Masar

Masar (Carabi : مصر , romanized: loogu dhawaaqo Carabi Masaarida : [mɑsˤr] ), si rasmi ah Jamhuuriyadda Carbeed ee Masar , waa waddan ku baahsan geeska waqooyi-bari ee Afrika iyo koonaha koonfur-galbeed ee Aasiya iyada oo la sii marayo Gacanka Siinaay. Waxa waqooyi kabadda Mediterranean-,Falastiin (Marinka Gaza) iyo Israaiil waqooyi-bari,baddacasoo bari ka xigta, Suudaanoo dhanka koonfureed ah iyo Liibiya oo galbeed ah; Gacanka Caqaba ee waqooyi bari Masar ayaa kala qaybiya Urdun iyo Sucuudiga. Qaahira waa caasimadda,magaalada ugu weyn, iyo hormuudka xarunta dhaqanka, halka Alexandria waa magaalada labaad ee ugu weyn iyo xudunta muhiimka ah ee warshadaha iyo dalxiiska. Iyadoo ay ku nool yihiin in ka badan 107 milyan, Masar waa saddexda wadan ee ugu dadka badan Afrika iyo 15-aad ee ugu dadka badan adduunka. Masar waxay leedahay mid ka mid ah taariikhda ugu dheer ee waddan kasta, iyada oo raadinaysa dhaxalkeeda webiga Nile Delta ilaa 6aad-4aad millennia BCE. Markii loo tixgeliyey ilbaxnimada , Masar hore waxay aragtay qaar ka mid ah horumarradii ugu horreeyay ee qorista, beeraha, magaalaynta, diinta habaysan iyo dawladda dhexe. Masar waxay ahayd xarun hore oo muhiim u ah Masiixiyadda , ka dib waxay qaadatay Islaamka qarnigii toddobaad wixii ka dambeeyay. Alexandria , caasimaddeedii hore ee Masar iyo hadda magaalada labaad ee ugu weyn, waxay ahayd xudunta aqoonta caalamiga ah iyada oo loo marayo maktabadeeda . Qahira waxay noqotay caasimadii Khilaafadii Faatimid qarnigii tobnaad iyo Mamluk Sultanate ee xigtay qarnigii 13aad. Masar waxay markaas ka mid noqotay Boqortooyadii Cusmaaniyiinta sannadkii 1517kii, ilaa uu taliyihii degaanka Muxammad Cali ka asaasay Masar casriga ah oo ah Khedivate iskeed u madaxbannaan 1867. Dalka waxa qabsaday Boqortooyadii Ingriiska oo ay weheliso Suudaan oo xornimada qaadatay 1922-kii oo boqortooyo ah . Kacaankii 1952 ka dib Masar waxay ku dhawaaqday jamhuuriyad . Intii u dhaxaysay 1958 iyo 1961 Masar waxay ku biirtay Suuriya si ay u samaystaan ​​Jamhuuriyad Carbeed . Masar waxa ay dhawr dagaal oo hubaysan la gashay Israa’iil sannadihii 1948 , 1956 , 1967 iyo 1973 , waxaanay si joogto ah u qabsatay Marinka Qaza ilaa 1967. 1978kii, Masar waxa ay saxeexday heshiiskii Camp David , kaas oo u aqoonsaday Israa’iil beddelkeeda inay ka baxdo Siinaydii la haystay. Ka dib kacdoonkii Carabta ee horseeday kacdoonkii Masar 2011 iyo afgambigii Xusni Mubaarak , dalka waxa soo food saaray qalalaase siyaasadeed oo daba dheeraaday ; Doorashadii ugu horeysay ee dimoqraadi ah oo dhacday 2012-kii ayaa natiijadeedu ahayd muddo gaaban, dawladdii ay isku haysteen Ikhwaanul Muslimiinka ee Mohamed Morsi , oo ay afgambiyeen militariga ka dib mudaaharaadyo waaweyn 2013kii Dowladda hadda jirta waa jamhuuriyad madaxtinimo-gaar ah oo uu hoggaamiyo Abdel Fattah el-Sisi , kaas oo la doortay 2014-kii balse waxaa loo arkaa mid kalitalis ah . Masar waa waddan soo koraya oo leh dhaqaalaha labaad ee ugu weyn Afrika Waxaa loo arkaa inay tahay quwad goboleed ku taal Bariga Dhexe, Waqooyiga Afrika iyo dunida Muslimka iyo awood dhexe oo adduunka ah. Islaamku waa diinta rasmiga ah , Carabigana waa luqadda rasmiga ah. Masar waxay xubin ka tahay Qaramada Midoobay, Dhaqdhaqaaqa Aan Isbahaysiga ahayn , Jaamacadda Carabta , Midowga Afrika , Ururka Iskaashiga Islaamka , Madasha Dhallinyarada Adduunka , iyo xubin ka tirsan BRICS . Magacyada Magaca Ingiriisiga "Masar" wuxuu ka yimid Giriiggii hore " Aígyptos " (" Αἴγυπτος "), iyada oo loo sii marayo Faransiiska Dhexe "Masar" iyo Laatiinka " Aegyptus ". Waxa ay ka muuqataa kiniiniyada tooska ah ee Giriiga hore sida "a-ku-pi-ti-yo". Sifada "aigýpti-"/"aigýptios" waxaa loo soo amaahday Coptic sida " gyptios ", oo halkaas laga soo qaatay Carabi sida " qubṭī ", oo dib loo sameeyay" قبط "( qubṭ ), halka Ingiriisi" Copt ". Juquraafigii hore ee Giriigga Strabo wuxuu bixiyay etymology folk isagoo sheegaya in " Αἴγυπτος " (Aigýptios) uu asal ahaan ka soo baxay xarun ka " Aἰγαίου ὑπτίως " ( Aegaeou huptiōs theegean ), oo macneheedu yahay " Aegaeou huptiōs ". Soo-jiidashada dhabta ah waxaa loo maleynayaa inay ka timid ḥwt-kꜣ-ptḥ ( Hutkaptah , ku dhawaaqida Masar ee dambe [ħəjˌkojpəˈtaħ] ), " Macbadka Ka of Ptah ," oo ah erey magaalada Memphis . " Miṣr " ( ku dhawaaqida Carabiga: [misˤɾ] ; " مِصر ") waa Carabiga Qur'aanka ee qadiimiga ah iyo magaca rasmiga ah ee casriga ah ee Masar, halka " Maṣr " ( ku dhawaaqida Carabiga Masar: [mɑsˤɾ] ; مَصر ) waa ku dhawaaqida maxaliga ah ee Carabiga Masar . Magaca hadda ee Masar, Misr/Misir/Misru, wuxuu ka yimid magacii hore ee Semitic-ga . Eraygu wuxuu asal ahaan ka dhigan yahay " Ilbaxnimo " ama " Metropolis ". Miṣr Carabi qadiimiga ah (Masar Carabi Carabi Maṣr ) waxay si toos ah ula socotaa Cibraaniga Baybalka Miṣráyīm ( מִצְרַיִם / מִצְרָיִם), oo macneheedu yahay "labada cidhiidhi", tixraaca kala soocida predynastic ee Sare iyo Hoose Masar . Sido kale dhowr luqadood oo Semitic ah lagu sheegay sida Mesru , Misir iyo Masar Marqaatiga ugu da'da weyn ee magacan Masar waa Akkadian "mi-iṣ-ru" ("miṣru") ee la xidhiidha miṣru/missirru/miṣaru , oo macneheedu yahay "xuduuda" ama "xuduudda". Boqortooyada Neo-Assyrian waxay adeegsatay ereyga la soo saaray , Mu-ṣur . Magacii hore ee Masar ee wadanku waxa uu ahaa ( 𓆎 🅓 🏏 📊) km.t , oo macneheedu yahay dhul madow, oo ay u badan tahay inay tixraacayso carrada madow ee barwaaqada ah ee bannaanka daadadka webiga Niil , oo ka duwan deshret ( ⟨ dšṛt ⟩ ), ama "dhul cas" saxaraha . Magacan waxaa caadi ahaan loogu dhawaaqaa Kemet , laakiin malaha waxaa loogu dhawaaqaa [kuːmat] Masaaridii hore. Magaca waxaa loo aqoonsaday inuu yahay K(h)ēmə ( Bohairic Coptic : ⲭⲏⲙⲓ , Sahidic Coptic : ⲕⲏⲙⲉ ) ee marxaladda Coptic ee luqadda Masar, wuxuuna u muuqday Giriiggii hore sida Χημία ( Khēmía ). Magac kale wuxuu ahaa ⟨ tꜣ-mry ⟩ "dhulka webiga jiinka". Masar sare iyo hoose magacyadoodu waxay ahaayeen Ta-Seme'aw ( ⟨ tꜣ-šmꜥw ⟩ ) "sedgeland" iyo Ta-Mehew ( ⟨ tꜣ mḥw ⟩ ) "waqooyiga", siday u kala horreeyaan. Taariikhda Taariikhda hore iyo Masar hore Waxaa jira cadaymo muujinaya dhagax-dhagaxyo lagu sameeyay hareeraha dhulka webiga Niil iyo dhulka saxaraha ah. Millenniyadii 10-aad ee BCE , dhaqankii ugaadhsadayaasha iyo kalluumaysatada waxa beddelay dhaqan-shiidid hadhuudh . Isbeddellada cimiladu ama daaqsintii ku dhawaad ​​8000 BCE waxay bilaabeen inay xaalufiyaan dhul-dhaqatada Masar, taasoo samaysa Saxaraha . Qabiiladii hore waxay u haajireen webiga Niil halkaas oo ay ka dhisteen dhaqaale beeralay ah oo deggen iyo bulsho dhexe oo badan. Ilaa 6000 BC, dhaqanka Neolithic ayaa xidid ku yeeshay dooxada Niil. Intii lagu jiray xilligii Neolithic, dhaqammo badan oo horudhac ah ayaa si madax-bannaan u horumariyay Masar Sare iyo Hoose . Dhaqanka Badariyaanka iyo taxanihii Naqada ee dhaxalka lahaa ayaa guud ahaan loo arkaa inay horudhac u yihiin Masar fir-fircooneed . Meesha ugu horraysa ee loo yaqaanay Masaarida Hoose, Merimda, waxay ka horraysa Badariyaanka ilaa toddoba boqol oo sano. Bulshooyinka Masaarida Hoose ee wakhtigan waxay la noolaayeen dhiggooda koonfurta in ka badan laba kun oo sano, dhaqan ahaan way ka duwan yihiin, laakiin xidhiidh joogto ah oo ganacsi. Caddaynta ugu horraysa ee la og yahay ee qoraallada hieroglyphic ee Masaarida waxay soo muuqdeen xilliyadii hore ee weelasha dheriga ee Naqada III, oo ku taariikhaysnaa qiyaastii 3200 BC. Waxaa la aasaasay boqortooyo midaysan c. 3150 BCE by King Menes , taasoo keentay in taxane taxane ah oo xukumay Masar saddexdii kun ee soo socda. Dhaqanka Masaarida wuxuu kobcay muddadaas dheer wuxuuna ahaa Masaar si gaar ah diintiisa , fankiisa , luqaddiisa iyo caadooyinkiisa. Labadii boqortooyo ee ugu horreeyay ee Masar midaysan waxay dejiyeen marxaladda xilligii Boqortooyada Hore , c. 2700–2200 BCE, kaas oo dhisay Ahraamyo badan , gaar ahaan Ahraamta Saddexaad ee Boqortooyada Djoser iyo Boqortooyadii Afraad ee Giza Ahraamta . Muddadii dhexe ee koowaad waxa ay keentay wakhti qalalaase siyaasadeed ilaa 150 sano. Daadka Niilka ee xooggan iyo xasilinta dawladda, si kastaba ha ahaatee, waxay dib u soo celisay barwaaqada dalka ee Boqortooyada Dhexe c. 2040 BCE, oo gaadhay meeshii ugu sarreysay xilligii Fircoon Amenemhat III . Muddadii labaad ee midnimo la'aantu waxay ku bishaaraysay imaatinka boqortooyadii ugu horreysay ee ajnabiga ah ee xukunka Masar, tii Semitic Hyksos . Soo duulay Hyksos waxay la wareegeen inta badan Masar Hoose qiyaastii 1650 BC waxayna ka aasaaseen caasimad cusub Avaris . Waxa meesha ka saaray xoogagii Masar sare ee uu hogaaminayey Axmose I , kaas oo dhidibada u taagay Boqortooyadii Sideed iyo Tobnaad oo ka raray magaalada Memphis , una raray Thebes . Boqortooyada Cusub c. 1550-1070 BCE waxay ka bilaabantay Boqortooyadii Sideed iyo tobnaad, iyada oo calaamad u ah kor u kaca Masar oo ah awood caalami ah oo ballaarisay intii lagu jiray fidinta ugu weyn ee boqortooyo ilaa koonfurta ilaa Tombos ee Nubia , oo ay ku jiraan qaybo ka mid ah Levant ee bari. Muddadan waxaa lagu xusay qaar ka mid ah Faraaciintii caanka ahaa , oo ay ku jiraan Hatshepsut , Thutmose III , Akhenaten iyo xaaskiisa Nefertiti , Tutankhamun iyo Ramesses II . Hadalkii ugu horreeyay ee taariikh ahaan la caddeeyo ee tawxiidku waxa uu yimid muddadan sida Atenism . Xidhiidhada soo noqnoqda ee quruumaha kale waxay keeneen fikrado cusub Boqortooyada Cusub. Dalka waxaa markii dambe ku duulay oo qabsaday Liibiya , Nuubiyiin iyo Ashuur , laakiin Masaaridii u dhalatay ayaa aakhirkii ka saaray oo dib ula wareegay talada dalkooda. 525 BCE, Boqortooyadii Achaemenid , oo uu hogaaminayey Cambyses II , ayaa bilaabay qabsashadooda Masar, ugu dambeyntiina waxay qabsadeen Fircoon Psamtik III dagaalkii Pelusium . Cambyses II ayaa markaa la wareegay magaca rasmiga ah ee Fircoon , laakiin waxa uu Masar ka xukumay gurigiisa Susa ee Faaris (Iran casriga ah), isaga oo Masar ku hoos jira xukunka satrapy . Boqortooyadii Masar oo dhan todoba iyo labaatanaad , laga soo bilaabo 525 ilaa 402 BCE, marka laga reebo Petubastis III , waxa ay ahayd gebi ahaanba muddo Achaemenid ah, iyada oo boqorada Achaemenid dhamaantood la siiyay magaca Fircoon. Dhowr kacdoon oo ku-meel-gaar ah oo lagu guuleystay oo ka dhan ah Achaemenids ayaa calaamadeeyay qarnigii shanaad ee BCE, laakiin Masar weligeed ma awoodin inay si joogto ah u afgembiso Achaemenids. Boqortooyadii Soddonaad waxa ay ahayd boqortooyadii ugu dambaysay ee xukunta dalka intii lagu jiray waagii Fircooniga. Waxay mar kale ku dhacday Achaemenids 343 BCE ka dib markii Fircoon, Boqor Nectanebo II , lagaga adkaaday dagaalka. Soddon iyo kow ee Boqortooyada Masar , si kastaba ha ahaatee, ma sii socon muddo dheer, maadaama Achaemenids la riday dhowr sano ka dib Alexander the Great . Guud ahaan Giriigga Macedonia ee Alexander, Ptolemy I Soter , ayaa aasaasay Boqortooyada Ptolemaic Batlamyo iyo Roman Masar Boqortooyada Ptolemaic waxay ahayd dawlad Hellenistic ah oo awood leh , oo ka soo bilaabantay koonfurta Suuriya ee bari, ilaa Cyrene oo galbeed ah, iyo koonfurta ilaa xudduudaha Nubia. Alexandria waxay noqotay magaalo-madaxeed iyo xarunta dhaqanka iyo ganacsiga Giriiga . Si ay u helaan aqoonsi ay ka helaan shacbigii Masar ee u dhashay, waxay isku magacaabeen in ay yihiin kuwii dhaxlay Faraaciintii. Ptolemiyadii dambe waxay qaateen caadooyinka Masaarida, iyaga laftooda ayaa lagu sawiray taallooyinkii dadweynaha ee qaabka Masar iyo labbiska, waxayna ka qaybqaateen nolosha diinta Masaarida. Laydhka Alexandria (Pharos of Alexandria) waxaa la dhisay qiyaastii 280 BCE jasiiradda Faaris, oo u dhow Alexandria, Masar. waxa ay noqotay mid ka mid ah todobada mucjiso ee dunidii hore, taas oo ay weheliyaan Ahraamta waaweyni ay sidoo kale saldhig u ahayd Masar. Dhererkeeda waxaa lagu qiyaasay in uu ahaa ilaa 100-130 mitir, taas oo ka dhigtay mid ka mid ah dhismayaasha ugu dheer ee wakhtigeeda. Ujeeddadu waxay tahay: badmaaxiinta la hagayo si nabad ah oo ay ku galaan dekedda mashquulka badan ee Alexandria. Waxaa si xun u waxyeeleeyay dhulgariirkii u dhexeeyay qarniyadii 10-aad iyo 14-aad, waxaana ugu dambeyntii la waayay 1303-dii AD, balse dhagxaanteeda ayaa markii dambe dib loogu isticmaalay dhismayaal kale, sida Daarta Qaitbay . Hogaamiyihii ugu dambeeyay ee khadka Ptolemaic wuxuu ahaa Cleopatra VII , oo isdilay ka dib aaska jacaylkeeda Mark Antony , ka dib markii Octavian uu qabsaday Alexandria oo ciidamadeeda calooshood u shaqeystayaal ah ay carareen. Ptolemies waxa ay la kulmeen fallaagada Masaarida u dhalatay waxayna ku lug lahaayeen dagaallo shisheeye iyo kuwo sokeeye oo horseeday hoos u dhaca boqortooyada iyo qabsashada Roomaanka. Masiixiyadda waxa Masar keenay Saint Mark the Evangelist qarnigii 1aad. Boqortooyadii Diocletian (284-305 CE) waxay calaamad u ahayd isbeddelkii Roomaanka ilaa xilligii Byzantine ee Masar, markii tiro badan oo Masiixiyiin Masaar ah la silciyey. Axdiga Cusub ayaa markaas loo turjumay Masar. Kadib Golaha Chalcedon ee CE 451, Kaniisad Coptic Masaar oo kala duwan ayaa si adag loo aasaasay. Qarnigii 7aad - 1517) Byzantines waxay awood u yeesheen inay dib u soo ceshadaan xukunka dalka ka dib duullaan kooban oo Sasanid Faaris ah horaantii qarnigii 7aad ee dagaalkii Byzantine-Sasanian ee 602-628 muddadaas oo ay aasaaseen gobol cusub oo gaaban muddo toban sano ah oo loo yaqaan Sasanian Masar , ilaa 639-42, markii Masar lagu soo duulay oo ay qabsadeen Carabtii Islaamka . Markii ay ka adkaadeen ciidamadii Bizantine ee Masar, Carabtu waxay keeneen Islaamka dalka. In muddo ah muddadaas, Masaarida waxay bilaabeen inay ku dhex milmaan caqiidadooda cusub iyo caqiidada asalka ah iyo dhaqamada wadaniga ah, taasoo keentay amarro kala duwan oo suufi ah oo soo kordhay ilaa maantadan la joogo. Cibaadooyinkan hore waxay ka badbaadeen xilligii Coptic Christianity . Sannadkii 639-kii waxa Masar loo diray ciidan uu hoggaaminayo khaliifkii labaad ee Cumar oo uu madax u ahaa Camr bin Al Caas . Waxay ku jabiyeen ciidankii Roomaanka dagaalkii Heliopolis. Amr waxa uu u sii socday dhanka Alexandria, kaas oo isu dhiibay heshiis la saxeexay 8 November 641. Alexandria waxa dib loogu soo celiyay Boqortooyada Byzantine 645, laakiin waxaa dib u qabsaday Amr 646. 