Μνημείο Γιαν Χους

Η Ευρώπη στις αρχές του 15ου αιώνα αναστατώθηκε από το επαναστατικό κίνημα των Χουσιτών, οπαδών του Βοημού θρησκευτικού μεταρρυθμιστή Γιαν Χους (Jan Hus, 1370 - 1415). Ο Γιαν Χους, αποδοκιμάζοντας τη διαφθορά στη ρωμαιοκαθολική εκκλησία και με τα μεταρρυθμιστικά θεολογικά κηρύγματά του, ως ιεροκήρυκας στο Παρεκκλήσιο της Βηθλεέμ στην Πράγα, ήρθε σε σύγκρουση με τον Πάπα, ο οποίος τον αφόρισε. Ο Χους, υπερασπιζόμενος τα θρησκευτικά πιστεύω του στη Σύνοδο της Κωνσταντίας, κατηγορήθηκε ως αιρετικός και οπαδός του Άγγλου Μεταρρυθμιστή Τζον Γουίκλιφ, καταδικάστηκε και κάηκε στην πυρά. Μετά τη μαρτυρική θανάτωσή του στις 6 Ιουλίου 1415, ο Χους έγινε μάρτυρας και εθνικός ήρωας του τσεχικού λαού. Στη βορειοανατολική πλευρά της Πλατείας της Παλιάς Πόλης (Στάρομεστσκε νάμεστι) της Πράγας υψώνεται το επιβλητικό Μνημείο του Γιαν Χους, που φιλοτέχνησε ο Τσέχος γλύπτης Λάντισλαβ Σάλουν (Ladislav Saloun, 1870 - 1946). Αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της αρ-νουβό γλυπτικής στην τσεχική πρωτεύουσα. Ο Σάλουν εργάστηκε για το μνημείο του Γιαν Χους στην Πράγα επί 15 χρόνια, από το 1901 μέχρι το 1915. Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου έγιναν το 1915 κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, με την ευκαιρία της επετείου των 500 χρόνων από το θάνατο του Γιαν Χους. Το ογκώδες μπρούτζινο μνημείο παριστάνει δύο ομάδες ανθρώπων - η μία αποτελείται από νικητές Χουσίτες πολεμιστές και η άλλη από εξόριστους προτεστάντες οπαδούς του Γιαν Χους - και μία νέα μητέρα που συμβολίζει την εθνική αναγέννηση. Στο κέντρο του μνημείου κυριαρχεί η ασκητική μορφή του ηρωικού Γιαν Χους, ο οποίος προτίμησε να πεθάνει στην πυρά παρά να απαρνηθεί τα πιστεύω του. Ο Χους ατενίζει προς την Εκκλησία της Παναγίας Τυν, η οποία ήταν ο τόπος λατρείας των Χουσιτών στα χρόνια 1419 - 1621. Οι επιγραφές στο μνημείο του Γιαν Χους προστέθηκαν μετά την ανεξαρτησία της Τσεχοσλοβακικής Δημοκρατίας το 1918. Μεταξύ άλλων, είναι γραμμένα τα λόγια του Γιαν Χους: "Αγαπάτε αλλήλους και λέτε σ' όλους την αλήθεια". Πηγές Petr Wittlich: "Art-Nouveau Prague: Forms of the Style", Charles University in Prague, The Karolinum Press, Praha, 2009. "ΠΡΑΓΑ" (Οδηγοί του Κόσμου), Εκδόσεις ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ/DORLING KINDERSLEY, (Ελληνική 'Εκδοση), Αθήνα, 1998. Εγκυκλοπαίδεια "Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάνικα", λήμμα "Χους, Γιαν", τόμ. 61, Εκδόσεις Πάπυρος, Αθήνα, 1996.