تیانجین

تیانجین شارەوانییەکی ئاستی پارێزگایە کە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بەڕێوەدەبرێت لە چین. دەکەوێتە سەر کەناراوەکانی دەریای بۆھای. بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٢٠، ژمارەی دانیشتووانی ١٣٬٨٦٦٬٠٠٩ کەس بووە. تیانجین ھاوسنوورە لەگەڵ پارێزگای ھێبێی و شارەوانیی پەکین، و لە لای ڕۆژھەڵاتەوە بە بەشی کەنداوی بۆھای لە دەریای زەرد سنووردار کراوە. وەک بەشێک لە بازنەی ئابووریی بۆھای، گەورەترین شاری کەناراوە لە باکووری چین و بەشێکە لە کۆمەڵە شاری جینگ-جین-جی. لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانی شارنشینەوە، تیانجین حەوتەم گەورەترین شاری چینە. لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی کارگێڕییەوە، تیانجین پلەی پێنجەمی لە نێوان شارەکانی خاکی سەرەکیی چیندا ھەیە. شاری شوورەداری تیانجین لە ساڵی ١٤٠٤دا دروست کراوە. وەک بەندەرێکی پەیماننامەیی لە ساڵی ١٨٦٠ەوە، تیانجین وەک بەندەرێکی دەریایی و دەروازەیەک بۆ پەکین خزمەتی کردووە. لە کاتی ڕاپەڕینی بۆکسەرەکاندا، شارەکە ناوەندی حکوومەتی کاتیی تیانجین بووە. لەژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتیی چینگ و کۆماری چیندا، تیانجین بوو بە یەکێک لە گەورەترین شارەکانی ناوچەکە. لەو سەردەمەدا، باڵەخانە و کۆشکەکانی سەر بە شێوازی ئەورووپی لە ناوچە مۆڵەتپێدراوەکاندا دروست کران، کە ھەندێکیان تا ئەمڕۆش پارێزراون. دوای دامەزراندنی کۆماری گەلی چین، تیانجین بەھۆی سیاسەتەکانی حکوومەتی ناوەندی و بوومەلەرزەکەی ساڵی ١٩٧٦ی تانگشانەوە تووشی سستبوون و پاشەکشەی ئابووری بوو؛ بەڵام لە ساڵانی ١٩٩٠ەوە خەریکە دەبووژێتەوە. تیانجین بەھۆی زۆریی ژمارەی دانیشتووانی شارنشین و قەبارەی ھاتوچۆی بەندەرەکەیەوە، وەک گەورەترین جۆری شاری بەندەری پۆلێن دەکرێت، کە بە شێری گەورەی بەندەری زەبەلاح (Large-Port Megacity) پۆلێن کراوە. تیانجین لە ئێستادا شارێکی دوو ناوەندییە؛ ناوچەی شاریی سەرەکییەکەی (کە بەشە کۆنەکەی شارەکە دەگرێتەوە) بە درێژایی ڕووباری ھای ھەڵکەوتووە، کە لە ڕێگەی کەناڵی گەورەوە بە ڕووبارەکانی زەرد و یانگتسییەوە دەبەسرێتەوە، لەگەڵ ناوچەی «بینھای» کە ناوەندێکی شاریی نوێی ھاوسێیە و دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی بەشە کۆنەکەی شارەکە لەسەر کەناراوەکانی کەنداوی بۆھای. لە ساڵی ٢٠١٠ەوە، ناوچەی داراییی یووجیاپو لە تیانجین وەک مانھاتنی چین ناسراوە، و شارەکە وەک یەکێک لە ١٠٠ شارە سەرەکییەکەی جیھان دادەنرێت، لەوانەش لە پێنوێنی ناوەندە دارایییە جیھانییەکاندا. تا ساڵی ٢٠٢٤، تیانجین لەلایەن تۆڕی توێژینەوەی جیھانگیری و شارەکانی جیھانەوە شانبەشانی بارسێلۆنا و ڕۆما وەک شارێکی ئاستی "بێتا+" (ئاستی دووەمی جیھانی) پۆلێن کرابوو. لە ساڵی ٢٠٢٥دا، تیانجین میوانداریی کۆبوونەوەی لووتکەی ڕێکخراوی ھاوکاریی شەنگھای کرد. تیانجین پلەی ١٥یەمین شاری پێشەنگی جیھانی ھەیە لە ڕووی زۆریی بەرھەمی توێژینەوەی زانستییەوە، و پلەی دووەمی ھەیە لە ناوچەی باکووری چین لە دوای پەکین. ھەروەھا ئەم شارەوانییە مەکۆی چەندین دامەزراوەی خوێندنی باڵایە لە باکووری چین، لەوانەش زانکۆکانی تیانجین، نانکای، زانکۆی ئاساییی تیانجین، زانکۆی پزیشکیی تیانجین، زانکۆی خوێندنی بیانیی تیانجین، تیانگۆنگ، زانکۆی زانست و تەکنەلۆژیای تیانجین، زانکۆی تەکنەلۆژیای تیانجین، و زانکۆی تەکنەلۆژیای ھێبێی. سەرچاوەکان دەروازەی چین دەروازەی جوگرافیا