654-kii duullaan duullaan ah oo uu soo diray Constans II waa la diiday. Carabtu waxay aasaaseen caasimadda Masar oo lagu magacaabo Fustat , taas oo markii dambe la gubay xilligii Saliibiyiinta. Qaahira ayaa markii dambe la dhisay sanadkii 969 si ay u koraan si ay u noqoto magaalada ugu weyn uguna qanisan khaliifada Carabta , waxa ay ka xigtaa Baqdaad kaliya . Xilligii Cabbaasiyiinta waxaa lagu asteeyay canshuuro cusub, Copts-na waxay mar kale ka gadoodeen sannadkii afraad ee xukunka Cabbaasiyiinta. Bilawgii qarnigii 9-aad waxa dib u bilaabmay hab-dhaqankii lagu maamuli lahaa Masar oo loo maro guddoomiye Abdallah ibn Tahir , kaas oo go'aansaday inuu dego Baqdaad , isaga oo u soo diray ku xigeen Masar si uu u xukumo isaga. Sannadkii 828dii kacdoon kale oo Masari ayaa qarxay, 831kiina Copts waxay ku biireen Muslimiintii u dhalatay ee ka soo horjeeday dawladda. Ugu dambayntii awooddii Cabbaasiyiinta ee Baqdaad waxay horseedday in guud ahaan guud ahaan ay la wareegaan xukunka Masar, haddana ay hoos imanayaan xulafada Cabbaasiyiinta, Boqortooyada Tulunid (868-905) iyo Boqortooyada Ikhshidid (935-969) waxay ka mid ahaayeen kuwii ugu guusha badnaa ee ka horyimid Khaliifkii Cabbaasiyiinta Hogaamiyeyaashii Muslimiintu waxay gacanta ku hayeen Masar lixdii qarni ee soo socota, iyadoo Qaahira ahayd xaruntii Khilaafadii Faadimiinta . Dhammaadkii boqortooyadii Ayyubid , Mamluks , oo ah Turco - Circassian militariga, ayaa la wareegay xukunka qiyaastii 1250. Dhamaadkii qarnigii 13aad, Masar waxay isku xirtay Badda Cas, Hindiya, Malaya, iyo Bariga Hindiya. Badhtamihii Qarnigii 14aad ee Dhimashada Madaw waxa ay dishay 40% dadka dalka. Xilligii hore ee casriga: Cusmaaniyiinta Masar (1517-1867) Masar waxa qabsaday Turkiga 1517, ka dib waxa ay noqotay gobol ka mid ah Boqortooyadii Cusmaaniyiinta . Milatarigii difaacu waxa uu dhaawac u geystay bulshada rayidka ah iyo hay’adihii dhaqaalaha. Diciifnimada nidaamka dhaqaalaha oo ay weheliso saamaynta daacuunka ayaa Masar ka dhigtay mid u nugul duullaanka shisheeye. Ganacsatadii Bortuqiisku waxay la wareegeen ganacsigoodii. Intii u dhaxaysay 1687 iyo 1731, Masar waxay la kulantay lix macaluul. Macaluushii 1784 waxay ku kacday qiyaastii lix meelood meel dadkeeda. Masar waxa ay mar walba ahayd gobol ay adag tahay in ay maamulaan salaadiinta Cusmaaniyiinta , taas oo ay ugu wacan tahay awoodda iyo saamaynta joogtada ah ee Mamluuk , oo ah darafkii milatariga Masar ee dalka soo xukumayay qarniyo badan. Masar waxay sii ahaan jirtay maamul-goboleed hoos yimaada Mamluks ilaa ay ku soo duuleen ciidamadii Faransiiska ee Napoleon Bonaparte 1798. Ka dib markii Faransiisku ka adkaaday Ingiriiska, waxaa bilaabmay loolan awoodeed oo saddex geesood ah oo dhex maray Turkidii Cusmaaniyiinta , Mamluk Masaarida oo Masar xukumayay qarniyo, iyo calooshood u shaqeystayaal Albania ah oo u adeegaya Cusmaaniyiinta. Ka dib markii Faransiiska la ceyriyay, waxaa awoodda la wareegay 1805-tii Muhammad Ali Pasha , oo ahaa taliyihii militariga Albania ee ciidamadii Cusmaaniyiinta ee Masar. Muxamed Cali waxa uu xasuuqay Mamluuqa waxa uuna aasaasay boqortooyo ka talin jirtay Masar ilaa kacaankii 1952. Bilawgii 1820-kii ee suufka aadka u dheeraa waxa uu beeralayda u bedelay mid ka mid ah dhaqalaha kaash-ka-soo-saarka ee ka hor dhamaadka qarniga, isaga oo xoogga saaray lahaanshaha dhulka iyo u wareejinta wax soo saarka dhinaca suuqyada caalamiga ah. Maxamed Cali waxa uu la wareegay Waqooyiga Suudaan (1820-1824), Suuriya (1833), iyo qaybo ka mid ah Carabta iyo Anatolia . Sannadkii 1841kii, quwadihii reer Yurub oo ka baqayey in uu xukunka ka tuuro Boqortooyadii Cusmaaniyiinta lafteeda, ayaa ku khasbay in uu inta badan qabsashadiisa ku soo celiyo Cusmaaniyiinta. Hamigiisa ciidan waxa uu u baahnaa in uu dalka dib u casriyeeyo: waxa uu dhisay warshado, nidaamka kanaalka waraabka iyo gaadiidka, waxa uu dib u habayn ku sameeyay shaqaalaha dawladda. Wuxuu dhisay dawlad ciidan ah oo ku dhawaad ​​​​boqolkiiba afar ka mid ah dadka u adeegaya ciidanka si ay Masar u gaarsiiyaan meel awood leh oo ku taal Boqortooyada Cusmaaniyiinta si ay u muujiyaan inay la mid yihiin xeeladaha Soofiyeedka (iyada oo aan shuuci ahayn) oo la qabtay qarnigii 20aad. Muhammad Ali Pasha waxa uu ka soo saaray milatariga mid ku shiray dhaqanka corvée ilaa ciidan weyn oo la casriyeeyay. Waxa uu soo bandhigay qoritaanka beeralayda lab ee Masar qarnigii 19-aad, waxana uu qaaday hab cusub oo uu ku abuurayo ciidankiisii ​​weynaa, isaga oo ku xoojinaya tiro iyo xirfad. Waxbarashada iyo tababarka ciidamada cusub waxay noqotay mid waajib ah; Fikradaha cusub waxaa sidoo kale lagu xoojiyay go'doomin. Nimanka waxa lagu hayay dhufeysyo si ay uga fogaadaan in la carqaladeeyo korriimadooda iyaga oo ah unug ciidan oo lagu xisaabtamo. Ciilkii hab-nololeedkii ciidannimo ayaa aakhirkii ka baxay raggii, waxaana qabsaday fikrad cusub oo qarannimo iyo faan ku dhisan. Waxay ahayd iyadoo la kaashanayo cutubkan cusub ee dhowaan dib u dhashay ee Muxammad Cali uu xukunkiisa ku soo rogay Masar. Siyaasadda uu Mohammad Ali Pasha raacay intii uu xukunka hayay ayaa qayb ahaan sharraxaysa sababta tirada Masar marka la barbar dhigo dalalka kale ee Waqooyiga-Afrika iyo Bariga Dhexe oo kordhay oo keliya heer aad u yar, maaddaama maalgelinta waxbarashada dheeraadka ah ay ka dhaceen oo keliya qaybta militariga iyo warshadaha. Muxammad Cali waxa si kooban xilka u kala wareegay wiilkiisii ​​Ibraahim (Sebtember 1848), ka dibna uu awoowe u ahaa Cabbaas I (Noofambar 1848), ka dibna Saciid (1854), iyo Ismaaciil (1863) oo dhiirigeliyay cilmiga iyo beeraha, kana mamnuucay addoonsiga Masar. Masar oo hoos tagta boqortooyadii Muxamed Cali waxay magac ahaan ahaan jirtay gobol Cusmaaniyiin ah. Waxaa la siiyay heerka dawlad-goboleed madaxbannaan ama Khedivate (1867-1914) ee 1867. Suez Canal , oo la dhisay iyada oo lala kaashanayo Faransiiska, ayaa la dhameeyay 1869. Dhismaheeda waxaa maalgeliyay bangiyada Yurub. Lacago badan ayaa sidoo kale ku baxay mas’uulnimo iyo musuqmaasuq. Canshuuraha cusub ayaa sababay niyad jab caan ah. Sannadkii 1875-kii Ismaaciil waxa uu ka fogaaday in uu kaco isaga oo ka iibiyay dhammaan saamigii Masar ee kanaalka dawladda Ingiriiska. Saddex sano gudahood tani waxay keentay in la soo rogo koontaroolayaasha Ingiriiska iyo Faransiiska kuwaas oo ku fadhiistay golaha wasiirada Masar, iyo, "awoodda dhaqaale ee dammaanad-qaadayaasha gadaashooda, waxay ahaayeen awoodda dhabta ah ee dawladda", Xaalado kale sida cudurrada faafa (cudurka lo'da ee 1880-meeyadii), daadadka iyo dagaalladu waxay keeneen hoos u dhaca dhaqaalaha waxayna kordhiyeen ku tiirsanaanta Masar ee deynta shisheeye xitaa dheeraad ah. Ku qanacsanaan la'aanta maxalliga ah ee Khedive iyo faragelinta reer Yurub ayaa horseeday abuuritaanka kooxihii ugu horreeyay ee waddaniyiinta 1879, iyadoo Axmed 'Urabi uu ahaa shakhsi caan ah. Ka dib markii ay korodhay xiisado iyo kacdoono wadani ah, Boqortooyada Ingiriisku waxay ku soo duushay Masar 1882-kii, oo ay ku burburisay ciidankii Masar ee Battle of Tell El Kebir oo si millatari u qabsaday dalka. 64​​​​​ Sannadkii 1899-kii, waxa la saxeexay Anglo-Masar Agreement Condominium: Heshiisku waxa uu sheegay in Suudaan ay si wadajir ah u maamuli doonaan Khedivate ee Masar iyo Boqortooyada Ingiriiska. Xakamaynta dhabta ah ee Suudaan waxay ku jirtay gacanta Ingiriiska oo keliya. Sannadkii 1906-dii, dhacdadii Denshawai waxay keentay dad badan oo Masaari ah oo dhexdhexaad ah inay ku biiraan dhaqdhaqaaqa waddaniyiinta. Saldanada iyo Boqortooyada Masar 1914kii Boqortooyadii Cusmaaniyiinta waxay gashay dagaalkii 1aad ee aduunka iyagoo isbahaysi la leh boqortooyooyinkii dhexe; Khedive Abbas II (kaas oo sannadihii hore aad ugu sii kordhay cadaawadda Ingiriiska) waxa uu go’aansaday in uu dagaalka ku taageero dalka hooyo. Go’aankaas ka dib, Ingiriisku waxa uu si xoog ah xilka uga qaaday, kuna beddelay walaalkiis Xuseen Kaamel . Huseen Kamel waxa uu ku dhawaaqay in Masar ay ka madax banaan tahay Boqortooyadii Cusmaaniyiinta, isaga oo qaatay magaca Suldaanka Masar . Wax yar ka dib xornimada, Masar waxaa lagu dhawaaqay inay tahay maxmiyad Boqortooyada Midowday. Ka dib dagaalkii 1aad ee aduunka , Saad Zaghlul iyo Xisbiga Wafd ayaa u horseeday dhaqdhaqaaqa wadaninimada Masar aqlabiyadda golaha sharci dejinta. Markii Ingiriisku u masaafuriyey Zaghlul iyo asxaabtiisii ​​Malta 8-dii Maarso 1919, waddanku wuxuu ka kacay kacaankiisii ​​ugu horreeyay ee casriga ah . Kacdoonku wuxuu horseeday in dawladda UK ay ku dhawaaqdo madaxbannaanida Masar 22kii Febraayo 1922 . inkasta oo magac ahaan ay madax banaan tahay, Boqortooyadu wali waxa ay ku hoos jirtay gumaysigii millatari ee Ingiriiska, Ingiriiskuna waxa uu weli saamayn weyn ku lahaa dawladda. Sannadkii 1923kii, dawladdii cusbayd waxay diyaarisay oo hirgelisay dastuur ku salaysan hab baarlamaan . Xisbiga Waddaniga ah ee Wafd ayaa ku guuleystay guul weyn doorashadii 1923-1924 waxaana Saad Zaghloul loo magacaabay ra'iisul wasaaraha cusub. Sannadkii 1936-kii, waxaa la soo gebagebeeyey heshiiskii Anglo-Masar , waxaana ciidamadii Ingiriisku ka baxay Masar, marka laga reebo kanaalka Suweys. Heshiisku ma xallin su'aasha Suudaan , taas oo, iyada oo la raacayo shuruudaha Anglo-Masar Condominium Agreement ee 1899, oo dhigaya in Sudan ay si wadajir ah u maamulaan Masar iyo Ingiriiska, laakiin awoodda dhabta ah ay ku sii jirto gacanta Ingiriiska. Britain waxay Masar u adeegsatay inay saldhig u noqoto hawlgallada Isbahaysiga ee gobolka oo dhan, gaar ahaan dagaalladii Waqooyiga Afrika ee Talyaaniga iyo Jarmalka. Mudnaanteeda ugu sareysa waxay ahayd gacan ku haynta Bariga Mediterranean-ka, iyo gaar ahaan in Suez Canal ay u furan tahay maraakiibta ganacsiga iyo xiriirka militari ee Hindiya iyo Australia. Markii dagaalku bilaabmay Sebtembar 1939, Masar waxay ku dhawaaqday sharciga dagaalka waxayna goysay xiriirkii diblomaasiyadeed ee Jarmalka. Waxay xiriirka diblomaasiyadeed u jartay Talyaaniga 1940-kii, balse waligiis dagaal kuma dhawaaqin, xitaa markii ay ciidamada Talyaanigu soo galeen Masar. Ciidanka Masar wax dagaal ah may samayn. Bishii Juun 1940-kii Boqorku wuxuu shaqada ka eryay Ra'iisul Wasaarihii Aly Maher, kaasoo si liidata ula qabsaday Ingiriiska. Xukuumad cusub oo isbahaysi ah ayaa la dhisay iyadoo ra'iisul wasaare laga dhigay Xasan Pasha Sabri oo madax-bannaan. Ka dib qalalaasihii wasiirnimo ee Febraayo 1942, danjire Sir Miles Lampson , wuxuu ku cadaadiyay Farook in la helo dawlad Wafd ama Wafd-isbahaysi ah oo beddela xukuumaddii Hussein Sirri Pasha . Habeenimadii 4-tii Febraayo 1942-kii, ciidamada Ingiriiska iyo taangiyada ayaa ku hareeraysan qasriga Abdeen ee Qaahira, Lampsonna wuxuu u bandhigay Farouk amar kama-dambays ah . Faaruuq wuu ka hadlay, Nahhasna wax yar ka dib wuxuu soo dhisay dowlad. Sannadkii 1947-kii, inta badan ciidamadii Ingiriiska waxaa loo daadgureeyay aagga kanaalka Suweys, inkastoo ciidanka Ingiriisku ay saldhig ciidan ku lahaayeen aaggaas. Dareenka wadaninimo, ee ka soo horjeeda Ingiriiska ayaa sii waday inay koraan dagaalka ka dib. Dareenka boqortooyo-diidka ayaa sii kordhay ka dib wax-qabadkii foosha xumaa ee Boqortooyada ee Dagaalkii Koowaad ee Carabta iyo Israa’iil . Doorashadii 1950-kii waxa si weyn ugu guulaystay xisbigii wadaniga ahaa ee Wafd , Boqorkuna waxa uu ku qasbanaaday in uu Mostafa El-Nahas u magacaabo raysal wasaare cusub. Sannadkii 1951kii, Masar waxay ka baxday heshiiskii Anglo-Masar ee 1936 waxayna ku amartay dhammaan ciidamadii Ingiriiska ee hadhay inay ka baxaan kanaalka Suweys. Markii Ingiriisku diiday in uu ka baxo saldhiga ay ku leeyihiin agagaarka kanaalka Suweys, dawladda Masar ayaa jartay biyihii, diidayna in cuntada la galiyo saldhiga Kanaalka Suweys, waxa ay ku dhawaaqday in ay qaadacday badeecooyinka Ingiriiska, shaqaalaha Masaaridana ka mamnuucday in ay gudaha u galaan saldhigga, isla markaana ay kafaalo qaadaan weerarada jabhadaha. 24-kii Janaayo 1952, Jabhadda Masaarida ayaa weerar xooggan ku qaaday ciidamadii Ingiriiska ee ku sugnaa agagaarka kanaalka Suweys, xilligaasi oo la arkayay ciidamada Booliiska Masar oo gacan siinaya jabhadda. Isagoo ka jawaabaya, 25kii Janaayo, General George Erskine wuxuu diray taangiyo British ah iyo ciidan lug ah si ay u hareereeyaan saldhigga bilayska ee Ismailia. Taliyaha bilayska ayaa u yeedhay Wasiirka Arrimaha Gudaha, Fouad Serageddin , oo ah gacanta midig ee Nahas, si uu u waydiiyo haddii uu isa soo dhiibo ama uu dagaalamo. Serageddin waxa uu ku amray booliiska in ay la dagaalamaan "ilaa ninka ugu dambeeya iyo xabbada u dambaysa". Dagaalkan ayaa la sheegay in lagu dilay 43 askari oo ka tirsan ciidamada Biritishka iyo 3 askari oo ka tirsan ciidamada Biritishka. Dhacdadii Ismaaciiliya waxay aad uga cadhaysiisay Masar. Maalintii xigtay, 26 Janaayo 1952 waxay ahayd "Sabti madow" , sida loo yaqaanay rabshadihii ka dhanka ahaa Ingiriiska, kaas oo arkay in badan oo ka mid ah faras-magaalaha Qaahira kaas oo Khedive Ismail the Magnificent uu dib u dhisay qaabkii Paris, gubtay. Faaruuq wuxuu ku eedeeyay Wafd inay ka dambeeyeen rabshadihii Sabtidii Madow, wuxuuna Nahas ka ceyriyay ra'iisul wasaare maalintii xigtay. Waxaa lagu bedelay Aly Maher Pasha . 