Murter (Murter-Kornati)

Murter je najveće naselje na istoimenom srednjedalmatinskom otoku Murter od 2 068 stanovnika. Geografija Murter leži na krajnjem sjeverozapadu tog malog otoka, udaljen oko 30 km od Šibenika i 50 km od Zadra, u nekadašnjoj plodnoj dolini (danas urbaniziranoj) okružen brežuljcima Raduč (125 m), Sv. Roko (70 m) i Gradina (62 m). Sve do kraja 1960-ih bila su jasno vidljiva tri murterska naselja - Staro selo na brdu Sv. Roko, novo naselje uz lučicu u uvali Hramina, i turističko naselje u uvali Slanica, na južnoj strani otoka. Danas su sva tri naselja stihijnom izgradnjom spojena u jednu urbanu cjelinu, zajedno sa susjednim naseljem Betina. Historija Na osnovu arheoloških istraživanja koja su vršena između 1907. - 1909. na rtu Gradina (na kojem je danas staro groblje zna se da je tu postojalo antičko rimsko naselje - Colentum. Ono je propalo u 2. vijeku, a uzroci se još uvijek neznaju, prepostavlja se nakon potresa, iako ima hipoteza da su možda razorili gusari. Murter se prvi put spominje 1251. i to kao Villa Magna (Veliko Selo), zna se da je 1298. to naselje imalo 203 stanovnika. Kako se otok od 14. vijeka zove Insula Mortari i to naselje je nazvano - Mortar, iz kog je vremenom došlo do današnjeg Murter. Sve do kraja 18. vijeka u lokalnoj crkvi upotrebljavala se glagoljica i bosančica (ćirilica), ali je već 1866. otvorena je jedna od prvih javnih knjižnica u Dalmaciji, a osnovna škola i pošta - 1877. Najstarije naselje današnje Staro Selo nalazi se na brdu Sv. Roko. Od 1900. traje selidba stanovništva uz uvalu Hramina, kad je tu za Austro-Ugarske izgrađen lukobran i uređena lučica, i osnovana Uljarska zadruga 1910. Austro-Ugarska vojska je na brdu Raduč izgradila artiljerijsku vojnu utvrdu, za kontrolu mora. Nakon Drugog svjetskog rata počelo je širenje mjesta prema uvali Slanica, na južnoj strani otoka, i izgradnja prvih turističkih objekata, u prvo vrijeme radničkih odmarališta uz samu uvalu i plažu. Nakon 1980-ih otpočeo je graditeljski bum - pa je nekad plodna dolina do Slanice, pretvorena u naselje. Spomenici i znamenitosti Murter kao nekadašnje težačko mjesto, nema puno reprezentativnih objekata, ali vrijedi spomenuti crkvicu Gospa od Gradine iz 17. vijeka, Kapelicu Sv. Roka u Starom Selu iz 1760. i crkvu Sv. Mihovila podignutu 1770. i proširenu 1847. I Murter je poput svih dalmatinskih malih mista imao Spomenik narodnooslobodilačkoj borbi i to na samoj rivi, ali je on miniran 2005. (još se nezna od strane kog), pa su nakon tog njegovi ostatci uklonjeni odlukom općinskog vijeća na čelu s Ivom Marušićem. Privreda Jedina grana privrede koja još nekako funkcionira je turizam, uz nešto ribarstva i vrlo skromne poljoprivrede uz okućnice za vlastite potrebe. Nekad vrlo snažno ovčarstvo po kornatskim otocima je na izdisaju, jer se time više nitko ne bavi. Murter ima jedan mali hotel -Colentum, dva autokampa, dvije manje marine, i mnoštvo privatnih apartmana i soba. Stanovništvo Naselje Murter prema popisu stanovništva iz 2001. broji 2.068 stalnih stanovnika. Kretanje broja stanovnika 1857.-2001. Napomena: U 1869. podaci su sadržani u naselju Betina, općina Tisno. Izvori Vanjske veze Murter Arhivirano 2008-05-01 na Wayback Machine-u Murter Info Arhivirano 2010-05-12 na Wayback Machine-u