اردوگاه کانادا

اردوگاه کانادا (مخیم کندا، Canada Camp) یک اردوگاه پناهندگان فلسطینی در شمال شبه‌جزیره سینا در نزدیکی رفح بود که در سال ۱۹۷۲ تأسیس شد و در سال ۲۰۰۰ تخلیه گردید. نام این اردوگاه از یگان کانادایی نیروی اضطراری سازمان ملل متحد (UNEF I) گرفته شده بود که پیش‌تر پایگاهی در همان مکان داشت. بیشتر آوارگان این اردوگاه به منطقه تل السلطان در جنوب نوار غزه جابه‌جا شدند. زندگی آوارگان در اردوگاه کانادا بسیار دشوار بود؛ آنان از کار در نوار غزه، اسرائیل و مصر محروم بودند و خانواده‌ها تنها از طریق فریاد زدن در امتداد حصار مرزی می‌توانستند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. پس از سال‌ها مذاکره و با کمک مالی دولت کانادا و صندوق کویتی توسعه اقتصادی عرب، فرایند بازگشت آوارگان آغاز شد و آخرین خانواده‌ها در ۲۷ دسامبر ۲۰۰۰ به نوار غزه بازگشتند. پایه‌گذاری در جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷، اسرائیل شبه‌جزیره سینا و نوار غزه مجاور آن را تصرف کرد. در سال‌های ۱۹۷۰–۱۹۷۱، مقامات نظامی اسرائیل به بهانه تدابیر امنیتی و عریض‌سازی جاده‌ها، هزاران سرپناه آوارگان فلسطینی در نوار غزه را ویران کرد. شانزده هزار آوارگان فلسطینی که یک‌چهارم آنان ساکن رفح بودند مجبور به ترک خانه‌های خود شدند. دست‌کم دو هزار نفر از آوارگان به العریش در سینای اشغالی و چند صد نفر به کرانه باختری منتقل شدند. در سال ۱۹۷۲، پروژه مسکن اردوگاه کانادا در بخش مصری رفح، درست در آن سوی مرز بین‌المللی با سینا و به ابتکار دولت اسرائیل تأسیس شد. آنروا خدمات آموزشی و بخشی از مراقبت‌های پزشکی را با کارکنانی که خود نیز در آن سوی مرز گرفتار شده بودند فراهم می‌کرد. آوارگان حق قانونی کار در مصر را نداشتند و تنها سهمیه غذایی و مقادیر اندکی کمک نقدی دریافت می‌کردند. نام «اردوگاه کانادا» از یگان کانادایی نیروی اضطراری سازمان ملل متحد (UNEF I) گرفته شد که پیش‌تر در همان مکان مستقر بود. پروژه مسکن مشابهی در سال ۱۹۷۳ در بخش فلسطینی رفح با نام «اردوگاه برزیل» به نام یگان برزیلی UNEF ایجاد شد. UNEF I نخستین نیروی اضطراری سازمان ملل بود که از نوامبر ۱۹۵۶ تا ژوئن ۱۹۶۷ به عنوان حائل میان نیروهای مصری و اسرائیلی و نظارت بر آتش‌بس فعالیت می‌کرد و در مه–ژوئن ۱۹۶۷ به درخواست مصر عقب‌نشینی کرد. پیمان صلح مصر و اسرائیل به آوارگان گفته شد که بر پایه توافقنامه کمپ دیوید ۱۹۷۸، اسرائیل و مصر بر بازگرداندن آنان به نوار غزه ظرف شش ماه توافق کرده‌اند. پس از پیمان صلح ۱۹۷۹ که برآیند توافقنامه کمپ دیوید بود، اسرائیل در سال ۱۹۸۲ از سینا عقب‌نشینی کرد. مرز مصر و نوار غزه از نو ترسیم شد، اما تنها هشت خانواده بدون هیچ غرامتی به نوار غزه بازگشتند. در سال ۱۹۸۵ هنوز ۴۸۸ خانواده در اردوگاه کانادا ساکن بودند. با این حال مشکلات مالی، تأخیرهای اداری، نبود اراده سیاسی و شرایط امنیتی دشوار، فرایند بازگشت را به تعویق انداخت. طرح جابه‌جایی تا سال ۱۹۸۹ سازوکاری برای بازگشت آوارگان به نوار غزه ایجاد نشد. با فشار و پشتیبانی مالی دولت کانادا و صندوق کویتی توسعه اقتصادی