22-23 Luulyo 1952, Dhaqdhaqaaqa Saraakiisha Xorta ah , oo ay hogaaminayaan Muxammad Naguib iyo Gamal Abdel Nasser , ayaa bilaabay inqilaab ( Kacaankii Masar ee 1952 ) oo ka dhan ahaa boqorka. Faaruuq I ayaa carshiga ka qaaday wiilkiisa Fouad II , kaas oo ahaa, wakhtigaas, ilmo todoba bilood jir ah. Qoyska boqortooyada ayaa maalmo ka dib ka ambabaxay Masar, waxaana la sameeyay Golaha Boqortooyada, oo uu hoggaamiyo Amiir Muhammad Abdel Moneim . Goluhu waxa uu haystay awood magac-u-yaal oo keliya, awoodda dhabta ahna waxa ay ku jirtay gacanta Golaha Taliskii Kacaanka , oo ay hoggaaminayeen Naguib iyo Naasir. Rajada caanka ah ee dib-u-habaynta degdegga ah ayaa horseeday rabshadihii shaqaalaha ee Kafr Dawar 12 Agoosto 1952. Ka dib tijaabo gaaban oo lagu sameeyay xukunka madaniga ah, Saraakiisha Xorta ah waxay baabi'iyeen Boqortooyada iyo dastuurkii 1923 waxayna ku dhawaaqeen Masar Jamhuuriyad 18 June 1953. Naguib ayaa lagu dhawaaqay inuu yahay madaxweyne, halka Nasser loo magacaabay ra'iisul wasaare. Masar oo Jamhuuri ah oo hoos imanaysa Nasser (1952-1970) Kadib kacdoonkii 1952 ee dhaqdhaqaaqa saraakiisha xorta ah , xukunka Masar wuxuu u wareegay gacan militari waxaana la mamnuucay dhammaan xisbiyada siyaasadeed. 18-kii Juun 1953-kii, Jamhuuriyadda Masar ayaa lagu dhawaaqay, iyadoo General Muhammad Naguib uu ahaa Madaxweynihii ugu horreeyay ee Jamhuuriyadda, isagoo xilkaas hayay wax yar ka yar hal sano iyo bar. Jamhuuriyadda Masar (1953-1958) ayaa lagu dhawaaqay. Naguib waxaa lagu qasbay inuu is casilo 1954-tii Gamal Abdel Nasser - Pan-Arabist iyo naqshadihii dhabta ahaa ee dhaqdhaqaaqa 1952 - ka dibna waxaa lagu riday xabsi guri . Iscasilaadii Naguib ka dib, jagada madaxweynanimo waxay banaanaatay ilaa laga soo dooranayo Naasir 1956. Bishii Oktoobar 1954, Masar iyo Boqortooyada Ingiriiska waxay ku heshiiyeen in la baabi'iyo heshiiskii Anglo-Masar ee Condominium ee 1899 iyo in Suudaan la siiyo madaxbannaani; heshiisku wuxuu dhaqan galay 1dii Janaayo 1956kii. Naasir waxa uu xilka madaxweynenimo la wareegay bishii June 1956 waxa uuna bilaabay in uu xukumo taariikhda Masar casriga ah . Ciidamada Ingriisku waxay dhammeeyeen ka bixitaankoodii ay ka baxeen Suweys Canal Zone 13 June 1956. Wuxuu qarameeyay kanaalka Suweys 26 Luulyo 1956; Qaabka cadawtinimada leh ee uu u wajahay Israa’iil iyo waddaniyad dhaqaale ayaa kicisay bilawgii dagaalkii labaad ee Carabta iyo Israa’iil (Xiisadda Suweys), kaas oo Israa’iil (oo taageero ka helaysa Faransiiska iyo Boqortooyada Ingiriiska) ay qabsatay gacanka Sinai iyo kanaalka. Dagaalku wuxuu soo afjarmay sababtoo ah US iyo USSR faragelin diblomaasiyadeed iyo xaaladdii hore ayaa dib loo soo celiyay. Sannadkii 1958kii, Masar iyo Suuriya waxay samaysteen midow madax-bannaan oo loo yaqaan Jamhuuriyaddii Carabtu . Midawgu waxa uu ahaa mid muddo kooban socday,waxana uu dhamaaday 1961 markii ay Suuriya ka go’day. Inta lagu guda jiro inta badan jiritaankeeda, Jamhuriyadda Carabtu waxay sidoo kale ku jirtay isbahaysi dabacsan oo ay la lahayd Waqooyiga Yemen (ama Boqortooyada Mutawakkilite ee Yemen), oo loo yaqaan United Arab State . Horraantii 1960-meeyadii, Masar waxa ay si buuxda uga qayb qaadatay dagaalka sokeeye ee Waqooyiga Yemen . Inkastoo dhowr dhaq-dhaqaaq ciidan iyo shirar nabadeed, haddana dagaalku wuxuu noqday mid is-mariwaa ah. Badhtamihii May 1967kii, Midowga Soofiyeeti wuxuu soo saaray digniino Naasir ku wajahan weerar ay Israa'iil ku hayso Suuriya. In kasta oo madaxa shaqaalaha Mohamed Fawzi uu ku caddeeyey inay yihiin "aan sal iyo raad lahayn", Naasir wuxuu qaaday saddex tallaabo oo isku xigta oo dagaalka ka dhigay mid lama huraan ah: 14kii May wuxuu ciidamadiisa geeyay Sinai oo u dhow xudduudda Israa'iil, 19-kii May wuxuu eryay nabad-ilaaliyeyaashii Qaramada Midoobay ee fadhigoodu ahaa xudduudda Sinai Peninsula ee Israa'iil, wuxuuna xiray 23 May ee Shiicada Israel. On 26 May Nasser wuxuu ku dhawaaqay, "Dagaalku wuxuu noqon doonaa mid guud, ujeedadayada aasaasiga ahna waxay noqon doontaa inaan burburino Israa'iil". Taasi waxay soo dedejisay bilawgii dagaalkii saddexaad ee Carabta Israa’iil (Dagaalka Lixda Maalmood) ee Israa’iil ay ku weerartay Masar, kuna qabsatay Gacanka Siinaay iyo Marinka Qaza , oo Masar ay qabsatay tan iyo dagaalkii Carabta iyo Israa’iil ee 1948-kii . Intii lagu jiray dagaalkii 1967, waxaa la sameeyay sharciga degdega ah , wuxuuna jiray ilaa 2012, marka laga reebo fasax 18 bilood ah 1980/81. Sida uu qabo sharcigan, awoodda booliiska ayaa la kordhiyay, xuquuqaha dastuuriga ah ayaa la laalay, faafreebna waa la sharciyeeyay. Waqtigii dhicistii Boqortooyada Masar horaantii 1950-meeyadii, in ka yar nus milyan Masaari ah ayaa loo tixgeliyey dabaqadda sare iyo hodan, afar milyan oo dabaqadda dhexe ah iyo 17 milyan oo dabaq hoose ah iyo sabool. In ka yar kala bar dhammaan carruurta da'da dugsiga hoose ayaa dhiganayay dugsiga, intooda badan waxay ahaayeen wiilal. Siyaasadaha Naasir ayaa tan bedelay. Dib-u-habaynta iyo qaybinta dhulka, kobaca weyn ee waxbarashada jaamacadda, iyo taageerada dawladda ee warshadaha qaranka waxay si weyn u wanaajiyeen isu socodka bulshada waxayna hoos u dhigtay qalooca bulshada. Laga soo bilaabo sannad dugsiyeedkii 1953-54 ilaa 1965-66, guud ahaan is-diiwaangelinta dugsiyada dadwaynaha in ka badan labanlaabmay. Malaayiin masaari ah oo hore u faqiir ahaa, waxbarasho iyo shaqooyin ay ka heleen qaybaha bulshada, ayaa ku biiray dabaqadda dhexe. Dhakhaatiir, injineero, macalimiin, qareenno, saxafiyiin, ayaa ka kooban inta ugu badan ee bararka dabaqadda dhexe ee Masar ee Naasir. Intii lagu guda jiray 1960-meeyadii, dhaqaalaha Masar wuxuu ka socday gaabis ilaa qarka u saaran inuu burburo, bulshadu waxay noqotay mid xor ah, rafcaankii Nasserna aad buu u yaraaday. Masar oo ay xukumayeen Saadaat iyo Mubarak (1971-2011) Sannadkii 1970-kii, Madaxweyne Naasir wuu dhintay, waxaana xilka kala wareegay Anwar Sadat . Muddadii uu jiray , Sadat waxa uu Masar ka beddelay dagaalkii qaboobaa ee Midowgii Soofiyeeti una beddelay Maraykanka, isaga oo eryay la-taliyayaashii Soofiyeedka 1972. Masar waxa loo beddelay Jamhuuriyadda Carabta ee Masar 1971. Sadat waxa uu bilaabay siyaasadda dib-u-habaynta dhaqaalaha Infitah , isaga oo hoos u dhigaya mucaaradka diimeed iyo kuwa cilmaaniga ah. Sannadkii 1973-kii, Masar, oo ay weheliso Suuriya, waxay bilaabeen dagaalkii afraad ee Carabta iyo Israa'iil (Yom Kippur War), weerar lama filaan ah oo ay dib ugu soo ceshadeen qayb ka mid ah dhulka Siinay oo ay Israa'iil qabsatay lix sano ka hor. 1975, Sadat waxa uu bedelay siyaasadii dhaqaale ee Naasir waxa uuna damcay in uu isticmaalo caannimadiisa si uu u dhimo qawaaniinta dawlada una dhiiri galiyo maalgashiga shisheeye isagoo adeegsanaya barnaamijkiisii ​​Infitah. Iyadoo loo marayo siyaasaddan, dhiirigelinta sida canshuur dhimista iyo canshuuraha soo dejinta ayaa soo jiitay maalgashadayaasha qaarkood, laakiin maalgelinta ayaa inta badan lagu jiheeyay khatar yar iyo ganacsiyo faa'iido leh sida dalxiiska iyo dhismaha, oo laga tagayo warshadaha dhallaanka Masar. Sababtoo ah baabi'inta kabidda cuntada aasaasiga ah, waxay keentay rabshadihii rootiga ee Masar 1977 . Sadat waxa uu booqasho taariikhi ah ku tagay Qudus 1977-kii , taas oo horseedday 1979kii Masar iyo Israa’iil axdi nabadeed oo ay Israa’iil uga baxday Siinay. Taa beddelkeeda, Masar waxay u aqoonsatay Israa'iil inay tahay waddan madaxbannaan oo sharci ah. Hindisaha Saadaat waxa uu ka dhaliyay khilaaf aad u weyn wadamada Carabta ,waxana uu horseeday in Masar laga saaro ururka Jaamacadda Carabta ,balse waxaa taageeray inta badan Masaarida. Sadat waxa dilay xagjir Islaami ah bishii Oktoobar 1981kii. Xusni Mubaarak ayaa xukunka qabtay kadib markii la dilay Saadaat oo afti loo qaaday oo uu ahaa musharaxa kaliya. Wuxuu noqday hogaamiye kale oo taariikhda Masar maamula . Xusni Mubaarak waxa uu dib u xaqiijiyay xidhiidhka Masar iyo Israa’iil uu weli qaboojiyay xiisadda kala dhaxaysa dalalka Carabta ee deriska la ah Masar. Gudaha, Mubarak waxa uu la kulmay dhibaatooyin halis ah. Saboolnimo baahsan iyo shaqo la'aan ayaa keentay in qoysaska reer miyiga ah ay u qulqulaan magaalooyinka sida Qaahira halkaas oo ay ku dhamaadeen xaafadaha isku raranta ah, iyaga oo si dirqi ah u maareynaya si ay u noolaadaan. 25kii Febraayo 1986 , Booliska Nabadsugida ayaa bilaabay rabshado, iyagoo ka soo horjeeda wararka sheegaya in muddo xileedkooda loogu kordhinayo saddex ilaa afar sano. Hoteelo, goobo lagu caweeyo, maqaayado iyo goobo casino ayaa lagu weeraray magaalada Qaahira, waxaana magaalooyinka kale ka dhacay rabshado. Bandow maalintii ah ayaa lagu soo rogay. Saddex maalmood ayay ciidanka ku qaadatay inuu soo celiyo nidaamka. 107 qof ayaa ku dhintay. Sanadihii 1980-meeyadii, 1990-meeyadii, iyo 2000-meeyadii, weerarrada argagixisanimada ee Masar waxay noqdeen kuwo aad u badan oo daran, waxayna bilaabeen in la beegsado Copts Masiixiyiinta , dalxiisayaasha ajnabiga ah iyo saraakiisha dawladda. Sagaashameeyadii koox Islaami ah , Al-Gamaca al-Islamiyya , waxay ku hawlanayd olole fidsan oo fidsan, laga soo bilaabo dilalkii iyo isku daygii dil ee qorayaasha iyo aqoonyahannada caanka ah, ilaa la beegsado soo noqnoqda ee dalxiisayaasha iyo ajaanibka. Dhaawac culus ayaa loo geystay qaybta ugu weyn ee dhaqaalaha Masar -dalxiiska -iyo dhinaca dawladda, laakiin sidoo kale waxay burburisay hab-nololeedyada dad badan oo ay kooxdu ku tiirsan tahay taageerada. Intii lagu jiray xukunkii Mubaarak, masraxa siyaasadda waxaa gacanta ku hayay Xisbiga Dimuqraadiga Qaranka , kaas oo uu abuuray Sadat 1978. Waxa uu soo saaray 1993-kii Syndicates Law, 1995 Law Saxafada, iyo 1999kii sharciga ururada aan dawliga ahayn kaas oo curyaamiyay xoriyatul qawlka iyo xoriyatul qawlka iyadoo lagu soo rogay xeerar cusub iyo ciqaab adag oo ku saabsan xadgudubyada. Natiijo ahaan, dabayaaqadii 1990-meeyadii siyaasadda baarlamaanku waxay noqotay mid aan khusayn oo dariiqooyinkii kale ee lagu muujin lahaa siyaasadda ayaa sidoo kale la xaddiday. Qaahira waxay ku kortay meel magaalo weyn ah oo ay ku nool yihiin in ka badan 22 milyan. 17kii Noofambar 1997, 62 qof, oo u badnaa dalxiisayaal, ayaa lagu xasuuqay meel u dhow Luxor . Dabayaaqadii Febraayo 2005, Mubarak wuxuu ku dhawaaqay dib u habeyn lagu sameeyay sharciga doorashada madaxweynaha, taasoo u gogol xaareysa doorashada musharrixiinta badan markii ugu horreysay tan iyo dhaqdhaqaaqii 1952-kii . Si kastaba ha ahaatee, sharciga cusub ayaa xaddiday musharixiinta, wuxuuna horseeday in Mubarak uu si fudud ugu guuleysto mar kale doorashada. Tirada codbixiyayaashu waxay ka yaraayeen 25%. Goob-joogayaasha doorashadu waxay kaloo ku eedeeyeen inay xukuumaddu faragelin ku hayso hannaanka doorashada. Doorashadii ka dib, Mubarak wuxuu xidhay Ayman Nour , oo ahaa kii labaad. Warbixinta Human Rights Watch ee 2006 ee Masar ayaa si faahfaahsan u faahfaahisay xadgudubyada xuquuqda bini'aadamka ee halista ah ee hoos yimaada xukunkii Mubaarak, oo ay ku jiraan jirdil joogto ah , xarig aan sabab lahayn iyo dacwado la horgeeyo maxkamadaha milatariga iyo kuwa dawladda. Sannadkii 2007, Amnesty International ayaa soo saartay warbixin ay ku sheegtay in Masar ay noqotay xarun caalami ah oo lagu jirdilo, halkaas oo waddamo kale ay u soo diraan tuhmanayaal su'aalo la waydiiyo, inta badan qayb ka ah dagaalka ka dhanka ah argagixisada . Wasaaradda arrimaha dibadda ee Masar ayaa si degdeg ah u soo saartay war-saxaafadeedkan. Isbeddelka dastuuriga ah ee loo codeeyay 19-kii Maarso 2007 wuxuu mamnuucay xisbiyada inay diinta u adeegsadaan saldhig u ah dhaqdhaqaaqyo siyaasadeed, waxay oggolaadeen diyaarinta sharciga cusub ee la-dagaallanka argagixisada, oggolaaday awood ballaaran oo bilays ah oo xarig iyo ilaalin ah, wuxuuna siiyay madaxweynaha awood uu ku kala diro baarlamaanka oo uu joojiyo la socodka doorashada garsoorka. Sannadkii 2009, Dr. Ali El Deen Hilal Dessouki, Xoghayaha Warbaahinta ee Xisbiga Dimuqraadiga Qaranka ( NDP ), ayaa Masar ku tilmaamay " Nidaamka siyaasadeed" fircooniga ah , iyo dimoqraadiyadda inay tahay " hadaf mustaqbalka fog ah". Dessouki ayaa sidoo kale sheegay in "xarunta dhabta ah ee awooda Masar ay tahay militariga". Kacaanka, qalalaasaha siyaasadeed iyo kala-guurka (2011- hadda) 25kii Janaayo 2011, waxaa billowday mudaaharaadyo ballaaran oo looga soo horjeedo dowladda Mubarak. 11kii Febraayo 2011, Mubaarik wuu iscasilay oo ka cararay Qaahira. Dabaaldegyo farxadeed ayaa ka dhacay fagaaraha Taxriir ee magaalada Qaahira warkaas. Milateriga Masar ayaa markaas la wareegay awoodda maamulka. Maxamed Xuseen Tantaawi , guddoomiyaha golaha sare ee ciidamada qalabka sida ayaa si ku meel gaar ah u noqday madaxa qaranka . 13kii Febraayo 2011, milatarigu waxay kala direen baarlamaanka waxayna laaleen dastuurkii. Afti dastuuri ah ayaa la qabtay 19-kii Maarso 2011. 28kii Noofambar 2011, Masar waxa ay qabatay doorashadii ugu horreysay ee baarlamaanka tan iyo markii taliskii hore uu xukunka hayay. Dadka u soo baxay doorashada ayaa ahaa kuwo aad u sarreeya mana jiraan warar sheegaya khaladaad weyn ama rabshado. Maxamed Mursi oo ka tirsanaa ururka Ikhwaanul Muslimiinka ayaa loo doortay madaxweynaha Masar 24 June 2012 . 2dii Agoosto 2012, ra'iisul wasaaraha Masar Hisham Qandil ayaa ku dhawaaqay golahiisa wasiirada oo ka kooban 35 xubnood oo ka kooban 28 cusub, oo ay ku jiraan afar ka tirsan Ikhwaanul Muslimiin. Kooxaha liberaaliga iyo cilmaaniyiinta ayaa ka baxay golaha deegaanka sababtoo ah waxay aaminsanaayeen in ay soo rogi doonto dhaqamo Islaami ah oo adag, halka taageerayaasha Ikhwaanul Muslimiinka ay taageereen Morsi. 