Menkaur ehramı

Menkaur ehramı — Giza piramidaları üç Misir ehramından ən cənubu, ən sonuncusu və ən alçağı. "Heru" (hündür) ləqəbinə baxmayaraq, hündürlüyü çətinliklə 66 metrə çatır və təməlinin uzunluğu 108,4 metrdir. 260.000 kubmetr həcmi Xeops ehramının yalnız onda biri qədərdir. Ehramın daxili hissəsi onun planında müntəzəmliyin olmamasını göstərir. Ehtimal ki, taxt-tacın varisi üçün nəzərdə tutulmayan orijinal qısa ölçülər onun taxta çıxması ilə artırılmışdır. Menkaur ehramı Gizadakı ehramların ümumi nümunəsindən bir qədər fərqlənir və antik dövrdə onun tikintisi bəzən firon Menkaura deyil, II Amasisin hakimiyyəti dövründə yaşamış kurtizan Rodopisə aid edilir. Xüsusiyyətləri Menkaur ehramının kiçik ölçüsünə (tənəzzül əlaməti hesab olunur) baxmayaraq, Menkaur ehramının inşaatçılarının potensialı çox böyük idi. Bunu Menkaurun dəfn məbədində istifadə edilən monolitlərdən biri sübut edir, onun çəkisi 200 tondan çoxdur. Giza yaylasında ən ağır olan bu ölçülü bir blokun quraşdırılması əsl mühəndislik uğuru idi. Məbədin mərkəzi məbədində qoyulmuş kralın nəhəng heykəli Qədim padşahlığın ən böyük heykəllərindən biridir. Müasirlərinin sözlərinə görə, Menkaur ehramı bütün piramidalar arasında ən gözəli idi. Menkaurun hakimiyyəti dövründə heykəltəraşlıq ən yüksək bədii icra keyfiyyəti ilə xarakterizə olunurdu. Onun ən yaxşı nümunələri yeni bir heykəltəraşlıq qrupu olan triadalar da daxil olmaqla boz heykəllər idi. Neçeri-Menkaur ("İlahi Menkaur") adlanan kral piramidasının inşasına gətirilən incə sənətkarlıq keyfiyyətə olan bu sadiqliyin daha bir sübutudur. Piramidanın hündürlüyünün təxminən üçdə biri qırmızı Əsvan qranitindən örtülmüş, daha sonra Tura əhəngdaşından ağ lövhələrlə əvəz olunmuş, zirvəsi isə çox güman ki, qırmızı qranitdən ibarət idi. Piramida XVI əsrin əvvəllərində Məmlüklər üzlüyü sökənə qədər dörd min il ərzində bu şəkildə qalmışdır. Piramidanın üzlüyü üçün əsasən qoruyucu material olan qranitin seçilməsi, firon mumiyasını qorumaq üçün nəhəng ehramın inşasını mənasız etmiş ola bilər. Memarlıq baxımından, dəfn otağı artıq yer səviyyəsində yerləşdiyindən çox hündür bir piramida tikməyə ehtiyac yox idi. Xeopsdan sonra ehtimal ki, dəfn otağının dam bloklarını qaldırmaqda texniki çətinliklər üzündən otaqların yüksək hündürlüklərdə yerləşdirilməsi ideyası artıq davam etdirilmədi. Menkaur ehramı bu dövrün sonunu təmsil edir, lakin o, xüsusilə də piramida ölçülərinin standartlaşdırıldığı başqa bir dövrün başlanğıcını da ifadə edir. Həqiqətən də, Menkaurun hakimiyyəti dövründən başlayaraq ehramların hündürlüyü sabitləşdi və hündürlük nadir hallarda iyirmi metri keçdi. XII əsrin sonlarında, Giza nekropolunu dağıtmağa cəhd edən və üç piramidadan ən kiçiyi olan "Qırmızı Piramida" ilə başlayan Sultan əl-Məlik əl-Əzizin onları dağıtmaq qərarı nəticəsində piramida zərər gördü. Söküntü işləri səkkiz ay davam etdi və həddindən artıq xərclər səbəbindən dayandırıldı. 2024-cü ilin yanvar ayında piramidanın yenidən qurulmasına başlanıldı. Misir Turizm və Qədim Əsərlər Nazirliyi, yıxılıb təməlində qaldığı iddia edilən qranit blokları dəyişdirərək piramidanın orijinal görünüşünü bərpa etməyi planlaşdırır. Misir-Yaponiya arxeoloji missiyasının rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bu işlərin üç il çəkəcəyi gözlənilir. Bəzi mütəxəssislər yenidənqurma işlərinə etiraz edirlər. Məsələn, Misir arxeoloqu və irsin qorunması üzrə mütəxəssis Monika Hanna abidənin orijinallığının itiriləcəyini düşünür, çünki piramidanın təməlində yerləşən qranit blokların əvvəllər onun korpusunun bir hissəsi olduğuna dair heç bir dəlil yoxdur. Nəticədə, xüsusi komissiya tərəfindən ekspert rəyi alınana qədər işlər dayandırılıb. Daha sonra məlum olub ki, hakimiyyət orqanları nəhayət ki, piramidanın qədim qranit üzlüyünü bərpa etmək planınından imtina ediblər. 2025-ci ilin iyul ayında Misir Turizm və Antik Əşyalar Nazirliyi ilə İspaniya hökuməti arasında piramidanın daxili işıqlandırmasını modernləşdirmək və arxeoloji komponentlər üçün təhlükəsiz hesab edilən flüoresan lampaların quraşdırılması üzrə birgə layihənin başa çatdığı elan edildi. Menkaurun və arvadlarının ehramı İstinadlar Ədəbiyyat Verner, Miroslav. The Pyramids: The Mystery, Culture and Science of Egypt's Great Monuments. New York: Grove Press. 2001. ISBN 978-0-8021-1703-8. Lehner, Mark. The Complete Pyramids: Solving the Ancient Mysteries. London: Thames & Hudson. 1997. ISBN 0-500-05084-8. Замаровский В. Их величества пирамиды. ru:По следам исчезнувших культур Востока. М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука». Пер. со словацкого О. И. Малевича; Послесл. Н. С. Петровского. 1981. Xarici keçidlər Guardian's Ancient Egypt: The Pyramid of Menkaure NOVA Online – Pyramids: Menkaure's Inside Story