Almirante Oquendo

Almirante Oquendo Maria Teresa infanta klaseko Espainiako Itsas Armadaren gurutzaontzi korazatua izan zen, Sestaoko Astilleros del Nerviónek 1891n uretaratua eta Santiagon- Santiagoko itsas guduan- 1898an hondoratu zutena. Antonio Okendo donostiar itsasgizonaren izena zeraman. Cervera Almirantearen eskuadrako kidea izan zen Kubako gerran. Mota Almirante Oquendo eta bere bi anaia bikiak, Infanta María Teresa eta Vizcaya, Orlando klaseko -5000 tona mugitzen zituen- britainiar gurutzaontziko bertsio handiagoak ziren, printzipio berean oinarritutako blindajearekin, baina bertsio handiagoak eta artilleria indartsuagoarekin. Itsasontzi horiek, 1. mailako gurutzaontzi babestu gisa katalogatuak, beste itsas ontzi batzuek gurutzaontzi korazatu gisa ere katalogatzen zituzten; izan ere, desplazamendu txikia izan arren (6890 t), haien babesa (305-254 mm-ko gerriko blindatua eta 229 mm-ko barbetak) gurutzaontzi babestuetan ohikoa zena baino askoz handiagoa zen (70 mm-tik 152 mm-ra, salbuespenak salbuespen). Beraz, kontuan izan behar da itsasontzi horiek izendatzeko aukera, bi moduetan. Teorian itsasontzi bikainak, nahiz eta batez besteko bateria guztia finkatzen zen gainegituran ahultasun nabarmena izan, praktikan, eta Espainiako industriaren atzerapen sekularraren ondorioz, espero zenaren azpitik geratu ziren azkenean. Blindatzea Gerriko blindatu estu batek flotazio-lerroaren bi herenak estaltzen zituen itsasontziaren erdian, estalki blindatu laua gerrikoaren gainean zuela, baina muturretan beherantz okertuz, makina-gelaren gainean glazis inklinatu blindatu bat zuela. Ikaztegi zabalak jarri zituzten gerrikoaren gainean, ikaztegi multzo estuago bat zutela makina-gelaren alboetan, flotazio-lerroaren azpitik. Ahulezia handiena banda garaietan zuten, bertan kokatzen baitziren kalibre ertain eta txikiko piezak, piezen mahai-zapiek eta ontziaren saihetsak ematen zietena beste babesik gabe, baterien zerbitzariak babesik gabe utziz. Garai hartako gerraontzi guztiek bezala, nahiz eta altzairuz eginak izan, oraindik ere zura erruz erabiltzen zuten dekorazio-elementuetarako, altzarietarako, estalkietarako eta aparailuetarako, eta Almirante Oquendo eta bere beste anaiak suarekiko oso sentikorrak egiten zituzten. Armamentuaren antolaera 280 mm-ko González Hontoria motako kanoiak brankan eta txopan jarri zituzten, 140 mm-ko errepikapen-kanoiekin batera, goiko estalkiaren gainean, pantaila babesleen atzean. Brankan zeuden torpedo-jaurtigailuak izan ziren Espainiako Itsas Armadaren akats nagusia, horietan oinarritu baitzuen bere planteamendu erasokorra, nahiz eta torpedoen gehieneko helmena 800 metrokoa izan. Historia Antonio Okendo (1577 – 1640) almirantearen ohorez jaso zuen izena, Pernambucoko guduan (1633) espainiar flotak agindu zuena, non espainiarrek garaipen handia lortu zuten holandarren aurka. Zazpi urte beranduago, bere osasuna larriki kaltetuta geratu zen Dunetako guduan (The Downs, Ingalaterrako kostaldean) Trompen eskuadraren aurka, hilabete batzuk geroago Coruñan hil zelarik. 1898ko udaberrian, Almirante Oquendo itsasontzia Habanan zegoen, Kuban. Vizcaya Habanara itzuli zenean, New Yorkera bisita profetikoa egin ondoren, bi ontziak Cabo Verde uharteetara joan ziren, Cervera almirantearen eskuadrarekin bat egiteko. Almirante Oquendo ezin izan zen atrakatu eta bere kaskoa ez zen garbitu. Beraz, kroskoaren zati murgilduaren baldintzak oso txarrak ziren. 12 eta 14 korapilo artean bakarrik egin zitzakeen. Cervera almirantearen eskuadraren zati gisa, Almirante Oquendoak Kariberantz nabigatu zuen. Uztailaren 3an Santiagoko itsas guduan, Almirante Oquendo atera zen laugarren itsasontzia izan zen. Une horretan, USS Iowa, USS Oregon eta USS Indiana itsasontziek aurrera egin zuten, eta tiro-lerroan zuten Santiago badiaren aho osoa. Horren ondorioz, hiru gurutzaontzien su kontzentratu guztia erori zen Almirante Oquendora, eta erabat irten aurretik ere suntsitu zuten. USS Iowako 57 mm-ko kanoien 43 kolpe jaso zituen, eta, beraz, goiko estalkietako marinel gehienak hilak edo zaurituak izan ziren. Almirante Oquendoak estatubatuar flotako kanoirik astunenen sua ere jasan zuen: 203 mm-ko (8 hazbete) hiru inpaktu, 152 mm-ko (6 hazbete) bat, 127 mm-ko (5 hazbete) inpaktua eta 102 mm-ko (4 hazbete) inpaktua. 203 mm-ko talketako bat brankako dorreko kanoiaren azpian lehertu zen, hau erabilezin bihurtuz eta ofiziala eta zerbitzari guztiak hilez. Hondamendia areagotzeko, gogoratu behar da 140 mm-ko kanoiek erabiltzen zituzten jaurtigaien zati handi bat fabrikan akastunak zirela, eta, beraz, tiro egitean, gasak kulatatik ateratzen zirela. Beraz, halabeharrezkoa gertatu zen, kanoi batek itxi eta zerbitzari guztiak hil zituen. Galdarek eztanda egin ondoren, Almirante Oquendoak ez zuen borrokarako gaitasunik. Lazaga kapitainak, komandanteak, hiltzeraino zaurituta, makina bat aldiz lokaztu zuen, etsaien ontzidiak ibilbide osoan jazarrita eta ontzian sute ugari zituela. Ontziak 10:30ak aldera lokaztu zuen Kubako itsasertzetik 700 bat metrora (itsas milia erdi baino gutxiago), Santiagotik 12,6 kilometrora, eta 120 gizon inguru galdu zituen batailan. Ontzi-hondarra Erreferentziak Kanpo estekak