پردی تاوەر

پردی تاوەر (بە ئینگلیزی: Tower Bridge) پردێکی باسکول و ھەڵواسراوی تێکەڵاوە کە بەسەر ڕووباری تەمز لە لەندەن، ئینگلتەرا ھەڵکەوتووە. پردەکە لە نزیک قەڵای لەندەن (Tower of London) دروست کراوە و بەھۆیەوە ناونراوە. لە کاتی تەواوبوونیدا، بە یەکێک لە پێشکەوتووترین پردە باسکولەکانی جیھان دادەنرا و بە خێرایی بووە یەکێک لە ھێما ھەرە دیار و ناسراوەکانی لەندەن. پردەکە وەک باڵەخانەیەکی پارێزراوی پۆلی یەکەم (Grade I) تۆمار کراوە. مێژوو و پێویستیی دروستکردن لە نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەھەمدا، گەشەسەندنی خێرای ناوچەی ئیست ئێندی لەندەن بووە ھۆی دروستبوونی قەرەباڵغییەکی زۆر لەسەر پردەکانی دیکەی شار، بەتایبەتی پردی لەندەن. بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە، پێویستییەکی زۆر بە دروستکردنی پردێکی نوێ لە خوارووی پردی لەندەنەوە ھەبوو. کێشەی سەرەکی ئەوە بوو کە پردە نوێیەکە دەبوایە ڕێگە بە تێپەڕبوونی کەشتییە گەورەکان بدات بۆ بەندەری قەرەباڵغی نێوان پردی لەندەن و قەڵای لەندەن. لە ساڵی ١٨٧٦، لیژنەی تایبەتی پرد یان ژێرزەمین (Special Bridge or Subway Committee) پێکھێنرا بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێک. دوای ڕەتکردنەوەی زیاتر لە ٥٠ نەخشەی جیاواز، دواجار لە ساڵی ١٨٨٤ نەخشەی پێشکەشکراو لەلایەن نژیاروانی شار، سێر ھۆراس جۆنز، پەسەند کرا. کاری دروستکردنی پردەکە لە ساڵی ١٨٨٦ دەستی پێکرد و ماوەی ھەشت ساڵی خایاند، بە بەشداریی پێنج بەڵێندەری سەرەکی و ھێزی کاری زیاتر لە ٤٣٠ کرێکار. پردەکە لە ٣٠ی حوزەیرانی ١٨٩٤ لەلایەن شازادە و شازادە خاتوونی وەیڵز (کە دواتر بوون بە شا ئێدواردی حەوتەم و شاژن ئەلێکساندرا) بە فەرمی کرایەوە. نەخشەسازیی و نژیاروانی نەخشەی پردی تاوەر بەرھەمی ھاوکاریی نێوان سێر ھۆراس جۆنز و ئەندازیار سێر جۆن وۆڵف باری بوو. دوای مردنی جۆنز لە ساڵی ١٨٨٧، باری بەرپرسیارێتیی پڕۆژەکەی گرتە ئەستۆ و گۆڕانکاریی لە ھەندێک وردەکاریی نژیاروانییدا کرد. پێکھاتەی سەرەکیی پردەکە لە دوو تاوەری گەورە پێکدێت کە بە دوو ڕێڕەوی پیادەی ئاست-بەرز لە سەرەوە پێکەوە بەستراونەتەوە. ئەم ڕێڕەوانە یارمەتیدەرن بۆ بەھێزکردنی پێکھاتەکە و بەرگەگرتنی ھێزە ئاسۆییەکانی بەشە ھەڵواسراوەکانی لای کەنارەکان. پێکھاتەی پۆڵایینی پردەکە، کە کێشی زیاتر لە ١١,٠٠٠ تەنە، بە بەردی گرانیتی کۆرنیش و بەردی پۆرتلاند ڕووپۆش کراوە بۆ پاراستنی لە ژەنگ و پێدانی شێوازێکی جوانتر بە شێوازی گۆتیکیی ڤیکتۆریایی. لە بنەڕەتدا پردەکە بە ڕەنگی قاوەیی تۆخی چوکلێتی ڕەنگ کرابوو، بەڵام لە ساڵی ١٩٧٧ بۆ یۆبیلی زیوینی شاژن ئێلیزابێتی دووەم، بە ڕەنگەکانی سوور، سپی و شین ڕەنگ کرا. ڕێگای بەرزکردنەوە (باسکول) تایبەتمەندیی ھەرە دیاری پردی تاوەر بریتییە لە دوو باسکولەکەی (bascules)، کە ھەر یەکێکیان کێشی زیاتر لە ١,٠٠٠ تەنە و دەتوانن لە ماوەی نزیکەی یەک خولەکدا بە گۆشەی ٨٦ پلە بەرز ببنەوە بۆ ئەوەی ڕێگە بە تێپەڕبوونی کەشتییەکان بدەن. لە سەرەتادا، بەرزکردنەوەکە بە ھێزی ھەڵمی ھایدرۆلیکی کاری دەکرد؛ دوو بزوێنەری ھەڵمی گەورە ئاویان دەپاڵاوتە ناو شەش کۆکەرەوەی ھایدرۆلیکی گەورەوە بۆ دابینکردنی وزەی پێویست. لە ساڵی ١٩٧٦، سیستەمەکە نوێ کرایەوە و ئێستا بە ڕۆن و کارەبا کاردەکات. ئەمڕۆ، باسکولەکان ساڵانە نزیکەی ٨٠٠-٨٥٠ جار بەرز دەکرێنەوە و پێویستە کەشتییەکان ٢٤ کاتژمێر پێشتر داوای کردنەوەی پردەکە بکەن. پێشانگا سەرچاوەکان دەروازەی لەندەن دەروازەی ئینگلتەرا دەروازەی شانشینی یەکگرتوو دەروازەی نژیاروانی دەروازەی ئەندازیاری