Возера

Во́зера — натуральны замкнёны зборнік вады, існаваньне якога забясьпечана існаваньнем паглыбленьня ў глебе, і ў якім зьбіраецца паверхневая вада, якая сілкуецца вадой у большым аб’ёме чым траціцца праз выпарэньне ці выток. Узьнікненьне азёрных катлавін перш за ўсё зьвязана з геалягічным працэсамі. Сілкаваньне перш за ўсё залежыць ад кліматычных умоваў. Самыя вялікія і глыбокія азёры тэктанічнага паходжаньня. У іх знаходзіцца 95% азёрнай вады. Тэктанічныя азёры запаўняюць паглыбленьні ўзьнікшыя ў выніку тэктанічных зрухаў. Самым вялікім з пункту гледжаньня плошчы зьяўляецца Касьпійскае мора (салёнае возера). Самае нізкае салёнае возера Мёртвае мора, самае глыбокае — Байкал (1620 мэтраў глыбіні), якое, адначасова, зьяўляецца возерам утрымліваючым самую большую колькасьць прэснай вады — 23 000 км³ (20% сусьветных запасаў). Адным з найвышэй разьмешчаным вялікім возерам зьяўляецца Тытыкака ў Андах (3812 мэтраў над узроўнем мора). Найбольшая колькасьць азёр мае пасьлялёдавае паходжаньне. Разьмешчаны як у гарах, так і на раўнінах. Азёры — малады элемэнт краявідаў, толькі некаторыя азёры вядуць паходжаньне з трацічнага пэрыяду (Байкал — 20—30 млн гадоў). У сухім клімаце азёры высыхаюць, а ў вільготным клімаце схільныя да зарастаньня воднай расьліннасьцю паступова пераўтвараюцца ў балота. Балоты і азёры зьяўляецца натуральнымі зборнікамі вады толькі ва ўмовах лішка вады і аддаюць яе ў безападкавы пэрыяд. Такім чынам яны рэгулююць цячэньне рэк і ўраўноўваюць яго ў часе. Таксама прымаюць частку вады пад час павадкаў і ўтрымліваюць узровень грунтовых вод пад час засухі. Вялікія водныя плошчы робяць прыазёрны клімат больш вільготным чым на іншых абшарах. Яны ўтвараюць свае экасыстэмы з багатай флёрай і фаўнай. Азёры таксама маюць вялікае гаспадарчае значэньне — утвараюць спартыўна-рэкрэацыйныя абшары, зьяўляюцца воднымі шляхамі, лёгкадасягальнымі крыніцамі вады, у тым ліку і для прамысловасьці. Азёрная вада, з багатым арганічным жыцьцём, зьяўляецца жыцьцяўтваральным асяродзьдзем. Падзел Паводле паходжаньня Па паходжаньні азёры падзяляюцца на: тэктанічныя лёдавыя рачныя прыморскія (лагуны і ліманы) правальныя (карставыя і тэрмакарставыя) вульканічныя (у кратэрах згаслых вульканаў) завальныя штучныя (вадасховішчы). Паводле воднага балянсу Па водным балянсе азёры падзяляюцца: вытокавыя (маюць выток у выглядзе рэк) безвытокавыя (мне маюць вытоку, расход вады ажыцьцяўляецца праз выпарэньне). Паводле хімічнага складу Па хімічным складзе вады азёры падзяляюцца на: прэсныя мінэральныя (салёныя) Агульная плошча азёраў на Зямлі складае каля 1,8% (2,7 млн км²). Беларусь На 2022 год у Беларусі налічвалася звыш 10 000 азёраў, якія зьмяшчалі каля 9 кубічных кілямэтраў вады. Крыніцы