عرب و همکاری آنروا، اسرائیل و تشکیلات خودگردان فلسطین، آوارگان آغاز به عبور از مرز کردند و بیشتر آنان در منطقه تل السلطان در رفح اسکان یافتند. در سپتامبر ۱۹۸۹، مصر و اسرائیل «طرح مورد توافق برای جابه‌جایی ساکنان منطقه کانادا به ناحیه نوار غزه» را امضا کردند که بر پایه آن «جابه‌جایی صرفاً بر اساس اراده آزاد ساکنان منطقه کانادا» انجام می‌شد. در نتیجه تنها ۲۰ خانوار با دریافت ۸٬۰۰۰ دلار اما بدون زمین بازگشتند. پس از آنکه سازمان آزادی‌بخش فلسطین غرامت را در سال ۱۹۹۱ به ۱۲٬۰۰۰ دلار برای هر خانوار افزایش داد، ۱۰۵ خانواده به نوار غزه بازگشتند و در سال ۱۹۹۴ نیز ۷۰ خانواده دیگر بازگشتند. هر خانواده قطعه‌ای زمین در تل السلطان دریافت کرد، اما این مبلغ برای ساخت خانه کافی نبود و همگان ناچار به وام‌گرفتن شدند. شهرک‌نشینان اسرائیلی در نوار غزه با بازگشت آوارگان مخالفت کردند و در سال ۱۹۸۹ شایعه‌ای به روزنامه جروزالم پست رساندند مبنی بر اینکه از سال ۱۹۸۲ به ساکنان اردوگاه کانادا «آموزش» داده شده و جابه‌جایی آنان به ورود «۷۵۰ تروریست» به نوار غزه منجر خواهد شد. پس از پیمان‌های اسلو ۱۹۹۳–۱۹۹۵، تشکیلات خودگردان فلسطین در فرایند جابه‌جایی مشارکت کرد. سرانجام در ۲۷ دسامبر ۲۰۰۰ آخرین خانواده‌ها توانستند بازگردند. کانادا همچنین بودجه ساخت مرکز اجتماعی در تل السلطان را برای خانواده‌های بازگشته تأمین کرد. زندگی روزمره زندگی آوارگان در اردوگاه کانادا به‌ویژه دشوار بود؛ آنان از کار در نوار غزه و اسرائیل بریده شده بودند و حق کار در مصر را نیز نداشتند. در واقع هر شش ماه مجبور بودند برای تمدید ویزای مصری خود هزینه بپردازند. خانواده‌ها و دوستانی که به دلیل ناممکن‌بودن عملی کسب مجوزهای لازم نمی‌توانستند یکدیگر را ببینند، تنها از طریق «حصار فریاد» در امتداد نوار مرزی با هم گفت‌وگو می‌کردند. آموزش عالی و مراقبت پزشکی مناسب تنها با پرداخت هزینه‌هایی بسیار بالاتر از توان مالی اغلب ساکنان در دسترس بود. برای درمان بیماری‌های جدی، ساکنان اردوگاه مجبور بودند هزینه‌های محلی بپردازند یا به بیمارستان هلال احمر فلسطین در قاهره سفر کنند. اسرائیل و مصر بر سر محل عبور آوارگان از مرز اختلاف داشتند. اسرائیل می‌خواست آوارگان از پایانه رفح که تحت کنترل اسرائیل بود عبور کنند، اما مصر اصرار داشت که از دروازه صلاح‌الدین در مرکز رفح (معروف به دروازه «پیشپش») بهره گرفته شود، زیرا تنها گذرگاه مستقیم میان مصر و نوار غزه بدون عبور از مناطق تحت کنترل اسرائیل بود. جستارهای وابسته اردوگاه پناهندگان رفح نیروی اضطراری سازمان ملل متحد گذرگاه مرزی رفح منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «مخیم کندا». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Canada Camp». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Canada Camp». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Camp Canadà». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای کاتالان ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. پیوند به بیرون نمایه اردوگاه رفح در وبگاه آنروا