Dyfrbont y Waun

Pont garreg sy'n ymestyn ar draws Dyffryn Ceiriog ger tref y Waun yw Dyfrbont y Waun. Mae'n cludo Camlas Llangollen ar y ffin rhwng Cymru a Lloegr. Mae'n yn 21 metr (70 tr) o uchder ac yn 220 metr 710 tr) o hyd. Hanes Cynlluniwyd y bont gan Thomas Telford, yr un peiriannydd a gynlluniodd Pont Menai a dyfrbont arall ychydig filltiroedd i ffwrdd, sef Traphont Pontcysyllte. Y peiriannydd lleol oedd M. Davidson a oedd wedi gweithio'n agos gyda Telford ar nifer o brosiectau eraill. Gosodwyd y garreg sylfaen ar 17 Mehefin 1796 a gorffennwyd y gwaith yn 1801. O haearn bwrw y gwnaed gwely'r gamlas, lle llifa'r dŵr, a fe'i gosodwyd ar waliau a cholofnau o garreg, sy;n cuddio'r gwely haearn. Am ychydig o flynyddoedd hon oedd y ddyfrbont uchaf o'i bath yn y byd. Cofrestrwyd y ddyfrbont hon fel Gradd II*. Disgrifiad Mae’r draphont ddŵr yn cynnwys deg bwa, pob un â rhychwant o 40 tr (12 metr). Mae lefel y dŵr yn 65 tr (20 m) uwch y ddaear a 70 tr (21 m) uwch Afon Ceiriog. Tywodfaen melyn yw'r gwaith carreg. Darparodd William Hazledine y gwaith haearn ar gyfer y draphont ddŵr. Wedi'i adeiladu'n wreiddiol gyda phlatiau haearn yn unig ar waelod y cafn, ychwanegwyd platiau ochr haearn at y draphont ddŵr ym 1870 er mwyn iddi ddal dŵr. Mae Twnnel y Waun yn cychwyn ym mhen gogleddol Traphont Ddŵr y Waun, gan ganiatáu i'r gamlas barhau i gyfeiriad Llangollen. Adeiladwyd Traphont Rheilffordd y Waun yn ddiweddarach wrth ochr y draphont ddŵr. Mae ychydig yn uwch na'r draphont ddŵr. Cyfeiriadau Dolenni allanol Traphont Ddŵr y Waun yn chirk.com Golygfa Panoramig 360 Degree yn BBC Shropshire (Angen Rhaglennig Java)