Безеклик

Безеклик (қыт. 柏孜克里千佛洞, пінин: Bózīkèlǐ Qiānfódòng; ұйғ. ېىزەكلىك مىڭ ئۆيى, Bëzeklik Budda Gharliri) — Гаочан (Шыңжаң-Ұйғыр Қытай) қирандыларының жанында Такламакан шөлінің солтүстік-шығыс шетінде орналасқан От тауларының Мутоу алқабының батыс бөлігіндегі аймақ. 5-9 ғасырлар аралығында Безекликте қабырғадағы бірегей суреттері («мың будда үңгірлері») бар буддалық үңгір монастырларының ансамблі құрылды. 77-үңгірде Будданың жүздеген қабырғалық суреттері, сондай-ақ Ұлы Жібек жолы бойымен оған сыйлықтар әкелетін саудагерлер, көбінесе кавказдық келбет бар. Қабырғалық кескіндеменің бір бөлігі алынып, Еуропалық мұражайларға, соның ішінде Мемлекеттік Эрмитажға тасымалданды. Дунхуандағы ЮНЕСКО-ның қорғауындағы Могао үңгірлерімен салыстырғанда Безеклик фрескаларының қауіпсіздігі үлкен алаңдаушылық тудырады. 9-шы ғибадатхананың 20-шы үңгіріндегі пранидха көрінісі Буддаға тізерлеп дұға етіп жатқан адамдарды бейнелейді. Альберт фон Лекок бейнеленген адамдарды парсылар (нем. Perser) деп санады, олардың кавказдық ерекшеліктерін және жасыл көздерін атап өтіп, сол жақтағы жасыл тон киген адамның қалпағын сасандық князьдердің бас киімдерімен салыстырды. Қазіргі ғалымдар сол 9-шы ғибадатхананың басқа пранидха көріністеріндегі адамдарды Таң династиясы (б. з. 7-8 ғасырлар) және ұйғыр идыкутство (б. з. 9-13 ғғ.) тұсында Тұрфанды этникалық азшылық ретінде мекендеген соғдылықтар деп атады. Галерея Дереккөздер