Ναός του Αγίου Νικολάου (Μάλα Στράνα)

Ο ναός του Αγίου Νικολάου (τσεχικά: Kostel svatého Mikuláše), που ονομάζεται επίσης Καθεδρικός Ναός του Αγίου Νικολάου, είναι μπαρόκ εκκλησία που βρίσκεται στην Πράγα στη Μαλοστράνσκε Νάμιεστι, την κεντρική πλατεία της Μάλα Στράνα. Η εκκλησία θεωρείται μερικές φορές ως το σημαντικότερο καλλιτεχνικά μπαρόκ κτίριο στην Πράγα λόγω της μνημειακότητάς της και του απαιτητικού αρχιτεκτονικού και καλλιτεχνικού σχεδιασμού της. Η εκκλησία προστατεύεται ως εθνικό πολιτιστικό μνημείο από το 1995. Ιστορία Αρχικά στη θέση του ναού ήταν μια γοτθική ενοριακή εκκλησία του 13ου αιώνα, αφιερωμένη επίσης στον Άγιο Νικόλαο Μύρων. Μετά τη Μάχη του Λευκού Όρους, το 1625, η εκκλησία και τα γειτονικά σπίτια αποκτήθηκαν από τους Ιησουίτες, οι οποίοι μετέφεραν την ενορία στη γειτονική ρομανικού ρυθμού ροτόντα του Αγίου Βεγκέσλαου. Η κατασκευή της νέας εκκλησίας κατέστη δυνατή κυρίως χάρη σε μια μεγάλη δωρεά το 1654 από τον Βάτσλαβ Λίμπστεϊνσκι του Κολοβράτ (1634–1659), ο οποίος απαρνήθηκε την περιουσία του για να ενταχθεί στην Εταιρεία του Ιησού. Διέθεσε όλες τις οικονομίες του, συνολικά 178.500 φιορίνια, για την κατασκευή του Ναού του Αγίου Νικολάου και ενός επαγγελματικού οίκου στην Μάλα Στράνα της Πράγας. Στο δεύτερο μισό του 17ου αιώνα, οι Ιησουίτες άρχισαν να χτίζουν ένα νέο συγκρότημα κτιρίων για το Κολλέγιο στη μέση της πλατείας της Μάλα Στράνα, σχεδιασμένο από τον Τζιοβάννι Ντομένικο Όρσι, στο κατεδαφίζοντας την ροτόντα του Αγίου Βεγκσέσλαου. Ο ναός του Αγίου Νικολάου, του οποίου ο θεμέλιος λίθος τοποθετήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 1673, καθυστέρησε σε σύγκριση με το χρονοδιάγραμμα κατασκευής επειδή απαιτούσε οικονομική υποστήριξη από έναν ιδιώτη δωρητή, την οικογένεια Κόλοουρατ. Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου χτίστηκε σε δύο στάδια κατά το πρώτο μισό του 18ου αιώνα. Η δυτική πρόσοψη, η περιοχή της αίθουσας με το ιερό, το πρώτο δυτικό παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας, το παρεκκλήσι της Αγίας Άννας και δύο κόλποι του κυρίως ναού με πλευρικά παρεκκλήσια, προσωρινά κλειστά από έναν τοίχο, ολοκληρώθηκαν το 1703-1722. Ο σχεδιασμός και η κατασκευή της πρώτης φάσης του κτιρίου σύμφωνα με νέα, ήδη έντονα μπαρόκ σχέδια αποδόθηκε από τον Φράντισεκ Μάρτιν Πέλτσλ στον αρχιτέκτονα Κρίστοφ Ντίντσενχοφερ στα τέλη του 18ου αιώνα. Η πατρότητα του έργου δεν τεκμηριώνεται από γραπτό συμβόλαιο και εξακολουθεί να είναι αβέβαιη. Η τοιχοποιία πραγματοποιήθηκε από τον