Κροατικό Εθνικό Θέατρο του Ζάγκρεμπ

Το Κροατικό Εθνικό Θέατρο του Ζάγκρεμπ (Hrvatsko narodono kazalište u Zagrebu), είναι το παλαιότερο κροατικό θεατρικό ίδρυμα, το οποίο άνοιξε επίσημα στις 24 Νοεμβρίου 1860 στο Ζάγκρεμπ. Με την φωτεινή κίτρινη πρόσοψή του, είναι ένα από τα πιο διάσημα ορόσημα της πόλης του Ζάγκρεμπ. Ως το κεντρικό εθνικό θέατρο, το Κροατικό Εθνικό Θέατρο στο Ζάγκρεμπ καλλιεργεί ένα ποικίλο πρόγραμμα. Εκτός από το να ανεβάζει έργα εγχώριων συγγραφέων, παρουσιάζει έργα από το κλασικό, μοντέρνο και σύγχρονο παγκόσμιο ρεπερτόριο. Είναι ένα από τα επτά εθνικά θέατρα της χώρας. Με περισσότερες από δώδεκα πρεμιέρες και 200 σκηνικές παραστάσεις που έχουν παιχτεί κατά τη διάρκεια των σεζόν του, το Εθνικό Θέατρο της Κροατίας στο Ζάγκρεμπ είναι μέλος του διεθνούς δικτύου Opera Europa, της πλατφόρμας FEDORA και της Ευρωπαϊκής Ένωσης Θεάτρου. Ιστορία Stankovićevo kazalište Το πρώτο επαγγελματικό θέατρο στο Ζάγκρεμπ χτίστηκε το 1834 από τον γαιοκτήμονα της πόλης, Κρίστοφορ Στάνκοβιτς, ο οποίος το 1833 κέρδισε το μεγάλο βραβείο αξίας 30.000 δουκάτων στην λοταρία της Βιέννης και αποφάσισε να χτίσει ένα θέατρο ως ιδιωτική επένδυση. Το θέατρο εξελίχθηκε από το πρώτο θέατρο της πόλης που άνοιξε την ίδια χρονιά, το οποίο στεγάστηκε στο σημερινό Παλαιό Δημαρχείο, στην Άνω Πόλη. Το κτίριο σχεδιάστηκε από Ιταλούς αρχιτέκτονες, τους Κριστοφόρ και Αντόν Κρανιολίνι, πατέρα και γιο, οι οποίοι ασχολήθηκαν με την κατασκευή του εθνικού θεάτρου της Λιουμπλιάνα, σε νεοκλασικό ύφος. Το πρώτο έργο, Niklas Graf von Zriny του Κόρνερ, παίχτηκε από έναν γερμανικό θίασο στις 4 Οκτωβρίου 1834. Ως μέρος του θεάτρου, υπήρχε επίσης μία αίθουσα χορού, όπου το Κροατικό Κοινοβούλιο συνεδρίαζε το 1848. Το θέατρο ήταν το κέντρο της θεατρικής και πολιτιστικής ζωής της πόλης και η χωρητικότητα του ήταν επαρκής για τον πληθυσμό της εποχής (περισσότερες από 750 θέσεις), αλλά το θέατρο δεν ήταν τεχνικά κατάλληλα εξοπλισμένο. Ο Κροάτης ζωγράφος Βιέκοσλαβ Καράς, φιλοτέχνησε την αυλαία της σκηνής. Αρχικά το θέατρο φωτιζόταν με κεριά, μετά με φυσικό αέριο το 1864, και τέλος με ηλεκτρικό ρεύμα το 1894. Στο θέατρο έπαιζαν γερμανικοί και ιταλικοί θίασοι, και από το 1860, με την απέλαση των Γερμανών ηθοποιών, κροατικοί θίασοι αμιγώς έπαιζαν. Το κτίριο καταστράφηκε κατά τον σεισμό του Ζάγκρεμπ του 1880. Το 1881, το κροατικό Κοινοβούλιο υιοθέτησε νόμο για την κατασκευή ενός νέου θεάτρου. Θέατρο Φέλνερ-Χέλμερ Μια εκστρατεία συλλογής κεφαλαίων ξεκίνησε τον Απρίλιο του 1880, με το βουλευτή Μαρίτζαν Ντερέντσιν να υποβάλει μια λεπτομερή αίτηση στην κυβέρνηση σχετικά με την ανάγκη κατασκευής ενός νέου κτιρίου και να αναθέσει σχέδια από τους Βιεννέζους αρχιτέκτονες που ειδικεύονται στην κατασκευή θεάτρων, τον Χέρμαν Χέλμερ και τον Φέρντιναντ Φέλνερ, συνέταιροι στην εταιρεία Fellner & Helmer, κατασκευάζοντας θέατρα σε όλη την Ευρώπη. Το κροατικό Κοινοβούλιο εγκρίνει το νόμο για την κατασκευή του Νέου Εθνικού Θέατρο στο Ζάγκρεμπ, το οποίο