Kim tự tháp Trung Quốc

Kim tự tháp Trung Quốc được dùng để chỉ các kiến trúc tương tự kim tự tháp được xây dựng tại Trung Quốc, trong đó chủ yếu là các gò mộ được xây trên các lăng mộ của các hoàng đế Trung Hoa và người thân của họ. Chỉ riêng ở Tây Bắc Tây An đã có khoảng 38 quần thể kiến trúc dạng kim tự tháp như vậy nằm trên diện tích từ 25 kilômét (16 mi) – 35 kilômét (22 mi) của bình nguyên Quan Trung. Kiến trúc nổi tiếng nhất trong số nay là Lăng mộ Tần Thủy Hoàng nơi đội quân đất nung được tìm thấy. Lịch sử Các gò mộ dạng kim tự tháp có niên đại cổ nhất của Trung Quốc được tìm thấy ở phía Bắc Bắc Kinh trong khu tự trị Nội Mông. Đây là các gò mộ thuộc thời kỳ văn hóa Hồng Sơn của thời đại Đồ đá mới (4700 đến 2900 TCN). Một trong các di chỉ đáng chú ý nhất của loại hình mộ táng này là tại di chỉ Ngưu Hà Lương (牛河梁) ở Liêu Ninh. Các nhà truyền giáo phương Tây bắt đầu nhắc tới các kiến trúc dạng kim tự tháp ở Trung Quốc từ thế kỷ 17, ví dụ như trong ghi chép của giáo sĩ dòng Tên Athanasius Kircher năm 1667. Tuy nhiên phải tới đầu thế kỷ 20, chúng mới bắt đầu được biết tới rộng rãi ở phương Tây nhờ vào các ghi chép của các thương nhân phương Tây như Fred Meyer Schroder và Oscar Mamen năm 1912, hay cuộc thám hiểm năm 1913 của Victor Segalen - người đã viết về lăng mộ của Tần Thủy Hoàng và các gò mộ dạng kim tự tháp khác ở xung quanh Tây An trong tác phẩm Mission archéologique en Chine (1914): L'art funéraire à l'époque des Han. Được chú ý đặc biệt trong số các kiến trúc này là Mậu Lăng của Hán Vũ Đế (156–87 TCN) ở Hưng Bình, Hàm Dương nhờ những quan sát và không ảnh về một "kim tự tháp có phần đỉnh trắng" của các phi công Hoa Kỳ như James Gaussman hay Maurice Sheahan vốn sau đó được đưa lại trên báo chí phương Tây như số ngày 28 tháng 3 năm 1947 của tờ The New York Times. Ngày nay địa điểm một số gò mộ hình kim tự tháp ở Trung Quốc đã được tu sửa và trở thành địa điểm tham quan có tiếng ở nước này như Hán Dương Lăng thời Tây Hán. Danh sách Quần thể lăng mộ thời Nhà Chu ở gần Lạc Dương, Hà Nam Lăng mộ Chu Linh vương 34,625°B 112,3753°Đ﻿ / 34.6250; 112.3753 Lăng mộ của ba vua nhà Chu 34,628°B 112,3829°Đ﻿ / 34.6280; 112.3829 Quần thể lăng mộ vua nước Triệu ở gần Hàm Đan, Hà Bắc Lăng mộ vua nước Triệu 36,7067°B 114,4189°Đ﻿ / 36.7067; 114.4189 Quần thể lăng mộ vua nước Yên ở Dịch, Hà Bắc Quần thể lăng mộ ở Hạ Đô 39,3049°B 115,5407°Đ﻿ / 39.3049; 115.5407 Quần thể lăng mộ hoàng đế nhà Tần ở gần Tây An, Thiểm Tây Lăng mộ Tần Thủy Hoàng ở Lâm Đồng, Tây An 34,3812°B 109,254°Đ﻿ / 34.3812; 109.2540. Đây là gò mộ táng lớn nhất Trung Quốc với chiều cao ban đầu 76 mét (249 ft), chiều cao hiện tại 47 mét (154 ft), diện tích 357 nhân 354 mét (1.171 ft × 1.161 ft). Lăng mộ Tần Nhị thế ở Tây An Quần thể lăng mộ nhà Tây Hán ở Hàm Dương và Tây An Quần thể Mậu Lăng: Lăng mộ Hán Vũ Đế 34,3381°B 108,5697°Đ﻿ / 34.3381; 108.5697 với diện tích 222 mét (728 ft) x 217 mét (712 ft). Lăng mộ Hiếu Vũ Lý Hoàng hậu 34,3403°B 108,562°Đ﻿ / 34.3403; 108.5620 Quần thể Bình Lăng: Lăng mộ Hán Chiêu Đế 34,3618°B 108,6401°Đ﻿ / 34.3618; 108.6401 Lăng mộ Thượng Quan hoàng hậu 34,3631°B 108,6305°Đ﻿ / 34.3631; 108.6305 Quần thể Đình Lăng: Lăng mộ Hán Thành Đế 34,3749°B 108,698°Đ﻿ / 34.3749; 108.6980 Mộ Hứa hoàng hậu 34,3746°B 108,6847°Đ﻿ / 34.3746; 108.6847 Mộ Ban Tiệp dư 34,3798°B 108,7045°Đ﻿ / 34.3798; 108.7045 Mộ Triệu Phi Yến Quần thể Khang Lăng: Lăng mộ Hán Bình Đế 34,3978°B 108,7124°Đ﻿ / 34.3978; 108.7124 Mộ Vương hoàng hậu Quần thể Vị Lăng: Lăng mộ Hán Nguyên Đế 34,3903°B 108,7391°Đ﻿ / 34.3903; 108.7391 Mộ Vương Chính Quân 34,3932°B 108,7338°Đ﻿ / 34.3932; 108.7338 Group of two "tombs of Zhou Kings" (possibly from Han era): Tomb of King Wu of Zhou Tomb of King Wen of Zhou Quần thể Nghĩa Lăng: Lăng mộ Hán Ai Đế 34,4009°B 108,7646°Đ﻿ / 34.4009; 108.7646 Mộ Phó hoàng hậu 34,4026°B 108,7725°Đ﻿ / 34.4026; 108.7725 Quẩn thể An Lăng: Lăng mộ Hán Huệ Đế 34,4229°B 108,8413°Đ﻿ / 34.4229; 108.8413 Mộ Hiếu Huệ Trương Hoàng hậu 34,4232°B 108,837°Đ﻿ / 34.4232; 108.8370 Mộ của Triệu vương Trương Ngao (phụ thân Trương Hoàng hậu) 34,4277°B 108,8512°Đ﻿ / 34.4277; 108.8512 Mộ của Lỗ Nguyên Công chúa (phụ mẫu Trương Hoàng hậu) Quần thể Trường Lăng: Lăng mộ Hán Cao Tổ 34,4347°B 108,8766°Đ﻿ / 34.4347; 108.8766 Mộ Lữ hậu 34,4338°B 108,8813°Đ﻿ / 34.4338; 108.8813 Mộ Thích phu nhân Quần thể Dương Lăng: Lăng mộ Hán Cảnh Đế 34,4438°B 108,9408°Đ﻿ / 34.4438; 108.9408 Mộ Hiếu Cảnh Vương Hoàng hậu 34,4463°B 108,9475°Đ﻿ / 34.4463; 108.9475 Quần thể Bá Lăng: Lăng mộ Hán Văn Đế Mộ Hiếu Văn Đậu Hoàng hậu 34,2358°B 109,1186°Đ﻿ / 34.2358; 109.1186 Mộ Bạc phu nhân 34,221°B 109,0963°Đ﻿ / 34.2210; 109.0963 Quần thể Đỗ Lăng: Lăng mộ Hán Tuyên Đế 34,1811°B 109,0223°Đ﻿ / 34.1811; 109.0223 Mộ Hiếu Tuyên Vương hoàng hậu 34,179°B 109,0284°Đ﻿ / 34.1790; 109.0284 Mộ Cung Ai Hứa Hoàng hậu 34,1273°B 109,0558°Đ﻿ / 34.1273; 109.0558 Di tích ở Dương Lăng, Thiểm Tây Lăng mộ Tùy Văn Đế 34,288°B 108,0229°Đ﻿ / 34.2880; 108.0229 Di tích ở Tây Ninh, Thanh Hải Lương Hổ Đài (凉虎台) của nhà Nam Lương 36,6329°B 101,7461°Đ﻿ / 36.6329; 101.7461 Lăng mộ các hoàng đế nhà Đường ở Thiểm Tây Mười tám lăng mộ các hoàng đế nhà Đường được xây dựng ở thung lũng sông Vị phía Bắc dãy Tần Lĩnh. Phần lớn các lăng mộ này đều nằm trong các kiến trúc dạng đồi kim tự tháp và thuộc nhóm lăng mộ lớn nhất Trung Quốc như Càn lăng của Đường Cao Tông và Võ Tắc Thiên. Một số lăng mộ đáng chú ý khác trong quần thể này là: Sùng Lăng của Đường Đức Tông 34,7074°B 108,8285°Đ﻿ / 34.7074; 108.8285 Cảnh Lăng của Đường Hiến Tông 34,571°B 108,2659°Đ﻿ / 34.5710; 108.2659 Mộ của Thành Dương Công chúa con Đường Thái Tông 34,6156°B 108,4931°Đ﻿ / 34.6156; 108.4931 Mộ của Tân Thành Công chúa con gái út của Đường Thái Tông 34,6237°B 108,4989°Đ﻿ / 34.6237; 108.4989 Lăng mộ Đường Nghĩa Tông ở Hà Nam Lăng mộ Đường Nghĩa Tông Lý Hoằng 34,6328°B 112,8111°Đ﻿ / 34.6328; 112.8111 Lăng mộ Ai hoàng hậu Bùi thị Các địa điểm khác Thọ Khâu ở Khúc Phụ, Sơn Đông - được coi là nơi sinh của Hoàng Đế, nằm gần Lăng Thiếu Hạo. Mồ Tương Quân (將軍塚, Tương Quân trủng) dạng kim tự tháp bậc thang ở Cát Lâm. Đây được cho là nơi chôn cất Trường Thọ Vương của Cao Câu Ly (413–491). Đây là một trong các di chỉ thuộc hệ thống Kinh thành và lăng mộ Cao Câu Ly - Di sản thế giới của Trung Quốc. Nằm gần Mồ Tương Quân là Thái Vương Lăng - một gò mộ dạng kim tự tháp khác được cho là nơi chôn cất của Quảng Khai Thổ Thái Vương (391–413). Thạch Mão, một di chỉ Đồ đá mới ở Thần Mộc, Thiểm Tây với một kiến trúc dạng kim tự tháp bậc thang có dinh thự ở trên nóc. Lăng mộ Tây Hạ ở gần Ngân Xuyên, Ninh Hạ với rất nhiều gò mộ dạng kim tự tháp đôi khi được gọi tên là các kim tự tháp Trung Quốc. Tham khảo Liên kết ngoài Niuheliang Archaeological Site Center for the Art of East Asia article discussing Western Han pyramidal mounds and Tang dynasty tombs People's Daily – Inner Mongolian pyramid Steinhardt, Nancy Shatzman. 1993. The Tangut Royal Tombs near Yinchuan. In Muqarnas X: An Annual on Islamic Art and Architecture. Margaret B. Sevcenko, ed. Leiden: E.J. Brill. Google Map – Mount Li Mausoleum (Qin Shi Huang Mausoleum) Google Map – Maoling Mausoleum (Great White Pyramid)