Llavorsí

Llavorsí es un municipi de la província catalana de Lhèida, de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha e de la comarca de Palhars Sobiran. Toponimia La prononciacion es [ʎabor'si]. Les fòrmas ancianas son Lobersui en 903, Leborci en 1129, Leborcin en 1163 (compréner Leborciu), Leberzuy... Lobertzuy en 1281, Loberçui al sègle XIII, Lobercui en 1375, Leborci en 1518 e 1519, Leborsí en 1574, Laborsi en 1604, etc. La finala en -ui es etmologica. Lo diftongue foguèt redusit en -í, atal coma nuit > nit, Ronui > Roní, etc. Coma -b- es constant, l'etime èra en -p-. Fòra de 1129 e dels tèxtes que confondon las vocalas e e o, la sequéncia vocalica es en o/e dins las mencions pus ancianas, es d'origina. L'etime es lo nom latin d'òme Lupercius, lo sufixe, utilizat rarament ambe de noms de personas, es -ŏi > -ui. Lo latin Lupercius significa « òme-lop », personalitat magica, lop garon, leberon, cresença pagana ipertrofiada, dins los païses montanhòls, per la páur del lop. Çò qu'explica la preséncia importanta del nom dins de lòcs pauc romanizats . Baiasca La prononciacion es [ba'jaska]. Lo nom es probablament ibèrobasc, quitament se lo sufixe s'aplica sovent a de noms ligurs o « sorotaptics » (de la cultura dels camps d'urnas), a comparar ambe Baén e Bagergue. La rasic basca bag- a lo sens de « privacion ». L'etimologia del radical de Baén seriá *bage-nn, « travèrses elevats, pauc fertils, despolhats » en contraste ambe'ls pus basses vestits de culturas o de bòsques . La de Baiasca es probablament comparabla, mès Joan Coromines non precisa gaire. Arestui La prononciacion es [ares'tuj] o [ales'tuj]. Lo nom es atestat Arestuy en 1359 e 1645. Lo sufixe -toi es viu e foncional en basc, ambe un sens collectiu, sovent utilizat ambe'ls noms de plantas. Ar(e)itz a lo sens de « casse ». En soletin i a lo derivat collectiu haristiu, -tui « cassanha » . Montenartró Montenartró es pus frequent que Montenartó. Las fòrmas ancianas son Montano Ortone en 839, Montanortó en 1244 e 1518, Monzonortó, legir Montonortó, en 1257-69, Montenarto en 1645. La mencion de 839 es una latinizacion abusiva : 1)l'adjectiu montanus, « montanhòl », abondós en latin classic, a pas daissat de traças dins las lengas romanicas;2) -arton- es influénciat pel latin hortus; 3) l'òrde sintactic adjectiu + substantiu es inacceptable en romanic; 4) la vocala e, presenta dins la lenga viva, es absenta de la mencion. Lo nom es un compausat ibèrobasc Mendino artone, « l'albespin, lo boisson blanc [o] lo pudís de la montanheta », ambe'l diminutiu basc en -no, perqué la montanha es bassa. Coma de costuma, mendi, « montanha », es estat romanizat en monte (cf. mendi-berri > Montiberri, Mendisia > Mentesa > Montesa etc) . Aidí Las fòrmas ancianas son Sancti Iohanis de Idiro (començament del sègle XIII), Loch de Daydiro en 1359, Eydi josà en 1375, Aydi en 1535, Aidi en 1608. Joan Coromines examinèt la possibilitat d'un etime basc, puèi l'apartèt. La mencion Daydiro li faguèt pensar al nom de persona Desiderius, atestat Desidirus dins de documents rosselhoneses de 957, que mena logicament a Desdir, puèi Deidi(r), perqué en fonetica catalana, s sonòra en fin de sillaba se vocaliza en -i-. Es tanben normal que -eriu mene a -ir (monestir < monasterium , fira < feria). La fòrma pus anciana de Idiro, mal talhada, se deu legir Deidiro. Signat X.T. . Romadriu Madriu es lo nom d'un riu d'Andòrra. Romadriu es riu Madriu. Lo vilatge es a la dreta de l'aiga del meteis nom, Romadriu. Es atestat Riomatrice en 839 e un autre es citat rivo Matrice en 855. Madriu ven de matricem, acusatiu de matrix, -icis, « matritz, mairitz, maire », dins lo sens segondari de « maire d'un riu ». L'acoblament constant de riu ambe Madriu suggerís lo sens d'origina de « riu-maire » (o puslèu de « maire del riu, conca a l'origina del riu » (al sens catalan de riu), que se pòt tractar de la construccion al genitiu rivi matrice segon J.C.). Signat J.G. . Sant Romà de Tavèrnoles Tavèrnoles es un derivat del latin taberna, al sens d'origina de « cabana, pichona ostalariá; botiga de venda. Lo nom popular es [san rro'ma], sus suggestion [taβer'noles], mès l'informator reconeis que benlèu [ta'βernules] seriá milhor. Atestat Sent Romà en 1359. Lo nom foguèt totjorn proparoxitòn. L'etime es lo latin tabernula, « botigueta, pichon comèrci » . Nòtas Portal de Catalonha