Coppelia (enpresa)

Coppelia Kubako estatuaren jabetzako izozki-katea da. Habanako sukurtsalak 400 pertsona baino gehiago enplegatzen ditu eta egunero 4.250 galoi (16100 litro) izozki inguru zerbitzatzen dizkie 35000 bezeroei. Izozki-denda 1966an ireki zenean, 26 zapore eta 24 konbinazio eskaintzen ziren, hala ere, gaur egun dendara sartzeko ilara luzea izan ohi da eta aukeraketa nahiko mugatua, zapore bat edo bi bakarrik daude eskuragarri. Duela gutxi, 2019an, izozki-denda ospetsuak eraberritze sakona izan zuen eta orain 15 zaporeko katalogoa eskaintzen du, ICRTren arabera. Denda osoa berritu da zerbitzua hobetzeko ahaleginean. Habana "Izozkiaren katedrala" bezala ezagutzen dena, Habanako Coppelia izozki-denda munduko handienetakoa da. Vedado auzoko 23. kalean kokatua, "La Rampa" bezala ezagutzen dena, dendak 23. eta 21. kaleen arteko bloke osoa hartzen du, aldi berean 1.000 bezero baino gehiagori zerbitzua emanez. Coppelia bertakoentzat zein bisitarientzat erreferentziazko lekua izan da 1966ko ekainaren 4an ireki zenetik. Ospea areagotu zuen Kubako Fresa y chocolate film ezaguna bertan filmatu zutenean. Coppelia Fidel Castrok berak zuzendutako proiektu batetik sortu zen, zeinaren helburua marka estatubatuar handiek baino izozki zapore gehiago ekoiztea zen, eta horretarako makinarik onenak Herbehereetatik eta Suediatik eskuratu ziren. Celia Sánchez, Presidentetzako idazkaria eta Castroren lagun mina urte askotan, izan zen izena aukeratu zuena bere balet gogokoena, Coppélia, gogora ekartzeko. Habanako Coppelia izozki-denda dagoen tokian, Reina Mercedes Ospitalea zegoen lekua zen, 1886tik 1954ra arte martxan egon zena, orduan eraitsi eta ospitale berri bat eraikitzea proposatu baitzen gune berean. Planak aldatu egin ziren, eta azken aukera turismo-pabiloia zen, INIT Parkea, geroago "Gaueko Aisialdi Zentroa" izena hartu zuena. Mario Girona izan zen 1966an eraikitako izozki-denda berria diseinatu zuen arkitektoa. Italiako modernismoaren eragina, baita Mexikoko eta Hego Amerikakoa ere, ikus daiteke konplexu osoan, Pier Luigi Nervi, Felix Candela eta Oscar Niemeyer bezalako arkitektoengandik, eraikin handien forma angeluzuzenak alde batera uzteko aukera ikusi eta hormigoi armatuaren plastizitatea aprobetxatzea erabaki zutenak. Berdintasun sozialistaren aldeko ideiak inspiratu zituzten espazio publikoaren diseinua eta erabilera. Eraikina banyan handiekin inguratutako lorategiz inguratuta dago, aire zabaleko jantokiari itzala ematen diotenak. Bide kurbilinioek barruko jantoki bakarra dagoen pabiloira eramaten dute. 2012ko martxoan, Venezuelak Kubarekin lankidetzan aritzeko asmoa iragarri zuen izozki fabrika bat eraikitzeko eta produktuaren salmentak herrialde horretan sartzeko. Urte bereko apirilean, Trabajadores egunkari kubatarrak artikulu bat argitaratu zuen produktuaren eskasia eta kalitate eskasa, instalazioen barruko zerbitzu eskasa duela gutxi erabat berritu arren, eta izozkailuak matxuratuta egotearen arazoa azaltzen. "Las cuatro joyas (Lau Bitxiak)" izeneko dantza-areto berri bat inauguratu zen 2013ko ekainean, Alicia Alonso dantzariaren, Kubako Ballet Nazionaleko zuzendariaren, presentziarekin. Dantzarien eta ballet emanaldien irudiekin apainduta dagoen espazio berri honen izena Loipa Araujo, Aurora Bosch, Joséfina Méndez eta Mirta Plá dantzarien omenez jarri da. Varadero 1966an eraiki eta Mario Girona arkitektoak diseinatutako parkea, 1. Etorbidean, 44. eta 26. kaleen artean, hondartzako bisitarientzako irtenbide polifazetiko gisa pentsatu zen hasieran. Varadero betidanik izan zen helmuga turistikoa eta hainbat hotel izan bazituen ere, ez zuen aisialdirako eta jolaserako instalaziorik eguna pasatzera hondartzara etortzen ziren bisitarientzat. Eragozpen horri aurre egiteko, Varaderoko Coppeliak lurpeko solairu bat zuen 8.000 armairurekin —hortik datorkio konplexuaren jatorrizko izena: "Parque de las 8000 taquillas (8.000 Armairuen Parkea)"— eta erdian zegoen lorategi baten inguruan komunak. Kafetegia eta izozki-denda lurreko solairuan daude, lorategiei begira. 2008an plaza eta izozki-denda Noriel Santamaría Sánchez arkitektoaren proiektuaren arabera berritu ziren, eta proiektu horrek Obras aldizkariak VII. Arkitektura Saloi Nazionalean emandako lehen saria irabazi zuen. Santa Clara Girona arkitektoa hainbat proiektutan lanean ari zen bitartean, aipatutako eraikinak barne, beste izozki-denda handi bat planifikatu zen Santa Clara hirian. José Cortiñas, hiri horretako Caneyes Hotelaren diseinuaren arduradun arkitekto ospetsua, aukeratu zuten proiektua gauzatzeko. Eraikinaren diseinu modernista-brutalista Gironak Habanan eta Varaderon diseinatutako izozki-denden antzekoa da. Mendeetan zehar nekazarien merkatu bat egon zen etxadi oso bat hartzen du. Azken Art Deco estiloko merkatua 1930ean eraiki zen, baina saneamendu eskasa zela eta, ia abandonatuta zegoen 1956rako. Santa Clarako Coppelia izozki-dendak, 1967ko San Valentin egunean ireki zenak, 26 zapore eta 24 konbinazioko formatua ere eskaintzen du. Erreferentziak Kanpo estekak