Totalitar rejimlarni oʻrganish instituti

Totalitar rejimlarni oʻrganish (tadqiqot) instituti (chexcha: Ústav pro studium totalitních režimů, ÚSTR) — Chexoslovakiya — natsist va kommunistik totalitar rejimlarni oʻrganuvchi Chexiya davlat ilmiy tashkiloti. Pragada, Rishard Sives koʻchasida joylashgan. „Paměť a dějiny“ jurnalini nashr etadi (chex tilida — "Xotira va tarix"). Institut tarkibiga Chexoslovakiya Davlat xavfsizlik xizmati arxivi (StB) („Xavfsizlik organlari arxivi“) kiradi. Xavfsizlik xizmati arxivi Securitas Imperii toʻplamini nashr etadi. Institut tashkilotchilarining fikricha, arxivlar va boshqa tarixiy materiallarning oshkor etilishi Chexiya tarixini buzib koʻrsatishning oldini olishi kerak. Tashkil etilishi 2007-yil 1-avgustda tashkil etilgan (2008-yil 1-fevralda ish boshlagan). Institutning oliy organi Chexiya Respublikasi Senati tomonidan besh yil muddatga saylanadigan yetti aʼzodan iborat kengash hisoblanadi. 2008-yil 1-yanvardan beri institutning asoschisi va birinchi direktori jurnalist va tarixchi Pavel Jachek hisoblanadi. Koʻrgazmalar 2009-yilda Chexiya Respublikasining Bryusselda joylashgan Yevropa Ittifoqidagi doimiy vakolatxonasida „Praga maxfiy politsiya obyektivida“ koʻrgazmasi taqdim etildi. Garvard Sovuq Urush loyihasi direktori Mark Kramerning soʻzlariga koʻra, koʻrgazma kommunistik rejim odamlarni qay darajada nazorat qilishga intilayotganini koʻrsatib berdi: „Chexiya maxfiy politsiyasi butunlay zararsiz odamlarni kuzatib borish uchun bor kuchini sarfladi. Bular terrorist emas edi. Ular davlat uchun xavfli emas edi“. Tanqid Institut faoliyati koʻpincha tanqid obyektiga aylanadi, ayniqsa, ushbu institut shugʻullanadigan masalalar koʻlamini hisobga olgan holda. Xususan, Chexiya Ozodlik kurashchilari ittifoqi institutning Chexiya Respublikasi tarixidagi fashistlar rejimini yetarlicha oʻrganmaganligidan shikoyat qiladi. Kasaba uyushmasi Gestapo agentlari roʻyxatini eʼlon qilish talabini surdi, institut buni bajardi Munozaralar Milan Kundera 2008-yilda institut yozuvchi Milan Kundera politsiya xabarkashsi boʻlganligi va 1950-yilda talabalar yotoqxonasi mehmoni hibsga olinishiga sabab boʻluvchi maʼlumotni taqdim etgani haqidagi daʼvo bilan OAV eʼtiborini tortdi. Hibsga olingan Miroslav Dvorjachek josus sifatida 22-yilga ozodlikdan mahrum etilgandi. U 14-yil qamoqda jazo oʻtagan, jumladan, uran shaxtasida ogʻir mehnat qilgan. Institut bu ayblov asos qilib olingan 1950-yilgi politsiya hisobotining haqiqiyligini tasdiqladi, biroq baʼzi muhim faktlarni aniqlab boʻlmaganini bildirib oʻtgan. Kundera bu ishga aloqadorligini rad etib, „Men bu ayblovlarga qatʼiy eʼtiroz bildiraman, bu mutlaqo yolgʻondir“ degan. Rahbariyati Pavel Jachek (2008—2010) Yirji Pernes (2010) Zdenek Hazdra (2010 va. haqida.) Daniel German (2010—2013) Pavla Foglova (2013—2014) Zdenek Hazdra (2014-) Manbalar