Πρσίμπραμ

Το Πρσίμπραμ (τσεχικά: Příbram, γερμανικά: Pribram ή Przibram) είναι πόλη στην Κεντρική Βοημική Περιφέρεια της Τσεχίας. Έχει περίπου 33.000 κατοίκους. Βρίσκεται στις όχθες του ποταμού Λίταβκα στα Υψίπεδα Μπρντι. Το Πρσίμπραμ είναι η τρίτη μεγαλύτερη πόλη στην Κεντρική Βοημική Περιφέρεια (μετά το Κλάντνο και το Μλάντα Μπόλεσλαβ) και αποτελεί φυσικό διοικητικό και πολιτιστικό κέντρο του νοτιοδυτικού τμήματος της περιοχής, αν και τείνει επίσης να επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την εγγύτητα στην Πράγα. Η πόλη είναι γνωστή για τα ιστορικά ορυχεία της. Το προσκύνημα στη Σβάτα Χόρα πάνω από την πόλη είναι ο παλαιότερος και σημαντικότερος χώρος προσκυνήματος της Παναγίας στη Βοημία. Το Πρσίμπραμ είναι επίσης γνωστό για το Μουσείο Ορυχείων του Πρσίμπραμ. Ετυμολογία Το όνομα προέρχεται από το προσωπικό όνομα Heinricus Pribrami και αρχικά σήμαινε «(η αυλή) του Pribrami)». Γεωγραφία Το Πρσίμπραμ βρίσκεται περίπου 46 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Πράγας. Βρίσκεται στα υψίπεδα Μπρντι. Το υψηλότερο σημείο της δημοτικής περιοχής είναι ο λόφος Βόινα στα 667 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Κυρίαρχο χαρακτηριστικό του κέντρου της πόλης είναι ο λόφος Σβάτα χόρα, με ύψος 590 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η πόλη βρίσκεται κυρίως στη δεξιά όχθη του ποταμού Λίταβκα. Το ρέμα Πρσίμπραμσκι πότοκ ρέει μέσα από την πόλη και τροφοδοτεί μια σειρά από λιμνούλες με ψάρια στο κέντρο της πόλης. Ιστορία 13ος–15ος αιώνας Η πρώτη γραπτή μνεία στο Πρσίμπραμ είναι από το 1216, όταν ο ευγενής Χρόζνατα της Τέπλα πούλησε το Πρσίμπραμ στον Όντρεϊ, επίσκοπο Πράγας. Σύντομα ο οικισμός έγινε εμπορική πόλη με εκκλησία. Το Πρσίμπραμ καταστράφηκε κατά τη διάρκεια των ταραχών στο δεύτερο μισό του 13ου αιώνα. Η Επισκοπή της Πράγας κάλεσε νέους αποίκους στην εμπορική πόλη και ξεκίνησε να ευημερεί. Το κάστρο στο Πρσίμπραμ χτίστηκε με εντολή του Αρχιεπισκόπου Άρνοστ του Παρντούμπιτσε. Νέα χωριά ιδρύθηκαν στην περιοχή του Πρσίμπραμ και διοικούνταν από το κάστρο. Τον 15ο αιώνα, η πλειοψηφία του πληθυσμού ήταν Τσέχοι, αλλά υπήρχαν και Γερμανοί που ήρθαν στην περιοχή γύρω από την πόλη-αγορά για να εξορύσσουν ασήμι. Κατά τη διάρκεια των Χουσιτικών Πολέμων (1419–1434), το Πρσίμπραμ τάχθηκε στο πλευρό της Μεταρρύθμισης. Μετά τον πόλεμο, έπαψε να αποτελεί εκκλησιαστική ιδιοκτησία και αποκτήθηκε από τον βασιλιά, ο οποίος την έδωσε ενέχυρο στους πιστωτές του. Ωστόσο, οι προσωρινοί διαχειριστές δεν ενδιαφέρονταν για την ανάπτυξη της πόλης-αγορά, πράγμα που σήμαινε σταδιακή παρακμή. Το 1497, το Πρσίμπραμ προήχθη σε πόλη από τον Λαδίσλαο Β΄. 