ასინუს ღვთისმშობლის ეკლესია

ასინუს ღვთისმშობლის ეკლესია (ბერძ. Παναγία της Ασίνου), ასევე ცნობილი როგორც ფორვიოტისის ღვთისმშობლის ეკლესია (ბერძ. Παναγία Φορβιώτισσας) — ეკლესია კვიპროსში. იმყოფება კვიპროსის ეკლესიის მმართველობის ქვეშ. იგი შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში, 1985 წლიდან, როგორც ტროოდოსის რეგიონის მოხატული ეკლესიების ერთ-ერთი წარმომადგენელი. ეკლესია მდებარეობს სოფელ ნიკიტარის სამხრეთით ტროოდოსის მთებში, დაახლოებით 5 კილომეტრში და მიძღვნილია ღვთისმშობლისადმი. ითვლება, რომ ძველად ეკლესია მონასტრის ნაწილი იყო, თუმცა XVIII საუკუნეში მონასტერი მიატოვეს. ეტიმოლოგია სახელწოდება „ფორვიოტისა“ (Φορβιώτισσα) სავარაუდოდ უკავშირდება რეგიონში ფართოდ გავრცელებულ მცენარეს — რძიანა. ხოლო „ასინუ“ შესაძლოა მომდინარეობდეს ანტიკური დასახლების — ასინეს (Ἀσίνη) სახელიდან. არქიტექტურა არქიტექტურული სტრუქტურა ეკლესია წარმოადგენს ერთნავიან ნაგებობას, რომელიც დაფარულია თაღოვანი გადახურვით. მისი აპსიდი აშენდა XII საუკუნის დასაწყისში, ხოლო ნართექსი, აგრეთვე ჩრდილოეთ და სამხრეთ აპსიდები, სავარაუდოდ დაემატა XII საუკუნის ბოლოს. ხისგან ნაგები სახურავი არაერთხელ შეიცვალა — ამჟამინდელი სახურავი აშენებულია 1959 წელს. ფრესკები ეკლესიის კედლებს ამშვენებს მრავალფეროვანი ფრესკები, რომელთა ნაწილი თარიღდება XII საუკუნით, ხოლო ნაწილი — XIV საუკუნით. ეკლესიის სამხრეთ კედელზე მდებარე ნიშში შემონახულია წარწერა, რომლის მიხედვითაც ფრესკები შესრულებულია 1105–1106 წლებში მხატვარ ნიკოლაოს ისქირიოსის მიერ, ალექსი I კომნენოსის მმართველობისას. აღმოსავლეთ აპფსიდის ფრესკაზე წარმოდგენილია საიდუმლო სერობა, სადაც იესო იოანეს ოქროს თასს უწვდის, ხოლო იუდა ამ დროს სხვა მხარეს იყურება. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში გამოსახულია ოთხმოცდაცამეტი წამებული. გალერეა ლიტერატურა ანდრეას სტილიანუ და ჯუდით სტილიანუ, „მოხატული ეკლესიები კვიპროსზე“, ბიზანტიური ხელოვნების საგანძური, მეორე გამოცემა, ნიქოზია, 1997 ანდრეას სტილიანუ და ჯუდით სტილიანუ, კვიპროსის მოხატული ეკლესიები: ბიზანტიური ხელოვნების საგანძური, მეორე გადამუშავებული გამოცემა, ნიქოზია, 1997. იუნესკო, Painted Churches in the Troodos Region, ოფიციალური ვებგვერდი. Bank of Cyprus Cultural Foundation, Panagia tis Asinou Church, ნიქოზია: Cyprus Cultural Publications, 2011. სლობოდან ჩურჩიჩი, ბალკანეთის არქიტექტურა: დიოკლეტიანედან სულეიმან დიდებულამდე, იელის უნივერსიტეტი, 2010. Christodoulos Hadjichristodoulou და Diomedes Mirianthefs, Η Εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, ნიქოზია: Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου, 2011. სირილ მანგო, ბიზანტიური არქიტექტურა, მილანი: Electa Architecture, 2000. David Winfield და June Winfield, The Church of the Panagia at Asinou, Dumbarton Oaks Papers, ტომი 57, 2003. დულა მურიკი, სტილისტური ტენდენციები ბიზანტიურ ფრესკულ მხატვრობაში XI საუკუნესა და XII საუკუნეში საბერძნეთსა და კვიპროსზე, ქრისტიანული არქეოლოგიის საზოგადოების ბიულეტენი, 1985. ლენა მარანგუ, ახალი აღმოჩენები ბიზანტიურ და პოსტბიზანტიურ კვიპროსზე, Byzantinische Zeitschrift, ტ. 95, 2002. ნინა მარგალიტი, მთის ერთგულება: წმინდა ლანდშაფტები და ადგილობრივი პრაქტიკა ბიზანტიურ კვიპროსზე, Eastern Mediterranean Journal of Art History, ტომი 8, გვ. 115–137, 2022. Stylianou, Andreas & Stylianou, Judith A., კვიპროსის მოხატული ეკლესიები, ნიქოზია, 1997 ნინა მარგალიტი, Mountain Devotion, Eastern Mediterranean Journal of Art History, 2022 Nikitari Cultural Society, არაოფიციალური ზეპირი ინტერვიუების არქივი, 2022. სქოლიო