Գրաբովաչա

Գրաբովաչա (խորվ.՝ Grabovača) քարանձավային պարկ, որը գտնվում է Խորվաթիայի Պերուշիչ բնակավայրի մոտ։ Բնութագիր Գրաբովաչան հանդիսանում է Վելեբիտի միջին բարձրավանդակը, որը գտնվում է Լիկայի կարստային հարթավայրերի և դաշտերի միջև Պերուշիչում, Պերուշիչի կենտրոնից 2 կմ հեռավորության վրա։ Այն գտնվում է ծովի մակարդակից 770 մ բարձրության վրա՝ Լիկա գետի կարստային ավազանի մոտ։ Արևմուտքից և հարավից բացվում է լայնածավալ կարստային սարահարթի համայնապատկերը՝ Լիկա գետի կիրճով, արհեստական ​​լճով և Վելեբիտի հեռավոր հորիզոնում կանաչ պատով։ Արևելյան կողմում պատմական հուշարձաններ են վեր խոյանում 17-րդ դարի վերջի ծխական եկեղեցուց, որոնք թվագրվում են 17-րդ դարի վերջերին։ Գրաբովացայում կան բազմաթիվ ստորգետնյա կարստային ձևեր, որոնք կազմում են Խորվաթիայի պահպանվող քարանձավային կառույցների ընդհանուր թվի մեկ քառորդը։ Կալցիտային կազմավորումների բարդ բազմազանությունը և առատությունը արժեքավոր քարանձավային երևույթներ են (վեց քարանձավ և մեկ քարանձավ), որոնք տեղակայված են ընդամենը 1.5 կմ2 տարածականորեն սահմանափակ վայրերում։ Այգում կան ութ քարանձավ և մեկ փոս, որոնք բոլորն էլ ունեն կալցիտային կազմավորումներ։ Այգին պաշտպանված և կառավարվող է տեղական մակարդակով։ Քարանձավները կարելի է տեսնել բոլոր եղանակներին, բացի ձմռանից։ Գրաբովաչա քարանձավը նախատեսվում է միացնել առկա լուսավորության էլեկտրաէներգիային որպես էներգիայի աղբյուր՝ նույնիսկ ընթացիկ տարում, ինչպես նաև ձեռք բերել ֆինանսական միջոցներ և փոխարինել այն նոր լուսավորության համակարգով, որը կհամապատասխանի շրջակա միջավայրի չափանիշներին այնպես, որ լուսավորության գունային ջերմաստիճանը նվազագույն չափով ազդի քարանձավի առկա միկրոկլիմայի վրա։ Կան 24 լիովին կամ մասնակիորեն ուսումնասիրված քարանձավներ։ Հինգ քարանձավ պաշտպանված են որպես գեոմորֆոլոգիական բնական հուշարձաններ՝ Սամոգրադ, Մեդինա քարանձավ, Ամիջինա քարանձավ (1964), Բուդինա սառցե քարանձավ և Պետրիչևա քարանձավ (1970)։ Բուդինա և Սամոգրադիչ քարանձավները պաշտպանված են ԵՄ Natura 2000 էկոցանցի կողմից։ Սամոգրադ քարանձավ Երկարությունը 345,8 մ է։ Այն բաղկացած է մի քանի խցիկներից՝ Ֆրասի խցիկ (անվանվել է ճանապարհորդի անունով), Պերուշիչայի խցիկ (Պերուշիչի լորդերի պատվին), Կարլովիչայի խցիկ (խորվաթ կոմսի պատվին) և Կուկուլևիչայի խցիկ (անվանվել է Իվան Կուկուլևիչի անունով): Քարանձավի ներսում հայտնաբերված մարդկային ոսկորներն ու խեցեղենը թվագրվում են մ.թ.ա. 12-1-ին դարերով: Ավստրիացի պաշտոնյաների ստորագրությունները թվագրվում են 1835 թվականին: 1886 թվականին ստեղծվեց Սամոգրադի քարանձավի զարգացման կոմիտեն (խորվաթերեն՝ Odbor za uređenje špilje Samograd), որը Խորվաթիայի քարանձավներին վերաբերող առաջին ասոցիացիան էր: Այն լուսավորվեց 1890 թվականին: Արահետներն ու աստիճաններն առաջին անգամ կառուցվեցին 1903 թվականին՝ կոմս Խուեն Հեդերվարիի Լիկայի շրջան կատարած պլանավորված այցի համար: Սամոգրադի առաջին հատակագիծը կազմվել է 1911 թվականին, ինչը այն դարձնում է Խորվաթիայում զբոսաշրջային քարանձավի առաջին հատակագիծը։ Ծանոթագրություններ