16ος–19ος αιώνας Στις αρχές του 16ου αιώνα, άρχισε να αναπτύσσεται η εξόρυξη αργύρου και ιδρύθηκε ο μεταλλευτικός οικισμός Μπρσέζοβε Χόρι. Στα μέσα του 16ου αιώνα, η εξόρυξη ελαττώθηκε. Αυτό διήρκεσε μέχρι το 1579, όταν ο αυτοκράτορας Ροδόλφος Β' προήγαγε το Πρσίμπραμ σε βασιλική πόλη εξόρυξης. Έκτοτε, η πόλη άκμασε, αλλά ο οικισμός Μπρσέζοβα Χόρα παρέμεινε ασήμαντος. Ο Τριακονταετής Πόλεμος είχε μεγάλο αντίκτυπο στο Πρσίμπραμ, μειώνοντας τον πληθυσμό και προκαλώντας βίαιη επανακαθολικοποίηση, η οποία υποστηρίχθηκε από την αυξανόμενη σημασία της Σβάτα Χόρα, ένα κοντινό τόπο προσκυνήματος. Η πόλη δεν ανέκαμψε μέχρι τα τέλη του 17ου αιώνα, όταν αναπτύχθηκε η εξόρυξη σιδηρομεταλλεύματος. Η εξόρυξη ασημιού συνεχίστηκε, αλλά δεν ήταν πολύ κερδοφόρα, οπότε το Πρσίμπραμ παραχώρησε το μεγαλύτερο μέρος του μεριδίου του στα κέρδη της εξόρυξης υπέρ της κεντρικής κυβέρνησης στη Βιέννη. Αυτό αποδείχθηκε λάθος, καθώς τον 18ο αιώνα το Πρίμπραμ έγινε η τοποθεσία της πιο κερδοφόρας εξόρυξης ασημιού σε ολόκληρη τη μοναρχία των Αψβούργων. Η πόλη έγινε η έδρα των κεντρικών ιδρυμάτων εξόρυξης και, στα μέσα του 19ου αιώνα, επίσης, της ακαδημίας εξόρυξης. Η μέγιστη ευημερία διήρκεσε μέχρι τη δεκαετία του 1880, αλλά ακολούθησε στασιμότητα μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Το 1897, το Μπρσέζοβε Χόρι προήχθη σε βασιλική πόλη εξόρυξης. Η σημασία των ορυχείων του Πρσίμπραμ μειώθηκε μετά το 1900, αλλά η φήμη της πόλης ως εκπαιδευτικού και πολιτιστικού κέντρου παρέμεινε καλή. 20ός αιώνας Τη δεκαετία του 1920, η εξόρυξη ουρανινίτη επεκτάθηκε δραματικά, φέρνοντας αυξημένες επενδύσεις και ανάπτυξη στην πόλη. Στην περιοχή γύρω από το Πρσίμπραμ αναπτύχθηκε ισχυρή ανταρτική αντίσταση κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Αρκετοί εξέχοντες πολίτες συμμετείχαν στην αντίσταση και πολλοί σκοτώθηκαν από τους Ναζί κατακτητές. Ο μαθητής Αντονίν Στότσες, ο πατέρας του και ο διευθυντής του γυμνασίου του Πρσίμπραμ, Γιόζεφ Λούκες, εκτελέστηκαν στο Τάμπορ το 1942 μετά τη δολοφονία του Ράιχσπροτέκτορ Ράινχαρντ Χάιντριχ. Η ιστορία τους εξιδανικεύτηκε στο μυθιστόρημα του Γιαν Ντρντα, «Ανώτερη Αρχή». Το 1953, οι πόλεις Πρσίμπραμ και Μπρσέζοβε Χόρι συγχωνεύτηκαν. Η τελευταία εποχή της εξόρυξης στο Πρσίμπραμ σημειώθηκε από τη δεκαετία