επιβεβαιώνεται και από τον αυτοκράτορα Φραγκίσκο Ιωσήφ στις 31 Οκτωβρίου. Ο αντιβασιλιάς Καρόλι Χβεν-Χερεντβάρι ανανεώνει τις συζητήσεις σχετικά με την τοποθεσία και περιλαμβάνει τον Ιζίντορ Κρσβάνι στην κατασκευή του κτιρίου. Το 1895, οι αρχές της πόλης συζητούν για την τοποθεσία, και η συζήτηση τους διακόπτεται από την απόφαση του αντιβασιλιά να χτίσει το μελλοντικό θέατρο στην περιοχή των γηπέδων της πόλης, παρά την αντίσταση εκείνη την εποχή, καθώς ήταν στα περίχωρα της πόλης. Το φθινόπωρο του 1893, η αρχιτεκτονική εταιρεία Fellner & Helmer υπέβαλε ένα νέο σχέδιο και στις 5 Ιανουαρίου υπογράφηκε σύμβαση για την κατασκευή του νέου κτιρίου. Οι εργασίες ήταν έτοιμες να ξεκινήσουν την άνοιξη του 1894 και να ολοκληρωθούν την 1η Οκτωβρίου 1895. Ο αρχικός σκεπτικισμός για την τοποθεσία του νέου θεάτρου αποδείχθηκε καλύτερος από την αναμενόμενη, και το κτίριο χτίστηκε στην σημερινή Πλατεία της Κροατικής Δημοκρατίας, η οποία περιβάλλεται από πολλά κτίρια υψηλής μνημειακής αξίας των τελών του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα. Στις 22 Μαΐου 1894, περισσότεροι από διακόσιοι εργάτες ξεκίνησαν την κατασκευή. Μέσα σε τέσσερις μήνες, το κτίριο στεγάστηκε και ξεκίνησαν οι εσωτερικές εργασίες. Η αυλαία για το νέο θέατρο φιλοτεχνήθηκε από τον Βλάχο Μπούκοβατς, ενώ οι πίνακες στην οροφή του φιλοτεχνήθηκαν από τον Βιεννέζο ζωγράφο και διακοσμητή Αλεξάντερ Ντιμίτριους Γκολτζ. Η οροφή του φουαγιέ στον πρώτο όροφο είναι του Ίβαν Τίσοφ. Ο Στεπάν Μλέτιτς ήταν ο πρώτος διευθυντής του Κροατικού Εθνικού Θεάτρου, ο οποίος θα αναλάμβανε τα καθήκοντά του στις αρχές της σεζόν 1894-95. Το θέατρο ιδρύθηκε για πρώτη φορά ως Κροατικό Εθνικό Θέατρο το 1860. Το 1861, κέρδισε την κρατική υποστήριξη, γεγονός που το έφερε στο ίδιο επίπεδο με πολλά άλλα ευρωπαϊκά εθνικά θέατρα. Μια εταιρεία όπερας προστέθηκε στο θέατρο το 1870 και μεταφέρθηκε στο νέο ειδικά κατασκευασμένο κτίριο στην Πλατεία Δημοκρατίας της Κροατίας στην Κάτω Πόλη του Ζάγκρεμπ το 1875, όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα. Υπάρχουν επίσης τέσσερις προτομές του Ιβάν Γκούντουλιτς και του Γιούνι Παλμότιτς στην πρόσοψη του κτιρίου, του Δημήτριου Δημητρίου στην ανατολική πλευρά και του Βατρόσλαβ Λιζίνσκι στη δυτική πλευρά του κτιρίου. Το θέατρο άνοιξε επίσημα στις 14 Νοεμβρίου 1895, με τον Αυστροούγγρο αυτοκράτορα Φραγκίσκο Ιωσήφ να το εγκαινιάζει. Η πρώτη παράσταση, επίσης παρουσία του αυτοκράτορα και πολλών καλεσμένων, πραγματοποιήθηκε στο νέο κτίριο την ίδια μέρα στις 7 μ.μ. με τίτλο Slava umjetnosti, και ήταν ένα αλληγορικό σκηνικό πρόλογο σε τρεις σκηνές από τον Στέφαν Μιλέτις, με μουσική από τον Ιβάν Ζάιτς, στην οποία εμφανίστηκαν οι πρώτοι καλλιτέχνες της Δραματικής Όπερας και Μπαλέτου. Την ίδια ημέρα, παίχτηκε επίσης και η όγδοη σκηνή της όπερας του Ζάιτς Nikola Šubić Zrinjski. Στον περίβολο του θεάτρου βρίσκεται η εντοιχισμένη Κρήνη της Ζωής (Zdenac Života), σχεδιασμένη από τον Κροάτη καλλιτέχνη και γλύπτη Ίβαν Μέστροβιτς το 1905. Το γλυπτό κατασκευάστηκε το 1905 και εκτέθηκε το 1909 στην γκαλερί του συγγραφέα. Το 1912, το γλυπτό αγοράστηκε από τον Ισίντορ Κρασνιάβι και τοποθετήθηκε στην Πλατεία της Δημοκρατίας της Κροατίας. Τοποθετήθηκε στην κοιλότητα που περιβάλλεται από τοίχους, έτσι ώστε τα γυμνά σώματα της γλυπτικής σύνθεσης να μην προκαλέσουν έκπληξη και επικριτικά σχόλια στους συντηρητικούς ανθρώπους του Ζάγκρεμπ εκείνη την εποχή. Από το 1945 έως το 1950 Το θέατρο διατήρησε τη συνέχεια της καλλιτεχνικής του δραστηριότητας και τον πολλαπλό του προσανατολισμό στο ρεπερτόριο (από το πατριωτικό δράμα στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, μέσω του ενδιαφέροντος για κλασικά θεατρικά του κόσμου και το παλαιότερο κροατικό δράμα, μέχρι το σύγχρονο δράμα, το οποίο αναπτύχθηκε από ειδικούς διαγωνισμούς και την ίδρυση του Βραβείου Δήμητρα, 1907-45), παρά τις επανειλημμένες πιέσεις λογοκρισίας και απαγορεύσεις σε ορισμένες πολιτικά προκλητικές παραγωγές που προσπάθησαν να ελέγξουν ιδεολογικά και να κατευθύνουν το θέατρο, και ακόμη και περιστασιακή κατάχρηση του χώρου του για πολιτικούς σκοπούς προπαγάνδας. Κατά τη διάρκεια του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας, το συγκρότημα διαιρέθηκε σε Κροατικό Δημοτικό Θέατρο και ένα μέρος που λειτουργούσε ως περιοδεύων θίασος παρτιζάνων. Μετά το τέλος του πολέμου, το συγκρότημα επανενώθηκε, επεκτάθηκε, και τώρα λειτουργεί με το όνομα του Κροατικού Εθνικού Θεάτρου. Στη δεκαετία του 1950, μετά την κατάρρευση του σταλινικού πολιτιστικού μοντέλου, το ρεπερτόριο και η θεατρική ποητική εκσυγχρονίστηκαν, και κείμενα από πιο σύγχρονους ξένους συγγραφείς εμφανίστηκαν σταδιακά στη σκηνή, βάζοντας καταφύγιο στη Παράλληλη Σκηνή, που άνοιξε το 1957. Ως το μοναδικό και στη συνέχεια κεντρικό κροατικό θεατρικό ίδρυμα για μεγάλο χρονικό διάστημα, το Κροατικό Εθνικό Θέατρο αντιμετώπισε ένα μεταβαλλόμενο θεατρικό πλαίσιο με την εμφάνιση άλλων θεάτρων, όπου πρώτα έχασε την προτεραιότητά του πάνω στην παρουσίαση του σύγχρονου κόσμου και της κροατικής δραματικής γλώσσας και όλο και περισσότερο επικεντρώθηκε στο κλασικό ρεπερτόριο. Στη δεκαετία του 1990, ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στο δράμα με θέματα από την κροατική ιστορία. Από το 1963, ξεκίνησε μια συνεργασία με τη Μπιενάλε της Μουσικής για ένα μέχρι στιγμής άγνωστο σύγχρονο και πρωτοποριακό ρεπερτόριο (π.χ. Στράβινσκι, Σένμπεργκ κλπ.), μεγάλοι ξένοι τραγουδιστές και ξένες ομάδες όπερας (από το Αμβούργο, το Βερολίνο, το Λονδίνο) ήταν καλεσμένοι. Το Κροατικό Εθνικό Θέατρο περιόδευσε στην Τσεχοσλοβακία, την Γαλλία, την Γερμανία, την Ιταλία, την Ολλανδία, την Ιαπωνία και την Αυστρία. Εμφανίσεις Κατά τη διάρκεια των 150 ετών λειτουργίας του, το θέατρο έχει εκτελέσει 2.900 δράματα, περισσότερες από 900 όπερες και οπερέτες και 300 πρωταγωνιστικές παραστάσεις μπαλέτου. Πολλοί από τους κορυφαίους καλλιτέχνες της Κροατίας εργάστηκαν στο θέατρο. Ο πρώτος καλλιτεχνικός διευθυντής