چارلس ڊي گال

چارلس انڊري جوزف ماري ڊي گال (Charles de Gaulle؛ 22 نومبر 1890ع – 9 نومبر 1970ع) فرانس جو هڪ مشهور جنرل ۽ رياستدان هو. هن ٻي عالمي جنگ ۾ نازي جرمنيءَ خلاف "آزاد فرانسيسي فوج" (Free French Forces) جي قيادت ڪئي. هن فرانس جي پنجين جمهوريه (Fifth Republic) جو بنياد وڌو ۽ 1959ع کان 1969ع تائين فرانس جي صدر طور خدمتون سرانجام ڏنيون. کيس 20هين صديءَ جو عظيم ترين فرانسيسي شخص سمجهيو ويندو آهي. ٻي عالمي جنگ ۽ مزاحمت ٻي عالمي جنگ دوران جڏهن جرمنيءَ فرانس تي قبضو ڪيو، ته ڊي گال شڪست قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو ۽ انگلينڊ هليو ويو. 18 جون جي اپيل: لنڊن مان ريڊيو ذريعي هن فرانسيسي عوام کي جرمنيءَ خلاف مزاحمت جاري رکڻ جي اپيل ڪئي. هن آزاد فرانسيسي فوج جو بنياد وڌو ۽ جنگ کانپوءِ فرانس ۾ جمهوريت جي بحاليءَ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. پنجين جمهوريه ۽ صدارت 1958ع ۾ الجزائري جنگ جي بحران دوران کيس ٻيهر اقتدار ۾ آندو ويو. هن فرانس لاءِ نئون آئين تيار ڪرايو، جنهن تحت صدر کي وڌيڪ طاقت ڏني وئي. الجزائر جي آزادي: هن وڏي سياسي مخالفت جي باوجود الجزائر کي آزادي ڏيڻ جو فيصلو ڪيو ته جيئن جنگ جو خاتمو ٿي سگهي. ايٽمي طاقت: هن فرانس کي هڪ آزاد قوت بڻائڻ لاءِ ايٽمي پروگرام شروع ڪيو، جنهن سان فرانس دنيا جي چوٿين ايٽمي طاقت بڻجي ويو. نيٽو (NATO) کان علحدگي: هن فرانس جي آزاديءَ کي برقرار رکڻ لاءِ فرانسيسي فوج کي نيٽو جي گڏيل ڪمانڊ مان ٻاهر ڪڍي ورتو. معاشي پاليسي (Trente Glorieuses) ڊي گال "ڊائريجسٽ" (Dirigiste) معاشي پاليسي اختيار ڪئي، جنهن ۾ رياست جو معيشت تي ڪنٽرول هو. ان جي نتيجي ۾ فرانس ۾ 30 سالن تائين غير معمولي معاشي ترقي ٿي، جنهن کي "ٽرينٽ گلوريس" (Trente Glorieuses) چيو ويندو آهي. استعيفيٰ ۽ وفات 1968ع ۾ شاگردن ۽ پورهيتن جي احتجاجن کانپوءِ، ڊي گال 1969ع ۾ هڪ ريفرنڊم ۾ ناڪاميءَ کانپوءِ عهدي تان استعيفيٰ ڏني. هڪ سال پوءِ 1970ع ۾ هن وفات ڪئي. سندس سياسي نظريي کي اڄ به "گاليزم" (Gaullism) جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، جيڪو فرانس جي سياست تي اڄ به اثرانداز آهي. حوالا