του 1950, όταν ξανάρχισε η εξόρυξη ουρανίτη και άνοιξαν πολλά ορυχεία γύρω από την πόλη. Η βιομηχανία συμπεριλήφθηκε σε ένα πρόγραμμα καταναγκαστικής εργασίας που η κομμουνιστική κυβέρνηση της Τσεχοσλοβακίας χρησιμοποίησε για τη δίωξη των αντιρρησιών του καθεστώτος. Τα στρατόπεδα εργασίας Πρσίμπραμ-Βόινα και Πρσίμπραμ-Μπρόντι λειτουργούσαν εκεί από το 1949 έως το 1951, με έως και 800 κρατούμενους. Το 1976 και το 1980, πολλοί γύρω δήμοι προσαρτήθηκαν στο Πρσίμπραμ, αυξάνοντας τον συνολικό πληθυσμό σε περισσότερους από 35.000 πολίτες. Η Βελούδινη Επανάσταση του 1989 επηρέασε σημαντικά το Πρσίμπραμ. Μεγάλες μεταλλευτικές επιχειρήσεις, παλιά ορυχεία αργύρου και μολύβδου, καθώς και σύγχρονα ορυχεία ουρανίου, έκλεισαν, αλλά δημιουργήθηκαν νέες ευκαιρίες για την πόλη και η οικονομία διαφοροποιήθηκε. Δημογραφικά στοιχεία Οικονομία Η οικονομία του Πρσίμπραμ καθοριζόταν από τη μεταλλευτική βιομηχανία και τις προμηθευτικές εταιρείες για εκατοντάδες χρόνια. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, όταν η μεταλλευτική βιομηχανία παρουσίαζε σταδιακή υποχώρηση, οι βασικές εταιρείες του Πρσίμπραμ περιλάμβαναν την Český státní uranový průmysl (μτφ: Τσεχική Κρατική Βιομηχανία Ουρανίου), την Rudné doly (μτφ: Ορυχεία Μεταλλευμάτων) και προμηθευτές όπως τη ZRUP – Základna rozvoje uranového průmyslu (μτφ: Βάση Ανάπτυξης Βιομηχανίας Ουρανίου) και άλλες. Μετά το 1989, η οικονομία αναδιαρθρώθηκε λόγω του κλεισίματος των ορυχείων και της ιδιωτικοποίησης. Ο μεγαλύτερος εργοδότης με έδρα την πόλη είναι το νοσοκομείο. Δεν υπάρχει μεγάλη βιομηχανική επιχείρηση στο Πρσίμπραμ σήμερα, αλλά πολλές μεσαίες επιχειρήσεις βρίσκονται εδώ. Ο μεγαλύτερος βιομηχανικός εργοδότης είναι η Ravak, ο μεγαλύτερος παραγωγός μπανιέρων και ντους-μπανιερών στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη. Μεταφορά Η κρατική οδός I/18 (από το Ρόζμιταλ ποντ Τρσέμσινεμ προς το Βότιτσε) διασχίζει την πόλη. Ο αυτοκινητόδρομος D4 εκτείνεται ανατολικά της πόλης και παρακάμπτει τον θύλακα Μπύτιζ. Το Πρσίμπραμ βρίσκεται επί της σιδηροδρομικής γραμμής υπερπεριφερειακής σημασίας από την Πράγα προς το Τσέσκε Μπουντεγιόβιτσε και στη σιδηροδρομική γραμμή περιφερειακής σημασίας από το Μπέρουν έως την Μπλάτνα. Το αεροδρόμιο του Πρσίμπραμ (κωδικός αεροδρομίου ICAO LKPM) βρίσκεται έξω από τη δημοτική επικράτεια στο Ντλούχα Λχότα, 6 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του Πρίμπραμ. Είναι αεροδρόμιο αναψυχής. Πολιτισμός Χάρη στο υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και πολιτιστικής ζωής στην πόλη, το Πρσίμπραμ ονομάστηκε Podbrdské Atény («Αθήνα κάτω από τα Μπρντι») στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο πολιτισμός της πόλης επηρεάστηκε τότε σε μεγάλο βαθμό από τη μεταλλευτική βιομηχανία. Η βιβλιοθήκη της πόλης άνοιξε το 1900. Στεγάζεται στο σημερινό της κτίριο από το 1984 και φέρει το όνομα του Γιαν Ντρντα, του πιο διάσημου συγγραφέα που γεννήθηκε στο Πρσίμπραμ Το Θέατρο Α. Ντβόρακ στο Πρσίμπραμ ιδρύθηκε το 1959. Είναι μια μόνιμη σκηνή με επαγγελματικό σύνολο. Το Σπίτι του Πολιτισμού, το οποίο φιλοξενεί το θέατρο, χτίστηκε το 1957–1959. Σήμερα προστατεύεται ως πολιτιστικό μνημείο. Το 1969, ιδρύθηκε στο Πρσίμπραμ το ετήσιο Φεστιβάλ Μουσικής Αντονίν Ντβόρζακ. Έχει εγχώρια και ξένη συμμετοχή και κάθε χρόνο περιλαμβάνει 13-15 συναυλίες. Το φεστιβάλ πήρε το όνομά του από τον συνθέτη Αντονίν Ντβόρζακ, ο οποίος συνδέεται με την περιοχή και του οποίου τα έργα εμφανίζονται συχνά στο πρόγραμμα του φεστιβάλ. Το Πρσίμπραμ είναι γνωστός για την Παιδική Χορωδία του Πρσίμπραμ. Ιδρύθηκε το 1939 από τον Αντονίν Βέπρσεκ. Η πινακοθήκη Φράντισεκ Ντρτίκολ στεγάζεται στο κτίριο Ζάμετσεκ-Ερνέστινουμ και διαθέτει μόνιμη έκθεση του Φράντισεκ Ντρτίκολ. Ο Ντρτίκολ, καταγόμενος από το Πρσίμπραμ, ήταν ο πρώτος Τσέχος φωτογράφος που κέρδισε παγκόσμια αναγνώριση κατά τη διάρκεια της ζωής του. Η γκαλερί εκθέτει το έργο του από το 1901 έως το 1935. Εκπαίδευση Το Πρσίμπραμ ήταν η έδρα του Πανεπιστημίου Μεταλλείων, η παράδοση του οποίου συνεχίζεται μέχρι σήμερα, ωστόσο το ίδρυμα μεταφέρθηκε στην Οστράβα το 1945. Με την απομάκρυνση του Πανεπιστημίου Μεταλλείων, το Πρσίμπραμ έχασε το καθεστώς της πανεπιστημιακής πόλης. Στη δεκαετία του 1990, οι αρχές της πόλης φιλοδοξούσαν να αποκτήσουν ξανά το καθεστώς. Το 2005 το Κολλέγιο Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών με έδρα στο Τσέσκε Μπουντεγιόβιτσε άνοιξε παράρτημα στο Πρσίμπραμ, με 30 μαθητές στα μαθήματα. Η μεταλλευτική εκπαίδευση στο Πρίμπραμ χρονολογείται από τις αρχές του 19ου αιώνα. Η Σχολή Μεταλλείων ιδρύθηκε το 1851 και μετονομάστηκε σε Ακαδημία Μεταλλείων το 1865. Ήταν τότε το μοναδικό μεταλλευτικό εκπαιδευτικό ίδρυμα στις Τσεχικές χώρες. Η ακαδημία βρισκόταν στη σκιά της ακαδημίας του Λέομπεν, η οποία επανειλημμένα απέκτησε τα προνόμιά της εκ των προτέρων. Αθλητισμός Το Πρσίμπραμ είναι η έδρα της ποδοσφαιρικής ομάδας ΦΚ Πρσίμπραμ, διαδόχου της πρώην Ντούκλα