Danimarka

Danimarka, resmî adıyla Danimarka Krallığı (Danca: ), Kuzey Avrupa'da bir İskandinav ülkesidir. Danimarka Krallığı'nın ana vatanı ve en kalabalık bileşenidir; aynı zamanda Danimarka Krallığı olarak da bilinir ve anayasal olarak üniter bir devlettir; Kuzey Atlantik Okyanusu'ndaki Faroe Adaları ve Grönland özerk bölgelerini içerir. Ana vatan Danimarka, ayrıca "kıtasal Danimarka" veya "Danimarka'nın kendisi" olarak da adlandırılır ve kuzey Yutland yarımadası ile 406 adadan oluşan bir takımadadan oluşur. İskandinav ülkelerinin en güneyinde yer alır; İsveç'in güneybatısında, Norveç'in güneyinde ve Almanya'nın kuzeyinde bulunur ve Almanya ile kısa bir sınır paylaşır. Danimarka'nın kendisi batıda Kuzey Denizi ve doğuda Baltık Denizi arasında yer alır. Faroe Adaları ve Grönland dahil olmak üzere Danimarka Krallığı, alanı 100 metrekareden (1.100 fit kare) büyük yaklaşık 1.400 adaya sahiptir; 443'ü isimlendirilmiş ve 78'i yerleşim yeridir. Danimarka'nın nüfusu 6 milyondan fazladır (1 Mayıs 2025), bunun yaklaşık %40'ı Danimarka'nın en büyük ve en kalabalık adası olan Sjælland'da yaşamaktadır; Danimarka Krallığı'nın başkenti ve en büyük şehri olan Kopenhag (København), Sjælland, Amager ve Slotsholmen'de yer almaktadır. Çoğunlukla düz, ekilebilir araziden oluşan Danimarka, kumlu kıyıları, düşük rakımı ve ılıman iklimiyle karakterize edilir. Danimarka, Danimarka Krallığı'nda hegemonik bir etkiye sahiptir ve iç işlerini yürütmek için diğer kurucu varlıklara yetki devretmiştir. Faroe Adaları'nda 1948'de özerklik kurulmuş; Grönland 1979'da özerklik ve 2009'da daha fazla özerklik elde etmiştir. Birleşik Danimarka Krallığı, Baltık Denizi'nin kontrolü için verilen mücadele sırasında MS sekizinci yüzyılda bir deniz gücü olarak ortaya çıkmıştır. 1397'de Norveç ve İsveç ile Kalmar Birliği'ni kurdu. Bu birlik, İsveç'in 1523'te ayrılmasına kadar sürdü. Geriye kalan Danimarka-Norveç Krallığı, 17. yüzyılda İsveç'e toprak kayıplarıyla sonuçlanan bir dizi savaşa maruz kaldı. 19. yüzyılda yükselen milliyetçi hareketler, 1848'deki Birinci Schleswig Savaşı'nda Danimarkalılar tarafından yenilgiye uğratıldı. 5 Haziran 1849'da Danimarka Anayasası'nın kabulüyle mutlak monarşi sona erdi. İkinci Schleswig Savaşı'nda Danimarka, Schleswig-Holstein'ı kaybetti; bu da Danimarka siyasetinde değişikliklere yol açtı ve küçülen bölgede sosyal uyumu vurguladı, Jutland'ın geniş bataklıkları tarım için temizlendi, Indre Misyonu ve Grundtvig arasında bölünen yeni Hristiyan hareketleri ortaya çıktı, ancak genel olarak halk arasında birleşik bir ülke ve devlete ait olma duygusu daha da güçlendi. 1920'de Kuzey Schleswig tekrar Danimarka'ya katıldı. Danimarka, 19. yüzyılın ortalarında sanayileşmeye başladı ve önemli bir tarım ihracatçısı haline geldi. 20. yüzyılın başlarında sosyal ve işgücü piyasası reformları uygulayarak, günümüzdeki refah devleti modelinin ve gelişmiş karma ekonominin temelini attı. Danimarka, I. Dünya Savaşı sırasında tarafsız kaldı; Danimarka'nın tarafsızlığı, II. Dünya Savaşı'nda Nisan 1940'taki hızlı Alman işgaliyle ihlal edildi. İşgal sırasında, 1943'te bir direniş hareketi ortaya çıktı, İzlanda ise 1944'te bağımsızlığını ilan etti; Danimarka, savaşın sona ermesinin ardından Mayıs 1945'te özgürlüğüne kavuştu. 