კვიპროსი

კვიპროსი (ბერძენ. Κύπρος-; თურქ. , ოფიციალურო კვიპროსიშ რესპუბლიკა,ბერძენ. Κυπριακή Δημοκρατία-, აიწორო: კვიპროსალეფიშ რესპუბლიკა; თურქ. Kıbrıs Cumhuriyeti, აიწორო: კვიპროსიშ რესპუბლიკა) — კოკ სახენწჷფო ბჟაეიოლ სქირონაშქა ზუღას, ნამუთ იდვალუაფჷ ბჟადალ აზიას, ლევანტიშ სქირონაშ წყარპიჯიშ გოხოლუას. ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა რე ნიქოზია. კოკიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთ თურქეთიშით რე ოკუპირებული დო გოეროშ ბუფერულ ზონა რთუნს თის კვიპროსიშ რესპუბლიკაშით კონტროლირებულ ტერიტორიაშე. კოკიშ ობჟათეშე იდვალუაფჷ ბრიტანეთიშ სუვერენულ ოურდუმე ბაზეფი — აკროტირი დო დეკელია. კვიპროს რე მასუმა უკაბეტაშ დო მასუმა არძაშე დოხორელ კოკ სქირონაშქა ზუღას, სიცილიაშ დო სარდინიაშ უკული. კვიპროსის პირველაშე დიხორეს ჯინორ-მაშაყარალეფქ დოხოლაფირო 13,000 წანაშ კინოხ, დიხამოხანდეეფიშ თემეფქ ჯვეშ წანეფიშეჭარუაშ 8500 წანაშო გეგმორჩქინდეს. გვიან ბრონზეშ ხანას გჷმიქიმინუ ალაშიაშ კულტურაქ, ურბანიზებულ ჯარალუაქ, ნამუთ მეჭედელო რდჷ მერსხუაფილ სქირონაშქა ზუღაშ ფართო ოქიანუწკჷმა. კვიპროსის მიშჷ მიკენარ ბერძენეფიშ დოხორაფაშ რეღმეფ ჯვ. წ. II ვითოშწანურაშ დათებუს. მუშ დინდარ ორთაშობურ რესურსეფიშ (გიშაკერზაფილო ლინჯიშ) დო ევროპაშ, აფრიკაშ დო აზიაშ აკართაფუს სტრატეგიულ ორენიშ გეშა, კოკ უკულიან ბორჯის მუსხირენ იმპერიაშ ონირზე დო ოკუპირებულ ტერიტორიათ გინირთჷ, თინეფ შქას რდეს ასურალეფი, ეგვიპტარეფ დო სპარსეფი, ნამუეფშეთ ჯვ. წ. 333 წანას ალექსანდრე მაკედონარქ ქჷდიჸუნუნ. პტოლემეეფიშ იმპერიაშ, კლასიკურ რომიშ დო ბჟაეიოლ რომიშ იმპერიაშ, არაბულ ხალიფატეფიშ, ფრანგ ლუზინიანეფიშ დო ვენეციარეფიშ წორო გეჸუნელ მართუალას მაჸუნჷ ოსმალეთიშ სუმ ოშწანურაშ უმოს ხანიშ გამაგალაქ (1571–1878). კვიპროსიქ ბრიტანეთიშ ადმინისტრაციაშ გამაგალაშ თუდო მოხვადჷ 1878 წანას კვიპროსიშ კონვენციაშ მეჯინათ დო ოფიციალურო ანექსირებულქ იჸუ გოართოიანაფილ ომაფეშით 1914 წანას. კოკიშ მუმალქ ონირზე მეკონო გჷნირთუ ბერძენ დო თურქ ჯარალიუეფს შქას. ბერძენ კვიპროსალეფ ოცადუდეს ენოზისის, ანუ საბერძნეთიწკჷმა აკოკათაფას, ნამუქჷთ 1950-იან წანეფს საბერძნეთიშ ერუანულ პოლიტიკათ გინირთჷ. თურქ კვიპროსალეფს დიო ბრიტანეთიშ გამაგალაშ გაგჷნძორება ოხუჯუდეს, უკული კოკიშ თურქეთშა ანექსია ქიმითხუეს, ნამუშოთ დარსხუეს ტაქსიმი: კვიპროსიშ გორთუალა დო ოორუეშე თურქულ პოლიტიკურ ართულიშ გოჭყაფა. 1950-იან წანეფს რინელ ნაციონალისტურ ნძალობუაშ უკული, კვიპროსის ზოხორინალაქ მიაჩჷ 1960 წანას. 