22kii Noofambar 2012, Madaxweyne Morsi waxa uu soo saaray bayaan ku meel gaar ah oo uu kaga hortagayo go'aamadii uu soo saaray oo uu ku doonayay in uu ilaaliyo shaqada golaha deegaanka. Talaabadan ayaa horseeday mudaaharaadyo waaweyn iyo falal rabshado wata oo Masar oo dhan ka dhacay. 5tii Diseembar 2012, tobanaan kun oo qof oo taageersan iyo kuwa ka soo horjeeday Madaxweyne Morsi ayaa isku dhacay, dagaalkaas oo lagu tilmaamay inuu ahaa dagaalkii ugu ba'naa ee dhexmara Islaamiyiinta iyo cadawgooda tan iyo kacaankii dalka. Mohamed Morsi wuxuu soo bandhigay "wadahadal qaran" oo uu la yeesho hogaamiyayaasha mucaaradka laakiin wuxuu diiday inuu joojiyo aftidii dastuuriga ahayd ee December 2012 . 3 Luulyo 2013, ka dib mowjad dadwayne oo ka xumaaday xad-gudubyada ismaamulka ah ee dawladdii Ikhwaanul Muslimiinka ee Morsi , militariga ayaa Morsi ka xayuubiyay xafiiska, kala diray Golaha Shuurada waxayna soo saareen dawlad ku meel gaar ah. 4-tii Luulyo 2013, 68-sano jir ah Guddoomiyaha Maxkamadda Sare ee Dastuuriga ah ee Masar Adly Mansour ayaa loo dhaariyay inuu noqdo ku-simaha madaxweynaha dowladda cusub kaddib markii xilka laga tuuray Morsi. Maamulka cusub ee Masar ayaa gacan bir ah ku qabtay ururka Ikhwaanul Muslimiinka iyo taageerayaashiisa, iyagoo xabsiga u taxaabay kumannaan qof, waxayna xoog ku kala eryeen mudaaharaadyadii taageersanaa Mursi iyo Ikhwaanka. Qaar badan oo ka mid ah hogaamiyayaasha Ikhwaanul Muslimiinka iyo dhaqdhaqaaqayaasha ayaa midkood lagu xukumay dil ama xabsi daa'in maxkamado wadareedyo xiriir ah. 18kii Jannaayo 2014, dawladda ku meel gaadhka ah waxay dejisay dastuur cusub ka dib afti ay ku ansixiyeen aqlabiyad aqlabiyad ah oo codbixiyayaashu (98.1%). 38.6% codbixiyeyaashii diwaan gashanaa ayaa ka qaybqaatay aftida tiro ka badan 33% ee u codeeyay afti intii uu xilka hayay Morsi. Doorashadii bishii Juun 2014, Abdel Fattah el-Sisi ayaa ku guuleystay boqolkiiba 96.1%. 8dii Juun 2014, Abdel Fatah el-Sisi ayaa si rasmi ah loogu dhaariyay inuu noqdo madaxweynaha cusub ee Masar. Madaxweyne el-Sisi, Masar waxay hirgelisay siyaasad adag oo lagu xakameynayo xadka marinka Qaza, oo ay ku jirto burburinta tunnelyada u dhexeeya marinka Gaza iyo Siinay. Bishii Abriil 2018, El-Sisi ayaa mar labaad lagu doortay cod aqlabiyad ah doorashada iyada oo aysan jirin mucaarad dhab ah. Bishii Abriil 2019, baarlamaanka Masar ayaa kordhiyey muddada madaxweynenimada oo ahayd afar ilaa lix sano. Madaxweyne Abdel Fattah al-Sisi ayaa sidoo kale loo oggolaaday inuu mar saddexaad u tartamo doorashada soo socota ee 2024. Xilligii El-Sisi Masar ayaa la sheegay in ay dib ugu soo laabatay kali talisnimo. Dib-u-habeyn cusub oo dastuuri ah ayaa la hirgeliyay, taasoo macnaheedu yahay in la xoojinayo doorka militariga iyo xaddididda mucaaradka siyaasadeed. Isbeddellada dastuuriga ah ayaa lagu aqbalay afti bishii Abriil 2019. Bishii Diseembar 2020, natiijooyinka kama dambaysta ah ee doorashada baarlamaanka ayaa xaqiijiyay aqlabiyad cad oo ah kuraasta Masar ee Mostaqbal Watan ( Mustaqbalka Qaranka ) Xisbiga, oo si weyn u taageersan madaxweyne El-Sisi. Xisbigu xitaa wuxuu kordhiyey aqlabiyadiisa, qayb ahaan sababtoo ah xeerarka cusub ee doorashada. Juqraafiga Masar waxay u dhaxaysaa loolka 22° iyo 32°N , iyo longitudes 25° iyo 35°E . 1,001,450 kiiloomitir laba jibaaran (386,660 sq mi), waa dalka 30-aad ee ugu wayn aduunka. Iyadoo ay ugu wacan tahay oomanaha aadka u daran ee cimilada Masar, xarumaha dadku waxay ku urursan yihiin dooxada Niilka cidhiidhiga ah iyo Delta, taasoo la micno ah in qiyaastii 99% dadku ay isticmaalaan qiyaastii 5.5% guud ahaan bedka dhulka. 98% Masaarida waxay ku nool yihiin 3% dhulka. Masar waxa ay xad la wadaagtaa Liibiya dhanka galbeed, koonfurta Sudan, iyo marinka Qaza iyo Israel oo bari ah. Waddan ka gudba qaaradaha , waxay leedahay buundada dhulka (Isthmus of Suez) ee u dhaxaysa Afrika iyo Aasiya, oo ay maraan marin-biyoodka la maraayo ( Suez Canal ) oo isku xidha Badda Mediterranean-ka iyo Badweynta Hindiya ee marinka Badda Cas. Marka laga yimaaddo dooxada Niil, dhulka Masar intiisa badan waa saxare, oo ay ku yaalliin dhawr doog oo kala firidhsan. Dabayshu waxay abuurtaa dunyo ciid ah oo aad u sarreeya oo sarreeya in ka badan 30 mitir (100 ft). Masar waxa ku jira qaybo ka mid ah saxaraha Saxaraha iyo saxaraha Liibiya . Jasiiradda Siinaay waxay martigelisaa buurta ugu sarreysa Masar, Mount Catherine oo dhererkeedu yahay 2,642 mitir. Badda Cas Riviera , oo ku taal bariga jasiiradda, ayaa caan ku ah hodantinimada reefs-ka iyo nolosha badda. Magaalooyinka iyo magaalooyinka waxaa ka mid ah Alexandria , magaalada labaad ee ugu weyn; Aswaan ; Asyut ; Qaahira , caasimadda casriga ah ee Masar iyo magaalada ugu weyn; El Mahalla El Kubra ; Giza , goobta Ahraamta Khufu; Hurghada ; Luxor ; Kom Ombo ; Dekedda Safaga ; Dekedda ayaa tidhi ; Sharm El Sheikh ; Suez , halkaas oo ay ku taal cidhifka koonfureed ee Kanaalka Suweys; Zagazig ; iyo Minya . Dhul-badeedka waxaa ka mid ah Bahariya , Dakhla , Farafra , Kharga iyo Siwa . Ilaaliyeyaasha waxaa ka mid ah Beerta Qaranka ee Ras Mohamed, Protectorate Zaranik iyo Siwa. 13-kii Maarso 2015, waxaa lagu dhawaaqay qorshe la soo jeediyay caasimadda cusub ee Masar Cimilada Inta badan roobabka Masar ayaa da'a bilaha jiilaalka. Koonfurta Qaahira, celceliska roobabku waxay ku dhow yihiin kaliya 2 ilaa 5 mm (0.1 ilaa 0.2 in) sannadkii iyo inta u dhaxaysa sannado badan. Meel aad u khafiif ah oo xeebta waqooyi ah roobabku waxay noqon karaan ilaa 410 mm (16.1 in), badiyaa inta u dhaxaysa Oktoobar iyo Maarso. Barafka ayaa ku da'a buuraha Sinai iyo qaar ka mid ah magaalooyinka waqooyi ee xeebaha sida Damietta , Baltim iyo Sidi Barrani , marar dhif ahna Alexandria. Baraf aad u yar ayaa ka da'ay Qaahira 13-kii December 2013, waana markii ugu horreysay muddo tobanaan sano ah. Barafka waxaa sidoo kale loo yaqaan badhtamaha Siinay iyo badhtamaha Masar. Masar waxay leedahay cimilo kuleyl, qorrax leh iyo qallayl aan caadi ahayn. Celcelis ahaan heerkulka sare ayaa sarreeya waqooyiga laakiin aad iyo aad ayuu u sarreeyaa inta kale ee dalka inta lagu jiro xagaaga. Dabaylaha qaboobaha ee Mediterranean-ka ayaa si joogto ah uga dhaca xeebta woqooyiga badda, taas oo ka caawisa in la helo heerkul dhexdhexaad ah, gaar ahaan wakhtiga ugu sarreeya ee xilliga xagaaga. Khamaseen waa dabayl kulul oo qalalan oo ka timaada saxaraha baaxadda leh ee koonfurta , waxayna dhacdaa guga ama horraanta xagaaga. Waxay keentaa ciid kulul iyo qaybo boodh ah, waxayna badanaa keentaa heerkul maalintii ka sarreeya 40 ° C (104 ° F) iyo mararka qaarkood in ka badan 50 ° C (122 ° F) gudaha gudaha, halka qoyaanka qaraabada ah uu hoos ugu dhici karo 5% ama xitaa ka yar. Kahor inta aan la dhisin biyo xidheenka Aswan , wabiga Niil ayaa sanad walba fatahay, isaga oo buuxiya ciidda Masar. Tani waxay Masar siisay goos goos joogto ah sannadaha oo dhan. Cimilada kulul iyo qalalan ee Masar ayaa waxaa sii kordheysa cidhiidhiga cimilada, taasoo keentay heerkul aad u daran, abaaro, fatahaado, iyo sare u kaca heerka badda. Sida waddan aad u nugul, isbeddelladan deegaanku waxay khatar gelinayaan sugnaanta cuntada, helitaanka biyaha, caafimaadka bulshada, iyo xasilloonida dhaqaalaha. Kala duwanaanshaha noolaha Masar waxa ay saxiixday Rio Convention on Diversity Biological on 9 June 1992 , waxayna noqotay qayb ka mid ah shirweynihii 2 June 1994 . iyo dhirta, Qorshuhu wuxuu sheegay in tiradan soo socota ee noocyada kooxaha kala duwan laga diiwaan geliyay Masar: algae (1483 nooc), xayawaanka (qiyaastii 15,000 nooc oo ka badan 10,000 oo cayayaan ah), fangaska (in ka badan noocyada 627), monera (319 nooc), dhirta (2426 nooc), protozoans (371 nooc). Qaar ka mid ah kooxaha waaweyn, tusaale ahaan fungus-sameeya lichen iyo gooryaanka nematode, tirada lama aqoon. Marka laga reebo kooxaha yaryar iyo kuwa si wanaagsan loo bartay sida amphibians, shimbiraha, kalluunka, naasleyda iyo xamaaratada, tirada badan ee tirooyinkaas waxay u badan tahay inay kordhiyaan maadaama noocyo kale oo dheeraad ah laga diiwaan geliyay Masar. Wixii fangaska, oo ay ku jiraan noocyada lichen-samaynta, tusaale ahaan, shaqada ku xigtay ayaa muujisay in in ka badan 2200 nooc ayaa laga diiwaan geliyey Masar, iyo tirada kama dambaysta ah ee dhammaan fangaska dhab ahaantii ka dhacaya dalka ayaa la filayaa in ay aad u badan. Cawska, 284 nooc oo dhalasho iyo mid dabiici ah ayaa lagu aqoonsaday oo lagu duubay Masar. Dowladda Golaha Wakiilada , oo xubnahooda loo doorto inay xilka hayaan shan sano, waxay ku takhasusaan sharciyada. Doorashooyinka waxa la qabtay intii u dhaxaysay November 2011 iyo January 2012 , kuwaas oo markii dambe la kala diray. Ka dib mowjad diidmo ah oo ay dadweynuhu ka qaadeen dawladda Ikhwaanul Muslimiinka ee Madaxweyne Maxamed Mursi , 3dii Luulyo 2013 markaas Janaraal Abdel Fattah el-Sisi wuxuu ku dhawaaqay in Morsi xilka laga qaaday iyo in la laalo dastuurka . Guddiga dastuurka oo ka kooban 50 xubnood ayaa la sameeyay si ay wax uga bedelaan dastuurka , kaasoo markii dambe loo daabacay codeynta dadweynaha waxaana la ansixiyay 18kii Janaayo 2014. Doorashada soo socota ee baarlamaanka ayaa lagu dhawaaqay in la qabto 6 bilood gudahood marka dastuurka la ansixiyo 18 Janaayo 2014, waxaana la qabtay laba weji, 17 Oktoobar ilaa 2 December 2015. Markii hore, baarlamaanka ayaa la dhisay ka hor inta aan la dooran madaxweynaha, laakiin madaxweynaha ku-meel-gaarka ah Adly Mansour ayaa riixay taariikhda. Doorashadii madaxtinimada Masar ee 2014 waxay dhacday 26-28 May. Tirokoobyada rasmiga ah ayaa muujinaya in ay u soo baxeen 25,578,233 ama 47.5%, iyadoo Abdel Fattah el-Sisi uu ku guuleystay 23.78 milyan oo cod, ama 96.9% marka la barbardhigo 757,511 (3.1%) Hamdeen Sabahi . 2024, iyada oo qayb ka ah warbixinteeda Xorriyadda Adduunka , Freedom House ayaa ku qiimeysay xuquuqda siyaasadeed ee Masar 6 (iyadoo 40 ay ka dhigan tahay kuwa ugu xorta ah iyo 0 ugu yar), iyo xorriyadda madaniga ah ee 12 (iyadoo 60 ay tahay dhibcaha ugu sarreeya iyo 0 ugu hooseeya), taas oo siisay qiimeynta xorriyadda "Xornimada Maaha".Marka loo eego 2023 V-Dem Democracy tusaha Masar waa dalka sideedaad ee ugu dimuqraadiga yar Afrika . Daabacaadda 2023 ee Tusaha Dimuqraadiyadda Dhaqaale-yahanku waxa uu Masar u kala saarayaa "maamul ka amar-qaata", oo leh dhibco dhan 2.93. Masar waxay leedahay dhaqanka baarlamaanka ee joogtada ah ee ugu da'da weyn dunida Carabta. Shirkii ugu horreeyay ee caanka ah waxaa la aasaasay 1866. Waxaa la kala diray natiijadii gumeysigii Ingiriiska ee 1882-kii, Ingiriisku wuxuu oggolaaday oo keliya hay'ad la-tashi ah inay fadhiisato. Si kastaba ha ahaatee, 1923, si kastaba ha ahaatee, ka dib markii lagu dhawaaqay madax-bannaanida dalka, dastuur cusub ayaa qeexaya boqortooyada baarlamaanka. xiriirka dibadda Siyaasadda arrimaha dibadda Masar waxa qaabeeya mawqifkeeda istaraatiijiyadeed ee juqraafiyeed, dhaxalka taariikheed, iyo saamaynta diblomaasiyadeed ee Afrika, badda Mediterranean-ka, iyo Koonfur-galbeed ee Aasiya. Sida xubin aasaasi ah oo ka mid ah Dhaqdhaqaaqa Aan Isbahaysiga ahayn iyo Qaramada Midoobay, Masar waxay sii waday mawqif aan daacad ahayn iyada oo door muhiim ah ka ciyaaraysa diblomaasiyadda gobolka. Qaahira, oo taariikh ahaan ah isgoysyada ganacsiga iyo dhaqanka, ayaa weli ah xarunta saamaynta maskaxeed iyo siyaasadeed ee gobolka. Maraykanku waxa uu ahaa saaxiibka muhiimka ah, isaga oo Masar siinaya US $ 1.3 bilyan oo gargaar milatari sannadkii 2015 . Xiligii madaxweyne Donald Trump , xiriirku wuu soo fiicnaaday, booqashadii Abdel Fattah el-Sisi ee 2017 ee Aqalka Cad ayaa noqoneysa tii ugu horreysay ee madaxweyne Masar uu ku tago siddeed sano. Xidhiidhka Ruushka ayaa sii xoogaystay ka dib markii Morsi xilka laga tuuray, iyadoo labada dal ay balaadhiyeen iskaashiga milatari iyo xidhiidhka ganacsi. Sidoo kale, xiriirka Shiinaha ayaa sii qoto dheereeyay, isaga oo ku dhameeyay sameynta "iskaashi istaraatiijiyadeed oo dhamaystiran" 2014. 