Ճիպութի

Ճիպութի, (Արաբերէն: جيبوتي) Ափրիկեան կղզիին հիւսիւս արեւելքը գտնուող երկիր: Պապ ալ մէնտիպի եւ Աթէնի ծոցի ափին, Ափրիկեան պոզի շրջանին մէջ: Մայրաքաղաքին անունը նոյնինքն երկիրին անուանումն է՝ Ճիպութի: Հիմնադրուած է 23 Յունիս 1977-ին երբ անկախութիւնը ստացած է: Ինքնիշխան պետութիւն է, ունի իր վարչական համակարգը եւ նախագահը: Նախագահին անունն է Իսմայէլ Օմար Կիւէլլէ: Բնակչութիւնը մէկ միլիոնէ աւելի է: Աշխարհագրութիւն Երկիրին մակերեւոյթը գերազանցապէս լեռնային է: Կլիման չոր եւ տաք՝ ծովեզերեայ շրջաններուն մէջ: Երկիրին տարածութիւնն է 23,200 քմ: Ունի երկու մեծ լիճեր՝ Ասալը եւ Աբէնը: Լեզու եւ Կրօնք Պետական կրօնն է իսլամութիւնը, սակայն երկիրին մէջ գոյութիւն ունին այլ ազգերու պատկանող քաղաքացիներ: Պետական լեզուներն են՝ Արաբերէնն ու Ֆրանսերէնը: Աֆարը եւ Սոմալին, Արաբերէնի եւ ֆրանսերէնի կողքին, մայրենի լեզուներն են: Այսինքն՝ իրենց երկիրին բարբառը: Անունը եւ ստուգաբանութիւնը Ճիպութին պաշտօնական օրէն կը ճանչցուի, իբրեւ Ճիպութիի Հանրապետութիւն: Տեղական լեզուով կը ճանչցուի իբրեւ «Yibuuti» եւ «Jabuuti»: Անուան ստուգաբանութիւնը վիճելի է: Տեսութիւններ կան անոր ծագման մասին, որոնք կը տարբերին ըստ իրենց էթնիկ պատկանելիութեան: Տեսութիւններէն մէկն է, Աֆարական «Gabouti» բառէն, որ կը նշանակէ «plate»: Ուրիշ տեսութիւն մըն ալ «gabood»ի հետ, որ կը նշանակէ «բարձրաւանդակ/ սարահարթ»: Ճիպութի նաեւ կը նշանակէ «թոթի երկիր», եգիպտերէն «Djehuti», եգիտպական լուսինի աստուծմէն ետք: Ժամանակագրական կարգը Ճիպութի երկիրը գոյութիւն ունի Ք. Ա. 25-րդ դարուն: Առաջին անունը կոչուած է «punt» ըստ հին Եգիպտացիներուն, որ կը նշանակէ «Աստուծոյ երկիրը»: Առաջին անգամ «punt» անունը յիշուած է Ք.Ա. 25-րդ դարուն: Երկրորդ՝ «Adal» 900-1258, Հիմնուած է 9-րդ դարուն Սոմալցիներու կողմէ եւ դարձած է «Zeila» շրջանի կեդրոնը եւ մայրաքաղաքը: Երրորդ՝ «Ifat Sultanate» (1285-1415) Չորրորդը՝ «Adal Sultanate» (1415-1577) Հինգերորդ՝ «Ottoman Eyalet» (1577-1867) Վեցերորդ՝ «French rule» (1883-1967) Եօթներորդ՝ «Djibouti Republic» (1967) Ծանօթագրութիւններ