Kiniun ti òkè

Kiniun ti òkè tàbí Cougar? Kiniun ti òkè, tí a tún mọ̀ sí Cougar cconcolor, mountain lion, cougar, puma, tàbí panther, jẹ́ ẹranko olóògùn nínú ìdílé Felidae, tí ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn felid tí ó tóbi jùlọ ní Amẹ́ríkà. Ó jẹ́ ẹranko tí ó ní ìwọ̀n tó ga, tí ó sì ń gbé ní oríṣiríṣi àgbègbè, láti àwọn igbó sí àwọn òkè, àwọn aginjù, àti àwọn ilẹ̀ pápá. Kiniun ti òkè ní ìpílẹ̀ tí ó gbòòrò jùlọ lára àwọn ẹranko ilẹ̀ ní Ìwọ̀-oòrùn Ayé, láti Yukon ní Canada sí àwọn òkè Andes ní Gúúsù Amẹ́ríkà. Gẹ́gẹ́ bí ìtàn, ó ti wà ní gbogbo Amẹ́ríkà ṣùgbọ́n ìparun àti ìdènà láti ọwọ́ ènìyàn ti dín ìpínlẹ̀ rẹ̀ kù, pàápàá ní Ìlà-oòrùn Amẹ́ríkà, àyàfi àwọn Florida panther tí ó kù díẹ̀. Ní àwùjọ Yorùbá, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹranko yìí kò wọ́pọ̀ ní ilẹ̀ wa, ó jọ àwọn ẹranko bíi kìnìún tàbí ẹkùn nínú àwọn ìtàn àtọwọ́dọ́wọ́ tí ó sọ nípa agbára àti ìmújáde. Kiniun ti òkè jẹ́ ẹranko adáwọ́, tí ó máa ń ṣọdẹ ní àárọ̀ tàbí ìrọ̀lẹ́. Ó ń jẹ àwọn ẹranko bíi àgbọ̀nrín, àwọn kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́, àti àwọn eku kéékèèké, tí ó sì ń lò ìmújáde àti ìfarabalẹ̀ láti mú wọn. Ó ní ìwọ̀n tó lè ga dé mítà méjì sí mẹ́ta (2-3 m) àti ìwúwo tí ó lè dé ọgọ́rùn-ún mẹ́wàá (100 kg) fún àwọn akọ. Àwọn ẹranko yìí kò lè ké bí kìnìún, ṣùgbọ́n wọ́n lè sọ ohùn bíi ìró àti ìhárùmọ́, tí ó jọ ti ológbò ilé. Nítorí ìparun àwọn ibùgbé àti ìṣọdẹ ènìyàn, àwọn Ajá Ilé-Ọba ti di ohun tí ó ṣọ̀wọ́n ní àwọn apá kan, bíi Ìlà-oòrùn Amẹ́ríkà, àti pé àwọn Florida panther jẹ́ aláìní ìdènà lábẹ́ òfin. Ní àwọn àgbègbè bíi California àti Canada, àwọn ìlànà ìdènà ti wà láti dáàbò bo àwọn ẹranko yìí. Ní ilẹ̀ Yorùbá, àwọn ìtàn àti ẹ̀kọ́ nípa àwọn ẹranko bíi Ajá Ilé-Ọba lè ṣe ìrànlọ́wọ́ láti kọ́ni nípa ìdènà àwọn ẹranko àgbáyé.