Xorqos (Çin)

Xorqos (çin. sadə. 霍尔果斯, pinyin: Huò'ěrguǒsī) — Çin Xalq Respublikasının Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunun tərkibində yerləşən, İli-Qazax Muxtar Dairəsinə daxil olan şəhər tipli rayondur. Tarixi Suy və Tan sülalələri dövründə (VI–IX əsrlər) Xorqos Mərkəzi Asiyaya gedən ticarət karvanları üçün tranzit məntəqə və Böyük İpək Yolu üzərində mühüm poçt dayanacağı olmuşdur. 1851-ci ildə Rusiya imperiyası ilə Çinin Sin sülaləsi arasında müqavilə imzalanmış və həmin müqaviləyə əsasən, Xorqos və Çöçek Çin–Rusiya sərhədi boyunca sərhəd-keçid məntəqələri kimi açılmışdır. 1983-cü ilin noyabrında Xoçen rayonunda SSRİ ilə sərhəddə (SSRİ dağıldıqdan sonra — Qazaxıstan ilə sərhəddə) Xorqos sərhəd-keçid məntəqəsi açılmışdır. 2009-cu ildə Cinxə–Qulca–Xorqos dəmir yolu tikilmişdir. 2011-ci ilin dekabrında onun Qazaxıstan tərəfində davamı tamamlanmış, Xorqos Jetygen terminalı ilə birləşdirilmiş və 2012-ci ilin dekabrından etibarən bu xətt üzrə Çinlə Qazaxıstan arasında yük qatarları hərəkət etməyə başlamışdır. 2012-ci ilin aprelində isə Çin–Qazaxıstan beynəlxalq sərhədyanı əməkdaşlıq mərkəzi "Xorqos" fəaliyyətə başlamışdır — bu, Çin tərəfindən başqa bir ölkə ilə birlikdə yaradılan ilk transmilli iqtisadi əməkdaşlıq zonası olmuşdur. Eyni zamanda, Xorqos sərhəd-keçid məntəqəsi ərazisində Sincan İstehsalat-Tikinti Korpusunun bölmələri tərəfindən yaşayış infrastrukturu inşa edilmişdir. Çin Xalq Respublikasının Dövlət Şurasının 2014-cü il 26 iyun tarixli qərarına əsasən, Xoçen rayonunun qərb hissəsi ayrıca şəhər tipli Xorqos rayonu kimi ayrılmışdır. 2023-cü ilin noyabrında Çinlə Qazaxıstan arasında qarşılıqlı vizasız rejim qüvvəyə minmiş və 2023-cü ilin dekabrında Sincan Azad Ticarət Zonasının Xorqos bölməsi yaradıldı. İqtisadiyyati Ən azı 2024-cü ildən etibarən Xorqos dünyanın ikinci ən böyük quru limanı hesab olunur. 2022-ci ildə Xorqosun ümumi regional məhsulu 20,835 milyard yuan (2,86 milyard ABŞ dolları) təşkil etmişdir ki, bu da 2013-cü illə müqayisədə 15,5 dəfə çoxdur. İstinadlar