Πράγας. Αγωνίζεται στο στάδιο Να Λίταβτσε. Το 2024, μετά από 30 χρόνια σε επαγγελματικές διοργανώσεις, η ομάδα υποβιβάστηκε στην Βοημική Λίγκα Ποδοσφαίρου (τρίτη κατηγορία). Η ποδοσφαιρική ομάδα της άλλης πόλης είναι η Σπαρτάκ Πρσίμπραμ. Ιδρύθηκε ως Χόριμιρ Πρσίμπραμ και είναι η πέμπτη παλαιότερη τσεχική ποδοσφαιρική ομάδα. Αγωνίζεται σε χαμηλότερες ερασιτεχνικές κατηγορίες. Η ομάδα βόλεϊ VK Trox Příbram συμμετέχει στην κορυφαία κατηγορία της Τσεχίας από το 1998. Η ομάδα ιδρύθηκε το 1935 και έχει το παρατσούκλι Kocouři («αγριόγατοι»). Μια αξιοσημείωτη εκδήλωση είναι ο αγώνας ράλι του Πρσίμπραμ. Διεξάγεται ετησίως στην πόλη από το 1979. Αξιοθέατα Σβάτα Χόρα Τοπόσημο του Πρσίμπραμ και το σημαντικότερο μνημείο είναι η Σβάτα Χόρα (κυριολεκτικά «ιερό όρος»). Είναι ο παλαιότερος και σημαντικότερος τόπος προσκυνήματος της Παναγίας στη Βοημία, προστατευόμενος ως εθνικό πολιτιστικό μνημείο. Αποτελείται από μπαρόκ μοναστηριακό συγκρότημα, περιστύλια και παρεκκλήσια. Η λατρεία του αγάλματος της Παναγίας της Σβάτα Χόρα ξεκίνησε τον 14ο αιώνα, όταν, σύμφωνα με τον θρύλο, σμιλεύτηκε από τον ίδιο τον Επίσκοπο Άρνοστ του Παρντούμπιτσε. Το 1647, ένα παρεκκλήσι στον λόφο Σβάτα Χόρα αποκτήθηκε από τους Ιησουίτες, οι οποίοι το ανακατασκεύασαν σε έναν μεγαλοπρεπή ναό το 1658-1675. Αυτή η Βασιλική της Κοιμήσεως της Θεοτόκου της Σβάτα Χόρα χτίστηκε σύμφωνα με το σχέδιο των αρχιτεκτόνων Κάρλο Λουράγκο και Μπέντζαμιν Σλέιερ και διακοσμήθηκε από τον Γιαν Μπρόκοφ, τον Πετρ Μπραντλ και άλλους διάσημους καλλιτέχνες. Δίπλα στη βασιλική βρίσκεται μια μπαρόκ κατοικία. Το συγκρότημα συνδέεται με την πόλη με μια σκάλα μήκους 450 μέτρων από το 1685, η οποία στεγάστηκε το 1727–1728, και ο Κίλιαν Ίγνατς Ντιντσενχόφερ συμμετείχε επίσης στην τελική διαμόρφωση. Ιστορικό κέντρο Τοπόσημο του κέντρου της πόλης είναι ο ναός του Αγίου Ιακώβου του Μεγάλου. Αρχικά ήταν γοτθικό κτίριο του πρώτου μισού του 13ου αιώνα και είναι το παλαιότερο μνημείο στο Πρσίμπραμ. Ανακατασκευάστηκε αρκετές φορές, κυρίως σε μπαρόκ ρυθμό τον 18ο αιώνα. Η τρέχουσα μορφή της εκκλησίας χρονολογείται από το 1869, όταν ο πύργος απέκτησε τέσσερις πλευρικούς νεογοτθικούς πυργίσκους. Στο εσωτερικό του ξεχωρίζουν δύο ξυλόγλυπτα του Ίγκαντς Φράντσισεκ Πλάτζερ και μια τσίγκινη κολυμβήθρα του 1511. Το Ζάμετσεκ-Ερνεστίνουμ είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά κτίρια στο Πρσίμπραμ. Αρχικά ήταν ξύλινο φρούριο, το οποίο ξαναχτίστηκε ως μικρό πέτρινο κάστρο