عریش

عَریش شهری که در سواحل دریای مدیترانه، در شمال شرقی استان سیناء شمالی در مصر است. این شهر همچنین پایتخت و بزرگترین شهر در مرکز عریش است. عریش حدود ۳۴۴ کیلومتر از قاهره و حدود ۴۵ کیلومتر با نوار غزه فاصله دارد. جغرافیا و اهمیت راهبردی موقعیت عریش در ساحل دریای مدیترانه، در شمال‌ شرق مصر باعث شده در طول تاریخ نقش «دروازه شرقی مصر» را داشته باشد. زیرا گذرگاه اصلی میان دلتای نیل و سرزمین شام است و برای سده‌ها در مسیر کلیدی عبور لشکرها و کاروان‌های تجاری بوده است. تاریخ دوران باستان در دوران باستان، کاروان‌ها و سپاهیان در مسیر جاده نظامی–تجاری به نام «جاده حوروس» از این شهر عبور می‌کردند. این جادهُ مصر را به شرق پیوند می‌داد. امپراتوری عثمانی پس از آنکه در میانه سده ۱۶ میلادی مصر به تصرف عثمانی‌ها درآمد، پادشاهان عثمانی به اهمیت این شهر پی بردند. بنابراین قلعه عریش را ساختند که دژی سنگی روی تپه‌ای مشرف به دریا بود تا از مرزهای شرقی مصر در برابر هرگونه تهدید احتمالی محافظت کنند. این قلعه برای سده‌ها محل درگیری میان مردم محل و ارتش‌هایی بود که از آن عبور می‌کردند. معاهده عریش در آغاز سال ۱۸۰۰ میلادی در جریان لشکرکشی فرانسه به مصر و سوریه، نیروهای فرانسوی در تنگنای دشواری قرار گرفتند. زیرا از یک‌سو با مقاومت مصری‌ها در داخل کشور روبرو بودند و از سوی دیگر نیروهای عثمانی و بریتانیایی برای خروج از مصر به آنها فشار می‌آوردند. در چنین شرایطی، نمایندگان دولت عثمانی و فرماندهان فرانسوی در شهر عریش دیدار کردند تا درباره پایان جنگ مذاکره کنند. در نتیجه این گفتگوها توافقی بدست آمد که بر پایه آن نیروهای فرانسوی باید از مصر خارج شده و از راه دریای مدیترانه به فرانسه بازمی‌گشتند تا مصر رسما به حاکمیت عثمانی بازگردانده شود. اما این توافق به شکست رسید. چون امپراتوری بریتانیا در گفتگوها شرکت نداشت از به رسمیت شناختن این توافق سر باز زد. بنابراین، جنگ از سر گرفته شد و یک سال بعد، فرانسوی‌ها در قاهره تسلیم شدند و آخرین سرباز فرانسوی در سال ۱۸۰۱ مصر را ترک کرد. جنگ شش روزه پس از شکست مصر در جنگ شش‌روزه در سال ۱۹۶۷ عریش به اشغال اسرائیل درآمد. در پی این اشغال، خیابان‌های شهر به مواضع نظامی تغییر یافتند و شماری از ساکنان به مناطق داخلی مصر کوچ کردند. با آغاز جنگ یوم کیپور در اکتبر ۱۹۷۳ آزادسازی عریش به یکی از نخستین نمادهای امید به آزادی تبدیل شد. پس از امضای پیمان کمپ دیوید در سال ۱۹۷۹ مصر دوباره حاکمیت خود را بر عریش بازیافت. انقلاب ۲۰۱۱ مصر پس از انقلاب ۲۰۱۱ مصر گروه‌های مسلح، مانند انصار بیت‌المقدس و داعش از خلا امنیتی موجود بهره بردند و نفوذ خود را در شمال صحرای سینا گسترش دادند. بنابراین، عریش به سرعت به میدان درگیری مسلحانه دولت مصر و سازمان‌های تندرو بدل شود. از جمله این درگیری‌ها انفجار در هتل قضات در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۵ با ۷ کشته و ۱۰ زخمی، حملات مکرر به ایست‌های امنیتی، و حمله بئر العبد به مسجد الروضه در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۷ بود که طی آن بیش از ۳۰۰ نفر جان باختند. در واکنش به این حملات، دولت مصر دست به چند عملیات نظامی زد که مهم‌ترین آنها عملیات «حق الشهید» در سال ۲۰۱۵ و عملیات سال ۲۰۱۸ بود که پایگاه‌های شبه‌نظامیان در صحرای سینا را هدف قرار داد. این حملات به گروه‌های مسلح، با تدابیر امنیتی سخت‌گیرانه در عریش همراه بود. از جمله این تدابیر، استقرار مداوم ایست‌های بازرسی، اعمال مقررات منع رفت‌وآمد در دوره‌هایی خاص و قطع موقت ارتباطات و اینترنت بودند. با این وجود حملات گروه‌های مسلح هر از گاهی رخ می‌دهد. این درگیری‌ها باعث عقب‌افتادگی توسعه اقتصادی در منطقه عریش و شکایت بومیان از محدودیت‌های رفت‌وآمد شده‌اند. دولت مصر نیز در مقاطعی از عریش به عنوان بازداشتگاه غیر رسمی استفاده کرده است. جمعیت و مساحت جمعیت شهر عریش حدود ۲۰۰ هزار نفر برآورد می‌شود. ساکنان آن ترکیبی از قبایل بادیه‌نشین قدیمی و جمعیت شهری‌اند که از استان‌های دیگر مصر به این منطقه مهاجرت کرده‌اند. مساحت شهر حدود ۳۰۸ کیلومتر مربع است. جستارهای وابسته فهرست شهرهای مصر پانویس منابع مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «العريش». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی.