კანტარის ციხესიმაგრე

კანტარის ციხესიმაგრე (ბერძ. Κάστρο της Καντάρας; თურქ. Kantara Kalesi) — ციხესიმაგრე კვიპროსის თურქულ ნაწილში. მისი მშენებლობის ზუსტი თარიღი უცნობია, ყველაზე სარწმუნო თეორიით იგი ბიზანტიურ პერიოდს მიეკუთვნება. მასში შერწყმულია ბიზანტიური და ფრანკული არქიტექტურული ელემენტები, ციხესიმაგრე მიატოვეს 1525 წელს და დაიშალა 1560 წელს. მან მისცა სახელი ახლომდებარე კანტარის მონასტერს. ისტორია კანტარა მდებარეობს ბუფავენტოს ციხესიმაგრის აღმოსავლეთით, ხოლო წმინდა ილარიონის ციხესიმაგრე კიდევ უფრო დასავლეთით, რაც ქმნის დამცავ ღერძს კვიპროსის კირენიის მთებში. რადგან ორივე სხვა ციხესიმაგრე ხილულია ბუფავენტოდან, იგი გამოიყენებოდა მათ შორის სიგნალების გადასაცემად. ციხეები ააგეს ერთად ბიზანტიურ პერიოდში, მაგრამ მათი მშენებლობის თარიღი უცნობი რჩება. მათი წარმოშობის ასახსნელად წამოყენებული თეორიებიდან პოპულარულია: 965 წელი (არაბების კუნძულიდან განდევნის შემდეგ), 1091 წელს მეამბოხე რაპსომატესის მიერ, ეუმათიოს ფილოკალესის მმართველობის დროს (1091-1094 წწ.), XI საუკუნის ბოლოს, მას შემდეგ რაც სელჯუკთა იმპერიამ დაიპყრო კილიკიის სანაპირო ან 1096 წელს, როგორც საწინააღმდეგო ზომა პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შედეგად გამოწვეული არეულობისთვის. ციხის სახელი მომდინარეობს კვიპროსელი მარონიტების არაბული სიტყვიდან კანდაკ, რაც ნიშნავს ქვის ხიდს. 1191 წელს ციხესიმაგრე აიღო რიჩარდ ლომგულმა კუნძულის მმართველის, ისააკ კომნენოსის წინააღმდეგ კამპანიის დროს. რიჩარდმა შემდეგ კუნძული მიჰყიდა ტამპლიერთა ორდენს, რომლის მმართველობაც დასრულდა ნიქოზიაში დიდი აჯანყების შემდეგ. ამგვარად, კვიპროსი კვლავ მიჰყიდეს გი დე ლუზინიანს, იერუსალიმის ყოფილ მეფეს, რომელიც გახდა კვიპროსის პირველი მეფე 1192 წელს. მშვიდობიანი პერიოდი დასრულდა ჰიუ I-ის გარდაცვალებით 1218 წელს. ბრძოლა დაიწყო იმის გამო, თუ ვინ უნდა ყოფილიყო სამეფოს რეგენტი, რამაც დაუპირისპირა იბელინთა სახლი ფრიდრიხ II-ის, საღვთო რომის იმპერატორის ადგილობრივ მხარდამჭერებს. ფრედერიკის ჩამოსვლამ ლიმასოლში 1228 წელს კონფლიქტი ღია ომად გადააქცია. 1229 წელს ციხე იბელინების ალყაში მოექცა, რომლებმაც ტრებუშეტებით დაბომბეს იგი, სავარაუდოდ, რამდენიმე შენობა გაანადგურეს. ციხის გარნიზონი ერთი წლის შემდეგ დანებდა, როდესაც მისი მეთაური გოვენ დე შენეში შურდულის ისრით მოკლეს. შემდეგ, ლუსინიანები განაგრძობდნენ მეფობას, რომელსაც მხოლოდ დროდადრო სასახლის გადატრიალებები აფერხებდა. 1373 წელს კვიპროსი დაიპყრო გენუის რესპუბლიკამ, რომელმაც ადგილობრივი არისტოკრატია დააპატიმრა. ფილიპ დე ნოვარას ქრონიკის თანახმად, ანტიოქიის პრინცმა ჯონმა მოახერხა ფამაგუსტადან გაქცევა, მას შემდეგ რაც თავისი მზარეულის მსახურად გადაიცვა. ჯონი შემდეგ გაიქცა კანტარაში, საიდანაც მან ორგანიზება გაუკეთა წარმატებულ კონტრშეტევას, რამაც გენუელები განდევნა მას შემდეგ, რაც ამ უკანასკნელებმა ვერ შეძლეს კანტარას აღება. კვიპროსის მეფეებმა ჯეიმს I-მა და პეტრე II-მ, რომლებმაც აღიარეს სამი კირენიული ციხის მნიშვნელობა, გააფართოვეს მათი გამაგრებები. მათი მეფობის დროს კანტარა გარნიზონის ციხედ გადაიქცა, აშენდა ბარაკები და უზარმაზარი წყალსაცავი. ციხის სარდაფში არსებული სხვა წყალსაცავი გადაკეთდა საპყრობილედ და შემდეგ გადაკეთდა ოთახებად გარნიზონის მეთაურისთვის. 1489 წელს ვენეციის რესპუბლიკამ შეიძინა კუნძული, 1519 წელს იტალიელმა ინჟინრებმა ციხე მოძველებულად ჩათვალეს. ამ დროს კირენიის მთის ციხეები გამოუყენებელი დარჩა, უკანასკნელი გარნიზონი წავიდა 1525 წელს. ციხე საბოლოოდ დაიშალა 1560 წელს. კანტარას შენობები შედარებით კარგ მდგომარეობაში რჩებოდა, სანამ ისინი არ დაექვემდებარა ძარცვას XX საუკუნის დასაწყისში. 1905 წელს ციხე კლასიფიცირდა, როგორც ისტორიული მემკვიდრეობა ფრანგი არქეოლოგის კამილ ენლარტის ძალისხმევით. 1914 წელს, ბრიტანელმა კოლონიური ხელისუფლების წარმომადგენლებმა ჯორჯ ჯეფერის ხელმძღვანელობით განახორციელეს სარესტავრაციო სამუშაოები ციხეში, რათა მოეზიდათ ღირსშესანიშნაობების მნახველები. 1939 წელს, ნალისებრი კოშკის საძირკველი გადაკეთდა, რათა არ ჩამოშლილიყო. ლიტერატურა Molin, Bengt Kristian (1995). The Role of Castles in the Political and Military History of Crusader States and the Levant 1187 to 1380. etheses.whiterose.ac.uk (PhD thesis). Leeds: University of Leeds. pp. 1–448. თარგი:EThOS. ციტირების თარიღი: 8 May 2017. თარგი:Free access Morelle, Nicolas (2014). „The Castle of Kantara - A Key to the Evolution of Active Defense in the 13th Century Between the Eastern and the Western Worlds“. The Castle Studies Group Journal. Exeter: Castle Studies Group: 292–318. ISSN 1741-8828. ციტირების თარიღი: 8 May 2017. Petre, James (2010). Crusader Castles of Cyprus: The Fortifications of Cyprus under the Lusignans 1191–1489 (PDF) (PhD). Cardiff: University of Cardiff. pp. 1–413. OCLC 870568051. ციტირების თარიღი: 8 May 2017. Ucar, Gulnur (2004). The Crusader Castles of Cyprus and Their Place within Crusader History (PDF). Middle East Technical University (PhD). Ankara. pp. 1–178. OCLC 58466417. ციტირების თარიღი: 8 May 2017.