Beshtak saroyi

Beshtak saroyi yoki Bashtak qasri — XIV asrda Qohirada mamluk amir Sayfiddin Beshtak an-Nosiriy tomonidan qurilgan tarixiy saroy va muzey. U Shari’a al-Muʼizz (Al-Muʼizz koʻchasi)da, ilgari bu yerda joylashgan buyuk Fotimiylar saroylariga ishora qilib „ikki saroy orasida“ degan maʼnoni anglatuvchi Bayn al-Qasrayn deb ataladigan hududda joylashgan. Tarixi 1262-yilda sulton az-Zohir Baybars Qohiradagi Fotimiylar saroylarining ayrim qismlarini davlat xazinasi ixtiyoriga oʻtkazdi; shu tariqa shahar markazidagi ushbu hududda mulklarni sotish va qayta qurish imkoniyati paydo boʻldi. 1334–1339-yillarda, mamluk iyerarxiyasida amaldor yoki zodagon degan maʼnoni anglatuvchi qudratli amir Bashtak, sulton an-Nosir Muhammadning qiziga uylangan va sultonning „kiyimlar ustasi“ kabi nufuzli saroy lavozimini egallagan holda, bosh koʻchaga tutash Sharqiy saroyning bir qismi ustida oʻziga qarorgoh va otxonalar qurdirdi. Saroy qoldiqlari 1983-yilda Germaniya arxeologik instituti tomonidan restavratsiya qilindi va Qohirada XIV asr maishiy meʼmorchiligining kamdan-kam saqlanib qolgan namunalaridan birini tashkil etadi. Tavsif Bugungi kunga kelib saroyning faqat bir qismi saqlanib qolgan. Biroq dastlab bino besh qavatli boʻlgan va har bir qavatida oqib turadigan suv taʼminoti mavjud edi. Tashqarida, koʻcha darajasida, binoda doʻkonlar uchun ochiq joylar boʻlib, ularning daromadi amirning daromadiga qoʻshilgan, ehtimol qadimgi Rim davridan qolgan bir andozaga asoslangan boʻlishi ham mumkin. Saroyning eng hayratlanarli saqlanib qolgan qismi katta qabulxona zalidir. Zal yogʻoch shift, rangli shishali shtukko derazalar va markazida oʻyma marmardan ishlangan favvora bilan ajralib turadi; bular oʻsha davrga xos bezak unsurlari boʻlib, shu davrga oid boshqa binolarda, masalan, yaqin atrofdagi Sulton Qalovun maqbarasida ham uchraydi. Zalning shimoliy va janubiy tomonlarida yuqori qavatlarda mashrabiyya (yaʼni yogʻoch panjarali) derazalar joylashgan boʻlib, ular orqali ayollar yoki xonadonning boshqa aʼzolari pastdagi zalda boʻlib oʻtayotgan tadbir va bayramlarni yashirincha tomosha qilishlari mumkin boʻlgan. Yana qarang Qohiradagi tarixiy yodgorliklar roʻyxati Misrdagi muzeylar roʻyxati Manbalar