1973'te Danimarka, Grönland ile birlikte (Faroe Adaları hariç), günümüzdeki Avrupa Birliği'ne üye oldu; ancak kendi para birimi olan kronu korumak gibi bazı istisnalar müzakere etti. Danimarka, gelişmiş, yüksek gelirli bir ekonomiye, yüksek yaşam standardına ve güçlü sosyal refah politikalarına sahip gelişmiş bir ülkedir. Danimarka kültürü ve toplumu genel olarak ilerici, eşitlikçi ve sosyal açıdan liberaldir; Danimarka, eşcinsel birliktelikleri yasal olarak tanıyan ilk ülkedir. Danimarka, NATO, İskandinav Konseyi, OECD, AGİT, Avrupa Konseyi ve Birleşmiş Milletler'in kurucu üyesidir ve Schengen Bölgesi'nin bir parçasıdır. Danimarka, İskandinav komşularıyla yakın siyasi, kültürel ve dilsel bağlar sürdürmektedir. Etimoloji Çoğu etimolojik sözlük ve el kitabı "Dan" kelimesini (Almanca: Tenne) "düz arazi" anlamına gelen bir kelimeden türetir. Bunun da Güney Schleswig'deki sınır ormanlarına olası bir atıfta olmakla beraber, ormanlık alan veya sınır arazisi anlamına gelebileceği düşünülmektedir. Danmark kelimesinin Danimarka içinde ilk kaydedilen kullanımı, Gorm (y. 955) ve Harald Bluetooth (y. 965) tarafından dikildiğine inanılan iki Jelling taşı üzerinde büyük taşta ᛏᛅᚾᛘᛅᚢᚱᚴ ([danmɒrk]) ve küçük taşta genitif ᛏᛅᚾᛘᛅᚱᚴᛅᚱ ([danmarkaɽ]) olarak görülür. Tarihçe Tarih Öncesi Danimarka'daki en eski arkeolojik buluntular, MÖ 130.000 ile 110.000 yılları arasındaki Eem buzullararası dönemine kadar uzanır. Danimarka, yaklaşık MÖ 12.500 yılından beri yerleşim yeri olmuş ve tarım MÖ 3900 yılından beri vardır. Danimarka'daki İskandinav Tunç Çağı (MÖ 1800–600), mezarlık höyükleri ile nitelenir ve bu höyükler, lur ve Güneş Arabası da dahil olmak üzere çok sayıda buluntu bırakmıştır. Roma Öncesi Demir Çağı'nda (MÖ 500 – MS 1), yerli gruplar güneye göç etmeye başladı ve ilk kabile Danimarkalılar, Roma Öncesi ve Germen Demir Çağı arasında, Roma Demir Çağı'nda (MS 1–400) ülkeye geldi. Roma eyaletleri, Danimarka'daki yerli kabilelerle ticaret yollarını ve ilişkilerini sürdürdü ve Danimarka'da Roma sikkeleri bulundu. Danimarka'da ve Kuzeybatı Avrupa'nın büyük bir bölümünde bu dönemden kalma güçlü Kelt kültürel etkisine dair kanıtlar vardır. Bu etkiler, diğer şeylerin yanı sıra Gundestrup kazanının bulunmasında da kendini gösterir. Danimarka kabileleri, doğu Danimarka adalarından (Sjælland) ve günümüzde Güney İsveç'teki Skåne bölgesinden gelmiş olup, Kuzey Cermen dillerinin erken biçimini konuşuyorlardı. Tarihçiler, onların gelişinden önce Yutland'ın ve en yakın adaların büyük bölümünün Jüt kabileleri tarafından yerleşim yeri olarak kullanıldığına inanmaktadır. Efsaneye göre, birçok Jüt Büyük Britanya'ya göç etti; bazıları Britanya Kralı Vortigern'in paralı askerleri olarak geldi ve Kent, Wight Adası ve diğer bölgelerden oluşan güneydoğu topraklarını kurarak buralara yerleştiler. Daha