Φράντισεκ Σαντίνι-Άιχελ και μετά τον θάνατό του το 1709 συνεχίστηκε από τον Πιέτρο ντέλλα Τόρρε. Στα επόμενα χρόνια, οι εργασίες τοιχοποιίας και σοβατίσματος συνεχίστηκαν μέσα στο ολοκληρωμένο τμήμα της εκκλησίας. Από το 1737, ξεκίνησαν οι εργασίες για την ολοκλήρωση της εκκλησίας υπό την ηγεσία του Κίλιαν Ίγκνατς Ντίντσενχοφερ, ο οποίος είχε υποβάλει σχέδια ήδη από το 1728. Κατασκευάστηκε ο τρίτος κόλπος του κυρίως ναού, ο οποίος επίσης τροποποιήθηκε. Τα αρχικά μέρη και η οροφή συγχωνεύτηκαν σε μια πολύπλοκα διαμορφωμένη βάση για την τοιχογραφία. Το τριμερές ιερό της εκκλησίας ήταν επίσης καινούργιο με τολμηρό τρούλο και ένα ψηλό κωδωνοστάσιο. Το 1752, μετά τον θάνατο του Ντίντσενχοφερ στα τέλη του 1751, οι εργασίες ολοκλήρωσης της εκκλησίας και του πύργου είχαν ήδη ξεκινήσει. Η δημιουργική συμβολή του μαθητή και γαμπρού του, του νέου διαχειριστή κατασκευών Άνσελμ Λουράγκο, δεν είναι επομένως σημαντική. Τα επόμενα χρόνια, η διακόσμηση του ναού ολοκληρώθηκε με βωμούς, αγάλματα και τοιχογραφίες. Περιγραφή Ο ναός αποτελεί το νοτιοανατολικό τμήμα του συγκροτήματος του πρώην επαγγελματικού οίκου των Ιησουιτών. Το σημείο αναφοράς για τη διαμόρφωση όλων των ναών των Ιησουιτών ήταν η κύρια εκκλησία-μοντέλο των Ιησουιτών, η Εκκλησία του Ιησού στη Ρώμη, της οποίας ο τελικός αρχιτέκτονας ήταν ο Τζάκομο ντέλα Πόρτα. Η δυτική (κύρια) πρόσοψη της εκκλησίας είναι τριμερής και τριώροφη. Χωρίζεται από κάτω κατά μήκος του κατακόρυφου άξονα από τρία κλιμακοστάσια με τρεις πύλες. Τα κυρτά- κοίλα κυματιστά γείσα και ο ρυθμός των αρχιτεκτονικών στοιχείων δημιουργούν την ψευδαίσθηση κινούμενης μάζας καθώς κινείται ο θεατής. Η πρόσοψη του πρώτου ορόφου ορίζεται από δύο ζεύγη κιόνων και τέσσερις παραστάδες. Πάνω από το αέτωμα της κεντρικής πύλης υπάρχει ένα πλαστικό πέτρινο έμβλημα του Φράντισεκ Κάρελ Λίμπστεϊνσκι, Κόμη του Κόλοβρατ, του κατασκευαστή της εκκλησίας και θείου του κύριου ευεργέτη της κατασκευής, του Ιησουίτη Βάτσλαφ Λιμπστέινσκι, ο οποίος πέθανε τέσσερα χρόνια πριν από την έναρξη κατασκευήες της. Στο υπέρθυρο, κάτω από το οικόσημο, υπάρχει μια μεταλλική πλάκα με τα επιχρυσωμένα ονόματα και τους τίτλους του κατασκευαστή: FRANCISCVS CAROLVS / LIEBSTEINSKY / SAC. ROM. IMP. COMES / A KOLOWRAT. Οι κίονες και οι παραστάδες υποστηρίζουν ένα κυματιστό διαμορφωμένο γείσο με κωνικό κιγκλίδωμα του πρώτου ορόφου, στο οποίο ο κεντρικός άξονας τονίζεται από τέσσερα αγάλματα των Αγίων Πατέρων, των δασκάλων της Εκκλησίας της Δύσης, στα αριστερά των Αγίων Αμβροσίου