პრაღის წმინდა როხის ეკლესია (ჰრადჩანი)

წმინდა როხის ეკლესია (ჩეხ. Kostel svatého Rocha) — რენესანსის პერიოდის რომის კათოლიკური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს პრაღა 1-ის რაიონში, ჰრადჩანში, სტრაჰოვის მონასტრის ტერიტორიაზე. ეკლესია XVII საუკუნის დასაწყისში იმპერატორ რუდოლფ II-ის ბრძანებით აიგო, როგორც მადლიერების ნიშნად, ქვეყანაში შავი ჭირის ეპიდემიის დასრულების აღსანიშნავად. ისტორია ამ ადგილას პირველი საკულტო ნაგებობა შუა საუკუნეების სამლოცველო იყო, რომელიც წმინდა ფელიქსისა და წმინდა ადაუქტის სახელზე იყო ნაკურთხი. 1599 წელს, როდესაც ბოჰემიაში შავი ჭირი მძვინვარებდა, იმპერატორმა რუდოლფ II-მ აღთქმა დადო, რომ ეპიდემიის დასრულების შემთხვევაში ააგებდა ახალ ეკლესიას ჭირით გარდაცვლილთა მფარველი წმინდანების — წმინდა სებასტიანისა და წმინდა როხის პატივსაცემად. სტრაჰოვის მონასტრის აბატის, ლოჰელიუსის, მხარდაჭერით 1602 წელს შეირჩა ადგილი დანგრეული სამლოცველოს ტერიტორიაზე, ხოლო 1603 წლის 7 ივნისს ეკლესას საძირკველი ჩაეყარა. ეკლესიის არქიტექტორის ვინაობა უცნობია, თუმცა მიიჩნევა, რომ იგი იმპერატორის კართან დაკავშირებული ოსტატი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადი სამშენებლო სამუშაოები რუდოლფ II-ის გარდაცვალებამდე, 1611 წელს დასრულდა, საბოლოო სამუშაოები მხოლოდ 1617 წელს დასრულდა, როდესაც ეკლესია აკურთხა პრაღის არქიეპისკოპოსმა იან ლოჰელიუსიმ. ინტერიერის მოწყობა კიდევ რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში გრძელდებოდა. თავდაპირველად ეკლესია სტრაჰოვის სამრევლო ეკლესია იყო. იმპერატორ იოზეფ II-ის საეკლესიო რეფორმების დროს, 1784 წელს, ეკლესია და მისი სასაფლაო გაუქმდა, ხოლო სამრევლო ფუნქცია გადაეცა ახლომდებარე ღვთისმშობლის მიძინების მონასტრის ეკლესიას. გარკვეული დროის განმავლობაში წმინდა როხის ეკლესია მხოლოდ მიცვალებულთა დასასვენებელ სამლოცველოდ გამოიყენებოდა. მისი საკურთხევლები, ორღანი და ამბიონი დაშალეს, ხოლო შენობა მოგვიანებით სამჭედლოდ გადააკეთეს. 1881–1882 წლებში სტრაჰოვის აბატმა ზიგმუნდ ანტონინ სტარიმ ეკლესიის ფართომასშტაბიანი რესტავრაცია განახორციელა, რომელიც ტახტის მემკვიდრე პრინც რუდოლფისა და ბელგიის პრინცესა სტეფანიას ქორწინებას მიეძღვნა. 1882 წლის 15 ოქტომბერს ეკლესია ხელახლა აკურთხეს. მთავარ საკურთხეველზე დაიდგა წმინდა როხის ქანდაკება, ხოლო გვერდით საკურთხევლებზე — იესოსა და ღვთისმშობლის წმინდა გულების ქანდაკებები. ისინი მოქანდაკე ანტონინ პროხაზკის მოდელების მიხედვით კარლინის ოსტატმა ფრანტიშეკ ენდერსმა ტერაკოტისგან დაამზადა. სამღვდელო შესამოსელი კი თავად პრინცესა სტეფანიამ მოქარგა და ეკლესიას შესწირა. 1948 წლის შემდეგ კომუნისტურმა რეჟიმმა ეკლესია, ისევე როგორც სტრაჰოვის მონასტერი, სახელმწიფოს საკუთრებაში გადაიყვანა. თითქმის ორმოცი წლის განმავლობაში შენობა საწყობის ფუნქციას ასრულებდა. 1989 წლის შემდეგ სტრაჰოვის პრემონსტრატელებმა ეკლესია საგამოფენო სივრცედ იჯარით გადასცეს აუქციონების გალერეა „Miro“-ს. აღწერა ეკლესია გვიანი რენესანსის არქიტექტურის ნიმუშია, რომელშიც გოტიკური ელემენტებიც შეინიშნება. ნაგებობას დამახასიათებელი აქვს მანერიზმისთვის ტიპური ვერტიკალურად აქცენტირებული პროპორციები. იგი ერთნავიან დარბაზულ ეკლესიას წარმოადგენს და გამოირჩევა უჩვეულო, კომპოზიტური ტიპის გეგმარებით. ნავი მართკუთხა ფორმისაა. ერთ მხარეს მას ემიჯნება ჩამოჭრილი კუთხეების მქონე შესასვლელი, ხოლო მეორე მხარეს — იმავე ფორმის საკურთხეველი, რის შედეგადაც ინტერიერი ოვალური სივრცის შთაბეჭდილებას ქმნის. ამ ძირითად მოცულობას ორივე მხრიდან უერთდება ორი ხუთწახნაგა სამლოცველო, ხოლო აღმოსავლეთ ნაწილში — ხუთწახნაგა აფსიდა, რაც მთლიანობაში ჯვრის ფორმას მოგვაგონებს. ეკლესიაში თავდაპირველად განთავსებული იყო სამი საკურთხეველი, რომლებიც გადამდები დაავადებებისგან მფარველ ყველაზე ცნობილ წმინდანებს ეძღვნებოდა: აფსიდაში — წმინდა როხის, ხოლო გვერდით სამლოცველოებში — წმინდა სებასტიანისა და წმინდა ანტონი მეუდაბნოეს. ბაროკოს სტილის სამი საკურთხეველი იმპერატორ ფერდინანდ II-ისა და იმპერატრიცა ელეონორა გონძაგას დაკვეთით მოირთო. 1684 წელს ეკლესიაში დაკრძალეს მშენებელი იან ირჟი გოტვიგი, ხოლო 1713 წელს — მხატვარი კროდელი. პრუსიელთა შემოსევის დროს ეკლესია საარტილერიო ცეცხლით დაზიანდა. 1747–1748 წლებში იგი აღადგინეს, ხოლო მთავარ საკურთხეველზე დამონტაჟდა ფრანც ქსავერ პალკოს მიერ შესრულებული წმინდა როხის ხატი. მთავარი ნავი გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელსაც ორი წყვილი სამკუთხა თაღოვანი შვერილი ამშვენებს. სქოლიო