2024 Masar iyo Midowga Yurub waxay sare u qaadeen xidhiidhkooda "iskaashi istiraatijiyadeed oo dhamaystiran", iyagoo xoogga saaraya iskaashiga siyaasadeed, iyo iskaashiga dhaqaalaha. Intaa waxaa dheer, labada dhinacba waxay ka shaqeynayaan sii xoojinta xiriirka ganacsiga ee hoos yimaada Heshiiska Ururka, taageeridda xasilloonida dhaqaale ee Masar, iyo xoojinta dadaallada ka hortagga argagixisada. Masar ayaa weli ah dhexdhexaadiyaha saamaynta leh ee isku dhacyada Bariga Dhexe, gaar ahaan dhexdhexaadinta xabbad joojinta Gaza iyo fududaynta geeddi-socodka nabadda ee Israel iyo Falastiin . Sidoo kale waa dal xubin ka ah Midowga Afrika iyo Jaamacadda Carabta , oo martigelinaya xarunta Jaamacadda Carabta ee Qaahira. Jaamacadda Carabta waxay si ku meel gaar ah ugu guurtay Tunis sannadkii 1978-kii iyagoo ka soo horjeeda heshiiskii Masar iyo Israa'iil ee nabadda , laakiin waxay ku soo noqdeen Qaahira 1989. Masar waxay sidoo kale xiriir dhaqaale oo xooggan la sameysatay waddamada Khaliijka sida Sacuudi Carabiya iyo Imaaraadka Carabta , labaduba waxay bixiyeen balaayiin doolar oo kaalmo dhaqaale ah. Milatari Ciidamada Qalabka Sida ee Masar waxay ka kooban yihiin aasaaska militariga Masar, oo ka kooban Ciidanka Masar , Ciidanka Badda , Ciidanka Cirka , iyo Ciidamada Difaaca Cirka ee hoos yimaada kormeerka tooska ah ee Madaxa Shaqaalaha, oo xaruntoodu tahay Xarunta Taliska Istiraatiijiga ah ee Gobolka , oo loo yaqaan Octagon, oo ku taal caasimadda cusub ee maamulka . Milatarigu waxa uu inta badan kormeeraa difaaca dibadda laakiin waxa uu sidoo kale ka ciyaaraa door gudaha ah, isaga oo ka caawinaya booliiska ilaalinta kaabayaasha muhiimka ah inta lagu jiro xaaladaha degdegga ah iyo hawlgallada ka hortagga argagixisada. Waxay sidoo kale ka qaybqaataan hawlgallada nabad ilaalinta ee ajnabiga ah waxayna galaan dhoolatus ciidan oo laba geesood ah iyo kuwa caalami ah. Milatarigu waxa uu leeyahay saamayn siyaasadeed oo mug leh, isaga oo si madaxbanaan u shaqaynaya oo ka hadhay sharciyo badan oo rayid ah. Tiro aad u badan oo xog ciidan ah laguma soo bandhigo si guud, oo ay ku jiraan xogta miisaaniyadda, magacyada saraakiisha guud iyo cabbirka ciidanka (taas oo loo arko sirta dawladda). Intaa waxaa dheer, ciidanku waa darawalka ugu weyn ee muuqaalka dhaqaalaha Masar, ku hawlan horumarinta kaabayaasha, wax soo saarka alaabta macaamiisha, iyo hantida maguurtada ah iyada oo loo marayo Ururka Mashaariicda Adeegga Qaranka . Warshadaha difaaca ayaa sidoo kale si wanaagsan loo dhisay, iyaga oo soo saara hubka fudud, baabuurta gaashaaman, iyo maraakiibta badda, iyadoo la ilaalinayo heshiisyada wax soo saarka ee shatiga leh ee lala galo wadamada sida Jarmalka iyo Mareykanka . Iyada oo leh xoog shaqaale firfircoon oo ah 438,500 iyo 479,000 kayd, waa mid ka mid ah militariga ugu weyn uguna qalabaysan gobolka. Milatarigu waxa uu ka shaqeeyaa hub kala duwan oo ka kooban casri casri ah oo reer galbeed ah, waagii Soofiyeedka, iyo qalabka dalka laga soo saaro, kuwaas oo asal ahaan ka soo jeeda Shiinaha, Faransiiska, Jarmalka, Talyaaniga, Ruushka, iyo Maraykanka. Dadaaladii ugu dambeeyay ayaa diiradda lagu saaray casriyeynta iyo soo iibinta hubka horumarsan. Masar waa mid ka mid ah waddamo yar oo gobolka ah si ay u haystaan ​​satalaytka basaaska, oo hawada sare u dirtay EgyptSat 1 ee 2007, waxaa ku xiga EgyptSat 2 ee 2014 . Sannadkii 2023, Masar waxay bilawday Horus-1 iyo Horus-2, qiyaastii hal bil ayay u dhaxaysay. Wadanku wuxuu sidoo kale dhigay MisrSat-2 wareega wareega sanadka dambe. Saddexdooduba waa dayax-gacmeedyo indho-indheyn heersare ah. Sannadkii 2024, laba bilood ka dib markii la bilaabay MisrSat-2, waddanku wuxuu si guul leh u dhammaystiray wejigii hore ee hawlgalka ee NEXSAT-1, oo ah kii ugu horreeyay ee tijaabo ah ee dayax-gacmeedka Dunida, isagoo gaadhay heerar muhiim ah sida horumarinta software-ka wadaniga ah ee dusha sare leh, nidaamyada xakamaynta dabeecadda sare, iyo si madax-bannaan u qabashada iyo habaynta sawirka sare ee qaranka Masar awoodaha. Shaqaalaynta waa qasab ragga da'doodu tahay 18-30, oo leh waajibaad adeeg oo u dhexeeya 14 ilaa 36 bilood, taas oo ku xidhan heerka waxbarashada, oo ay ku xigto waajibaad kayd ah oo sagaal sano ah. Diiwaangelinta ikhtiyaariga ah waxay suurtogal u tahay da'da 16 ragga iyo 17 haweenka. Sharciga Nidaamka sharcigu wuxuu ku salaysan yahay shareecada Islaamka iyo madaniga (gaar ahaan Napoleonic codes ); iyo dib-u-eegis garsoor oo ay sameyso Maxkamadda Sare, oo aqbasha awoodda Maxkamadda Caalamiga ah ee Cadaaladda ee qasabka ah oo keliya iyada oo la haysto. Awoodda ugu sarraysa ee garsoorka Masar waa Maxkamadda Sare ee Dastuuriga ah , oo ku taal degmada Maadi ee Qaahira. Fiqhiga Islaamku waa isha ugu muhiimsan ee sharciga. Maxkamadaha shareecada iyo qadiyada waxaa maamula oo shati ka siisay wasaarada cadaalada . Sharciga xaaladda qofka ee maamula arrimaha sida guurka, furriinka iyo xannaanaynta ubadka waxa xukuma shareecada. Maxkamadda qoyska dhexdiisa, marag-furka haweeneydu waxay qiimaysaa kala badh markhaatiga ninka. 26kii Diisambar 2012, Ikhwaanul Muslimiinka waxay isku dayeen inay dhisaan dastuur cusub oo muran badan dhaliyay. Waxaa lagu ansixiyay dadweynuhu afti la qabtay 15-22 December 2012 iyadoo lagu taageeray 64%, laakiin kaliya 33% ka qaybqaadashada codbixiyayaasha. ​​Waxay bedeshay Dastuurkii Ku-Meel-Gaarka ahaa ee Masar 2011 , oo la ansixiyay kacaankii ka dib Xeerka ciqaabtu wuxuu ahaa mid gaar ah maadaama uu ka kooban yahay " Sharciga cayda ". Nidaamka maxkamada ee hadda jira wuxuu ogol yahay ciqaab dil ah oo ay ku jirto shaqsi maqan oo la isku dayay isagoo maqan . Dhowr Maraykan ah iyo Kanadiyaanka ayaa lagu xukumay dil 2012. 18kii Jannaayo 2014, dawladda ku meel gaadhka ah waxay ku guulaysatay inay dhisto dastuur cilmaani ah .Madaxweynaha waxaa loo doortay muddo afar sano ah wuxuuna xilka hayn karaa 2 xilli. Baarlamaanku waxa uu xilka ka qaadi karaa madaxweynaha. Marka loo eego dastuurka, waxaa jira dammaanad ah sinnaanta jinsiga iyo xorriyadda fikirka oo dhammaystiran . Milatarigu waxa uu awood u leeyahay inuu u magacaabo wasiirka gaashaandhigga qaranka labada xilli ee soo socda oo buuxa tan iyo markii dastuurku dhaqan galay. Sida ku cad dastuurka, xisbiyada siyaasaddu kuma salayn karaan "diinta, jinsiyadda, jinsiga ama juqraafiga". Xuquuqda Aadanaha Golaha Qaranka ee Xuquuqul Insaanka waxaa la aasaasay 2003dii, laakiin waxa uu la kulmay dhaleeceyn uga timid dadka u dhaqdhaqaaqa oo ku doodaya in ay u adeegto sidii qalab dacaayad dawladeed si loo caddeeyo xadgudubyada xuquuqda aadanaha iyo sharciyada cabudhinta sida sharciga degdegga ah. Masar ayaa lagu tiriyaa wadamada ugu xun xoriyada diimaha, iyadoo si weyn loogu takooray dadka laga tirada badan yahay sida Coptic Christian , Bahá'ís , iyo kooxaha kale ee Muslimiinta. Warbixin ay soo saartay 2009 ee Pew Forum on Religion & Life Life ayaa Masar ka gashay kaalinta shanaad ee ugu liidata caalamka marka loo eego xoriyada diimaha, halka komishanka Maraykanka ee xoriyada diimaha caalamiga ah uu Masar galiyay liiska ay ilaalinayso sababtoo ah xadgudubyada ay dawladu u dul qaadanayso. Sahan ay samaysay Pew 2010 waxay ogaatay in 84% Masaarida ay taageereen ciqaabta dilka ah ee riddada , 77% taageeray goynta tuugada, iyo 82% ay ogolaadeen in dhagax lagu dilo sinada . Tan iyo wixii ka dambeeyay afgambigii Masar ee 2013-kii , waxaa sii xoogeystay caburinta siyaasadeed, iyadoo la xiray dad badan iyo cadaadisyo adag oo ka dhan ah mucaaradka. Intii lagu jiray August 2013 fadhi-ku-dirir , 595 mudaaharaadayaal ah ayaa la dilay, taasoo ka dhigaysa 14 Agoosto 2013 maalintii ugu dhimashada badnayd taariikhda casriga ah ee Masar. Tan iyo markaas, qiyaastii 60,000 maxaabiis siyaasadeed ayaa weli ku jira xabsiyada. Masar ayaa sidoo kale soo saartay cambaareyn caalami ah oo lagu xukumay dil wadareed, oo uu ku jiro xukun 2014-kii oo 529 qof lagu xukumay dil hal dhageysi ah. Qaramada Midoobay iyo kooxaha xuquuqul insaanka ayaa cambaareeyay maxkamadayntaas oo ay ku tilmaameen xad-gudub weyn oo sharciga caalamiga ah . Khaniisnimada ayaa weli ah mid dambiile ah, iyadoo 95% dadka Masaarida ah ay ka soo horjeedaan aqbalaaddeeda, sida lagu sheegay sahan ay samaysay Pew 2013 . Ra'yi ururin ay samaysay Thomson Reuters Foundation , oo ku salaysan qiimaynta khubarada ku takhasusay xuquuqda haweenka, ayaa Qaahira ku qiimeeyay megacity-ka ugu xun ee haweenka, qiimaynta magaalooyinka ku saabsan dhibaataynta galmada, helitaanka daryeelka caafimaadka, dhaqamada waxyeelada leh, iyo fursadaha dhaqaale. Xoriyadda saxaafadda Saxafiyiinta Aan Xuduudka Lahayn ayaa Masar ka gashay Qiimaynta Xorriyadda Saxaafadda Adduunka ee 2017 oo ay ku jirto lambarka 160 ee 180-ka waddan. Ugu yaraan 18 suxufi ayaa lagu xidhay Masar, laga bilaabo Agoosto 2015 . Sharci cusub oo ka dhan ah argagixisada ayaa la soo saaray Agoosto 2015 kaas oo ugu hanjabaya xubnaha warbaahinta ganaaxyo u dhexeeya ilaa US $ 25,000 ilaa $ 60,000 qaybinta macluumaadka khaldan ee falalka argagixisada ee gudaha dalka "kaas oo ka duwan bayaannada rasmiga ah ee Waaxda Difaaca Masar. Qaybaha maamulka Masar waxay u qaybsantaa 27 gobol. Gobollada ayaa loo sii kala qaybiyay gobollo. Goboladu waxay ka kooban yihiin magaalooyin iyo tuulooyin. Maamul goboleed kastaa waxa uu leeyahay caasimad, mararka qaar waxa uu sitaa magac la mid ah kan gobolka. 1. Matrouh 2. Alexandria 3. Beheira 4. Kafr El Sheikh 5. Dakahlia 6. Damietta 7. Port Said 8. North Sinai 9. Gharbia 10. Monufia 11. Qalyubia 12. Sharqia 13. Ismailia 14. Giza 15. Faiyum Cazzey 15 19. Beni Suef 20. Minya 21. New Valley 22. Asyut 23. Red Sea 24. Sohag 25. Qena 26. Luxor 27. Aswan Dhaqaalaha Dhaqaalaha Masar waa kan labaad ee ugu weyn Afrika , wuxuuna ku jiraa 42-aad adduunka oo dhan sida 2025. Waa dhaqaale suuq weyn oo soo koraya , oo lagu calaamadeeyay xubinnimada ururada sida Midowga Afrika , Jaamacadda Carabta , BRICS , iyo ka qaybgalka Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Qaaradda Afrika (AfCFTA). Dhaqaalaha Masar ayaa si weyn u kobcay tan iyo horraantii 2000-meeyadii, isaga oo u gudbaya nidaam ku jihaysan suuqa iyada oo loo marayo dib-u-habayn maaliyadeed iyo mid lacageed, dadaallada gaarka loo leeyahay, iyo dhiirigelinta maalgashiga shisheeye. Tallaabooyinkani waxay gacan ka geysteen xasilloonida dhaqaalaha sare iyo kor u kaca shaqo la'aanta iyo heerka saboolnimada. Saldhigga warshadaha Masar waa kala duwan yahay, oo ka kooban wax soo saarka kiimikaad , Electronics , macdanta , birta , wax soo saarka baabuurta , daawooyinka , iyo dunta . Warshadaha kiimikada waa mid ka mid ah kuwa ugu weyn Masar, oo ka kooban caagadaha , caag , waraaqaha , saabuunta , rinjiga , bacriminta , iyo dhalooyinka . Kiimikooyinka batroolka oo keliya ayaa ka qayb qaata ku dhawaad ​​12% wax soo saarka warshadaha, oo lagu qiimeeyo ku dhawaad ​​$7 bilyan sanadkii. Iyada oo la saadaaliyay dhoofinta $ 9 bilyan ee 2024, dawladdu waxay ku taageertaa waaxda horumarinta kaabayaasha, maalgashiga tignoolajiyada, iyo heshiisyada ganacsiga. Qalabka elektaroonigga ah iyo qalabka guriga, Masar waxay isu dhigtay inay noqoto xarun wax soo saar leh iyada oo loo marayo hindiseyaal ay ka mid yihiin "Masar waxay samaysaa Electronics," iyada oo shirkado badan oo caalami ah ay warshado ka sameysteen dalka, oo ay ku jiraan Electrolux , Samsung , Hisense , Beko , iyo Haier . Masar waa wax soo saarka birta ugu sarreeya Afrika, kaalinta 20aad adduunka oo dhan, iyada oo leh 9.8 milyan oo tan 2022 iyo dhoofinta saddex laablaaban ilaa 1.54 milyan tan 2023. Warshadaha baabuurta ee Masar, oo ay hogaaminayaan shirkadda El Nasr Automotive Production Company iyo shirkado gaar loo leeyahay sida Ghabbour Group iyo MCV , ayaa balaadhiyey iyada oo la kaashanaysa wax-soo-saareyaasha caalamiga ah, iyaga oo soo saaray gaadiid rakaab iyo ganacsi oo kala duwan oo loogu talagalay suuqyada maxalliga ah iyo kuwa dhoofinta labadaba. Istaraatiijiyadda dawladda ee 2024-2030 waxay higsanaysaa in ay kordhiso wax soo saarka ilaa 500,000 oo baabuur sannadkii, kor u qaadida dhoofinta, iyo in la sameeyo wax soo saarka baabuurta korontada ee maxaliga ah 2025, isku dhafka EVs gaadiidka dadweynaha iyo kobcinta xarun baabuurta ee suuqyada gobolka iyo caalamiga ah. Warshadaha dahabka ee Masar ayaa si xawli ah u balaadhay, iyadoo ay ka danbeyso kaydka aan la faa'iidaysan iyo dib u habaynta ay dawladu hogaaminayso ee looga dan leeyahay in la casriyeeyo qaybta. Daah-furka wareegyada dalabaadka caalamiga ah waxa ay calaamad u ahayd ka-qaybgalka qaybta gaarka ah, oo soo jiidatay ciyaartoy waaweyn sida AngloGold Ashanti iyo Alexander Nubia International . Macdanta Sukari , oo ah hawl-galkii dahabka casriga ahaa ee ugu horreeyay ee Masar, ayaa noqday udub dhexaadka dadaalladan, oo si weyn uga qayb qaatay wax soo saarka. Dawladdu waxay tan iyo markii ay soo bandhigtay dib-u-habayn qaabdhismeedka si kor loogu qaado saamiga GDP ee macdanta ilaa 5-6% 2030, oo ay ku jiraan hindisayaasha digitization iyo siyaasadaha maalgashiga u saaxiibka ah. Tallaabooyinkani waxay kiciyeen kororka dhoofinta dahabka, oo gaadhay $ 2.17 bilyan 2024, ku dhawaad ​​​​laba jibaar sannadkii hore, iyadoo Masar ay rabtay inay ka mid noqoto 10ka dahab ee ugu sarreeya adduunka 2027. Qaybta beeralayda Masar ayaa weli ah mid lama huraan u ah dhaqaalaheeda, in kasta oo qaybteeda wax-soo-saarka iyo shaqaalaynta ay hoos u dhacday muddo ka dib. Masar waxay soo saartaa xaddi la taaban karo oo sarreen ah , galley, sonkor, miro, khudaar , calafka , iyo bariiska , weli waxay ku tiirsan tahay sarreenka iyo galleyda laga keeno, ugu horrayn Ukraine iyo Ruushka, in kasta oo waxsoosaarku uu horumaray tan iyo 1970. Ku tiirsanaantani waxay ka timaadaa baahida gudaha ee sareeysa, oo ay kaxeyso kabitaanno iyo doorbid cunto karinta ah ee dhulka, iyo sidoo kale beerashada Masar. dalagga dhoofinta. Biyo Xireenka Sare ee Aswan, oo la dhameeyay 1971, ayaa si weyn u hagaajiyay xasilloonida waraabka. Laga soo bilaabo 2010, 3.6 milyan hektar ayaa la beeray , iyadoo dowladdu ay beegsaneyso 4.8 milyan hektar 2030 . Dadaalada lagu xakamaynayo beeraha ayaa wanaajiyay is-waafajinta qiimaha suuqyada caalamiga ah, laakiin isbedelka cimilada iyo biyo la'aanta ayaa sii socota inay keenaan caqabado mustaqbalka fog ah. Masar waxa ay ka mid tahay shanta waddan ee ugu horeeya ee hela xawaaladaha adduunka , kuwaas oo gaadhay $23.7 bilyan 10-kii bilood ee ugu horreeyay 2024, taas oo ah korodh 45.3% sannadkii hore. Soo gelitaankan ayaa muhiim u ah kaydka shisheeye ee Masar iyo dakhliga qoyska. Tan iyo 1979kii, Masar waxay heshay kaalmo shisheeye oo Maraykan ah oo la taaban karo , celcelis ahaan $1.5 bilyan sanadkii, iyadoo ku dhawaad ​​$200 milyan loo qoondeeyay kaalmada dhaqaale inta soo hartayna lagu jiheeyo gargaarka milatari ee soo iibinta nidaamyada hubka alaab-qeybiyeyaasha Mareykanka. Mid ka mid ah dhacdooyinka dhaqaale ee ugu muhiimsan Masar sannadihii la soo dhaafay ayaa ahaa sabbeynta lacagta 2024, taas oo keentay hoos u dhaca 38% lacagta qaranka, Pound Masar , ka dib markii ay heleen in ka badan 50 bilyan oo doolar oo maalgelin caalami ah. Tallaabadan, oo ay weheliso heshiisyo istiraatijiyadeed oo lala galay IMF , Bangiga Adduunka , EU , iyo dawladaha Khaliijka , waxay hagaajisay aragtida deynta Masar. Dawladdu waxa kale oo ay hirgelisay tallaabooyin maaliyadeed si kor loogu qaado saamiga cashuurta iyo dakhliga iyo dardargelinta ganacsiga gaarka loo leeyahay ee shirkadaha dawladdu leedahay si loo xoojiyo maaliyadda dawladda. Natiijo ahaan, rubuci ugu dambeeyay ee 2024, maalgashiga gaarka ah ee Masar ayaa dhaaftay maalgashiga dadweynaha rubuci labaad ee isku xiga, iyada oo lagu xisaabtamayo in ka badan kala badh tirada guud ee maalgashiga. Maalgelinta gaarka ah ayaa kor u kacday 35.4% sannadkiiba, halka maalgashiga dadweynuhu uu hoos u dhacay 25.7%. Isbedelkaani wuxuu ka dhigan yahay dib-u-dheellitir weyn oo ku saabsan muuqaalka dhaqaalaha Masar, oo calaamad u ah ka bixitaan la taaban karo oo ka yimid awoodda maalgashiga dadweynaha ee taariikhda dhaqaale ee dalka ee dhow. Dalxiiska Dalxiiska waa mid ka mid ah qaybaha ugu muhiimsan dhaqaalaha Masar. 