Ցզյուցյուան տիեզերակայան

Ցզյուցյուան տիեզերակայան (չին․՝ 酒泉卫星发射中心, նախկին անվանումը՝ Չանչենձե), չինական տիեզերակայան, որը գործում է 1958 թվականից։ Այն գտնվում է Բադին-Ջարան անապատի եզրին՝ Հեյհե գետի ստորին հոսանքում, Ներքին Մոնղոլիա ինքնավար շրջանի Ալաշան այմակի Էձին-Ցի հոշունում։ Տիեզերակայանն իր անունը ստացել է Գանսու նահանգի Ցզյուցյուան քաղաքային օկրուգի անունից, որը գտնվում է դրանից 100 կմ հեռավորության վրա։ Չինաստանի ամենախոշոր տիեզերակայանն է (մինչև 1984 թվականը՝ միակը)։ Միակ տիեզերակայանն է, որն օգտագործվում է ազգային մարդատար տիեզերագնացության ծրագրի համար։ Այստեղից իրականացվում են նաև ռազմական հրթիռների արձակումներ։ Տիեզերակայանին կից ռազմաբազայի տարածքը կազմում է 2800 կմ²։ Տիեզերակայանում գործում են երեք արձակման համալիրներ՝ չօգտագործվող համալիր՝ երեք մեկնարկային հարթակներով - «Չանչժեն» -1, -2 կրող հրթիռների և ռազմական հրթիռների համար չօգտագործվող համալիր՝ երկու մեկնարկային հարթակներով - ռազմական հրթիռների համար գործող համալիր՝ երկու մեկնարկային հարթակներով - «Չանչժեն» -2, -4 կրող հրթիռների և «Չանչժեն-2F» տիեզերագնացով տիեզերանավերի համար։ «Չանչժեն-2F»-ի համար կառուցվել է երկրում առաջին ուղղահայաց հավաքմամբ մոնտաժա-փորձարկման շենքը և համապատասխան փոխադրիչ համակարգը։ Իրադարձությունների ժամանակագրություն Ցզյուցյուան տիեզերակայանը բացվել է 1958 թվականի հոկտեմբերի 20-ին։ 1960 թվականի սեպտեմբերին տիեզերակայանից հաջողությամբ արձակվել է խորհրդային արտադրության առաջին կարճ հեռահարության հրթիռը։ 1960 թվականի նոյեմբերի 5-ին հաջողությամբ իրականացվել է չինական արտադրության առաջին «Դունֆեն-1» հրթիռի արձակումը։ 1966 թվականի հոկտեմբերին հաջողությամբ կատարվել է միջուկային մարտագլխիկ կրող հրթիռի փորձնական արձակում։ 1969 թվականի նոյեմբերի 16-ին արբանյակի արձակման առաջին անհաջող փորձը։ 1970 թվականի ապրիլի 24-ին Չինաստանի առաջին արհեստական արբանյակի՝ «Դունֆան Խուն-1»-ի հաջող արձակում, որի արդյունքում Չինաստանը դարձել է աշխարհի 5-րդ և Ասիայի 2-րդ (Ճապոնիայից հետո) տիեզերական երկիրը։ 1974 թվականի նոյեմբերի 5-ին տեղի է ունեցել FSW հեռազննում կատարող վերադարձող արբանյակի արձակման առաջին անհաջող փորձը։ 1975 թվականի նոյեմբերի 26-ին հաջողությամբ արձակվել է առաջին FSW (բառացի՝ «վերադարձող արբանյակ») արբանյակը, որը կատարել է կոշտ վայրէջք։ 1976 թվականի դեկտեմբերի 7-ին FSW արբանյակը առաջին անգամ իրականացրել է լիովին հաջող թռիչք․ այս երկու թռիչքներով Չինաստանը դարձել է վերադարձող արբանյակներ ունեցող աշխարհի 3-րդ երկիրը։ 1978 թվականի դեկտեմբերին (կամ 1979 թվականի հունվար) տեղի է ունեցել տիեզերագնացով առաջին FSW-ի ենթադրյալ անհաջող արձակում։ 1980 թվականի մայիսին արձակվել է առաջին միջմայրցամաքային բալիստիկ հրթիռը։ 1981 թվականի սեպտեմբերին մեկ հրթիռով ուղեծիր է դուրս բերվել 3 արհեստական արբանյակ, ինչով Չինաստանը ձեռք է բերել միջմայրցամաքային բալիստիկ հրթիռ անջատվող մարտագլխիկների տեխնոլոգիա (Բազմակի մարտագլխիկ՝ անկախ նշանառվող պարկուճներով)։ 1987 թվականի օգոստոսին տեղի է ունեցել առաջին կոմերցիոն արձակումը օտարերկրյա արբանյակի։ 1999 թվականի նոյեմբերի 20-ին արձակվել է առաջին անօդաչու «Շենչժոու-1» տիեզերանավը։ 2003 թվականի հոկտեմբերի 15-ին «Շենչժոու» տիեզերանավն առաջին անգամ թռիչք է իրականացրել տայկոնավտով, և Չինաստանը դարձել է տիեզերագնացով տիեզերանավերով աշխարհի 3-րդ տիեզերական երկիր։ 2007 թվականի հունվարի 11-ին արձակված հրթիռով խոցվել է հին չինական արբանյակ, ինչով ցուցադրվել է, որ Չնաստանը տիրապետում է հակաարբանյակային հրթիռների տեխնոլոգիային։ 2016 թվականի հունիսի 29-ին հաջողությամբ արձակվել և ուղեծիր է դուրս բերվել «Շիցզյան-16-02» արբանյակը, որը նախատեսված է տիեզերական միջավայրի ուսումնասիրման և տեխնիկական փորձերի համար։ 2023 թվականին աշխարհում առաջին անգամ մեթանով և հեղուկ թթվածնով աշխատող կրող հրթիռը («Չժուցյուե-2») հաջողությամբ փորձնական բեռը (2023-097A) դուրս է բերել արեգակնասինքրոն ուղեծիր։ Պատկերասրահ Տես նաև Հիպերբոլա-1 Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ О китайском космодроме Цзюцюань // газета «Жэньминь Жибао» Павленко Л. Я. (ГКБ «Южное») Космодромы Китая // Space-Inform, Kiev, 2001