Futbolli

Futbolli i shoqatës, njohur zakonisht si futboll, është një lojë sportive midis dy skuadrave të përbëra me njëmbëdhjetë lojtarë (10 lojtarë dhe një portier) të cilët pothuajse ekskluzivisht përdorin këmbët e tyre për të shtyrë një top rreth një fushe drejtkëndëshe. Qëllimi i lojës është që secila skuadër të shënojë më shumë gola se skuadra kundërshtare duke e zhvendosur topin përtej vijës së portës në një gol me kornizë drejtkëndëshe të mbrojtur nga skuadra kundërshtare. Tradicionalisht, ndeshja është luajtur në dy pjesë 45-minutëshe, për një kohë gjithsej prej 90 minutash. Me rreth 250 milionë lojtarë aktivë në mbi 200 vende dhe territore, futbolli është sporti më popullor në botë. Loja e futbollit luhet në përputhje me Rregullat e Lojës, një grup rregullash që ka qenë në fuqi që nga viti 1863 dhe mbahet nga IFAB që nga viti 1886. Loja luhet me një top futbolli 68–70 cm (27 –28 in) në perimetër. Dy skuadrat konkurrojnë për të shënuar gola duke e futur topin në portën e skuadrës tjetër (midis shtyllave, nën shtyllë dhe plotësisht përgjatë vijës së portës). Kur topi është në lojë, lojtarët përdorin kryesisht këmbët e tyre, por gjithashtu mund të përdorin çdo pjesë tjetër të trupit të tyre, si kokën, gjoksin dhe kofshët, përveç duarve ose krahëve, për të kontrolluar, goditur ose kaluar topin. Vetëm portierët mund të përdorin duart dhe krahët dhe vetëm atëherë brenda zonës së penalltisë. Skuadra që ka shënuar më shumë gola në fund të lojës është fituese. Ka situata ku një gol mund të anulohet, të tilla si pozicioni jashtë loje ose një faull në ngritjen e golit. Nëse rezultati është i barabartë deri në fund të ndeshjes, ndeshja ose konsiderohet barazim ose ndeshja shkon në kohën shtesë ose në gjuajtjet e penalltisë duke zbatuar formatin e kompedicionit. Ndërkombëtarisht, futbolli drejtohet nga FIFA. Nën FIFA, ekzistojnë gjashtë konfederata kontinentale: AFC, CAF, CONCACAF, CONMEBOL, OFC, dhe UEFA. Nga këto konfederata, CONMEBOL është më e vjetra, e themeluar në vitin 1916. Shoqatat kombëtare (p.sh. The FA në Angli) janë përgjegjëse për menaxhimin e lojës në vendet e tyre si në nivel profesional dhe amator, si dhe për të koordinuar garat në përputhje me rregullat e lojës. Garat ndërkombëtare më prestigjioze për të moshuarit janë FIFA Kupa e Botës dhe FIFA Kupa e Botës për Femra. Kupa e Botës për meshkuj është ngjarja sportive më e shikuar në botë, duke tejkaluar Lojërat Olimpike. Dy garat më prestigjioze në futbollin e klubeve janë UEFA Liga e Kampionëve dhe UEFA Liga e Kampionëve për Femra, të cilat tërheqin një audiencë të gjerë televizive në mbarë botën. Finalja e turneut të meshkujve është ngjarja sportive vjetore më e shikuar në botë. Historia Sipas FIFA-s, loja konkurruese kineze cuju (蹴鞠, fjalë për fjalë "goditje e topit") është forma më e hershme e futbollit për të cilën ka prova. Loja u regjistrua për herë të parë si në stërvitje në Zhan Guo Ce, një histori ushtarake nga dinastia Han. Lojtarët e Cuju do ta kalonin topin përreth, duke mos e prekur tokën në çdo moment. Më pas ai iu kalua një lojtari të caktuar, i cili tentoi ta gjuante përmes fengliu yan, një gol rrethor mbi shtyllat 10-11 metra. Gjatë dinastisë Han (206 para Krishtit - 220 pas Krishtit), lojërat e cuju u standardizuan dhe u vendosën rregulla. Shih edhe Lista e golashënuesve në futboll Referime