարդակների ուսանողների համար երկրաբանության, ստուգաբանության, միներալոգիայի, հնէաբանության դասընթացները իրականացվում են 2010 թվականի մարտից Բնագիտական թանգարանի (Լոնդոն) հովանավորությամբ։ 2021 թվականի ապրիլի 15-ին իջվածքի արդյունքում ծովափ են թափվել ավելի քան 4000 տոննա լեռնային ապար։ Փլուզման երկաությունը կազմել է 300 մետր։ Ծանոթագրություններ Հղումներ «Официальный сайт объекта» (անգլերեն). Jurassic Coast Dorset and East Devon World Heritage Site. Արխիվացված է օրիգինալից 2008-05-09-ին. Վերցված է 2010-05-07-ին.