Ընտրական ծառայություն (Չիլի)

Չիլիի ընտրական ծառայություն (իսպ.՝ Servicio Electoral de Chile), առավել հայտնի որպես «Servel», սահմանադրական ինքնավար գործակալություն, որը պատասխանատու է Չիլիում ընտրական գործընթացների վերահսկման համար։ Այն կազմակերպում է համազգային ընտրություններն ու հանրաքվեները, վերահսկում քաղաքական կուսակցությունների գործունեությունը, ապահովում նախընտրական քարոզարշավների ֆինանսավորման կանոնակարգերի պահպանումը, ինչպես նաև վարում ընտրողների և կուսակցությունների գրանցամատյանները։ «Servel»-ը երկրում ընտրական հարցերով զբաղվող բարձրագույն վարչական մարմինն է։ «Servel»-ի իրավական հիմքը սահմանված է սահմանադրական օրգանական օրենքով, իսկ դրա ներքին կառուցվածքը, անձնակազմը և գործառնական կանոնակարգերը սահմանվում են օրենքով։ «Servel»-ը սկսել է գործել 1986 թվականի հոկտեմբերի 1-ից՝ որպես Ընտրական գրանցման վարչության (իսպ.՝ Dirección del Registro Electoral) իրավահաջորդ։ Ընտրական գործընթացների դատական վերահսկողությունն իրականացնում են ընտրությունների հավաստման տրիբունալը և տարածաշրջանային ընտրական տրիբունալները։ 2015 թվականին ընդունված սահմանադրական բարեփոխումը «Servel»-ին շնորհել է լիակատար ինքնավարություն։ Մինչ այդ բարեփոխումը գործակալությունը գործում էր Հանրապետության նախագահի վերահսկողության ներքո՝ Ներքին գործերի նախարարության միջոցով։ Պատմություն Չիլիի ընտրական վարչարարության ծագումը հասնում է 1925 թվական, երբ թիվ 343 օրենք-հրամանագրով ստեղծվել է Ընտրական գրանցամատյանի պահառուի պաշտոնը։ Գրասենյակը սկսել է ընտրողների գրանցումը 1925 թվականի ապրիլի 15-ից։ Նույն տարվա հոկտեմբերին ընդունված թիվ 623 օրենք-հրամանագիրը սահմանել է գործակալության սկզբնական հաստիքացուցակը՝ վեց աշխատակցով։ Առաջին պահառու է նշանակվել Ռամոն Սանյարտու Էգիգուրենը։ Սկզբնական շրջանում գրասենյակը կազմում էր տեղական հանձնաժողովների գրանցման տվյալների ամփոփագրերը։ Հետագայում դրա պատասխանատվությունները ընդլայնվել են՝ ներառելով ընտրողների ցուցակների մաքրումն ու թարմացումը, հատկապես 1929 թվականի թիվ 4554 օրենքի ընդունումից հետո։ 1931 թվականի ապրիլի 7-ին, թիվ 4763 օրենքի հիման վրա ընդունված թիվ 82 օրենքի ուժ ունեցող հրամանագրով, Ընտրական գրանցամատյանի պահառուի պաշտոնը փոխարինվել է Ընտրական գրանցման վարչությամբ։ Վարչությունը գործել է մինչև 1986 թվականը և ժամանակի ընթացքում տեղակայվել է տարբեր վայրերում, այդ թվում՝ Ազգային կոնգրեսի շենքում, իսկ 1957-1977 թվականներին՝ Հիփոթեքային վարկավորման նախկին հիմնադրամի շենքում (այժմ՝ Չիլիի Սահմանադրական դատարանի նստավայրը)։ 1973 թվականի ռազմական հեղաշրջումից հետո նախորդ ընտրությունների ժամանակ կեղծիքների վերաբերյալ մեղադրանքները հանգեցրել են ընտրական համակարգի նկատմամբ վստահության կորստի։ 1974 թվականի հուլիսին առկա ընտրացուցակները ոչնչացվել են, ինչի հետևանքով կորել են 1973 թվականից առաջ եղած ընտրողների վերաբերյալ տվյալները։ «Servel»-ը պաշտոնապես հիմնադրվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 