تاشقورغان تاجىك ئاپتونوم ناھىيىسى

تاشقورغان تاجىك ئاپتونوم ناھىيەسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Tashqorghan Tajik Aptonom Nahiyisi) پامىر ئېگىزلىكىنىڭ شەرقىي قىسمىغا، قاراقۇرۇم تېغىنىڭ شىمالىغا جايلاشقان. شەرقىي تەرىپى قاغىلىق ناھىيىسى، يەكەن ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. شىمال تەرىپى ئاقتو ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. جەنۇب ۋە غەرب تەرىپى ئايرىم-ئايرىم ھالدا كەشمىر (پاكىستان كونتروللىقىدىكى رايون) ، ئافغانىستان، تاجىكىستان بىلەن چېگرىلىنىدۇ (چېگرا لىنىيىسى ئۇزۇنلۇقى 808 كىلومېتىر) . جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 178 كىلومېتىر، شەرقتىن غەربكىچە بولغان كەڭلىكى 140 كىلومېتىر. ئومۇمىي يەر مەيدانى 52 مىڭ 400 كۋادرات كىلومېتىر (بۇنىڭ ئىچىدە قوشنا دۆلەتلەر بىلەن تالاش-تارتىش بولۇۋاتقان يەر 28 مىڭ كۋادرات كىلومېتىر) كېلىدۇ. قونجىراپ ئېغىزى ناھىيىنىڭ جەنۇبى قىسمىدىكى دەپتەر يېزىسى غا جايلاشقان بولۇپ، پاكىستان]] نىڭ گىلگىت بالتىستان رايونى بىلەن تۇتۇشىدۇ. مەمۇرىي رايون قەشقەر ۋىلايىتى تاشقورغان تاجىك ئاپتونوم ناھىيىسى قارمىقىدا 2 بازارلىق ۋە 11 يېزا بار بولۇپ، ئۇلار تۆۋەندىكىچە: ئىزاھات: نۇپوس ئىستاتىستىكا يەر تۈزۈلۈشى ناھىيە تەۋەسىنى تاغلار ئورۈپ تۇرىدۇ؛ چوققىلار بىر-بىرىگە تۇتىشىپ كەتكەن، مۇز چوققىلار قەد كۆتۈرۈپ تۇرىدۇ. يارلار گىرەلىشىپ كەتكەن، ئېدىرلىقلار ئېگىز-پەس بولۇپ، ئوتتۇرا ھېساب بىلەن دېڭىز يۈزىدىن 4000 مېتىردىن كۆپرەك ئېگىز، كوئىنلۇن تېغى، قارا قۇرۇم تېغى، ھېندى قۇش تېغى ۋە تەڭرىتېغىدىن ئىبارەت تۆت چوڭ تاغ تىزمىسى مۇشۇ يەردە ھەم دېڭىز يۈزىدىن 8611 مېتىر ئېگىز بولغان دۇنيا بويىچە 2-ئېگىز چوققا-چوگىر چوققىسى بار، ھەم دېڭىز يۈزىدىن 7546 مېتىر ئېگىز بولغان «مۇز تاغ ئاتىسى» دەپ ئاتالغان مۇزتاغ چوققىسى بار. تەۋەسىدە تىزناپ دەرياسى بىلەن تاشقورغان دەرياسى بار. ئىقلىمى تاشقورغان تاجىك ئاپتونوم ناھىيەسى سوغۇق مۆتىدىل بەلۋاغ قۇرغاق ئىقلىم رايونىغا كىرىدۇ. يىللىق ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرىسى 3.3، ئەڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرىسى 32.0، ئەڭ تۆۋەن تېمپېراتۇرىسى-39.1. كۈننىڭ يىللىق چۈشۈش ۋاقتى 2831.0 سائەت. قىروسىز مەزگىلى 79 كۈن. يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل-يېغىن مىقدارى 68.3 مىللىمېتىر. سۇنىڭ يىللىق پارغا ئايلىنىش مىقدارى 2309.5 مىللىمېتىر. يېزا ئىگىلىكى ساياھەتچىلىكى مائارىپى مەنبەلەر سىرتقى ئۇلانمىلار