Egipt

Egipt (arab. ‏مصر‎, Miṣr; egipsczi dialekt Máṣr; łac. Aegyptus; stôrogr. Αίγυπτος) – to je wiôldżé państwò na Nilem w nordòwo-pòrénkòwi Africe i dzélòwo w Azëji przez Sinajsczi półòstrów, ze stolëcą i nôwikszim gardã w Kairo. Jine wôżne gardë to Aleksandria, Luksor, Giza, Karnak, Abydos, Aswan, Abu Simbel, Port Said, Suez i Fajum. Egipt leżi nad Nilem, nôwikszą rzéką swiata i Africzi. W Nilu roscą papirusë, lotosë i żëją rzeczne zwiérze jakno krokodilë i hipopotamë. Egipt ma grańcã na nordze ze Strzódzemném Mòrzem, na pòrénkù Egiptu je Czerwióne Mòrze z hôwingą Suezu i hôwingą Akaba, na zôpadze Egipt mô dzél pustini Sahara, chtërna grańczë z Libią, i na pôłnim Egipt mô grańce ze Sudanã. Kòl 4000–6000 lat temù nad Nilem òstała ùsôdzona stolemnô ciwilizacëjô Stôrożëtnégò Egiptu, znôna z piramid, chtërna warôwała wicy jak 3000 lat. Stôrożëtni Egipt to bëła jedno z nôstarszich ciwilizacëji swiata, dzélona na predinasticzni cząd, Stôre Państwò, Strzódne Państwò i Nowe Państwò. W predinasticznim cządze ni kraj to bëłë 2 stolemne, apartne kraje: Dólni Egipt na nordze kòl delty Nilu i Górni Egipt na pôłnim zdłużą Nilu. Przednicë Stôrożëtnego Egiptu mielë miono faraon (jakno faraón Ramzes, faraón Cheops, faraonka Hatszepsut abò faraonka Kleopatra). Pierszi faraón Narmer sparłãczeł Spódny i Górny Egipt w jedne państwò i ùsôdzył pierszą faraónską dinastiã Egiptu. Dzys historëjô Stôrégò Egiptu dzelona je téż na cządë dinasticzne, jaknò cząd dinastii XII abò cząd dinastii VII. Egipsczé faraónë bùdowalë stolemne piramidë i swiãtnice dlô baro wielu egipsczich bògów i bòżën egipsczi religie jak Izida, Amon-Ra, Bastet, Maat, Oziris, Szemet, Hathor, Thot, Anubis, Chnum i jin. W stôrożëtnim Egipce brëkòwano hieroglifë do pisaniô na papirusach i mùmifikòwano lëdzë pò smiercë. Do dzys w Egipce mòże òbôczëc na dôwne piramidë, nekropolie faraonów i swiãtnice, a egipsczé mùmie, papirusë, szlachotë i jine egipsczé stôrodôwnotë mòże òbôczëc w egipsczich muzeach, a téż w muzeach na całim swiece jaknò w Parizu, Bërlënie i w Pòlsce. Galeriô Bùtnowé lënczi Commons: Egipt – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.