Harada Yoa

Harada Yoa waa tan ugu caansan, uguna weyn harooyinka labaad ee Harooyinka Ounianga, oo ah silsilad Harooyin ah oo ku yaal dooxada Gobolka Borkou-Ennedi-Tibesti ee waqooyi-bari Jaad. Waxay ku taal Ounianga Kebir qiyaastii 40 km galbeed ka xigta Ounianga Sarir. Harooyinkani waa haraaga haro aad u weynayd oo dhex fadhiday dooxadan intii lagu jiray Xilligii Qoyaanka ee Afrika, taas oo socotay qiyaastii 15,000 ilaa 5,500 sano ka hor hadda. Shanti hadda waxaa dooxada ku yaal 15 haro oo baaxaddooda guud ee dushoodu tahay qiyaastii 20 kilometres (12 mi) oo laba jibaaran. Isbeddelka Cimilada Harada Yoa waxay dhowaan noqotay goob xiiso u leh barashada isbeddelka cimilada caalamka markii koox uu horkacayo Stefan Kröpelin, oo ka tirsan Jaamacadda Cologne, ay ka soo saareen muunad dhoobo ah (muunad buro) gunta hoose ee harada. Maadaama ay Harada Yoa jirtay si xiriir ah tan iyo Xilligii Qoyaanka, biyaheedu waxay ka ilaaliyeen dhoobadii ku ururtay gunta hoose inay nabaad-guurto ama ay firdhiso. Ka dib falanqaynta manka ku dhex dhowrsan muunadda, Kröpelin iyo asxaabtiisii waxay ku gaba-gabeeyeen in isbeddelka ka yimid kaynta ee u wareegay saxaraha ee aagga Harada Yoa uu u dhacay si tartiib-tartiib ah, iyadoo ay u dhaxeeyeen xilliyo ay jireen dhul duur ah iyo dhul daaqsin ah ka hor intaanay bilaaban xaaladaha saxaraha ee buuxa. Gaba-gabadiisani waxay ka horimanaysaa shaqo ay sameeyeen Peter deMenocal oo ka tirsan Jaamacadda Columbia iyo asxaabtiisa, kuwaas oo sannadkii 2000 ka qoday muunad dhoobada badda ah xeebta galbeed ee Muritaniya. Sababo la xiriira heerarka boodhka ee muunaddaas, deMenocal iyo qoraayadii kale waxay ku gaba-gabeeyeen in xaaladaha saxaraha ay ku yimiyeen si degdeg ah, muddo dhowr boqol oo sano ah dhexdeeda. Isbeddelka u dhaxeeya labadan warbixinood ma ahan mid lala yaabo marka loo eego isbeddelka xogta la baaray. Muunadda badda waxay ka dhigan tahay wax asal ahaan ah raad-raac guud ee dhammaan qaybta waqooyi ee dhulka Afrika halka xogta Harada Yoa ay baarayso si ka sii gaar ah xaaladaha aagga koonfurta iyo galbeedka ka xiga, kuwaas oo agabka u fidinayay dabaylaha ganacsiga ee xilligii Holocene ka hor intaysan ka gudbin Harada Yoa. Waxaa suurtagal ah labadaba in, waqooyiga Afrika uu noqday mid si degdeg ah oo guud ahaan u qallalay, iyo in, aagag gaar ah uu habka saxaro-galku u maray taxane isbeddello deegaan oo tartiib-tartiib ah ah. (Ranson, 2008). Warbixinta labaad sidoo kale ma tixgelin fogaanta juqraafiyeed ee ay Harada Yoa u jirto Badweynta Atlantigga, oo ah wax ka badan 2,000 kilometres (1,000 mi). Xigasho