2024 waxa la arkay rikoor 15.7 milyan oo dalxiisayaal ah, taas oo kor u dhaaftay 14.9 milyan sanadka 2023. Kobacan, oo ay hogaaminayaan dadaalka dawladda ee lagu xoojinayo taageerada amniga iyo dalxiiska, ayaa ka tarjumaysa soo kabashada xooggan ee hoos u dhaca masiibada keentay ee 2020. Dakhliga dalxiiska ayaa sidoo kale kor u kacay, isagoo gaadhay $14.1 bilyan, taasoo muujinaysa horumar joogto ah sannadihii hore. Istaraatiijiyadda dalxiiska Masar waxay rabta inay soo jiidato 30 milyan oo dalxiisayaal ah marka la gaaro 2028, iyadoo diiradda la saarayo hagaajinta kaabayaasha, mashaariicda heersare ah sida Matxafka Masar ee Grand , iyo kor u qaadista khibradaha booqdayaasha. 2024, suuqyada dalxiiska ee ugu sarreeya dalka waxaa ka mid ah Jarmalka, Ruushka, iyo Sacuudi Carabiya. Giza Necropolis waa mid ka mid ah meelaha ugu caansan ee dalxiiska ee Masar; waa tan kaliya ee ka mid ah Todobada Cajiib ee Adduunki Hore ee wali jira. Xeebaha Masar ee ku yaal badda Mediterranean-ka iyo badda cas, kuwaas oo gaaraya in ka badan 3,000 kiiloomitir (1,900 mayl), sidoo kale waa goobo loo dalxiis tago; xeebaha Gacanka Aqaba , Safaga , Sharm el-Sheikh , Hurghada , Luxor , Dahab , Ras Sidr iyo Marsa Alam waa goobo caan ah. Tamarta Masar waxa ay leedahay tamar kala duwan oo ku salaysan ugu horayn dhuxusha, saliida, gaaska dabiiciga ah, iyo tamarta biyaha . Kaydka dhuxusha ee waqooyi bari ee Sinai waxa ay soo saartaa qiyaastii 600,000 tan (660,000 oo tan gaaban) sanadkii. Wax soo saarka saliida Masar waxa uu ku urursan yahay saxaraha Galbeed, Gacanka Suweys , iyo Niil Delta, iyada oo wax soo saarka saliidda cayriin ee ugu sarreysa uu gaadhay ku dhawaad ​​941,000 bbl/d (149,600 m 3 / d) 1993 ka hor inta aanu hoos u dhicin 630,000 bbl/d ( 100,03000 ) m . Hoos u dhac ayaa Masar u beddeshay soo dejinta saliidda saafiga ah 2008-2009, taasoo keentay isbeddel istaraatiiji ah oo ku wajahan gaaska dabiiciga ah. Gaaska dabiiciga ah ayaa tan iyo markaas noqday mid muhiim u ah dhaqaalaha Masar, isagoo soo jiidanaya maalgashi shisheeye oo la taaban karo iyo mudnaanta dowladda ee warshadaha batroolka iyo dhoofinta gaaska. Sannadkii 2009, qiyaastii 38% gaasta dabiiciga ah ee dalka laga soo saaro ayaa loo qoondeeyay dhoofinta. Si kastaba ha ahaatee, kor u kaca baahida gudaha ayaa keentay Masar in ay mudnaanta siiso isticmaalka maxaliga ah ee dhoofinta 2014, si weyn u yareynaya gaaska loo heli karo suuqyada caalamiga ah. Sannadkii 2015, Eni wuxuu helay gaaska Zohr , kaydka gaaska dabiiciga ah ee ugu weyn ee Mediterranean, oo leh qiyaastii 30 trillion cubic feet oo gaas ah. Wax soo saarku wuxuu bilaabmay Diseembar 2017, isagoo gaadhay 2.7 bilyan cubic fuudh maalintii (bcf/d) 2019, ayaa si weyn u wanaajinaya rajada tamarta Masar. Si kastaba ha ahaatee, arrimaha farsamada ee dhawaanahan ayaa hoos u dhigay wax soo saarka Zohr, taasoo keentay Masar inay xaqiijiso gaas dheeri ah oo laga keeno Qubrus si loo ilaaliyo dhoofinta Yurub iyada oo loo marayo marinnada LNG. Hawlgallada qodista cusub ayaa la qorsheeyay si loo soo celiyo awoodda wax-soo-saarka Zohr. Shirkadaha caalamiga ah ee batroolka, gaar ahaan BP, ayaa maalgashi ballaaran ku sameeyay horumarinta gaaska dabiiciga ah ee Masar. 2015, BP waxay ballan-qaadday $ 12 ugu horreyn mashruuca West Nile Delta, oo hadda soo saarta ku dhawaad ​​​​1 bcf / d, oo ay weheliso beero kale oo muhiim ah sida Atoll (300 milyan cubic cagood maalintii) iyo Waqooyiga Damietta, iyada oo wax soo saarka Qattameya laga bilaabo 2020. Masar waxay hadda dhisaysaa xarunteedii ugu horreysay ee tamarta Nukliyeerka, Wershadda Korantada Nukliyeerka ee El Dabaa , oo ku taal gobolka waqooyi ee xeebta, oo ay ku maalgelisay US $ 25 amaah ah oo ka timid Ruushka. Gaadiidka Gaadiidka Masar waxa uu inta badan ku urursan yahay agagaarka Qaahira, iyada oo la raacayo qaabka degitaanka wabiga Niil. Shabakadda tareenada ee dalka oo dhererkeedu yahay 4,800-km (3,000 mi) waxaa maamula Khadadka Tareennada Qaranka Masar , iyadoo qadkeeda ugu weyni uu ka socdo Alexandria ilaa Aswan . Sannadkii 2021, Masar waxay bilawday $4.5 bilyan oo doolar mashruuc tareen xawaare sare leh oo isku xidhaya Ain Sokhna , Mersa Matruh , iyo Alexandria , ka dib waxa lagu kordhiyey waddooyinka isku xidha Greater Qaahira ilaa Aswan iyo Luxor ilaa Hurghada iyo Safaga . Metro -ga Qaahira waxa ay ku shaqaysaa saddex xariiq, iyada oo laynka afraadna la dhisayo, waxana uu qorshaynayaa ballaadhin dheeraad ah mustaqbalka. Dhanka kale, laba khad monorail ah ayaa sidoo kale laga dhisayaa magaalada, oo ay weheliso nidaamka metro ee Alexandria . Masar waxa ay samaysay balaadhinta kaabayaasha waaweyn ee wadooyinka iyada oo loo marayo Mashruuca Wadooyinka Qaranka , kordhinta wadarta guud ee wadooyinka waaweyn ku dhawaad ​​30% laga bilaabo 23,500 km 2014 ilaa 30,500 km 2024 Kaalinta 18-aad sanadka 2024. Waaxda duulista ee Masar waxa hogaaminaya EgyptAir , oo ah diyaarad siday calanka dalka iyo diyaarada diyaaradeed ee ugu weyn, waxaana la aasaasay 1932-kii Talaat Harb . Hadda ay dawladdu leedahay, EgyptAir waxa ay ka hawlgashaa xudunta Madaarka Caalamiga ah ee Qaahira , iyada oo la qorsheeyay adeegyada rakaabka iyo xamuulka in ka badan 75 goobood oo ku kala baahsan Bariga Dhexe, Yurub, Afrika, Aasiya, iyo Ameerika. Duulimaadyada hadda ee shirkadu waxay ka kooban yihiin 80 diyaaradood Suez Canal , oo ah marin-biyood macmal ah oo heer-badeed ah, ayaa isku xidha badda Mediterranean-ka iyo badda cas, taas oo awood u siinaysa maraakiibta tooska ah ee isaga kala goosha Yurub iyo Aasiya iyada oo aan la dhex marin Afrika. Sannadkii 2023 waxay Masar u soo saartay dakhli dhan $9.4 bilyan. Waxa la furay Noofambar 1869, kii 193.30 kiiloomitir ( 120)+1⁄ 8 mi) Kanaalka wuxuu ka socdaa Port Said ee waqooyiga ilaa Port Tawfiiq ee koonfurta, iyadoo Ismaaciiliya ay ku taal3 kiiloomitir ( 1) .+7 ⁄ 8 mayl) galbeedka barteeda dhexe. Kanalku waa 24 mitir (79 cagood) qoto dheer iyo 205 m (673 ft) balac ah ilaa 2010 , oo ka kooban 22 km (14 mi) kanaalka gelitaanka woqooyi, 162.25 km ( 100)+7 ⁄ 8 mi) qaybta ugu weyn, iyo9 km ( 5+1⁄ 2 mi) kanaalka gelitaanka koonfurta . Ballah By-Pass iyo harada weyn ee qadhaadhka ah waxay bixiyaan dhibco maris ah oo ku teedsan kanaalka, kaas oo ku shaqeeya bilaa quful, taasoo u oggolaanaysa biyaha badda inay si xor ah u qulqulaan. Balaadhinta la dhamaystiray 2015 waxay kordhisay awoodeeda maalinlaha ah 49 ilaa 97 markab, taas oo yaraysay wakhtiyada gaadiidka iyo kor u qaadida ganacsiga baddaha caalamiga ah. On 26 August 2014, Masar waxay soo jeedisay Kanaalka Suez ee Cusub , haadka maraakiibta barbar socda ee loogu talagalay in lagu kordhiyo awoodda taraafikada. Mashruucan ayaa la soo gebagebeeyey bishii Luulyo 2015, waxaana daah-furka rasmiga ah uu dhacay 6dii Agoosto 2015, oo ay ka soo qayb galeen dad caalami ah iyo duullimaadyo ciidan. Biyo-helidda iyo nadaafadda Biyaha Masar waxay si aad ah ugu tiirsan yihiin webiga Niilka , kaas oo bixiya ku dhawaad ​​90% wadarta kheyraadka biyaha ee dalka, iyada oo saami sanadle ah oo ah 55 bilyan cubic mitir, aan isbeddelin tan iyo 1954. 0.5 bilyan oo mitir kuyuubik oo dheeraad ah ayaa ka imanaya ilo aan la cusboonaysiin karin. Si kastaba ha ahaatee, baahida qaranku waxa ay dhaaftaa 90 bilyan oo mitir kuyuub ah sannadkii, taas oo abuuraysa yaraanta biyaha joogtada ah. Natiijo ahaan, saamiga biyaha ee qofkasta Masar ayaa hoos u dhacay 570 mitir kuyuubik 2018, taas oo aad uga hooseysa heerka 1,000 mitir kuyuub ee heerka caalamiga ah ee biyo yaraanta. Si taas wax looga qabto, dawladdu waxay mudnaan siisay maamul hufan oo biyo ah, gaar ahaan wax ka qabashada kororka dadweynaha iyo ballaarinta beeraha. Iyadoo ay jiraan caqabadahaas, helitaanka biyuhu aad ayay u soo hagaagtay. Intii u dhaxaysay 1990 iyo 2010, daboolka biyaha tuubooyinka ayaa kor u kacay 89% ilaa 100% magaalooyinka iyo 39% ilaa 93% dhulka miyiga, taas oo meesha ka saartay saxaro furan ee gobolada miyiga iyo in la gaadho meel u dhow caalamka oo dhan oo laga helo ilo biyood oo hagaagay . Sannadkii 2015, 90% dadku waxay heleen biyo la cabbo oo si badbaado leh loo maareeyey, taasoo korodhay ilaa 96.9% sanadka 2019. Sidoo kale , daboolida fayadhowrka saxda ah ayaa ka korodhay 50% 2015 ilaa 66.2% 2019, halka boqolkiiba biyaha wasakhda ah ee la daweeyay marka loo eego wadarta biyaha wasakhda ahi ay kor uga kacday 50% ilaa 64.7% isla muddadaas. Si kastaba ha ahaatee, goldaloolooyinka kaabayaasha nadaafadda ayaa taariikh ahaan u horseeday walaac caafimaad, iyadoo warbixintii 2007 lagu qiyaasay 17,000 carruur ah inay sannad walba u dhintaan cudurrada shubanka ee la xidhiidha nadaafad-darrada. Masar waxa ay maalgashi la taaban karo ku samaysay kaabayaasha daaweynta biyaha wasakhda ah taas oo qayb ka ah istaraatiijiyadeeda ballaadhan ee maaraynta biyaha. Sannadkii 2021-kii, waxaa la dhameeyay warshadda daaweynta biyaha wasakhda ah ee Bahr El Baqar, taasoo noqotay tan ugu weyn adduunka xilligaas, iyada oo awooddeedu tahay 5 milyan oo mitir kuyuub ah maalintii. Biyaha la daweeyay ee xaruntan waxaa loo qoondeeyay waraabinta 342,000 acres oo hoos timaada Qorshaha Horumarinta Gacanka Siinaay. Sannadkii 2023, Masar waxa ay daah-furtay warshadda daaweynta biyaha wasakhda ee Delta , oo dhaaftay Bahr El Baqar oo ah xarunta ugu wayn ee biyaha wasakhda ah ee caalamka oo dhan, oo leh awood dhan 7.5 milyan cubic mitir maalintii. Qayb muhiim ah oo ka mid ah istaraatiijiyada fidinta beeraha ee Masar, warshadu waxay taageertaa mashruuca dib u soo celinta New Delta iyada oo sidoo kale yareyneysa wasakheynta harada Mariout iyo badda Mediterranean . Marka la eego cimilada qalalan ee Masar iyo la'aanta roobka la mahadiyo, beeruhu waxay gebi ahaanba ku tiirsan yihiin waraabka. Wabiga Niil, oo uu maamulo biyo xidheenka sare ee Aswan , waxa uu sii daayaa celcelis ahaan 55 bilyan oo mitir kuyuubik ah, kuwaas oo 46 bilyan oo mitir kuyuubik ah loo weeciyey kanaalada waraabka. Waraabkani wuxuu joogteeyaa 33,600 kiiloomitir laba jibaaran (13,000 mayl laba jibaaran) oo dhul beereed ah oo ku yaal dooxada Niil iyo Delta Nile, taasoo soo saarta celcelis ahaan 1.8 dalag sanadkii. Tirakoobka dadweynaha Masar waa dalka ugu dadka badan wadamada Carabta waana dalka saddexaad ee ugu dadka badan qaarada Afrika , waxaana ku nool ilaa 95 milyan ilaa 2017 . Dadkeeda ayaa si xawli ah u kordhay min 1970 ilaa 2010 iyadoo ay ugu wacan tahay horumarka caafimaadka iyo korodhka wax soo saarka beeraha oo uu awooday Kacaankii Cagaaran . Dadka Masar waxa lagu qiyaasaa 3 milyan markii Napoleon uu ku soo duulay dalka 1798. Inta badan dadkeeda waxay ku nool yihiin meel u dhow bangiyada webiga Niil , aagga qiyaastii 40,000 kiiloomitir laba jibaaran (15,000 sq mi), halkaas oo laga helayo dhulka kaliya ee la beeran karo . Gobollada waaweyn ee saxaraha Sahara , oo ka kooban inta badan dhulka Masar, ayaa ah kuwo aan deganayn. Qiyaastii 43% dadka Masar deggan waxay ku nool yihiin guud ahaan magaalooyinka dalka, oo badi ku faafay xarumaha dadku ku badan yahay ee Qaahira, Alexandria iyo magaalooyinka kale ee waaweyn ee Webiga Niil. Dadka Masar aad bay u deggan yihiin, iyagoo ku urursan hareeraha webiga Niil (gaar ahaan Qaahira iyo Alexandria), ee Delta iyo meel u dhow kanaalka Suweys. Masaarida waxa loo qaybiyaa dad ahaan kuwa ku nool xarumaha waaweyn ee magaalooyinka iyo fellahin , ama beeralayda, kuwaas oo degan tuulooyinka miyiga ah. Wadarta guud ee aagga la deggan yahay waxay ka kooban tahay 77,041 km² , taasoo ka dhigaysa cufnaanta jireed in ka badan 1,200 qof halkii km2 , oo la mid ah Bangladesh. Iyadoo socdaalka lagu xaddiday Naasir, kumannaan xirfadlayaal Masaar ah ayaa loo diray dibadda iyadoo loo eegayo dagaalkii qaboobaa ee Carabta . Socdaalka Masar ayaa la xoreeyay 1971, oo hoos yimaada Madaxweyne Sadat, oo gaadhay tirooyinka rikoodhka ka dib dhibaatadii saliidda ee 1973. Qiyaastii 2.7 milyan oo Masaari ah ayaa ku nool dibadda. Qiyaastii 70% muhaajiriinta Masar waxay ku nool yihiin wadamada Carabta (923,600 Sacuudi Carabiya, 332,600 Liibiya, 226,850 Jordan, 190,550 Kuwait ah inta kale ee gobolka) iyo 30% soo hartay waxay ku nool yihiin inta badan Yurub iyo Waqooyiga Ameerika (318,000 gudaha Mareykanka, 10 Kanada 90,000 oo Talyaani ah). Habka u haajiridda dalalka aan Carabta ahayn waxa uu socday ilaa 1950-meeyadii Qowmiyadaha Qowmiyadda Masar ayaa ilaa hadda ah qowmiyadda ugu badan dalka, oo ka kooban 99.7% tirada guud ee dadweynaha. Qowmiyadaha laga tirada badan yahay waxaa ka mid ah Abazas , Turki , Giriiga , Qabiilada Carabta Bedouin ee ku nool saxaraha bari iyo Jasiiradda Siinaay , Siwis ee Berber ku hadla ( Amazigh ) ee Siwa Oasis , iyo beelaha Nubian ee ku urursan webiga Niil. Waxa kale oo jira bulshooyinka Beja qabiilka ah oo ku urursan koonaha koonfur bari ee dalka, iyo tiro ka mid ah qabaa'ilka Dom oo u badan Niil Delta iyo Faiyum kuwaas oo si tartiib tartiib ah u milmay markii magaalayntu korodho. Masar waxay martigelisaa dadka soogalootiga ah ee ka badan 9 milyan, oo