1-ին հրապարակված թիվ 18.556 օրենքով։ Այն տեղակայվել է Սանտյագոյի կենտրոնում գտնվող Էսմերալդա փողոցի 611 հասցեում՝ 1934 թվականի մոդեռն ոճի շենքում, որի նախագծի հեղինակներն էին ճարտարապետներ Ֆերնանդո դե լա Կրուսը և Էռնան Ռոխաս Սանտա Մարիան։ Սկզբում զբաղեցնելով շենքի միայն մի մասը՝ «Servel»-ը 1987 թվականի հունվարին ընդլայնվել է՝ զբաղեցնելով ողջ տարածքը։ 2012 թվականին թիվ 20.568 օրենքը ներդրել է ընտրողների ավտոմատ գրանցումը և կամավոր քվեարկության համակարգը, ինչպես նաև ստեղծել է նոր Կառավարման խորհուրդ՝ «Servel»-ի վերահսկողության համար։ 2015 թվականին թիվ 20.860 օրենքով փոփոխվել է Սահմանադրությունը՝ «Servel»-ին շնորհելով լիակատար սահմանադրական ինքնավարություն։ 2018 թվականի հունիսին «Servel»-ի Քաղաքացիների սպասարկման բաժինը սկսել է պատմական արխիվի ստեղծման աշխատանքները։ Նախագծի շրջանակում հայտնաբերվել են 1925-1973 թվականներին թվագրվող փաստաթղթեր և ստեղծվել է Խուան Իգնասիո Գարսիայի անվան հավաքածուն, որը բաղկացած է «Servel»-ի նախկին տնօրենի անձնական արխիվներից։ 2019 թվականին հավաքածուն համալրվել է ընտրական արձանագրությունների լրացուցիչ փաստաթղթերով։ Կազմակերպություն 2012 թվականից ի վեր «Servel»-ը կառավարվում է Կառավարման խորհրդի և Ազգային տնօրենի կողմից։ Խորհուրդը պատասխանատու է ընդհանուր քաղաքականության մշակման համար, իսկ տնօրենը զբաղվում է ամենօրյա վարչարարությամբ։ Մինչև 2015 թվականը «Servel»-ը Ներքին գործերի նախարարության միջոցով հաշվետու էր Հանրապետության նախագահին։ Կառավարման խորհուրդը բաղկացած է հինգ անդամից, որոնք նշանակվում են Հանրապետության նախագահի կողմից՝ Սենատի ձայների երկու երրորդի հավանությամբ։ Խորհրդի նախագահը ընտրվում է խորհրդի անդամների ձայների մեծամասնությամբ՝ չորս տարի ժամկետով։ Նախագահը խորհրդի որոշումները հաղորդում է Ազգային տնօրենին, Ընտրությունների հավաստման տրիբունալին և Տարածաշրջանային ընտրական տրիբունալներին։ Ազգային տնօրենը հանդիսանում է գործակալության իրավաբանական ներկայացուցիչը և գործադիր ղեկավարը։ Կառավարման խորհուրդ Կառավարման խորհրդի կազմը 2025 թվականի օգոստոսի դրությամբ՝ Պամելա Ֆիգերոա Ռուբիո - նախագահ, Մարիա Կրիստինա Էսկուդերո Իլյանես - անդամ, Դավիդ Ուինա Վալենսուելա - անդամ, Խորխե Մանսանո Գուետ - անդամ, Մարսելո Կարվալյո Սերոնի - անդամ։ Ներքին կառուցվածք Ընտրական ծառայությունը վարչականորեն բաժանված է երեք ենթաբաժինների, իսկ տարածքային առումով՝ 16 տարածաշրջանային տնօրինությունների՝ Ընտրողների գրանցման, ցուցակների և ընտրական միջոցառումների տնօրինություն, Քաղաքական կուսակցությունների տնօրինություն, Նախընտրական ծախսերի և ընտրական ֆինանսավորման վերահսկողության տնօրինություն։ Իշխանությունների ցանկ Կառավարման խորհրդի նախագահներ Ազգային տնօրեններ Մինչև 2012 թվականի հունվարը «Servel»-ի նկատմամբ միանձնյա գործադիր իշխանությունը պատկանում էր ազգային տնօրենին։ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Servel's official website (իսպաներեն)