Σίμπενικ

Το Σίμπενικ (κροατικά: Šibenik‎‎, ιταλικά: Sebenico‎‎) είναι πόλη στην Κροατία, στις Δαλματικές ακτές. Είναι πρωτεύουσα της κομητείας Σίμπενικ-Κνιν. Η πόλη το 2011 είχε 34.302 κατοίκους, ενώ εντός των διοικητικών ορίων της πόλης κατοικούν 46.332 άνθρωποι. Η πόλη βρίσκεται στην κεντρική Δαλματία, τις εκβολές του ποταμού Κρκα στην Αδριατική. Σε αντίθεση με άλλες πόλεις στις ακτές της Αδριατικής, η πόλη δεν ιδρύθηκε από τους Έλληνες, τους Ιλλυριούς ή τους Ρωμαίους, αλλά από τους Κροάτες τον 10ο αιώνα. Η πρώτη αναφορά της πόλης με αυτό το όνομα γίνεται το 1066 και για μικρό χρονικό διάστημα ήταν έδρα του Κροάτη βασιλιά. Στη συνέχεια η πόλη πέρασε στην κατοχή των Βενετών, των Βυζαντινών και των Ούγγρων το 1133 μέχρι το 1412, όταν και κατακτήθηκε από τη Δημοκρατία της Βενετίας. Μετά την πτώση της Βενετίας το 1797 πέρασε στην κατοχή των αυστριακών Αψβούργων. Το 1921 έγινε τμήμα του Βασιλείου της Γιουγκοσλαβίας και το 1991 έγινε τμήμα της Κροατίας. Ανάμεσα στα αξιοθέατα της πόλης ξεχωρίζει ο καθεδρικός του Σίμπενικ, αφιερωμένος στον άγιο Ιάκωβο, ο οποίος από το 2000 αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Ο ναός κατασκευάστηκε την περίοδο 1431-1536, σε γοτθικό και αναγεννησιακό ρυθμό. Άλλα αξιοθέατα είναι τέσσερα οχυρά, με το οχυρό του Αγίου Νικολάου, στο λιμάνι της πόλης, να αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από το 2017. Ιστορία Αρχαιότητα Δεν υπάρχουν ενδείξεις σχετικά με τον τρόπο που απέκτησε το όνομα του το Σίμπενικ, είτε είναι Ιλλυρικής προέλευσης, είτε προέρχεται από την Οικογένεια των Σούμπιτς είτε από το λατινικό όνομα ενός μακρόστενου δάσους στην ενδοχώρα. Στην αρχαιότητα υπήρχε στην περιοχή το Ταρίον που ζούσε μια τοπική Ιλλυρική φυλή, ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος αναφέρει ότι τα αρχαιολογικά δείχνουν ότι λάτρευαν τον Ρωμαϊκό θεό Σιλβανό. Οι κάτοικοι ζούσαν ποιμενικά αλλά υπήρχε οδική σύνδεση με γειτονικές πόλεις, το ίδιο δίκτυο χρησιμοποίησαν αργότερα και οι Ρωμαίοι. Μεσαίωνας Το Σίμπενικ αποτελεί μια από τις αρχαιότερες πόλεις της Κροατίας στην Αδριατική Θάλασσα, η ακριβής ημερομηνία της ίδρυσης του δεν έχει εξακριβωθεί, πιθανότατα ιδρύθηκε τον 9ο αιώνα από τον πρίγκιπα Ντομαγκόι. Ο αρχικός του πυρήνας ήταν δύο κάστρα, το νεότερο στην αριστερή πλευρά από την εκκλησία του Αγίου Χρυσογόνου που ανηγέρθη τον 12ο αιώνα, γύρω από αυτό αναπτύχθηκε η Μεσαιωνική πόλη. Το Σίμπενικ ανήκε στην ομάδα των Κροατικών πόλεων, οικοδομήθηκε σε υψόμετρο 70 μέτρων από τη θάλασσα, στη θέση που βρίσκεται σήμερα το κάστρο του Αγίου Μιχαήλ. Δεν έχουν βρεθεί αρχαία