sonra, Anglosaksonları oluşturan işgalci Angllar ve Saksonlar tarafından asimile edildiler veya etnik temizliğe uğratıldılar. Yutland'da kalan Jüt nüfusu, yerleşen Danlar ile kaynaştı. Tarihçi Jordanes'in Getika'da Dani halkı hakkında yazdığı kısa notun, modern Danların atalarından biri olan Danların erken bir bahsi olduğuna inanılır. Danevirke savunma yapıları 3. yüzyıldan itibaren aşamalar halinde inşa edildi ve MS 737'deki inşaat çalışmalarının muazzam boyutu, bir Danimarka kralının ortaya çıkmasına bağlanır. Yeni runik alfabe ilk kez aynı dönemde kullanıldı ve Danimarka'nın en eski şehri olan Ribe yaklaşık MS 700 yılında kuruldu. Vikingler ve Orta Çağ 8. yüzyıldan 10. yüzyıla kadar, daha geniş İskandinav bölgesinin nüfusu, İskandinav olmayanlar tarafından Vikingler olarak adlandırılırdı. Çoğunlukla tarım, balıkçılık ve ticaretle geçinseler de, mükemmel denizcilerdi ve İzlanda, Grönland ve Kanada'ya kadar seyahat ederlerdi. Avrupa'nın her yerinde, Konstantinopolis'e ve ötesine kadar ticaret yaparlardı, ancak aynı zamanda yerel yerleşim yerlerine baskınlar düzenler ve uzak yerlerde koloniler kurarlardı. Danimarkalı Vikingler, en aktif olarak Doğu ve Güney Britanya Adaları ile Batı Avrupa'ya baskınlar yaparlardı. Savaşçı bir ulus olarak tanınan Vikingler batıda Büyük Britanya, İzlanda, Grönland ve hatta Kuzey Amerika'ya kadar ulaşarak sömürgeler kurdular. Doğuda ise Karadeniz ve Hazar Denizi kıyılarına kadar uzanan yerleşim birimleri kurmuşlardır. İngiltere'nin büyük bir bölümü bu dönemde Viking egemenliği altında kaldı. Danimarka, 8. yüzyılın sonlarına doğru büyük ölçüde birleşmişti ve yöneticileri Frank kaynaklarında sürekli olarak kral (reges) olarak anılırdı. 804 yılında Gudfred'in hükümdarlığı döneminde Danimarka krallığı, Bornholm hariç Jutland, Skåne ve Danimarka adalarının tamamını kapsamış olabilir. İskandinavyalı I. Harald (Danimarkalı) Mavi Diş Harald 980 yılında ilk defa olarak Danimarka ve Norveç'i birleştirerek krallık kurmayı başardı. Ayrıca Alman misyonerlerin etkisiyle Hristiyanlığı kabul etti. 1013 yılında Kral Sweyn Forkbeard yönetiminde İngiltere'nin bazı bölgelerine (Danelaw olarak bilinen bölgeye) ve Fransa'ya yerleştiler. Burada Danimarkalıların ve Norveçlilerin, ilk hükümdar olarak Rollo'nun önderliğinde Fransa Kralı I. Robert'e bağlılık yemini etmeleri karşılığında Normandiya'ya yerleşmelerine izin verildi. Bu döneme ait bazı Anglo-Sakson Peni paraları Danimarka'da bulunmuştur. 1363 yılında Danimarka kralı IV. Valdemar'ın kızı I. Margaret, Norveç kralı VI. Haakon'la evlenerek iki ülkeyi bir bayrak altında birleştirdi. 1397 yılında İsveç, Norveç, Danimarka ve sömürgeleri (Faroe Adaları, İzlanda, Grönland ve Finlandiya) birleşerek Kalmar Birliği adı altında büyük bir İskandinav İmparatorluğu haline geldiler. Erken Modern dönem 1521 yılında İsveç Kalmar Birliği'nden resmen ayrıldı. Bu arada İskandinav ülkeleri Martin Luther tarafından Almanya'da başlatılan Protestan Reformu ile sarsıldı. Danimarka ve Norveç 1821 yılına kadar Danimarka-Norveç adı altında birlikte hareket etmeye devam ettiler. 