και Γρηγορίου του Μεγάλου από τον Τόμασεν Σέινταν, και στα δεξιά των Αγίων Ιερώνυμου και Αυγουστίνου από τον Μπέρναρντ Σέελινγκ του 1889, αντίγραφα των μπαρόκ πρωτοτύπων. Το κύριο γείσο του δεύτερου ορόφου διαμορφώνεται από τρεις καμάρες αετωμάτων: ο εραλδικός αετός της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας βρίσκεται στο κεντρικό, και πάνω από τα πλευρικά αετώματα υψώνονται οι κυρτοί τοίχοι της σοφίτας με κωνικό κιγκλίδωμα. Πάνω σε αυτό στέκονται αγάλματα των προστάτων αγίων της εργαστήριο του Γιαν Μπέντρζιχ Κολ-Σέβερα, αριστερά οι Ιησουίτες Άγιοι Ιγνάτιος και Πέτρος, δεξιά οι Άγιοι Παύλος και Φραγκίσκος Χάβιερ. Ανάμεσά τους παρεμβάλλεται το τεράστιο ελικοειδές αέτωμα του τρίτου ορόφου, στην κόγχη του οποίου βρίσκεται ένα άγαλμα του πολιούχου της εκκλησίας, Αγίου Νικολάου των Μύρων. Η νότια πρόσοψη αποτελείται από την πρόσοψη του κυρίως ναού, έναν πύργο και, εσωτερικότερα, έναν τρούλο. Είναι βαθμιδωτή, δύο ορόφους με κανονικά διατεταγμένα παράθυρα και μια σοφίτα με ασυνήθιστα τρίλοβα ανοίγματα. Ο άξονας της διασταύρωσης της εκκλησίας σημειώνεται μόνο στην πρόσοψη του κάτω όροφο μια κόγχη με ένα άγαλμα της Πίστης ανάμεσα σε δύο πούτο με τιάρα και μίτρα, από το εργαστήριο του Ίγνατς Φράντσισεκ Πλάτσερ. Αυτό το εργαστήριο εγκατέστησε επίσης τα αγάλματα που αφαιρέθηκαν το 1879 στη σοφίτα, όπου βρίσκεται το άγαλμα του Χριστού Σωτήρος, υπογεγραμμένο από τον Ρόμπερτ Πλάτσερ και τοποθετημένο μετά τον άξονα της διασταύρωσης. Η ανατολική πρόσοψη από κατώτερο τμήμα της καλύπτεται από παρακείμενα σπίτια, πάνω από τα οποία υψώνεται μια πύλη με παράθυρο ανάμεσα σε δύο παραστάδες και ένα τριγωνικό αέτωμα. Πάνω από αυτό υπάρχει ένα κωνικό κιγκλίδωμα με τρία αγάλματα από ψαμμίτη: του Αγίου Φιλίππου, στη μέση της Παναγίας της Αμώμου και του Αγίου Ιούδα του Θαδδαίου, όλα αντίγραφα των αγαλμάτων του Πλάτσερ από τον Αντονίν Προτσάζκα του 1889. Η βόρεια πρόσοψη με πύλη προς την κρύπτη είναι κρυμμένη στην αυλή του επαγγελματικού οίκου. Στη διασταύρωση του εγκάρσιου με το κύριο κλίτος βρίσκεται τρούλος ο οποίος έχει ίδιο ύψος με τον πύργο του κωδωνοστασίου. Ο τρούλος εδράζεται πάνω σε θολοβάτες. Στην κορυφή βρίσκεται φανάρι. Στην κορυφή του βρίσκεται επίχρυση παράστασης της Αγίας Τριάδας και του Πανόπτη Οφθαλμού. Στο νότιο διάδρομο εκτίθεται ένας μεγάλος κύκλος δέκα μερών με κρεμαστούς πίνακες με θέμα τα Πάθη, από κάτω με ζωγραφισμένα οικόσημα δωρητών από τις οικογένειες Τσέρνιν, Νίτριχστεϊν και Νόστιτς. Ένα σημαντικό ύστερο έργο του Κάρελ Σκρέτα