Şian Ulu Camii

Şian Ulu Camii (Çince: 西安 大 清真寺; pinyin: Xī Ān Dà Qīng Zhēn Sì), Çin'in en eski camisi ve Çin'deki modern öncesi döneme ait camilerden büyüğüdür. Ayrıca, Arap Yarımadası dışında kurulan en eski camilerden olma özelliği ile İslam tarihinde önem taşır. Tarihi İpekyolu'nun Çin'deki başlangıç noktası olan Şian şehrindedir. Şehrin, Müslüman nüfusu oluşturan Huiler'in yoğun olarak yaşadığı Batı bölgesinde, "Batı Pazarı" olarak adlandırılan yerdedir. 742 yılında, Tang Hanedanı döneminde inşa edildi ve farklı dönemlerde eklemeler yapılarak bir külliye haline geldi. 12.000 m2’lik bir alan üzerine kurulu bu külliyenin dört tarafı duvarlarla çevrili olup yirmiden fazla bina içeren 5 avlu barındırır. Çin'de mekanlar geleneksel olarak kuzey-güney doğrultusunda uzanırken, bu külliye, kıbleye dönük olarak, doğu-batı doğrultusunda uzanır. Külliyenin içindeki avlularda geleneksel Çin arklarıyla, üzerlerinde hatlar ve süslemeli taşla bulunan kemerler ve geçitlerle donanmıştır. Hem Çin, hem İslam mimari üslubu ile inşa edilmiştir. Klasik İslam mimarisindeki kubbe ve minare gibi unsurlar bulunmaz. Geleneksel Çin bahçesi şeklinde tasarlanan ağaçlı iki avluyu geçerek ulaşılan üçüncü avlunun ortasında bir pagoda bulunur ve geçmişte minare işlevini gördüğü, ezanın buradan okuduğu tahmin edilmektedir. “Kalbin Huzuru Pagodası” adıyla anılan bu yapı, sekizgen şeklinde üç katlı bir kuledir. Caminin mescidi geleneksel Çin ahşap ustalığı ile inşa edilmiştir. Bu, tahtaların çivi kullanılmadan, iç içe geçirilerek bağlandığı bir tarzdır. Bir dış oda ile bir iç odadan oluşan mescitte, 1000 kişilik bir cemaatin aynı anda ibadet etmesi mümkündür. Mescidin dıştaki odasının duvarlarındaki 30 ahşap panele Kur’an-ı Kerim’in 30 cüzünün Arapça ve Çince olarak işlenmiş olması, camiyi hem ibadet hem de turistik açıdan önemli ve eşsiz kılan özelliğidir. Caminin çatısı, geleneksel Çin mimari tarzında, çivit mavisi renginde, uçları kıvrık tahtalardan oluşur. Mescidin kapısında Arapça ve Çince kitabeler asılıdır. Kuruluşu Caminin kurulduğu Tang devrinde Şian kenti, imparatorluğun başkentidir ve İpekyolu ticareti sayesinde dünyanın en kalabalık ve zengin şehirlerinden olmuştu. Bu şehre Orta Asya, İran ve Arabistan’dan gelen Müslünan tüccarlar İslamiyet'i tanıttı ve yaydı. Guangcou ve Quanzhou gibi, Çin'in güneyindeki liman şehirlerinde ilk camiler kuruldu. Şian kentinin “Batı Pazarı” bölgesi, Müslüman tüccarların en çok bulunduğu yerdi. Zamanla burada İslam dinini seçen Çinli bir nüfus da oluştu. Tang İmparatoru Şuanzong, 742’de bu Müslüman nüfus için bir cami yapılmasını emretti. Cami, bugünkü yerinde inşa edildi. Cami, Song Hanedanı devrinde de kullanılmaya devam etti. Birkaç kez yıkılmış olsa da, yeniden onarılıp kullanıma açıldı. 13. ve 14. yüzyıllardaki Yüen ve Ming Hanedanlarının döneminde yeniden inşa edilen cami, bugünkü halini aldı. Ayrıca bakınız Huaisheng Camii Qingjing Camii Kaynakça