19. yüzyılın başlarında Danimarka Napolyon Savaşları'yla temelinden sarsıldı. Birleşik Krallık filosu 1801 yılında Kopenhag'a saldırdı. Danimarka'nın müttefiki olan Fransa savaşı kaybedince Danimarka 1814 yılında imzaladığı Kiel Antlaşması uyarınca savaşı kazanan tarafın üyesi olan İsveç'e Norveç'i bırakmak zorunda kaldı. Modern dönem 20. yüzyılın ilk yıllarında Danimarka'nın Karayiplerdeki sömürgeleri ABD'ye satıldı. Danimarka Dünya Savaşları'nda tarafsız kaldı. Danimarka I. Dünya Savaşı'nda tarafsız kaldı. Danimarka II. Dünya Savaşı'nda tarafsız kalmasına rağmen 9 Nisan 1940 tarihinde Almanya tarafından işgal edildi. Danimarka ordusu ve Hava kuvvetleri zayıftı ve toprakları düzdü bu yüzden 4 saat içinde Danimarka işgal edildi. Buna karşılık Birleşik Krallık ordusu Faroe Adaları ve İzlanda'yı işgal etti. İzlanda 17 Haziran 1944 tarihinde bağımsızlığını ilan ederek Danimarka'dan ayrıldı. Faroe Adaları ise 1948'de Danimarka'ya geri verildi. Dünya savaşlarından sonra Danimarka tarafsızlık siyasetine son verdi. 1945 yılında Birleşmiş Milletler'e üye oldu. 1949 yılında ise NATO'nun kurucu üyelerinden biri oldu. 1 Ocak 1973 tarihinde de Avrupa Birliği'ne katılan Danimarka bazı konularda Avrupa Birliği'nin dışında kalmayı tercih etmektedir. Örneğin 2000 yılında yapılan bir referandumun reddedilmesi üzerine Danimarka Euro Alanı dışında kalmayı yeğlemiştir. Coğrafya Kuzey Avrupa'da yer alan Danimarka, Yutland yarımadasının kuzey kısmından ve 406 adadan oluşan bir takımadadır. Bunlardan en büyük ada, başkent Kopenhag'ın bulunduğu Sjælland'dır. Bunu Kuzey Jutland Adası, Funen ve Lolland takip eder. Bornholm adası, ülkenin geri kalanının yaklaşık 150 km doğusunda, Baltık Denizi'ndedir. Daha büyük adaların çoğu köprülerle birbirine bağlanmıştır; Øresund üzerinden geçen bir köprü-tünel Sjælland'ı İsveç'e; Büyük Kemer Sabit Bağlantısı Funen'i Sjælland'a; ve Küçük Kemer Köprüsü Yutland'ı Funen'e bağlar. Daha küçük adalara feribotlar veya küçük uçaklar ile ulaşım sağlanır. Nüfusu 100.000'in üzerindeki dört şehir, Sjælland'daki başkent Kopenhag; Yutland'daki Aarhus ve Aalborg; ve Funen'deki Odense'dir. İklim Danimarka, ılıman kışlar ile olan bir iklime vardır, Ocak ayında ortalama sıcaklıklar 1,5 °C (34.7 °F) ve serin yazlar, Ağustos ayında ortalama sıcaklık 17.2 °C (63,0 °F)'dir. Danimarka'da kayıtların başladığı 1874'ten bu yana kaydedilen en uç sıcaklıklar 1975'te 36.4 °C (97.5 °F) ve 1982'de −31,2 °C (−24,2 °F) idi. Danimarka'da ortalama sıcaklık Yılda ortalama 765 milimetre (30 inç) yağış alan yılda 179 gün; sonbahar en yağışlı mevsim ve ilkbahar en kurak mevsimdir. Kıta ve okyanus arasındaki konum, havanın genellikle kararsız olduğu anlamına gelir. Danimarka'nın kuzeydeki konumu nedeniyle, gün ışığında büyük mevsimsel farklılıklar vardır. Kış aylarında gün doğumunun sabah 8:45 ve gün batımının 15:45 (standart saat) olduğu kısa günler ile sabah 4:30'da gün doğumu ve akşam 10'da gün batımı (yaz saati uygulaması) olan uzun yaz günleri vardır. Ekoloji Danimarka Boreal