ίχνη στην περιοχή του Σίμπενικ αν και υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι κατοικήθηκε στην ύστερη αρχαιότητα. Το όνομα του καταγράφεται για πρώτη φορά τα Χριστούγεννα του 1066 όταν σε μια συνάντηση ο βασιλεύς Πέταρ Κρεσίμιρ Δ΄ παραχώρησε προνόμια και προστασία στη Βενεδικτινή μονή της Αγίας Μαρίας στο Ζάνταρ. Την ίδια εποχή οχυρώθηκε σε μια προσπάθεια του Κροάτη βασιλιά να μειώσει το Ρομανικό στυλ της περιοχής που ήταν έντονα διαδεδομένο στο Βυζαντινό Θέμα Δαλματίας. Μετά την Ουγγρική επίθεση που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο του Κροάτη βασιλιά Πετάρ Σβάτσικ (1097) το Σίμπενικ αναγνώρισε την ηγεμονία του βασιλέως Κολομάν της Ουγγαρίας (1105). Ο θάνατος του εθνικού βασιλιά της Κροατίας είχε σαν αποτέλεσμα τη σύγκρουση για την κυριαρχία ανάμεσα στο Βυζάντιο, τη Δημοκρατία της Βενετίας και τη βασιλική δυναστεία των Άρπαντ της Ουγγαρίας, διατηρήθηκε μέχρι τα τέλη του επόμενου αιώνα (1180). Τον 12ο αιώνα ήταν ακόμα ένας οχυρωμένος οικισμός αλλά δεν είχε το καθεστώς της πόλης, το διεκδίκησε όπως άλλες πόλεις στην Κροατία, η Ζάνταρ, η Τρόγκιρ και η Σπλιτ. Ο Στέφανος Γ΄ της Ουγγαρίας παραχώρησε στο Σίμπενικ το καθεστώς της πόλης και του έδωσε το δικαίωμα να κόβει δικά του νομίσματα (1187). Μετά από μια περίοδο εμφύλιας σύγκρουσης με το Τρογκίρ κατόρθωσε το Σίμπενικ να αποκτήσει δική του επισκοπή αφού έδωσε την άδεια ο Πάπας Βονιφάτιος Η΄ (1 Μαΐου 1298). Ο Καθεδρικός ναός ήταν η εκκλησία του Αγίου Ιακώβου του Αποστόλου, καταστράφηκε από πυρκαγιά (1380) αλλά σύντομα οικοδομήθηκε νέος μεγαλύτερος. Από τα τέλη του 13ου αιώνα το Σίμπενικ αναγνώρισε την κυριαρχία των πριγκίπων της Κροατίας και κατόπιν των πριγκίπων του Μπρίμπιρ (1200-1322). Την περίοδο της κυριαρχίας των Μπρίμπιρ το Σίμπενικ έγινε επισκοπική έδρα, απέκτησε το καθεστώς της πόλης αλλά υστερούσε σημαντικά λόγω των υψηλών φόρων και των χρεών. Το αποτέλεσμα ήταν να ξεσπάσει επανάσταση με την υποστήριξη των Βενετών, απαλλάχτηκε από την κηδεμονία του Μλάντεν Β' Σούμπιτς του Μπρίμπιρ αλλά έχασε την αυτονομία του αφού ο πρίγκιπας διοριζόταν από τη Δημοκρατία της Βενετίας. Το Σίμπενικ πέρασε υπό την κυριαρχία των Ανδεγαυών μετά την ήττα των Βενετών από τον Λουδοβίκο Α΄ του Ανζού και την υπογραφή της «Ειρήνης του Ζάνταρ» (1358). Στα τέλη του 14ου αιώνα (1390) αναγνώρισε με άλλες πόλεις της Δαλματίας την κυριαρχία του βασιλέως Τβρτκο Α΄ της Βοσνίας, στις αρχές του 15ου αιώνα το κυβέρνησε ο Λαδίσλαος Α΄ της Νεαπόλεως. Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες πόλεις των ακτών της Αδριατικής το Σίμπενικ δεν ιδρύθηκε από Έλληνες ή Ρωμαίους ή Ιλλυριούς αλλά από Σλάβους. Η πόλη καταγράφεται για πρώτη φορά σε διάταγμα του βασιλέως της Κροατίας Πέταρ Κρεσίμιρ Δ΄, ήταν η έδρα του ίδιου του Κροάτη βασιλιά και είχε τον τίτλο «πόλη του Κρεσίμιρ». Τον 11ο και τον 12ο αιώνα άλλαξε πολλές φορές κυρίαρχο ανάμεσα στη Βυζαντινή αυτοκρατορία, τη Δημοκρατία της Βενετίας και το Βασίλειο της Ουγγαρίας. Η Δημοκρατία της Βενετίας το διατήρησε την περίοδο 1116-1124, το κατέκτησε κατόπιν το Βυζάντιο και αργότερα η Ουγγαρία (1133). Νεότερα χρόνια Το Σίμπενικ όπως και οι υπόλοιπες Δαλματικές πόλεις αντιστάθηκε στη Δημοκρατία της Βενετίας αλλά τελικά κατακτήθηκε ύστερα από τριετή πόλεμο (1412). Υπό Βενετική κυριαρχία το Σίμπενικ έγινε αμέσως έδρα τελωνείου (1412) και κατείχε το μονοπώλιο στο εμπόριο αλατιού με την Κιότζα και τις υπόλοιπες Ιταλικές πόλεις της ευρύτερης Αδριατικής. Τον Αύγουστο του 1417 οι Μαυροβλάχοι και οι υπόλοιπες Σλαβικές φυλές της ενδοχώρας παρενοχλούσαν το Σίμπενικ. Η Οθωμανική αυτοκρατορία ξεκίνησε στα τέλη του 15ου αιώνα τις πολιορκίες χάρη στους πολέμους με τη Βενετία αλλά δεν μπόρεσε να το κατακτήσει ποτέ. Τον 16ο αιώνα οικοδομήθηκε το «κάστρο του Αγίου Νικολάου», τον 17ο αιώνα το «κάστρο του Αγίου Ιωάννη» και το «Σούμπιτσεβατς». Την εποχή που ξέσπασε ο Κρητικός Πόλεμος εγκαταστάθηκαν Μαυρόβλαχοι στην πόλη από την ενδοχώρα. Με την πτώση της Δημοκρατίας της Βενετίας (1797) το Σίμπενικ εισήλθε στη Μοναρχία των Αψβούργων. Την εποχή που ξέσπασαν οι Ναπολεόντειοι Πόλεμοι περιήλθε στις Ιλλυρικές επαρχίες της Γαλλικής αυτοκρατορίας αλλά μετά το Συνέδριο της Βιέννης έγινε ξανά τμήμα της Μοναρχίας των Αψβούργων. Με το τελικό Συνέδριο (1867) εισήλθε οριστικά στην Αυστροουγγαρία και παρέμεινε μέχρι την πτώση της αυτοκρατορίας (1918). Την Αυστριακή περίοδο ιδρύθηκε στην παραλιακή Αδριατική το Βασίλειο της Δαλματίας και έγινε μία από τις 13 επαρχίες του, διατήρησε το ιταλικό όνομα «Σιμπενίκο» μέχρι το 1871. Την εποχή του Βασιλείου της Δαλματίας ο δήμαρχος Άντε Σουπούκ έφερε μεγάλη ανάπτυξη στην πόλη, το Σίμπενικ έγινε η πρώτη πόλη στον κόσμο με φωτιστικές λάμπες στους δρόμους από Εναλλασσόμενο ρεύμα (28 Αυγούστου 1895). Παραπομπές Πηγές (Αγγλικά) Fine, John Van Antwerp Jr. (2006). When Ethnicity did not Matter in the Balkans: A Study of Identity in Pre-Nationalist Croatia, Dalmatia, and Slavonia in the Medieval and Early-Modern Periods. Ανν Άρμπορ, Μίσιγκαν: University of Michigan Press. ISBN 0472025600. Εξωτερικοί σύνδεσμοι Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Σίμπενικ στο Wikimedia Commons (Κροατικά) Επίσημος ιστότοπος