Calero meazuloa

Calero meazuloa (gaztelaniaz: Pozo Calero) harrikatz-ikatza ustiatzeko meazuloa da. Barruelo de Santullánen dago, Palentziako probintzian. 1911 eta 1972 artean martxan izan zen, nahiz eta 1994an berriro ireki eta 2002an behin betiko itxi zuten. Palentziako meatze-arroko putzurik garrantzitsuena da, eta hainbat urtez Espainiako arriskutsuenetakotzat hartu zuten, barruan grisu zegoelako. Horren ondorioz, istripu ugari izan ziren eta ia ehun meatzari hil ziren historian zehar. Historia Harrikatz-ikatzaren ustiapenak, Barruelo de Santullánen, XIX. mendearen amaieratik aurrera egin ziren biztanleriaren hego-ekialdeko mendietan, goi-talde (grupo superior) gisa ezagutzen den lursail batean. Erreserbarik ez zegoenez, ustiategien jabeek, Compañía de los Caminos de Hierro del Norte de España enpresak, Barrueloko ipar-mendebaldean kokatutako behe-taldea (grupo inferior) deritzonaren geruzetan finkatu zituzten beren helburuak. Horrela, 1908tik 1909ra egindako ikerketa batzuen ondoren, 1910ean meazulo bat zulatzen hasi ziren Calero (euskaraz: «karobi» izeneko zabalgune batean, 1880. urtetik ustiatutako kareharri batzuen ondoan zegoelako. Enpresak 270 metroko sakonerako meazulo bat zulatzea espero zuen, egunero 600 tona ateratzeko. 1914an amaitu ziren zulaketa-lanak, 342 metroko sakonerara iritsi baitziren, baina Lehen Mundu Gerrak atzeratu egin zuen martxan jartzea, minerala erauzteko behar zen makineria iristea zaildu baitzuen. 1920tik aurrera, makineria guztia instalatu zutenean, Calero eskala handian ekoizten hasi zen, eta 1924an 182.000 tonako ekoizpena lortu zuen. Espainiako Gerra Zibilaren ondoren, frankistek meategiak nazionalizatu egin zituzten, eta udalerriko meazuloak RENFEri esleitu zitzaizkien, hura baitzen harrikatzaren kontsumitzaile nagusia. 1951n, Calero meazuloa 480 metroraino handitu zuten. RENFEk trenbideak pixkanaka elektrifikatzea erabateko kolpea izan zen eskualdeko meatzaritzarentzat, izan ere, meatzaritzaren ekoizpenaren % 90 lurrun-makina zaharrak elikatzera bideratuta zegoen. 1964an, Hullera Vasco-Leonesa konpainiak bere gain hartu zituen instalazioak, baina 1968tik aurrera pixkanaka ixten hasi zen, eta 1972an itxi zuen Calero meazuloa. 1980an, Hullas de Barruelok (UMINSA bilakatuko zena) ikatz-arroko instalazio guztiak erosi zituen eta berriro ireki zituen, 1993an Calero martxan jarriz. Sektorearen krisi berri baten ondorioz, Victorino Alonso jabeak behin betiko itxi zuen Palentziako arroko putzu enblematikoena, 2002an. Ezbeharrak Ustiatu ziren ikatz-geruzetan grisu egoteak Espainian ezbehar gehien eragin zituen meatze-putzuetako bat bihurtu zuen Calero. Ia 100 meatzarik galdu zuten bizia beren galerietan, barruan behin eta berriz gertatu ziren istripuetan. Bere historiako istripurik larriena 1941eko apirilaren 21ean gertatu zen: 18 meatzari hil ziren eta beste 19 zauritu grisu leherketa baten ondorioz. Meatzeen Buruzagitzaren akten arabera, Calerok zoritxarreko errekor bat du: urtean batez beste 12 hildako erregistratu zituen. Erreferentziak Bibliografia Cuevas Ruiz, Fernando; Román Ibáñez, Wifredo; Llorente Herrero, Luis. (2003). El Pozo Calero. Historia de la minería en el Valle de Santullán. Cultura & Comunicación ISBN 978-84-607-9508-7.. Kanpo estekak