Krallığı'na aittir ve iki ekolojik bölgeye ayrılabilir: Atlantik karma ormanları ve Baltık karma ormanları. Danimarka'nın bakir ormanlarının neredeyse tamamı, özellikle son bin yılda tarımsal amaçlarla yok edildi veya parçalandı. Ormansızlaşma, geniş fundalık alanlar ve yıkıcı kum yığınları yarattı. Buna rağmen, ülkede birkaç daha büyük ikinci büyüme ormanlık alan vardır ve toplamda arazinin %12,9'u ormanlıktır. Picea abies en yaygın ağaçtır (2017); Noel ağacı üretiminde önemli bir ağaçtır. Danimarka, 0,5/10'luk bir Orman Peyzaj Bütünlüğü Endeksi ortalama puanına sahiptir ve dünya çapında 172 ülke arasında 171'inci sırada yer almaktadır. Karaca, kırsal bölgeleri giderek artan sayılarıyla işgal ediyor ve Jutland'ın seyrek ormanlık alanlarında büyük boynuzlu kızıl geyikler bulunabilir. Danimarka ayrıca kokarca, kır tavşanı ve kirpi gibi daha küçük memelilere de ev sahipliği yapmaktadır. Danimarka'da yaklaşık 400 kuş türü yaşıyor ve bunların 160'ı ülkede ürüyor. Büyük deniz memelileri, sağlıklı mutur popülasyonlarını, artan sayıda yüzgeçayaklıları ve mavi balinalar ve katil balinalar da dahil olmak üzere büyük balinaların ara sıra ziyaretlerini içerir. Morina, ringa balığı ve plaice Danimarka sularında bol miktarda bulunan balık etleridir ve büyük bir balıkçılık endüstrisinin temelini oluştururlar. Çevre Danimarka, Aralık 2020'de petrol ve gaz çıkarımı için yeni lisanslar vermeyi durdurdu. Arazi ve su kirliliği Danimarka'nın en önemli çevresel sorunlarından ikisidir, ancak ülkenin evsel ve endüstriyel atıklarının çoğu artık giderek daha fazla filtrelenmekte ve bazen geri dönüştürülmektedir. Ülke, çevrecilik konusunda tarihsel olarak ilerici bir duruş sergilemiştir; 1971'de Danimarka bir Çevre Bakanlığı kurdu ve 1973'te çevre hukukunu uygulayan dünyadaki ilk ülke oldu. Çevresel bozulmayı ve iklim değişikliğini azaltmak için Danimarka Hükûmeti Kyoto Protokolünü imzaladı. Ancak, ulusal ekolojik ayak izi 2010 yılındaki 1.7 olan dünya ortalamasına kıyasla çok yüksek olan kişi başına 8.26 küresel hektardır. Aralık 2014'te 2015 İklim Değişikliği Performans Endeksi, Danimarka'yı tablonun en üstüne yerleştirdi ve emisyonların hala oldukça yüksek olmasına rağmen ülkenin etkili iklim koruma politikaları uygulayabildiğini açıkladı. 2020'de Danimarka yine endekste birinci sırada yer aldı. 2021'de Danimarka, Kosta Rika ile fosil yakıtların kullanımını durdurmak için "Petrol ve Gaz Ötesi ittifakını" başlattı. Danimarka'nın toprakları Grönland ve Faroe Adaları'nda, yılda yaklaşık 650 balina yakalanır. Grönland'ın balina avlama kotaları, kota karar verme yetkisine sahip Uluslararası Balinacılık Kurulunun (IWC) tavsiyelerine göre belirlenir. Demografi Danimarka İstatistiklerine göre, Danimarka'da yaşayanların %90,5'i Danimarkalı soyundandır ki bu da Danimarka nüfusunun 5 milyonuna tekabül eder. Geriye kalan %9,5 ise komşu ülkelerden veya ağırlıklı olarak Bosnalı olan göçmenler tarafından oluşturulmaktadır. Söz konusu göçmenler 1983 yılında imzalanan Yabancı Yasası (Udlændingeloven) ile ülkeye