από το 1673 - 1674 προέρχεται από τον παρακείμενο επαγγελματικό οίκο. Στους διαδρόμους του εξυπηρετούσε τους μαθητές για Ιγνατιανή περισυλλογή. Μετά την κατάργηση του τάγματος των Ιησουιτών, κρεμάστηκε για κάποιο χρονικό διάστημα στους πυλώνες του κύριου κλίτους της εκκλησίας. Το μπαρόκ όργανο έχει περισσότερους από 4.000 αυλούς ύψους έως και έξι μέτρων· ο Μότσαρτ έπαιξε σε αυτό το 1787. Καμπαναριό Οι Ιησουίτες, οι οποίοι το 1625 απέκτησαν την αρχική εκκλησία και τα γειτονικά σπίτια από τον Φερδινάνδο Β΄, στο πλαίσιο των κατασχέσεων μετά τη μάχη του Λευκού Όρους για σκοπούς επανακαθολικισμού, αναγκάστηκαν από τους δημοτικούς συμβούλους της Μάλα Στράνα να χτίσουν ένα νέο καμπαναριό. Αυτό αντικατέστησε τα κτίρια που έπρεπε να μετακινηθούν στο πλαίσιο της εφαρμογής των σχεδίων των Ιησουιτών. Το καμπαναριό έχει τη δική του είσοδο από έξω με τον περιγραφικό αριθμό 556 και πάνω από την είσοδο βρίσκεται το έμβλημα της Μάλα Στράνα. Ο πύργος έχει περίπλοκο σχήμα, οι μεμονωμένοι όροφοι βασίζονται στην αρχή της υπέρθεσης των ρυθμών και στις μεταβαλλόμενες και συρρικνούμενες κατόψεις με κοίλη καμπυλότητα και περίπλοκα σχεδιασμένες γωνίες. Στην κορυφή βρίσκεται ένα ρολόι και μια στέγη από τσίγκο με τρίλοβα παράθυρα και βάζα. Η κατασκευή του καμπαναριού ολοκληρώθηκε το 1752 από τον Άνσελμο Λουράγκο. Μέχρι το 1891, ο πύργος στέγαζε μια πληρωμένη υπηρεσία καμπαναριού - το καθήκον τους ήταν να αναφέρουν τυχόν πυρκαγιές ή εχθρούς που πλησίαζαν. Στον τρίτο όροφο του πύργου υπάρχει μια βάση καμπάνας για τρεις καμπάνες, αλλά είχε μόνο μία. Ονομάζεται Mikuláš (Νικόλαος) και ζυγίζει 350 κιλά, είναι από το 1526 και χυτεύτηκε από τον κατασκευαστή καμπάνας Μπρίκτσι του Τσίμπερκ. Τα έξοδα καλύφθηκαν από τον δήμο της Μάλα Στράνα. Στον όροφο πάνω από την καμπάνα βρισκόταν το διαμέρισμα του φύλακα του πύργου, ο οποίος κούρδιζε το ρολόι, χτυπούσε τις καμπάνες και ανήγγειλε καταστροφές. Ένας σαλπιγκτής επισκεπτόταν επίσης περιστασιακά τον πύργο. Κατά τη σοσιαλιστική εποχή, στον πύργο χτίστηκε ένα παρατηρητήριο της Κρατικής Ασφάλειας, από το οποίο ήταν δυνατή η παρατήρηση των πρεσβειών της Γιουγκοσλαβίας και της Αμερικής, καθώς και του δρόμου πρόσβασης προς την πρεσβεία της Δυτικής Γερμανίας. Οι τελευταίες αναφορές για θεάσεις από αυτήν την τοποθεσία χρονολογούνται από το 1990. Στις 15 Απριλίου 2010, το παρατηρητήριο, με την κωδική ονομασία «Κάικα», άνοιξε για το κοινό και φιλοξένησε μια έκθεση που τεκμηριώνει τις δραστηριότητες της διοίκησης επιτήρησης της StB. Παραπομπές