Magallaeseko teleskopio erraldoia

Magallaeseko Teleskopio Erraldoia (TGM edo GMT ingelesez) tamaina handiko lurreko teleskopio proiektu bat da, 2020ko hamarkadaren amaieran osatzeko diseinatua. Zazpi segmentu primarioz osatuta egongo da, bakoitza 8,4 metroko diametrokoa; 24,5 metroko diametroko ispilu primarioaren bereizmen-ahalmenarekin eta 22 metroko bilketa-azalerarekin. Orain arte antzeko tresnek argia hartzeko duten ahalmena baino 5-10 aldiz handiagoa izatea espero da. Proiektuaz arduratzen den astronomo burua Mark M. Phillips da. Kokapena Teleskopioa Txileko Las Campanas behatokian egongo da, Magallaes teleskopioak dauden lekuan, Vallenarretik 50 kilometro hegoaldera eta La Serenatik 115 kilometro ipar-ekialdera. Leku ezin hobea da behatoki astronomiko handiak kokatzeko, Atacamako basamortuaren inguruko klima lehorragatik ez dago hodeirik ezta atmosferaren edota argiaren poluziorik ere. Inguruan ez dago herririk. Astronomia-behaketarako munduko lekurik onenetakoa da. Teleskopioa eraikiko den leku zehatza 2.516 metroko altueran dago. Ezaugarriak Teleskopioa bakarra da, munduko ispilu handienetako zazpi izango baititu lehen mailako ispiluaren segmentu gisa, bakoitza 8,4 metroko diametroa izango duelarik. Ispilu horiek erdian ispilu bana izango dute eta beste seiak simetrikoki jarriko dira haren inguruan. Erronka da kanpoko sei segmentuak ardatzetik kanpo egongo direla, eta, elkarren berdinak izan arren, ez dira erradialki simetrikoak. Horrek ohiko leunketa-prozesua eta proba-prozedurak aldatzea eskatzen du. Arizonako Unibertsitatea ari da ispiluak eraikitzen, Steward Observatory Mirror Laborategian, hain zuzen ere. Lehen ispilua labe birakari batean sortu zen 2005eko urrian, baina leunketa ez zen 2012ko azarora arte burutu. Proba optikoen eta laborategiko azpiegituren gama berri eta zabal bat garatu behar izan zen ispiluak leuntzeko, zailtasun-koefizientea 10 aldiz handiagoa baita tamaina handiko aurreko edozein ispilu astronomikorena baino. Bigarren ispilua 2012ko urtarrilean hasi zen, hirugarrena 2013ko abuztuan eta laugarrena 2015eko erdialdean. Bosgarren, seigarren eta zazpigarren ispiluak oraindik ez dira ekoizten hasi. Asmoa da zazpi ispilu berdin-berdin egitea ardatzetik kanpo, bat ordezko bezala prest izateko besteren bat mantentze-lanetan dabilenean. Horrek astebete hartzen du gehienez, eta prozesu hori beharrezkoa eta da urtero edo bi urterik behin egin behar izaten da. Ispilu primarioak, bere osotasunean, f/0.71ko foku-erlazioa (foku-distantzia zati diametroa) badu ere, segmentu indibidualek, diametroaren heren batekoak izanik, f/2.14ko foku-erlazioa dute. Foku-erlazioa, oro har, f/8 da, eta preskripzio optikoa teleskopio islatzaile gregorianoaren laua da (esferikotasun-aberraziorik gabea). Teleskopioak optika moldakorra erabiliko du. Erakundeak Teleskopioa garatzeko partzuergo bat osatu da. Hau da kideen zerrenda. Sinica Institute of Astronomy and Astrophysics Akademia Chicagoko Unibertsitatea Harvardeko Unibertsitatea Smithsonian behatoki astrofisikoa Texasko Unibertsitatea A&M Arizonako Unibertsitatea Texasko Unibertsitatea Austinen São Pauloko Estatuko Ikerketari Laguntzeko Fundazioa Australian National University Astronomia eta Australia Limited Korea Astronomy and Space Science Institute Erreferentziak Kanpo estekak Magallaeseko Teleskopio Erraldoiaren webgunea