gelmişlerdir. Danimarka göçün yanı sıra, yabancılara tanıdığı sığınma hakkı ile de ülkeye 'ilticacı' kabul etmektedir. İltica edenlerin sayıları 2001 yılından 2006 yılına kadar %84 azalsa da, ülkeye sadece 2006 yılında 1.960 ilticacı sığınmıştır. Danimarka nüfusu 2010 Mayıs ayında 5.557.709 olarak tespit edilmiştir. Ülke nüfusu, ağırlıklı olarak Büyük Kemer olarak tarif edilen boğazın doğusunda yer alan Sjælland adasında yer alır. Her ne kadar Sjælland (Zeland) adası 9,622 km² (3,715 sq mi) büyüklüğünde, Danimarka'nın sadece %22.7'si olsa da, ada hem ülkenin başkenti olan Kopenhag'ı içerisinde bulundurmakta, hem de ülke nüfusunun %45'ini (2.465.348) içerisinde barındırmaktadır. Ülkenin geriye kalanı olan batısında ise; yani Fyn (Fünen) Adası'nda ve Avrupa anakarasına bağlı olan Danimarka'da, 3.010.443 kişi yaşamakta ve 32,772 km² (12,653 sq mil) alan kaplamaktadır. 2006 sayımına göre; ülkenin ortalama yaşı 39,8'dir. Bir kadına 0,98 erkek düşmektedir. Okur yazarlık oranı (15 yaş üstünde) ise %98,2 olan Danimarka'da doğum oranı 1,74'tür. Ülkede Danca ülkenin resmî dilidir. Ayrıca Almanca ve İngilizce de halk arasında geniş şekilde konuşulan dillerdir. 2006 rakamlarına göre; Amerika'da yaşayan insanların 1.516.126 Danimarka soyundan gelmektedir. Ayrıca Kanada'da ise 200.035 Danimarkalı soyundan gelen kişi yaşamaktadır. Din Danimarka Anayasası'nda devletin dini belirtilmektedir. Ocak 2023 sayılarına göre nüfusun %72,1'u Danimarka Ulusal Kilisesi'nin (Den Danske Folkekirke) üyesidir. Kilise Danimarka Anayasası tarafından belirlenmiş olan Lutheryan mezhebindendir. Danimarka nüfusunun %4'ü Müslümandır ki Müslümanlar Danimarka'nın ikinci büyük dini topluluğunu oluştururlar. Diğer dini gruplar ise nüfusun %1'i civarındadır. Danimarka'da 2005 yılında yapılan bir araştırmaya göre; Danimarkalılar'ın 31%'i "Bir tanrı olduğuna", nüfusun %9'u "hayatımızın kaynağı olan bir ruhun veya bir hayat gücün mevcut olduğuna" ve nüfusun %19'u "tanrı, ruh, veya bir hayat gücünün olmadığına" inanmaktadır. 2005 yılında Zuckerman tarafından yapılan bir araştırmaya göre ise, Danimarka dünyanın en büyük dördüncü ateist veya agnostik grubun yoğunluğuna sahip ülkesidir ki, söz konusu araştırmaya göre ülkedeki ateist veya agnostik grubun oranı %43 ile %80 arasındadır. CIA'ya 2019 tahminlerine göre Danimarka'nın nüfusunun Evanjelik Lüteryanlar (resmi) %74,7, Müslümanlar %5,5; dinsiz, belirtmemiş ve her biri %1'in altında bir orana sahip diğerleri ise (Roma Katolik, Yehova Şahidi, Sırp Ortodoks Hristiyan, Yahudi, Baptist, Budist, İsa Mesih Kilisesi, Pentekostal ve mezhepsel olmayan Hristiyan) %19.8'lik kısmı oluşturmaktadır. Danimarka Kilisesi için devlet desteği en çok da yönetimsel özellik taşır. 1849 Anayasası vatandaşlara inanç özgürlüğü verdiğinden Danimarka Kilisesi'ne üyelik bireyin gönüllülük esasına dayanır. 