στα μέσα του 14ου αιώνα, το οποίο χρησίμευε ως κατοικία του αρχιεπισκόπου. Το κτίριο υπέστη ζημιές στους Χουσιτικούς Πολέμους και στον Τριακονταετή Πόλεμο, και έγιναν πολλές άστοχες κατασκευαστικές τροποποιήσεις. Ως εκ τούτου, μόνο το γοτθικό παράθυρο του παρεκκλησίου με σταυροθόλιο και μερικά άλλα στοιχεία έχει διασωθεί μέχρι σήμερα. Σήμερα εξυπηρετεί πολιτιστικούς και κοινωνικούς σκοπούς. Στεγάζει την Πινακοθήκη του Φράντισεκ Ντρτίκολ, το Μουσείο της Αντικομμουνιστικής Αντίστασης και γραφεία. Το Δημαρχείο χτίστηκε σε νεοαναγεννησιακό ρυθμό την περίοδο 1889-1891. Σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Βόιτεχ Ίγκνατς Ούλμαν. Το δεύτερο αξιοσημείωτο κτίριο που σχεδίασε ο Ούλμαν είναι ο νεοαναγεννησιακός κοιτώνας του 1892. Μπρσέζοβε Χόρι και περίχωρα Το Μεταλλευτικό Μουσείο του Πρσίμπραμ ιδρύθηκε το 1886. Είναι το μεγαλύτερο μεταλλευτικό μουσείο στην Τσεχική Δημοκρατία. Περιέχει πέντε αντικείμενα ιστορικών ορυχείων με παλιά κράνη, σπίτι μεταλλωρύχου, συρμό με τρένο εξόρυξης, έκθεση ιστορίας εξόρυξης, γεωλογική συλλογή και άλλα. Το μουσείο διοργανώνει επίσης αρκετές άλλες εκθέσεις σε όλη την πόλη. Ο ναός του Αγίου Αδαλβέρτου είναι το ορόσημο της κεντρικής πλατείας στο Μπρσέζοβε Χόρι. Χτίστηκε κυρίως σε νεοαναγεννησιακό ρυθμό, αλλά έχει επίσης νεομπαρόκ και νεορομανικά στοιχεία. Χρονολογείται από το 1889. Ο ναός του Αγίου Προκοπίου ήταν αρχικά ένα παρεκκλήσι από το 1732, το οποίο αντικατέστησε ένα ξύλινο καμπαναριό του 16ου αιώνα. Το 1879, το μεγαλύτερο μέρος του παρεκκλησίου κατεδαφίστηκε και αντικαταστάθηκε από την σημερινή ψευδο-ρωμανική εκκλησία. Το νεότερο εκκλησιαστικό κτίριο είναι ο ναός της Τσεχοσλοβακικής Χουσιτικής Εκκλησίας στη μνήμη του Δασκάλου Ιακώβου του Μις. Χρονολογείται από το 1936. Έχει πύργο ύψους 30 μέτρων, ο οποίος χρησιμεύει επίσης ως πύργος παρατήρησης ανοιχτός στο κοινό. Το Σπίτι του Πολιτισμού σχεδιάστηκε από τον Βάτσλαβ Χίλσκι και χτίστηκε σε μοντέρνο νεοκλασικό στιλ την περίοδο 1957-1959. Το κτίριο προστατεύεται ως πολιτιστικό μνημείο. Στεγάζει επίσης το Θέατρο Αντονίν Ντβόρζακ. Μετεωρίτης του Πρσίμπραμ Η πόλη ήταν το σημείο πρόσκρουσης του μετεωρίτη του Πρσίμπραμ το 1959. Αυτός ήταν ο πρώτος μετεωρίτης του οποίου η τροχιά παρακολουθήθηκε από πολλαπλές κάμερες. Αρκετά θραύσματά του βρέθηκαν κοντά στο Πρίμπραμ στο κοντινό χωριό Λούχι. Δίδυμες πόλεις – αδελφοποιημένες πόλεις Το Πρσίμπραμ είναι αδελφοποιημένο με: Παραπομπές Εξωτερικοί σύνδεσμοι Επίσημος ιστότοπος