1963–64 წანეფიშ კრიზისის ჯარალუეფს შქას ახალ ნძალობუაქ მაჸუნჷ, ნამუქჷთ 25,000-შე უმოს თურქ კვიპროსალ [აძვილებურ რდჷ ანკლავეფშა გეგნოხორელედესკონ დო თურქ კვიპროსალეფიშ პოლიტიკურ წჷმმარინაფალაქ მეჭყორდჷ. 1974 წანაშ 15 კვირკვეს, სახენწჷფო მინორთა იქუეს ბერძენ კვიპროსალ ნაციონალისტეფქ დო საბერძნეთიშ ოურდუმე ხუნტაშ ელემენტეფქ. ათე ქიმინუეფქ გჷმიჭანუ თურქეთიშ მინოკათუა კვიპროსშა 20 კვირკვეს, ნამუქჷთ ოორუე კვიპროსიშ ასეიან ტერიტორია ქჷდიჸუნუ დო 150,000-შე უმოს ბერძენ კვიპროსალი დო 50,000 თურქ კვიპროსალ ტოლვილო გინაშქუ. კვიპროსიშ ოორუეშე სეპარატისტულ კვიპროსიშ თურქულ სახენწჷფოქ ართგან დეკლარაციათ დირსხჷ 1983 წანას, ნამუთ ერეფოშქაშე ჯარალუაქ ფართოთ გადღანუ დო ხვალე თურქეთიშით რე აღიარებული. ათე მოლინეფ დო შედეგო მეღებულ პოლიტიკურ ვითარება კჷნე უგნუჭყვიდუ ნირზიშ მეკონ რე. კვიპროსი რე წჷმოძინელ წჷმმარინაფონ დემოკრატია ოსადიე მაღალმიშნაველამ ეკონომიკათ დო ძალამ მაღალ ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსით. კოკიშ ინტენსიურ სქირონაშქა ზუღაშ კლიმატ დო დინდარ კულტურულ მონძალა, ნამუთ იკათუანს მუჭოთ ბერძენულ, თეშ თურქულ ელემენტეფს, თის ართ-ართ თარ ტურისტულ მიოწურაფუთ გინმაშქვნს. კვიპროს რე ერეფიშ წორომაჸალობაშ მაკათურ დო უგინობირაფუობაშ ყარაფიშ დჷმარსხუაფალ მაკათური, სოიშახ 2004 წანას ევრორსხუს აკათუდჷნ; კვიპროს განწეხანიშ მეძენას ეთმისქილიდუანდჷ ჯგირ ურთიართობეფს ნატოწკჷმა დო 2024 წანას გჷმოაცხადუ მუშ გასარხუა ოფიციალურ კათაფაშ გეშა. ქიანაშ ჯოხოდვალა ოფიციალური - კვიპროსიშ რესპუბლიკა ოდაბადური - ბერძნული — Κύπρος; Kypriake Dimukratia; თურქული — Kibris; Kibris Cumhuriyeti. ეტიმოლოგია - ჯოხოდვალა მოურს ლინჯიშ ლათინურ ფორმაშე cuprum, კვიპროსი უჯვეშაში ბორჯიშე ჩინებული რე ლინჯიშ ობადეეფით. კომენტარეფი რესურსეფ ინტერნეტის [1] Cyprus Archived 2008-07-27 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. from UCB Libraries GovPubs Cyprus information from the United States Department of State includes Background Notes, Country Study and major reports Cyprus High Commission Trade Centre – London Archived 2022-06-25 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. Cypriot Diaspora Project Archived 2009-01-13 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. Republic of Cyprus – English Language Archived 2010-01-06 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. სქოლიო