2012'de belirli bir dereceye kadar bir kurum gibi işleyen Danimarka Kilisesi'ne nüfusun neredeyse %80'i üyedir. Diğer dini toplumlar, tanınmış dinsel kurumlara yapılan bağışlar üzerinden vergilendirmeden muaf tutularak desteklenir. Ekonomi Danimarka, Dünya Bankası tarafından yüksek gelirli bir ekonomi olarak sınıflandırılan gelişmiş bir karma ekonomiye sahiptir. Transparency International 2013 Yolsuzluk Algısı Endeksi'nde, Yeni Zelanda ile birlikte 100 üzerinden 91 puanla birinci sırada yer aldı (0 puan = yüksek yolsuzluk, 100 puan = temiz). Danimarka'da kurumlar vergisi %23,5 olup Avrupa Birliği ortalamasının altındadır. Enerji Danimarka, Kuzey Denizi'nde oldukça büyük petrol ve doğal gaz yataklarına sahiptir ve net petrol ihracatçıları arasında dünyada 32. sıradadır ve 2009'da günde 259.980 varil ham petrol üretiyor. 2015 yılında rüzgar türbinleri toplam elektrik tüketiminin %42,1'ini sağladı. Mayıs 2011'de Danimarka, gayri safi yurt içi hasılasının %3,1'ini yenilenebilir (temiz) enerji teknolojisi ve enerji verimliliğinden veya yaklaşık 6,5 milyar Euro'dan (9,4 milyar $) elde etti. Danimarka, diğer Avrupa ülkelerine elektrik iletim hatlarıyla bağlıdır. Danimarka'nın elektrik sektörü, rüzgar enerjisi gibi enerji kaynaklarını ulusal şebekeye entegre etti. Danimarka şimdi ulaşım sektöründe akıllı akü sistemlerine (V2G) ve elektrikli araçlara odaklanmayı hedefliyor. Ülke, Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı'nın (IRENA) bir üyesidir. Danimarka, 2018'de yaklaşık 460 milyon GJ enerji ihraç etti. Ulaşım Danimarka'daki bölgeler arasında, özellikle de Sjælland ve Fyn'yi birbirine bağlayan Büyük Kemer Sabit Bağlantısı arasında karayolu ve demiryolu bağlantıları inşa etmek için önemli yatırımlar yapılmıştır. Kuzey Yutland'daki Frederikshavn'dan doğu Zelanda'daki Kopenhag'a otoyoldan ayrılmadan gitmek artık mümkün. Ana demiryolu operatörü, yolcu hizmetleri için DSB ve yük trenleri için DB Cargo'dur. Demiryolu raylarının bakımı Banedanmark tarafından yapılmaktadır. Kopenhag'ın hızlı bir metro sistemi, Kopenhag metrosu ve kapsamlı bir elektrikli banliyö demiryolu ağı olan S-Bahn var. En büyük dört şehirde – Kopenhag, Aarhus, Odense, Aalborg – hafif raylı sistemlerin 2020 civarında faaliyete geçmesi planlanıyor. Danimarka'da bisiklete binmek, özellikle gençler ve şehir sakinleri için çok yaygın bir ulaşım şeklidir. 12.000 km'den fazla uzanan bir bisiklet yolları ağı ve tahmini 7.000 km ayrılmış özel bisiklet yolları ve şeritleri ile Danimarka, sağlam bir bisiklet altyapısına sahiptir. Özel araçlar giderek daha fazla ulaşım aracı olarak kullanılmaktadır. Yüksek kayıt vergisi (%150), Katma değer vergisi (%25) ve dünyanın en yüksek gelir vergisi oranlarından biri nedeniyle yeni arabalar çok pahalıdır. Verginin amacı araba sahipliğini caydırmaktır. 2007'de hükûmet, yüksek kilometreli araçlardaki vergileri biraz azaltarak çevre dostu arabaları tercih etme girişiminde bulundu. Bununla birlikte, bunun çok az etkisi oldu ve 2008'de Danimarka, eski arabaların maliyeti -vergiler dahil- onları birçok Danimarkalının bütçesi dahilinde tuttuğu için yakıtı verimsiz eski arabaların ithalatında bir artış yaşadı. 