Senterada

Senterada es un municipi de la província catalana de Lhèida, de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha e de la comarca de Palhars Jusan. Toponimia Senterada La prononciacion es [sente'rada]. Las fòrmas ancianas son Sancta Grata, super fluvium Bosegia en 823, Sanctae Gratae en 836, locus Sancte Marie que dicunt Sancte Grate en 839, Sancta Deo Grata en 868, Santa Grata en 1010-1035, etc. Dins lo nom Sanctagrata, aglutinat tanlèu l'epòca visigotica, -gr- donèt ir (coma fragrare > flairar, migrare > meirar, agranione > aranyó), puèi lo diftongue -ai- se redusiguèt a e [*Saintagrada > *Saintairada > *Senterada]. I agèt primièr lo monestièr de Senta Maria. Dobla invocacion ? o Deo grata = aimada de Dieu, coma una mena d'epitèt de la maire de Dieu ? Mès i a tres Sancta Grata . Joan Coromines non parla de la fòrma Senta allòc de Santa, un còp èra pus frequenta en Catalonha, que se salvèt del purisme dels sègles XIV-XV pr'amor de la dificultat a conéisser lo nom d'una senta dins lo toponime. Lluçà Lluçà es lo derivat latin en -anum del nom latin d'òme Lūcius que designa un pagus o lo praedium (proprietat, ben de campanha) d'una persona d'aquel nom (signat J.F.C.) . Reguard La prononciacion es [rre'gwart] (adaptacion de la grafia fonetica de l'autor). Las fòrmas ancianas son Reguard en 1066 e 1094, castro de Reguard en 1055-1098, etc. L'origina pòt èsser un nom germanic d'òme Reguhard, Hrodward, Rīcward (ambe l'inconvenient de l'ī long), e mai que mai Redward (los toponimes que contenon un nom germanic d'òme son nombroses al nòrd del Principat), mès la solucion pus probabla es lo catalan ancian reguard, « perilh militar, exposicion a una ataca », que designa un castèl, puèi un lòc en general o una aiga . Cérvoles Autres noms semblables. La prononciacion es ['serboles] e tanben ['serbules]. Las fòrmas ancianas son Sorboles en 1061-1108, Scarbolis (legir *Scerbolis en 1163, Cervolles en 1359. Non i a cap explica per cervo, ni per l'ipercorregit cérvol, que s e c se destinguissián d'aquí al sègle XIV. Una possibilitat es sorbus/sorbum, nom latin del sorbièr e de son frut aspre, la sòrba, mès lo diminutiu sórboles es inatestat en latin e dins las lengas romanicas. Lo mot prelatin ispanic serva, « frut » auriá pas format un diminutiu en -ŭla. Lo nom sembla un mot toscan sélvole e sa varianta dissimilada sérvole, de sĭlvŭla, -lae, « bosquet », plan documentat dins los autors latins e possibla en toponimia, al revèrs d'un diminutiu de sòrba o sorbièra, de mal imaginar. Mès benlèu cal pas escartar completament la sòrba e lo sorbièr, pr'amor de la frequéncia de las grafias en sorb- dins las fòrmas ancianas. Poguèt i aver de localitats vesinas que lo nom d'una veniá de sorbus e l'autra de silvula, que pauc a pauc se barregèron . Naens La prononciacion es [na'jens] o de còps [na'ens]. Sembla que non figura dins lo cens de 1359, farcit d'inexactituds, mès i a Ens que sembla a sa plaça. Benlèu i a agut l'apondi de en-, coma dins Encamp, Envalira, Enviny, e aferèsi davant vocala : En- > N-, donc una basa Aens. I a Llaenes, a la nauta vall de Cardós, al nòrd de Tavascan, que sembla aparentat. Lo nom seriá benlèu près de Aginnos (sorotaptic ? aquitanic ?) [sembla un nom celtic]. Sembla que i aja un parallelisme ambe'ls toponimes dels Pirenèus centrals en -én, ambe -n finala articulada (de -inn o -enn), coma Baén, Adraén, Larén, Llarvén, Ensagens. Lo paronime Llaenes poiriá resultar d'una dissimilacion n-n > l-n, ambe -es. Davant l'abséncia de certitud, i a una sola causa segura : un nom preroman, d'aparéncia ibero-basca-aquitanica; es versemblable que venga d'una base en -(e)nnes, parallèla a la d'Ensagens, Sispony (se(n)sponne), lo gascon Sent Biat (e lo pallarés Sant Beado), venent de l'aquitan sembettennis, e Atens, de l'Urgellet. L'etime seriá quicòm coma *Nagennes (o *Agennes), en relacion ambe la terminason -genne de Ensagens e d'Adraén (Adragigno en 839), que sa basa seriá quicòm coma *Atragenne (o -ginne) . Puig Cerver Lo nom es atestat Pug Cerver en 1010-1035. Format [del resultat] del latin podium, [que deu èsser pui] e del nom del cèrvi, e non pas del nom latin d'òme Servius [ambe sufixe derivat de -ariu-] . I a de Puègcervièrs a Vauserres e a Brantòsme de Perigòrd. Burguet Lo nom es prononciat bur'get. Joan Coromines lo plaça ambe'ls bruc, bruguet . Sembla donc format de bruga e de -et (sufixe collectiu -etum). Cadolla La prononciacion es [ka'doʎa]. L'origina es cadolla « clòta plena d'aiga dobèrta dins una ròca » que supausa un etime *catulla, d'origina dobtosa . Sembla de fonetica celtica (o latina ?) : i a un nom d'òme Catullus (nom del poèta, nascut en Cisalpina). Larén La prononciacion es [la'ren]. Lo nom es citat en 1359, loch Dalerent, mès lo document es sovent de grafia capriciosa. Un lòc diferent, de la val de Cornudella, es citat en 1023, in castro Cornutella, in loco ubi dicitur Larinsi. I a d'autres noms aparentats, Llarvén, citat Lertuen en 1080, e Lertamon. Per Larén, l'origina seriá lo basc ler, « pin », que se pòt derivar en lerdo, « rosina », mès lo sens primitiu de lerdo seriá « rosinós ». Sembla çaquelà que lo nom primitiu del pin seriá Leher (veire Leherenn-, nom d'una divinitat aquitana). Lo nom de Larén auriá lo sens de « pin sent ». Lo teonime es Leherenn-, ambe'l sufixe basc -enn-, frequent dins la toponimia pirenenca . Nòtas Portal de Catalonha