ήταν ο Ελληνικής καταγωγής Κροάτης ποιητής Δημήτριος Δημητρίου, ένας από τους κορυφαίους ακτιβιστές του εθνικού κινήματος αναβίωσης της Κροατίας, με τον Ιβάν Ζάιτς ως πρώτο μαέστρο της ορχήστρας. Ο Γιάκοβ Γκότοβατς ήταν διευθυντής της όπερας του θεάτρου από το 1923 έως το 1958. Ο διάσημος Κροάτης θεατρικός σκηνοθέτης Μπράνκο Γκάβελλα ξεκίνησε την καριέρα του εδώ, όπως και η πρώτη Κροάτισσα μπαλαρίνα Μία Τσοράκ Σλάβενσκα. Μια αξιοσημείωτη κωμική όπερα, το Ero s onoga svijeta, έκανε πρεμιέρα σε αυτό το θέατρο το 1935. Μέχρι το κλείσιμο του κτιρίου του Εθνικού Θεάτρου της Κροατίας για ανακαίνιση (1967-69), πολλές νέες εγχώριες όπερες είχαν προβληθεί (π.χ. από Γκότοβατς, I. Μπράνκοβιτς, N. Ντέβτσιτς κλπ.) και νέες ξένες όπερες παίχτηκαν. Στο θέατρο έχουν εμφανιστεί πολλοί διεθνείς καλλιτέχνες, συμπεριλαμβανομένων των Φραντς Λιστ, Σαρά Μπερνάρ, Φραντς Λέχαρ, Ρίχαρντ Στράους, Ζεράρ Φιλίπ, Βίβιαν Λι, Λόρενς Ολίβιε, Ζαν-Λουί Μπαρό, Πίτερ Μπρουκ, Μάριο Ντελ Μόνακο και Χοσέ Καρρέρας. Οι πιο αξιοσημείωτες παραστάσεις που πραγματοποιήθηκαν στο θέατρο: Όπερα Βιντσέντζο Μπελίνι, Νόρμα Ζορζ Μπιζέ & Ρολάντ Πετίτ, Κάρμεν Τζουζέπε Βέρντι, Αϊντα Τζουζέπε Βέρντι, Ναμπούκο Ζυλ Μασνέ, Werther Ιβάν Ζάιτς, Nikola Šubić Zrinjski Γιάκοβ Γκότοβατς, Ero s onoga svijeta Τζάκομο Πουτσίνι, Λα Μποέμ Γιόχαν Στράους, Die Fledermaus Μάρκο Μαρούλιτς, Judita Θέατρο Αντονίν Ντβόρζακ, Ρουσάλκα Λούσι Κέρκγουντ, Firmament Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, Εγκλημα και τιμωρία Μίροσαβ Κρλέζα Messrs. Glembay και Zastave Ρίτσαρντ Βάγνκερ, Τανχόιζερ Φρίντριχ Σίλερ, Μαρία Στιούαρτ Όσκαρ Γουάιλντ, Ένας ιδανικός σύζυγος Καρλό Γκόλντονι, Le baruffe chiozzotte Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: Με το ίδιο μέτρο Ρενέ Μεντέσεκ, One Song a Day Takes Mischief Away Μπαλέτο Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι, Ο Καρυοθράυστης, Η λίμνη των κύκνων και Η Ωραία Κοιμωμένη Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, Οθέλλος και Άμλετ Άντολφ Άνταμ, Ζιζέλ Χένρικ Ίψεν, Έντβαρντ Γκριγκ και Έντβαρντ Κλογκ, Πεερ Γκυντ Το Θέατρο σήμερα Το Εθνικό Θέατρο της Κροατίας στο Ζάγκρεμπ θεωρείται το σημαντικότερο θεατρικό ίδρυμα της χώρας. Υπάρχουν επίσης Κροατικοί Εθνικοί Θέατροι στο Σπλιτ, τη Ριέκα, το Όσιγεκ, το Βαράζντιν, το Ζάνταρ, το Σίμπενικ, τη Πούλα και το Μόσταρ στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη. Οι εορτασμοί για τα 100 χρόνια του θεάτρου πραγματοποιήθηκαν στις 14 Οκτωβρίου 1995. Σε συνεργασία με την ιστοσελίδα 24sata, λόγω της πανδημίας του COVID-19, το Εθνικό Θέατρο της Κροατίας στο Ζάγκρεμπ αποφάσισε να επιτρέψει στους πολίτες να έχουν πρόσβαση σε ποιοτικό πολιτιστικό περιεχόμενο μέσω ενός κανάλου YouTube, ο οποίος παρουσίαζε καθημερινές παραστάσεις από όλους τους κλάδους του. Ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄ επισκέφθηκε το θέατρο κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο Ζάγκρεμπ στις 4 και 5 Ιουνίου 2011. Φωτογραφίες Παραπομπές