2011 yılı itibarıyla ortalama araba yaşı 9,2'dir. Norveç ve İsveç ile Danimarka, Scandinavian Airlines bayrak taşıyıcısının bir parçasıdır. Kopenhag Havalimanı, 2014 yılında 25 milyondan fazla yolcuya hizmet vererek İskandinavya'nın en yoğun yolcu havalimanıdır. Diğer önemli havalimanları Billund Havalimanı, Aalborg Havalimanı ve Aarhus Havalimanı'dır. Kültür Danimarka İskandinav komşuları İsveç ve Norveç ile güçlü kültürel ve tarihi bağlara sahiptir. Tarih boyunca sosyal açıdan gelişen kültürlerden biri olmuştur. Danimarka, 1969'da pornografiyi yasallaştırdı ve 1989'da uygulamaya koyan ilk ülke olduğu "medeni birliktelik" yasalarını 2012'de cinsiyetten bağımsız evlilikle değiştirdi ve aynı cinsiyetten evlilik törenlerinin Danimarka Kilisesi'nde düzenlenmesine izin verdi. Tevazu ve toplumsal eşitlik Danimarka kültürünün önemli parçalarıdır. 2016 yılında 63 ülkenin empati puanlarını karşılaştıran bir çalışmada Danimarka, sıralamada ankete katılan Avrupa ülkeleri arasında en yüksek empatiye sahip dünya çapındaki 4. ülke olarak yer aldı. Tycho Brahe'nin (1546-1601) astronomik keşifleri, Ludwig A. Colding'in (1815-1888) enerjinin korunumu yasası üzerinde yaptığı göz ardı edilen katkıları, Niels Bohr'un (1885-1962) atom fiziğine yaptığı katkılar, Lene Vestergaard Hau'nun (d. 1959) kuantum fiziğiyle ilgili ışık demetinin durdurulması, nano-teknolojideki ilerlemeler, Bose-Einstein yoğunlaşmasının kavranması gibi katkıları Danimarka'nın bilimsel başarılarının büyüklüğünü ve devamlılığını gösteriyor. Hans Christian Andersen'in (1805-1875) peri masalları, Søren Kierkegaard'ın (1813-1855) felsefe alanında denemeleri, Karen Blixen'in (1885-196 kalem adı Isak Dinesen) kısa hikâyeleri, Ludvig Holberg'in (1684-1754) piyesleri, Herman Bang ve Nobel ödüllü Henrik Pontoppidan gibi modern yazarlar ve Piet Hein'in (1905-1996) yoğun hicivli şiirleri, Carl Nielsen'in (1865-1931) senfonileri, uluslararası takdir kazanmıştır. 1990'ların ortalarından beri özellikle Dogma 95 ile ilgili olan (Lars Von Trier yapımı filmler gibi) Danimarka filmleri uluslararası alanda dikkat çekmiştir. Mutfak Danimarka'nın geleneksel mutfağı, diğer İskandinav ülkeleri ve Kuzey Almanya gibi, çoğunlukla et, balık ve patatesten oluşur. Danimarka yemekleri, ülkenin tarımsal geçmişinden, coğrafyasından ve uzun, soğuk kışların yaşandığı ikliminden kaynaklanan oldukça mevsimseldir. Smørrebrød adlı çavdar ekmeğindeki açık sandviçler ulusal bir spesiyalite olarak kabul edilebilir. Sıcak yemekler geleneksel olarak frikadeller (dana ve domuz köfteleri) ve hakkebøf (kıyılmış dana köfteleri) gibi kıymalardan veya flæskesteg (çıtır çıtır kızarmış domuz eti) ve hardal soslu kogt torsk (haşlanmış morina balığı) gibi daha doyurucu et ve balık yemeklerinden oluşur. Danimarka, Carlsberg ve Tuborg biraları ile akvavit ve bitterleriyle ünlüdür. Ayrıca bakınız Danimarka sineması Danimarka asıllı Amerikalılar listesi Kaynakça Dış bağlantılar Danimarka’da yeni yurttaşlara Danimarka toplumu hakkında bilgi Danimarka Fotoğrafları Çeşitli Dillerde 30 Ağustos 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Bornholm, Danimarka Resimleri