Gulca

Gulca (Uygurca: غۇلجا Ğulja; Kazakça: قۇلجا Qulja) ya da Çince ismiyle Yining (Çince (basitleştirilmiş): 伊宁; Çince (geleneksel): 伊寧; pinyin: Yíníng), Sincan Uygur Özerk Bölgesi içinde İli Kazak Özerk İlinde Çin Halk Cumhuriyeti'nde bir şehirdir. Gulca İli Kazak Özerk İli'nin başkenti, İli Nehri'nin sağ kıyısında bulunur. Salarca'nın bir batı lehçesi Kazakistan sınırı yakınlarındaki Gulca yöresinde tahminen 2000 kişi tarafından konuşulur. Konumu Batısında ve kuzeyinde Korgas İlçesi, doğusunda Gulca İlçesi ve güneyinde Çapçal Şibe Özerk İlçesi ile sınırdır. Kasaba ve köyler Gulca şehri, sekiz mahalle komitesi (社区居民委员会; jūmínwěiyuánhùi), bir kasaba (镇 zhèn), altı kırsal belde (乡 xiāng) ve bir özel kırsal belde (虚拟乡) gibi yerleşim birimlerinden oluşur. Tarihi Diğer verilen isimler: I-ning-hsien, Kuldzha, Ning-yuen, I-ning-shih, I-ning, Ning-yüan, Khouldja, Kol'dzhat, I-li, Qulja, Kulja, Kuldja, Kuldscha, Ningyuanhsien, Gulja, Ning-yuan ve Kaldja. 13. ile 15. yüzyılları arasında bu bölgede Almalık diye de tanınan Çağatay Hanlığı hüküm sürmüştür. Kaşgar Emirliği'ne bağlı olan bu bölge 1871 yılında Yakub Beg'in hakimiyeti bittikten sonra Rusya'nın eline geçmiş, Ruslar 1881 yılında yapılan St. Petersburg sözleşmesi ile Gulca bölgesini tazminat karşılığında Çin'e geri vermiştir. Gulca Olayı 5 Şubat 1997 tarihinde birkaç ayaklanma yürüyüşleri olmuş, fakat 100.000 asker tarafından bastırılmıştır. Gulca'da 1997 Şubatında kültürel kimlikleri ve dini yaşantıları üzerinde artan baskılar nedeniyle barışçıl bir şekilde ayaklanan Uygurlara Çin polisi kalabalığın üzerine ateş açarak karşılık verdi. 1994'te Komünist Parti Hükûmeti'nin resmiyet tanıdığı meşrepleri (Uygurların kültürel meclisleri) hiçbir gerekçe gösterilmeksizin tekrar yasa dışı ilan etti. Alkolizm, uyuşturucu bağımlılığı vb. sosyal problemlere karşı iyileştirici bir fonksiyonu olan meşreplerin yasaklanması 5 Şubat 1997'de 15.000-20.000 civarı Uygur'un Gulca'da ayaklanmasına sebep oldu.Dünya Uygur Kongresi'ne göre 5 Şubat ve sonraki günlerde devam eden protestolar sırasında en az 100 Uygur öldürülmüş, yüzlercesi yaralanmış ve 4.000'e yakın Uygur da gözaltına alınmıştır. Dünya İnsan Hakları Örgütleri ve uluslararası Af Örgütü tarafından insan hakları ihlalleri yönü ile “sabıkalı” ilan edilen Çin yaşanan olayların araştırılması için bağımsız bir araştırma komisyonu kurulması talepleri ise reddedilmiştir.Çin hükûmeti Gulca olaylarının bağımsız kişi ya da kurumlar tarafından incelenmesine bugün hâlâ izin vermemektedir. Ekonomi 1953 yılında "Sincan Üretim ve İnşaat Kolordusu" denilen dördüncü tarımsal bölümü kurulmuştur ve Gulca'dan yönetilir. Gulca İli nehri vadisinde tarımsal ve ticari merkezidir. Çok eski ticaret merkezi Çay ve Sığır alım ve satımı, bunun yanında tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Ayrıca meyve bahçeleri vardır, yakınında Demir ve Kömür yatakları bulunur. Ulaşım Şehirde Gulca Havalimanı bulunmaktadır. Kaynakça Dış bağlantılar Yining şehrinin Çince şehir planı 20 Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce) Çince Yining bölgesinin haritası 19 Haziran 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)