ka kooban 8.7% wadarta guud ee dadka dalka, sida uu sheegay Ururka Caalamiga ah ee Socdaalka. Muhaajiriintan ayaa ka soo kala jeeda 133 waddan, kooxaha ugu badan waa Suudaan (4 milyan), Suuriyaan (1.5 milyan), Yemeniyiin (1 milyan), Liibiyaan (1 milyan), oo wadar ahaan ka ah 80% dhammaan muhaajiriinta caalamiga ah ee Masar. Luuqadaha Afka rasmiga ah ee Masar waa Suugaanta Carabiga . Luuqadaha lagu hadlo waa: Carabiga Masar (68%), Saciidi Carabi (29%), Bedawi Carabiga Bari (1.6%), Carabiga Suudaan (0.6%), Domari (0.3%), Nobiin (0.3%), Beja (0.1%), Siwi iyo kuwo kale. Intaa waxaa dheer , Giriiga, Armenian iyo Talyaani , iyo dhawaanahan, afafka Afrika sida Amxaariga iyo Tigrigna waa luqadaha ugu muhiimsan ee muhaajiriinta. Luqadaha ajnabiga ah ee ugu waaweyn ee lagu barto dugsiyada, sida ay u kala horreeyaan, waa Ingiriisi, Faransiis, Jarmal iyo Talyaani. Taariikh ahaan Masaarida ayaa lagu hadli jiray, marxaladda ugu dambeysa ee ay tahay Coptic Masaarida . Coptic-ka lagu hadlo inta badan waa dabar go'ay qarnigii 17-aad laakiin waxaa laga yaabaa inuu ku badbaaday jeebab go'doonsan oo ku yaal Masar Sare dabayaaqadii qarnigii 19-aad. Waxay weli u isticmaashaa sidii luqadda diinta ee Kaniisadda Coptic Orthodox ee Alexandria . Waxay samaysaa laan gaar ah oo ka mid ah qoyska afafka Afroasiatic . Diinta Islaamku waa diinta dawladda Masar. Masar waxa ay leedahay Muslimiinta ugu badan ee ku nool dunida Carabta iyo dunida lixaad ee Muslimiinta ugu badan , oo ka dhigan boqolkiiba shan dhammaan Muslimiinta caalamka. Masar sidoo kale waxay leedahay dadka ugu badan ee Masiixiyiinta Bariga Dhexe iyo Waqooyiga Afrika . Xogta rasmiga ah ee ku saabsan diinta ayaa ka maqan sababtoo ah dareenka bulshada iyo siyaasadda. Qiyaastii 85-90% waxaa loo aqoonsaday inay yihiin Muslim, 10-15% inay yihiin Masiixiyiin Coptic ah , iyo 1% sida mad-habyada kale ee Masiixiyiinta; Qiyaasaha kale ayaa sheegaya in dadka Masiixiyiinta ahi ay yihiin 15-20%. Masar waxay ahayd xarun hore oo hormuud u ahayd diinta Masiixiga ilaa waayihii dambe . Kaniisadda Coptic Orthodox ee Alexandria waxaa la aasaasay qarnigii ugu horreeyay waxayna weli tahay kaniisadda ugu weyn Masar. Markii Islaamku yimid qarnigii toddobaad, Masar si tartiib tartiib ah ayaa loo Islaamay oo noqotay waddan Muslimiin u badan. Lama garanayo goorta Muslimiintu gaadheen aqlabiyad, si kala duwan loo qiyaasay c. 1000 CE ilaa dhamaadkii qarnigii 14aad. Masar waxay u soo ifbaxday inay noqoto xarunta siyaasadda iyo dhaqanka ee dunida muslimka . Markii Anwar Sadat , Islaamku noqday diinta rasmiga ah ee dawladda iyo Shareecada oo ah isha ugu weyn ee sharciga. Inta badan Muslimiinta Masar waxay u hoggaansamaan laanta Islaamka Sunniga . Muslimiinta aan la aqoonsan waxay ka yihiin qiyaastii 12% dadweynaha. Waxaa kaloo jira Shiicada laga tirada badan yahay. Xarunta Arimaha Bulshada ee Jerusalem ayaa ku qiyaastay dadka Shiicada ah 1 ilaa 2.2 milyan waxayna qiyaasi kartaa ilaa 3 milyan. Dadka reer Axmadiya waxa lagu qiyaasaa in ka yar 50,000, halka Salafiga (Sunni ultra-conservative-ku) lagu qiyaaso shan ilaa lix milyan. Qaahira waxay caan ku tahay minaaradaha masaajidka ee tirada badan , waxaana loogu magac daray "Magaalada 1,000 Minarets". Magaaladu waxay kaloo martigelisaa Jaamacadda Al-Azhar , taasoo loo arko inay tahay machadka ugu sarreeya ee tacliinta sare iyo fiqhiga Islaamka. Waxaa la aasaasay dabayaaqadii qarnigii tobnaad, iyada oo qiyaasaha qaarkood ay tahay jaamacadda labaad ee ugu da'da weyn si joogto ah uga shaqeysa adduunka. Waxaa lagu qiyaasaa in 15 milyan oo Masaari ah ay raacaan awaamiirta suufiyada , iyada oo hoggaanka suufiyada ay sheegeen in tiradu ay aad uga badan tahay, maadaama qaar badan oo suufi ah oo Masaar ah aan si rasmi ah uga diiwaangashanayn nidaamka suufiyada. Ugu yaraan 305 qof ayaa lagu dilay weerar bishii Nofembar 2017 lagu qaaday masaajid Suufi ah oo ku yaal Sinai. Dadka Masiixiyiinta ah ee Masar ku nool in ka badan 90% waxay ka tirsan yihiin Kaniisadda Coptic Ortodokska ee Alexandria, Kaniisadda Masiixiga ee Oriental Ortodokska . Masiixiyiinta kale ee Masaarida u dhashay waa kuwa raacsan Kaniisadda Coptic Catholic Church , Kaniisadda Evangelical ee Masar iyo mabda'aha kale ee Protestant ee kala duwan . Bulshooyinka Masiixiyiinta ah ee aan u dhalan ayaa inta badan laga helaa gobollada magaalooyinka Qaahira iyo Alexandria, sida Syro-Lubnaan , kuwaas oo ka tirsan kaniisadaha Katooliga ee Giriigga , Ortodokska Giriigga , iyo Maronite Catholic . Dawladda Masar waxay aqoonsan tahay saddex diimood oo keliya: Islaamka, Masiixiyadda iyo Yuhuudda. Diimaha kale iyo kooxaha laga tirada badan yahay ee Muslimiinta, sida Bahaʼii Faith iyo bulshooyinka Axmadiya , ma aqoonsana dawladu waxayna wajahaan cadaadis ay dawladdu ku hayso, taas oo ku tilmaantay kooxahan inay khatar ku yihiin amniga qaranka Masar. Shakhsiyaadka, gaar ahaan Bahá'ís iyo cawaaniyiin, doonaya inay diintooda ku daraan (ama la'aantooda) dawladdooda qasabka ah ee kaararka aqoonsiga la siiyay ayaa loo diiday awooddan , waxaana lagu dhejiyay booska midkoodna inay helin aqoonsi loo baahan yahay ama inay ka been sheegaan caqiidadooda. Go'aan maxkamadeed 2008 ayaa u oggolaaday xubnaha diimaha aan la aqoonsan inay helaan aqoonsi oo ay ka tagaan goobta diinta oo bannaan. Waxbarashada Sannadkii 2022, heerka wax-akhris ee dadka waaweyn Masar wuxuu ahaa 74.5%, marka la barbar dhigo 71.1 % 2017 . Nidaam waxbarasho oo u eg Yurub ayaa markii ugu horreysay Masar ka hirgelisay Cusmaaniyiintu horraantii qarnigii 19-aad si ay u kobciyaan fasal ka mid ah saraakiisha iyo saraakiisha ciidamada daacadda ah. Ingriiska markii uu qabsaday, maalgelinta waxbarashada ayaa si weyn loo xakameeyay, iyo iskuulada cilmaaniga ah, oo markii hore ahaa lacag la'aan, waxay bilaabeen inay bixiyaan lacag. Sanadihii 1950-aadkii, Madaxweyne Naasir waxa uu u wajahnaa waxbarashada lacag la’aanta ah ee dhammaan Masaarida. Manhajka Masaarida wuxuu saameeyay nidaamyada kale ee waxbarashada Carabta, kuwaas oo inta badan shaqaaleysiiya macalimiin Masaari ah oo tababaran. Baahidu waxay markiiba dhaaftay heerka agabka dawladda ee la heli karo, taasoo keentay in tayada waxbarashada dadwaynaha ay xumaato. Maanta isbeddelkani wuxuu ku dhammaaday saami-qaybsiga macallimiinta-ardayga oo liita (badanaa qiyaastii hal ilaa konton) iyo sinnaan la'aanta jinsiga ee joogtada ah. Waxbarashada aasaasiga ah, oo ay ku jiraan lix sano oo dugsi hoose ah iyo saddex sano oo dugsi diyaarin ah, waa xuquuq carruurta Masaarida ah laga bilaabo lix jir. [ 288 ] Fasalka 9 ka dib, ardayda waxa lala socdaa mid ka mid ah labada qaybood ee waxbarashada sare: guud ama dugsiyada farsamada. Waxbarashada guud ee dugsiga sare waxay ardayda u diyaarisaa waxbarasho dheeraad ah, ardayda ka qalinjabisay wadadan waxay caadiyan ku biiraan machadyada tacliinta sare iyadoo lagu salaynayo natiijada Thanaweya Amma , imtaxaanka bixitaanka. 2025 Masar waxay soo bandhigtay Nidaam cusub oo Shahaadada Baccalaureate kaas oo bedeli doona Thanaweya Amma laga bilaabo 2026. Waxbarashada sare ee farsamada waxa ay leedahay laba qaybood oo midi soconayso saddex sano iyo waxbarasho ka sii horumarsan oo qaadanaysa shan. Ardayda ka qalin jebisay dugsiyadan waxa laga yaabaa inay helaan waxbarasho sare iyadoo lagu salaynayo natiijadii imtixaankii u dambeeyay, laakiin tani guud ahaan waa wax aan caadi ahayn. Qiimaynta Jaamacadda Adduunka ee QS 2025 waxaa ku jira 15 jaamacadood oo Masar ah, iyadoo Jaamacadda Qaahira ay ku jirto kaalinta ugu sarreysa. Jaamacadda Mareykanka ee Qaahira ayaa raacda, iyadoo sare u qaadaysa booskeeda kaalinta 410aad. Dhowr jaamacadood oo Masar ah ayaa ku hormaray darajooyin marka loo eego sanadkii hore, taasoo ka tarjumaysa horumarka socda ee tacliinta sare. Dalku waxa uu hadda furayaa machadyo cilmi-baadhiseed oo cusub oo ujeeddadiisu tahay in la casriyeeyo cilmi-baadhista iyo horumarinta; Tusaalaha ugu dambeeyay waa Zewail City of Science and Technology . Masar waxa ay gashay kaalinta 86-aad ee Tusaha Hal-abuurka Caalamiga ah ee 2024 Caafimaadka Marka la eego sanadka 2024, celceliska cimriga Masar waxa uu joogaa 75 sano, iyada oo ragga ay yihiin 73.8 sano iyo 76.2 sano dumarka. Helitaanka daryeelka caafimaadka ayaa si weyn u soo hagaagtay magaalooyinka iyo miyiga labadaba, iyada oo barnaamijyada tallaalku hadda daboolayaan 98% dadweynaha. Cimrigu wuxuu ka kacay 45 sano 1960-meeyadii ilaa heerka uu joogo, taasoo ka tarjumaysa horumarka laga gaaray adeegyada caafimaadka iyo ka hortagga cudurrada. Heerka dhimashada dhallaanka ayaa sidoo kale aad hoos ugu dhacday, isagoo hoos uga dhacay 101-132 dhimasho 1,000kii dhallaanka nool sannadihii 1970-meeyadii iyo 1980-meeyadii ilaa 50-60 1,000kiiba 2000, iyo in ka badan 16-18 1,000kii 2024 - kii Wasaaradda caafimaadka iyo dadwaynaha ayaa dusha kala socota inta badan cisbitaalada dawliga ah, halka wasaaradda tacliinta sare iyo cilmi baadhista sayniska ay maamusho cusbitaalada jaamacadaha, iyadoo bixisa adeegyo caafimaad oo bilaash ah. Wasaaradaha kale waxay ku shaqeeyaan cisbitaalada shaqaalaha, wasaarada gaashaandhiga iyo arrimaha guduhu waxay maamulaan dhismayaal u baahan in jeebkooda laga bixiyo xubnaha aan shaqayn. Qaybta gaarka loo leeyahay waxay bixisaa qiyaastii 60% adeegyada daryeelka caafimaadka, oo ay ku jiraan macaash-doon iyo hay'ado aan faa'iido doon ahayn, isbitaallada gaarka loo leeyahay, farmashiyeyaasha, iyo dhakhaatiir madax-bannaan. Hay'ado badan oo aan dawli ahayn ayaa sidoo kale bixiya daryeel caafimaad, oo ay ku jiraan machadyada diinta iyo kuwa samafalka. Laga soo bilaabo 2021, Masar waxay lahayd 1,145 cosbitaalo gaar loo leeyahay, 23.69% korodhay tan iyo 2011. Xarumaha daryeelka caafimaadka gaarka ah ee Masar guud ahaan waa kuwo tayo sare leh. Masar waxa ay siisaa qaxootiga iyo magangelyo-doonka helitaanka daryeelka caafimaadka dadweynaha si la siman muwaadiniinta, taas oo u oggolaanaysa in ay ku helaan daryeel xarumaha caafimaadka bilaash ama qiimo jaban. Warbixin ay soo saartay hay’adda caafimaadka adduunka ee WHO sannadkii 2008dii ayaa lagu qiyaasay in 91.1% gabdhaha iyo haweenka Masar ee da’doodu u dhaxayso 15 ilaa 49 jir lagu sameeyay gudniinka fircooniga ah . Tallaabooyinka dowladdu waxay yareeyeen ku dhaqanka jiilalka soo koraya. Sannadkii 2014, heerarku waxay hoos ugu dhaceen 10.4% magaalooyinka iyo 15.9% miyiga gabdhaha da'doodu u dhaxayso 1-14. Bishii Juun 2025 Wasiirka Wadajirka Bulshada ayaa ku dhawaaqday in boqolkiiba gabdhaha da'doodu u dhaxayso 15 ilaa 17 ee lagu sameeyay dhaqankan ay hoos ugu dhacday 37 boqolkiiba 2021, marka la barbardhigo 61 boqolkiiba 2014. Taageerada dadweynaha ee gudniinka fircooniga ayaa sidoo kale hoos u dhacay, iyada oo saamiga haweenka oggolaaday dhaqankan ay hoos u dhacday boqolkiiba 75 ee sharci dejinta 201. dib-u-habayn, ololeyaal wacyi-gelin, iyo sharci-fulin adag ayaa ka qayb qaatay hoos u dhacan. Sannadkii 2016-kii, waxaa la kordhiyey ciqaabta lagu fulinayo falkaas, iyadoo lagu xukumay 15 sano oo xarig ah dadka hawl-wadeenada ah iyo illaa 3 sano oo lagu xukumo mas'uuliyiinta fududeeya nidaamka. Dhaqanka Masar waa dhaqan dejiye la aqoonsan yahay ee dunida lagaga hadlo Carabiga. Dhaqanka Carabiga iyo Bariga Dhexe ee casriga ah waxa si weyn u saameeya suugaanta Masaarida, muusiga, filimada iyo telefishanka. Masar waxa ay heshay door hoggaamineed oo heer gobol ah intii lagu jiray 1950-meeyadii iyo 1960-meeyadii, taasoo sii kordhinaysa kor u kaca dhaqanka Masar ee dunida lagaga hadlo Carabiga. Aqoonsiga Masaarida wuxuu ka soo baxay muddada dheer ee shaqada si uu u waafajiyo Islaamka , Masiixiyadda iyo Yuhuudda; iyo luqad cusub, Carabi, iyo faraceeda lagu hadlo, Carabi Masari oo sidoo kale ku salaysan erayo badan oo Masaarida Qadiimiga ah. Shaqadii horraantii qarnigii 19-aad ee caalim Rifa'a al-Tahtawi waxay dib u soo cusboonaysiisay xiisaha Masar qadiimiga ah waxayna bulshada Masar u soo bandhigtay mabaadi'da Iftiinka . Tahtawi waxa ay la aas aasay dib-u-habeerihii waxbarashada Cali Mubaarak oo ahaa dugsigii Masar ee dhaladka ahaa kaas oo waxyi ka raadiyay culimadii Masar ee dhexe, sida Suyuti iyo Maqrizi , kuwaas oo laftoodu bartay taariikhda , luqadda iyo qadiimiga Masar Dib u soo noolaynta Masar waxay gaartay heerkii ugu sarreeyey dabayaaqadii qarniyadii 19-aad iyo horraantii 20-aad iyadoo ay sameeyeen dad ay ka mid yihiin Muhammad Abduh , Ahmed Lutfi el-Sayed , Muhammad Loutfi Goumah , Tawfiq el-Hakim , Louis Awad , Qaasim Amiin , Salama Moussa , Taha Hussein iyo Mahmoud Mokhtar . Waxay been abuureen waddo xor ah Masar oo lagu muujiyey inay ka go'an tahay xorriyadda shakhsi ahaaneed, cilmaaninimada iyo rumaysadka sayniska si loo horumariyo. Masaaridu waxay ka mid ahaayeen ilbaxnimadihii ugu waaweynaa ee ugu horeeyay ee lagu habeeyo qaybaha naqshadaynta ee fanka iyo dhismaha . Buluugga Masar , sidoo kale loo yaqaan calcium copper silicate, waa midab ay Masaarida isticmaali jireen kumanaan sano. Waxaa loo tixgeliyaa inuu yahay midabka ugu horreeya ee synthetic. Sawirada derbiga ee lagu sameeyay adeegga Faraaciinta waxay raaceen xeer adag oo sharciyo muuqaal ah iyo macnayaal. Ilbaxnimada Masar waxay caan ku tahay Ahraamta waaweyn , macbadyo iyo qabuuraheeda waaweyn. Tusaalooyinka caanka ah waxaa ka mid ah Ahraamta Djoser oo uu naqshadeeyay naqshadeeye hore iyo injineer Imhotep , Sphinx , iyo macbadka Abu Simbel . Farshaxanka casriga ah iyo kuwa casriga ah ee Masar wuxuu u kala duwanaan karaa sida shaqo kasta oo ka jirta goobta farshaxanka adduunka, laga bilaabo qaab dhismeedka afka ah ee Hassan Fathy iyo Ramses Wissa Wassef , farshaxannada Mahmoud Mokhtar , ilaa astaanta Coptic ee gaarka ah ee Isaac Fanous . Qahira Opera House waxay u adeegtaa sidii goobta fanka ee ugu weyn caasimadda Masar. Suugaanta Suugaanta Masaarida waxay ka soo bilaabataa Masartii hore waana qaar ka mid ah suugaanta ugu horraysa. Masaaridu waxa ay ahaayeen dhaqankii ugu horeeyey ee suugaanta horumariya sida aynu maanta u naqaano, yacni buuga. Waa cunsur dhaqameed muhiim u ah nolosha Masar. Qorayaal iyo abwaanno reer Masar ah ayaa ka mid ahaa kuwii ugu horreeyay ee tijaabiyey qaababka casriga ah ee suugaanta Carabiga , qaababka ay soo saareen ayaa si weyn looga dayday guud ahaan dunida Carabta. Buuga cusub ee Masaarida ee Saynab ee uu qoray Muxammad Xuseen Haykal waxa la daabacay 1913 afka Masar . Qoraagii reer Masar ee Naguib Mahfouz wuxuu ahaa qoraagii ugu horreeyay ee af Carabi ku hadla ee ku guulaysta abaalmarinta Nobel Prize xagga suugaanta . Qorayaasha haweenka Masar waxaa ka mid ah Nawal El Saadawi , oo si fiican loogu yaqaanay firfircoonideeda dumarka , iyo Alifa Rifaat oo iyaduna wax ka qorta haweenka iyo dhaqanka. Gabayada afka qalaad lagu yiraahdo waxaa laga yaabaa inay tahay nooca suugaanta ee ugu caansan Masar, oo ay matalaan shuqulladii Ahmed Fouad Negm (Fagumi), Salah Jaheen iyo Abdel Rahman el-Abnudi . Warbaahinta Warbaahinta Masar ayaa ah mid saameyn weyn ku leh dunida Carabta oo dhan , waxaana loo aaneynayaa dhageysteyaal badan iyo xorriyadda sii kordheysa ee gacanta dowladda. Xorriyadda saxaafaddu waxay dammaanad ka tahay dastuurka; si kastaba ha ahaatee, sharciyo badan ayaa weli xaddidaya xuquuqdan. Shineemo Shaneemada Masar waxay noqotay xoog goboleed iyadoo dhawaaqa soo baxay. 