Ναός Παναγίας του Τυν

Ο Ναός Παναγίας του Τυν (τσεχικά: Kostel Matky Boží před Týnem), ή απλούστερα Εκκλησία του Τυν (τσεχικά: Týnský chrám), είναι γοτθική εκκλησία στην Παλιά Πόλη της Πράγας. Είναι η κύρια εκκλησία της Παλιάς Πόλης από το 14ο αιώνα. Βρίσκεται κοντά στην πλατεία της Παλιάς Πόλης και περιβάλλεται από κτίρια. Η είσοδός της γίνεται μέσω σοκακιού από την πλατεία. Οι πύργοι της έχουν ύψος 80 μέτρα. Ιστορία Στη θέση της εκκλησίας αρχικά υπήρχε προηγούμενη εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία, η οποία αναφέρεται μαζί με νοσοκομείο το 1135. Τον 13ο αιώνα έγινε ενοριακή εκκλησία και επεκτάθηκε. Η νέα εκκλησία είχε τρία κλίτη με θόλους και πολύγωνο ιερό όπου υπήρχε κρύπτη, και ένα πύργο στα δυτικά, στον οποίο υπήρχε καμπάνα το 1310. Από αυτήν την εκκλησία σώζεται μόνο το παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου, ενώ μέχρι το 1894 σωζόταν και το παρεκκλήσι της Αγίας Λουντμίλας. Το όνομα της εκκλησίας προέρχεται από την τσεχική φράση Týnský dvůr, που σημαίνει περίβολος ή περιφραγμένο μέρος, και αναφέρεται στην κοντινή πλατεία Ούνγκελντ, όπου τον 13ο αιώνα διανυκτέρευαν οι ξένοι έμποροι. Η σημερινή τρίκλιτη βασιλική χτίστηκε πιθανότητα περί το 1360. Είκοσι χρόνια αργότερα ολοκληρώθηκε η χορωδία και οι πλευρικοί διάδρομοι. Ο κτίστης της πρώτης φάσης της κατασκευής ήταν πιθανότατα ντόπιος, επηρεασμένος από την αρχιτεκτονική της Σιλεσίας, αλλά επίσης από τα εργαστήρια του Ματθία του Αρράς και του Πέτερ Πάρλερ, οι οποίοι εργάζονταν στον καθεδρικό του Αγίου Βίτου. Η δεύτερη φάση της κατασκευής μάλλον έγινε υπό την εποπτεία του εργαστηρίου του Πάρλερ. Η δυτική πρόσοψη κτίστηκε στις αρχές του 15ου αιώνα και η θολωτή οροφή του κυρίου κλίτους ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια των Χουσιτικών Πολέμων, όμως η ολοκλήρωση της κατασκευής έγινε το 1457, επί Γεωργίου Ποντιεμπράντυ. Το δυτικό αέτωμα ολοκληρώθηκε το 1463, ο βόρειος πύργος το 1466 και ο νότιος πύργος κτίστηκε το 1506-1511 από το εργαστήριο του Ματέι Ρέισεκ. Αρχικά στο αέτωμα τοποθετήθηκε το άγαλμα του Χουσίτη βασιλιά και στην κορυφή ένα τεράστιο επίχρυσο δισκοπότηρο. Το 1626 το πορτραίτο του βασιλιά αντικαταστάθηκε από άγαλμα της Παναγίας, έργο του Κάσπαρ Μπέχτελερ, με το φωτοστέφανο φτιαγμένο από το δισκοπότηρο. Ο κύριος ιερέας της Παναγίας του Τυν ήταν ταυτόχρονα και ιερέας του πανεπιστημίου. Λόγω αυτής της σχέσης, καθώς και του έργου δραστήριων κηρύκων, η Παναγία του Τιν έγινε πνευματικό κέντρο που ξεπερνούσε τα όρια της Παλιάς Πόλης. Ο ιεράς του Τιν Γιαν Ροκίτσανα έγινε αργότερα, το 1435, αρχιεπίσκοπος Πράγας. Το 1631 τάφηκαν στην εκκλησία τα κεφάλια των 27 ευγενών που εκτελέστηκαν το 1621, μετά τη μάχη του Λευκού Όρους, και μέχρι τότε βρίσκονταν σε ένα κλουβί κρεμασμένο στον πύργο της Παλιάς Πόλης στη γέφυρα του Καρόλου. Η εκκλησία χτυπήθηκε από κεραυνό το 1679 με αποτέλεσμα να ξεσπάσει φωτιά που έκαψε τη θολωτή οροφή του κεντρικού κλίτους, η οποία αντικαταστάθηκε από χαμηλότερη. Ένας άλλος κεραυνός έπληξε το 1819 τον βόρειο πύργο με αποτέλεσμα να ξεσπάσει άλλη φωτιά, η οποία έλιωσε την καμπάνα του 1585. Η επισκευή ολοκληρώθηκε το 1835. Την περίοδο 1876 - 1895 έγιναν εργασίες αποκατάστασης της εκκλησίας, με την αφαίρεση του σοβά. Στις αρχές του 20ού αιώνα αποκαταστάθηκε το σκευοφυλάκιο και το βόρειο θύρωμα. Επιπλέον εργασίες αποκατάστασης έλαβαν χώρα το 1973-1995. Μετά τη γερμανική κατοχή κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο βόρειος πύργος ήταν χωρίς καμπάνα. Μια νέα ορειχάλκινη καμπάνα αφιερώμενη στην Πιετά και την Αγία Αγνή της Βοημίας βάρους 960 κιλών τοποθετήθηκε το Πάσχα