အီကွေဒေါခမ်းထီ

အီကွေဒေါခမ်းထီ (အိန်းကလေတ်: Ecuador) ယို တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ခါ အီကွေဒေါ ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ (Republic of Ecuador) (သပေင် : República del Ecuador) တဲင် အဝ်ႏဒျာႏ အမေႏရိကတွိုက်နဝ် အခဝ်တွို့ꩻထင်ꩻကို နမ်းခြောင်ꩻတင် ဒီမိုကရဲတ်တိစ် ခမ်းနမ်းဗွေႏ ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ကိုလံဗီယာခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏတောမ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ပီရူးခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာႏ ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပစိတ်ဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ပါလာပါဂိုးကြွန်လဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻ အီကွေဒေါခမ်းကိုတဲင် တောမ်ႏခမ်းထီဟံႏနယ်ႏ ဟံႏကောင်တန်နဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏခါႏလွေꩻ ကီလိုမီတာ ၁၀၀၀ (မဲင်ႏ ၆၂၀)ရပ်နဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏ ဧရိယာႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၁၀၉,၄၈၄ မဲင်ႏ (၂၈၃,၅၆၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) သွူ။ ၂၀၂၃ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ခမ်းကိုလိုꩻဖြာꩻခြွောန်းအဝ်ႏ (၁၇ သန်း) လွိုတဲင် နဝ်ꩻအကို (၈၆ %)နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကိုꩻကွဲႏယွုမ်းအံႏ ခရိယာန်ႏဘာႏသာႏသား နဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန် တောမ်ႏ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻကီတိုသွူ။ သမဲင်ꩻ Pre-Inca era ဟံႏပထဝီႏ ခမ်းထီရေꩻ တောမ်ႏ အစိုႏရ စဲ့ꩻရေꩻ စီꩻပွာꩻရေꩻ အာႏကွိုꩻ