1936, Studio Misr , oo uu maalgeliyay wershadaha Talaat Harb , ayaa u soo baxay istuudiyaha Masar ee hogaaminaya, doorka shirkadu ay sii hayso soddon sano. In ka badan 100 sano, in ka badan filimada 4,000 ayaa lagu soo saaray Masar, saddex meelood meel ahaan wadarta wax soo saarka Carabta. Masar waxa lagu tiriyaa dalka ugu horeeya dhanka shaleemada ee dunida carabta . Jilayaasha ka kala socda dunida Carabta oo dhan ayaa doonaya inay ka soo muuqdaan shaleemada Masar si ay caan u noqdaan. Bandhiga Filimada Caalamiga ah ee Qaahira ayaa lagu qiimeeyay mid ka mid ah 11-ka xafladood ee aduunka oo dhan qiimayn heersare ah ka helay Ururka Caalamiga ah ee Soosaarayaasha Filimada. Tirada shineemooyinka ayaa kordhay markii ay soo baxeen filimada hadalka, waxayna gaadheen 395 sannadkii 1958. Tiradani waxay bilawday inay hoos u dhacdo ka dib markii la aasaasay telefishanka 1960 iyo aasaaska qaybta dadweynaha ee shineemooyinka 1962. Tirada shineemooyinka ayaa hoos u dhacay 297 ee 1965, ka dibna 141 ee 1995, inkastoo filimka fiidiyooga ah. Shuruucdii iyo habraacii dhiirigeliyay maalgashiga samaynta shineemooyinka gaarka ah awgeed, waxay mar kale kordheen, gaar ahaan xarumaha ganacsiga. Tiradoodu waxay gaadhay 200 sannadkii 2001 iyo 400 sannadkii 2009. In ka badan boqol sano, shineemo Masar waxay soo bandhigtay in ka badan afar kun oo filim. Muusigga Masaarida waa isku dhafka hodanka ah ee asal ahaan, Mediterranean, Afrikaan iyo walxo reer galbeed ah. Waxay ahayd qayb ka mid ah dhaqanka Masar tan iyo waayihii hore. Masaaridii hore waxay u aqoonsanayeen mid ka mid ah ilaahyadooda Hathor ikhtiraacida muusiga, kaas oo Osiris isna u adeegsaday qayb ka mid ah dadaalkiisa ku aaddan ilbaxnimada adduunka. Masaaridu waxay isticmaalayeen qalab muusig ilaa waagaas. Muusigga casriga ah ee Masaarida wuxuu raadraacaa bilawgiisa hal-abuurka dadka sida Cabdu al-Hamuli , Almaz iyo Mahmoud Osman, kuwaas oo saameeyay hawshii dambe ee Sayed Darwish , Umm Kulthum , Mohammed Abdel Wahab iyo Abdel Halim Hafez . Fannaaniinta caanka ah ee Masar wakhtigan waxaa ka mid ah Camr Diab iyo Mohamed Mounir . Qoob ka ciyaar Maanta, Masar waxaa badanaa loo tixgeliyaa guriga qoob ka ciyaarka caloosha . Ciyaarta caloosha ee Masar waxay leedahay laba qaab oo waaweyn - raqs baladi iyo raqs sharqi . Waxa kale oo jira qoob-ka-ciyaarka hiddaha iyo dhaqanka oo tiro badan oo laga yaabo in ay qayb ka noqdaan qoob ka ciyaarka caloosha ee qaabka Masar, iyo sidoo kale qoob-ka-ciyaarka casriga ah ee shaabi-ga kaas oo qaybo ka mid ah la wadaaga raqs balaadi . Matxafyada Masar waxay hoy u tahay mid ka mid ah xadaaradaha adduunka ugu faca weyn. Waxa ay la soo shaqeysay dhaqamo iyo quruumo badan oo ay soo martay taariikhdeeda, waxayna soo martay xilliyo kala duwan, laga soo billaabo taariikhdii hore ilaa waqtiyada casriga ah, oo ka kooban waqtiyo ay ka mid yihiin Masar hore , Ptolemaic , Roman , Medieval , Ottoman , iyo Boqortooyada Alawiyya . Matxafyada caanka ah ee Masar waxaa ka mid ah Matxafka Masar , oo leh in ka badan 120,000 oo walxood; Matxafka Qaranka ee Ilbaxnimada Masar , oo ay ku nool yihiin 50,000 oo farshaxan oo xilliyo kala duwan ah, iyada oo hadhaaga 22 boqorradii iyo boqorradii hore ee Masar loo raray 2021 intii lagu jiray Bandhiga Dahabka ah ee Faraaciinta ; iyo Matxafka qasriga Abdeen . Matxafka Grand Egypt (GEM) waa madxaf la dhisayo oo lagu keydin doono agabkii hore ee Masar ugu badnaa ee adduunka, waxaa lagu tilmaamay inuu yahay madxafka qadiimiga ah ee ugu weyn adduunka. [ 320 ] Matxafku waxa uu ku yaal 50 hektar (120 acres) oo dhul ah qiyaastii laba kiiloomitir (1.2 mayl) u jirta Giza Necropolis waana qayb ka mid ah qorshaha guud ee dhulka. Waxaa loo qorsheeyay inuu furmo 3-da Luulyo 2025. Xafladaha Masar waxa ay u dabbaaldegtaa dabbaaldegyo badan iyo dabbaaldegyo diimeed, oo sidoo kale loo yaqaan mulid . Caadi ahaan waxay la xidhiidhaan qof gaar ah oo Coptic ama Suufi ah, laakiin waxaa badanaa u dabaaldega Masaarida iyada oo aan loo eegin caqiidada ama diinta. Iiddii gu'ga ee Sham en Nisim ( Coptic : Ϭⲱⲙ'ⲛⲛⲓⲥⲓⲙ shom en nisim ) waxaa u dabaaldegay Masaarida kumanaan sano, sida caadiga ah inta u dhaxaysa bilaha Masar ee Paremoude (Abriil) iyo Pashon (May), ka dib Axadda Easter. Cunnada Masar waxay si aad ah ugu tiirsan tahay digirta iyo cuntooyinka khudradda. Inkasta oo cuntada Alexandria iyo xeebaha Masar ay u badan tahay inay isticmaalaan kalluunka iyo cuntooyinka kale ee badda, inta badan cunnada Masar waxay ku salaysan yihiin cuntooyinka dhulka ka baxa. Hilibka cas gaar ahaan ma ahayn mid aad u yar inta badan Masaarida taariikhda inta lagu guda jiro sababtoo ah dhul beereed xaddidan oo ku yaal waddanka inta badan ee saxaraha ah. Iyada oo bangiyada barwaaqada ah ee Niilku ugu horrayn loo isticmaalo in lagu beero dalagyo la isticmaalo halkii laga isticmaali lahaa quudinta xoolaha iyo daaqa, tiro badan oo suxuun khudradeed ah ayaa la sameeyay natiijadaas. Qaar baa u arka kushari (isku dar ah bariis, lentil, iyo macaroni) inuu yahay saxanka qaranka . Biladaha Fulka (digirta fava-ga la shiiday) waa mid ka mid ah cuntooyinka ugu caansan. Fava bean waxaa loo isticmaalaa samaynta falafel (sidoo kale loo yaqaan "ta'miya"), taas oo laga yaabo inay ka timid Masar oo ku fiday qaybaha kale ee Bariga Dhexe. Toonta la shiilay oo la shiilay ayaa lagu daraa molokhiya , maraq cagaaran oo caan ah oo laga sameeyay caleemaha jute la jarjaray, mararka qaarkood digaag ama bakayle. Ciyaaraha Kubada cagta waa ciyaarta ugu caansan qaranka Masar. Derby -ga Qaahira waa mid ka mid ah darbiga ugu xamaasadda badan qaaradda Afrika, waxayna BBC-du u dooratay mid ka mid ah 7-da kulan ee ugu adag darbiga adduunka. Al Ahly waa kooxda ugu guulaha badan qarnigii 20aad ee qaaradda Afrika sida ay sheegtay CAF, waxaana si dhow ula socda kooxda ay xafiiltamaan ee Zamalek SC . Waxaa loo yaqaannaa " Naadigii Afrika ee Qarniga ". Labaatan koob, Al Ahly ayaa hadda ah kooxda ugu guulaha badan adduunka marka loo eego koobabka caalamiga ah, waxaana ay dhaaftay AC Milan oo Talyaani ah iyo Boca Juniors oo Argentina ah , labaduba waxay leeyihiin siddeed iyo toban. Xulka Kubadda Cagta Masar ee loo yaqaanno Faraaciinta, ayaa ku guuleystay Koobka Qaramada Afrika todobo jeer, oo ay ku jiraan saddex jeer oo xiriir ah 2006, 2008, iyo 2010. Waxaa lagu tiriyaa xulka ugu guulaha badan Afrika iyo mid soo gaaray 10-ka sare ee qiimeynta FIFA, Masar ayaa u soo baxday Koobka Adduunka ee FIFA saddex jeer. Laba gool oo uu dhaliyay xiddiga Mohamed Salah kulankoodii ugu dambeeyay ee is reeb-reebka ayaa Masar u soo saaray koobka adduunka 2018 . Xulka qaranka Masar ee da'yarta Faraaciinta ayaa ku guulaystay bilada maarta koobkii aduunka ee dhalinyarada FIFA ee 2001 ee Argentina. Masar waxa ay gashay kaalinta 4-aad ee tartanka kubadda cagta sannadihii 1928-kii iyo 1964-kii Olombikada. Squash iyo tennis waa ciyaaraha kale ee caanka ah ee Masar. Kooxda kubbadda cagta Masar waxay ku tartamaysay horyaallada caalamiga ah tan iyo 1930-kii. Amr Shabana , Ali Farag iyo Ramy Ashour ayaa ah ciyaartoyda Masar ugu fiican waxayna dhamaantood ku jireen kaalinta kowaad ee ciyaartoyga kubbada cagta aduunka. Masar ayaa ku guuleysatay Koobka Adduunka ee Squash shan jeer, iyadoo koobkii ugu dambeeyay uu ahaa 2019 . 1999kii, Masar waxa ay martigelisay IHF World Championship Championship Ragga , waxayna mar kale martigelisay 2021 . Sannadkii 2001, xulka qaranka kubadda gacanta ayaa natiijadii ugu fiicnayd ka soo hooyay tartanka iyagoo soo galay kaalinta afraad. Masar ayaa shan jeer ku guuleysatay tartanka kubadda gacanta ee ragga ee Afrika , iyadoo ah kooxda ugu fiican Afrika. Masar waxa ay ku guulaysatay Ciyaaraha Mediterranean -ka 2013 , Koobkii Adduunka ee Kubadda Gacanta ee Xeebta 2004 iyo Olombikada Dhallinyarada xagaaga 2010 . Dhammaan dalalka Afrika, xulka kubbadda koleyga Masar ayaa heysta rikoorka bandhigga ugu wacnaa ee Koobka Adduunka ee Kubadda Koleyga iyo Ciyaaraha Olombikada xagaaga . Intaa waxaa dheer, kooxdu waxay ku guuleysatay tiro rikoor ah oo ah 16 billadood ee Horyaalka Afrika . Masar waxay ka qayb qaadatay ciyaaraha Olombikada xagaaga ilaa 1912 waxayna martigelisay tartamo kale oo caalami ah oo ay ka mid yihiin ciyaarihii Mediterranean-ka ee ugu horeeyay 1951, 1991 All-Africa Games , 2009 FIFA U-20 World Cup iyo 1953 , 1965 iyo 2007 ee Ciyaaraha Pan Arab . Xubin IMF Midowga Afrika Bankiga Aduunka Amaah - Paris club Jaamacada Carabta Qaramada Midoobay Ururka Iskaashiga Islaamka Waddanmaha Le Deggan Massaridha United Arab Emirates:35,000+ Somaliland 14000 Spain 3000 Maggaloyiinka Aswan Qaahiro Askandariya Giza Pyramids Jasiira (Qaahiro) Hadhaarada Masseyridha Wadanka masar Marka Hore Dadka Asalkoodi Waxay Ahayeen « Africans » Madaxwene Ay DUNIDA uGU jECLAYEEN Wuxuu Ahaa Siyaad Barre waxaa la carbeeyay sanadka marka oo ahaa 639kii, waa markii oo wadanka soo galay qoomiyado carab ah, isla markaas neh dadka masaarida ee bareen luqada af carabiga iyo diinta islaamka, sanadka marka oo ahaa 969kii wadanka waxaa qabsaday shiicada, isla markaas neh waxee sameeyeen wadanka masar, caasimadooda neh waxee ka dhigteen qaahiro. wadankaan waxoo jiray ilaa sanadka marka oo ahaa 1171. Waqtigaas kadib wadanka waxaa qabsaday dad Salaaxudiin ah, isla markaas neh wadanka diintiisa waxee isku badashay sunna Siinaa_ Jamaal Cabdinaasir Yuusuf Alqardaawi Biyomareenka Suwees Xubinka Tahay: IMF Midowga Afrika Bankiga Aduunka Jaamacada Carabta Qaramada Midoobay Ururka Iskaashiga Islaamka sido kale fiiri Algeria Sudan Tixraac "Ku dhawaaqida Dastuuriga ah: Marxalad Cusub oo Taariikhda Masaarida Weyn" "Sisi Masar ayaa la kulmay wafdi kaniisadaha Evangelical ee adduunka ee Qaahira" "Masar waxay isku daydaa in ay aamusiso dhaleeceynteeda gudaha Mareykanka iyada oo xireysa eheladooda" "Doorashada Masar ee degdega ah waxay muujinaysaa Abdel-Fattah al-Sisi inuu walaacsan yahay" "Madaxweyne Trump, Cambaareeyay Doorashadan Masar ee Sham" "Booqashadii DC, madaxa sirdoonka Masar wuxuu ku andacoonayaa in Maraykanku uu qoraal ahaan ku aqbalay - in la xidho u dhaqdhaqaaqayaasha Maraykanka" "EU Heshiiskii Masar wuxuu abaal-marin ku siinayaa kali-talisnimo, wuxuu khiyaameeyaa 'Qiimaha EU' | Human Rights Watch" "Falkaanaha Icelandiga ah ayaa Macluul Taariikhi ah ka dhaliyey Masar, Daraasaddu waxay muujisay "Dimuqraadiyadda Wabiga Niil: Sheekada Ayman Nuur iyo Masar ee isku dayga dhibaatada leh ee doorashooyin xor ah" "Mubarak Oo Iska Casilay Madaxtinimadii Masar, Ciidamada Qalabka Sida Si Ay Xukunka Ula Wareegaan" "Madaxweynaha cusub ee Masar oo u guuray xafiiskiisa, wuxuu bilaabay inuu doorto golaha wasiirada Rabshado ayaa ka dhacay guud ahaan dalka Masar iyadoo mudaaharaadayaashu ay ka caroodeen afgembigii dastuuriga ahaa ee Maxamed Morsi. "Isticmaalka Dhulka iyo Maareynta Xeebta ee Waddamada Saddexaad: Masar sida kiis" "Duufaanta baraf ee Baybalka ah: Dhirbaaxo naadir ah oo ku yaal Qaahira, Yeruusaalem oo cag ka badan curyaantay" "Masar waxay Qabanaysaa Doorashada Madaxtinimada Marka hore: Madaxweynaha Ku Meel Gaarka ah" "Baaq wadajir ah oo ku saabsan iskaashiga istiraatijiyadeed iyo is-kaashiga buuxa ee u dhexeeya Jamhuuriyadda Carabta ee Masar iyo Midowga Yurub" "Barayaasha Naasir iyo Kacdoonka guud ahaan al-Watan al-'Carabi: Raadinta Siyaasadda Arrimaha Dibadda ee Muhiimadda Socdaalka Gobolka Masar, 1952-1967" "Shiicada laga tirada badan yahay ee Masar: Inta u dhaxaysa Hammer Masar iyo Anvil Iran" "Catholics ee Masar waxay ka tarjumayaan Kaniisadda hodanka ah iyo caadooyinka kala duwan" "Masar Waxay Soo Bandhigtay Nidaamka Shahaadada Baccalaureate Sida Beddelka Thanaweya Amma" "Baarlamaanka Masar oo ansixiyay sharciga gudniinka fircooniga ah dambi culus, wuxuuna soo rogay ciqaab adag" "Plus ca Beddel: Doorka Warbaahintu Ku Leedahay Doorashadii Ugu Horreysay Ee Madaxtinimada Masar" Archived Agoosto 16, 2006 // Wayback Machine "Rigooradii soo daahay ee Mohamed Salah ayaa siisay Masar markii ugu horeysay ee u soo baxdo Koobka Adduunka tan iyo 1990" "1950 Koobka Adduunka ee Ragga"FIBA 9 Juun 2012. Waxaa laga kaydiyay asalka 13 November 2012 . 9 June 2012