του 1992. Τις 19 Φεβρουαρίου 2008 τοποθετήθηκαν άλλες τρεις καμπάνες, ο Άγιος Ιωάννης του Νέπουμουκ (300 κιλά), η Λουντμίλα (500+ κιλά) και ο Αρχάγγελος Γαβριήλ (2,5 τόνοι). Περιγραφή Ο ναός της Παναγίας του Τυν είναι τρίκλιτη βασιλική, με μήκος 52 μέτρα, πλάτος 28 μέτρα, ύψος κεντρικού κλίτους 44 μέτρα και ύψος πλευρικών κλιτών 24 μέτρα. Κάθε κλίτος έχει το δικό του πολύγονο ιερό. Στη δυτική πρόσοψη υπάρχουν δύο πύργοι ύψους 80 μέτρων, οι οποίοι είναι γνωστοί ως Αδάμ και Εύα. Ο πύργος Αδάμ είναι ο νότιος και είναι λίγο ψηλότερος. Οι δύο πύργοι περιβάλλονται από κιγκλίδωμα και έχουν πολλαπλές πυραμιδοειδείς οροφές. Ανάμεσα στους δύο πύργους βρίσκεται αέτωμα στο κέντρο του οποίου υπάρχει η επίχρυση μορφή της Παναγίας. Το αέτωμα έχει οβελούς. Η φέρουσα τοιχοδομή και κίονες του ναού είναι από μάργες και ψαμμίτη. Από τις εισόδους της εκκλησίας το μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το βόρειο θύρωμα, έργο του Πέτερ Πάρλερ, του οποίου η κατασκευή ξεκίνησε περί το 1380. Έχει ανοικτό προθάλαμο και διακοσμημένους θόλους που στόχο έχουν να προστατεύσουν τα γλυπτά. Στο τύμπανο υπάρχει πλάκα με ανάγλυφα με σκηνές από τα Πάθη του Ιησού, όμως η μαστίγωση, το αγκάθινο στεφάνι και η Σταύρωση. Το σημερινό ανάγλυφο είναι αντίγραφο του αρχικού, το οποίο φυλάσσεται στην Εθνική Πινακοθήκη. Το εσωτερικό του ναού είναι κατά κύριο λόγο γοτθικό, με τονισμένο τον κατακόρυφο άξονα, όμως περιλαμβάνει και μεταγενέστερους ρυθμούς, όπως μαύρα-χρυσά τέμπλα μπαρόκ ρυθμού. Το κεντρικό κλίτος έχει μπαρόκ θολωτή οροφή με ζωγραφισμένα εμβλήματα. Τα καθίσματα των ιερέων είναι μεσαιωνικά, με τα νότια να είναι τα παλαιότερα, από τη δεκαετία του 1370. Είναι διακοσμημένα με μπούστα βασιλιά και βασίλισσας. Στα βόρεια καθίσματα βρίσκονται μπούστα του Βεντσέσλαου Δ΄ και της γυναίκας του Ιωάννας της Βαυαρίας. Στο εσωτερικό βρίσκονται επίσης δύο μνημειώδη γλυπτά από περίπου το 1410. Στη βόρεια πλευρά βρίσκεται η ομάδα Ιππικού, η οποία μέχρι το 1662 βρισκόταν στη θριαμβική αψίδα του κυρίου ιερού. Απεικονίζει τον Χριστό σταυρωμένο με την Παναγία και τον Άγιο Ιωάννη κάτω από τον σταυρό. Απέναντι βρίσκεται η Παναγία Παρθένος με το Θείο Βρέφος στην αγκαλιά της, το οποίο μετά της ανακαίνισης της εκκλησίας θα μεταφερθεί στην τελική του τοποθεσία. Ο άμβωνας του ναού είναι επίσης του 15ου αιώνα. Η σκάλα και οροφή είναι από το 1847 με ζωγραφισμένες μορφές. Στο ναό βρίσκεται γοτθική τσίγκινη κολυμπήθρα του 1414, η παλαιότερη στην Πράγα, η οποία έχει τη μορφή του ανάστροφης καμπάνας που εδράζεται πάνω σε τρία πόδια λιονταριού. Είναι διακοσμημένη με ανάγλυφα αποστόλων. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης ένα υστερογοτθικό κιβώριο του Ματέι Ρέισεκ του 1493. Το κύριο τέμπλο του ναού είναι διακοσμημένο με μπαρόκ πίνακες του Κάρελ Σκρέτα από το 1649. Στο ναό υπάρχουν συνολικά 19 τέμπλα, τα οποία μεταξύ άλλων είναι έργα των Φράντισεκ Μάξμιλιαν Κάνκα, Κάρελ Σκρέτα, Γιαν Γίρζι Μπεντλ, Γιόσεφ Χέλιχ, Φέρντιναντ Μπρόκοφ, Για Γίρζι Χάινς και άλλους. Στο εσωτερικό του ναού σώζεται μεγάλος αριθμός ταφών, με περίπου 60 ταφόπλακες να σώζονται, αν και κάποιες από αυτές είναι μη ταυτοποιημένες και πολλές είναι φθαρμένες. Ανάμεσα στις ταφές στην εκκλησία ξεχωρίζει ο αστρονόμος Τύχο Μπράχε. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η ταφόπλακα του Βάτσλαφ Μπέρκα του Ντούμπα (π. 1575), ο οποίος ήταν διοικητικές και σύμβουλος του Τσεχικού Επιμελητηρίου, η οποία φέρει λεπτομερές αναγεννησιακό πορτρέτου άντρα με πανοπλία. Παραπομπές Εξωτερικοί σύνδεσμοι Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Ναός Παναγίας του Τυν στο Wikimedia Commons