Castro Urdiales

Castro Urdiales (ofizialki, Castro-Urdiales; montañesez: Castru) Kantabriako (Espainia) ekialdeko udalerri bat da, Bizkaiarekiko mugan kokatua. 2006an 30.000 biztanle zituen, eta 96,7 kilometro koadro ditu. Izena Lehenengo hitzari buruz (castro) zalantzarik ez dago: latinezko castrum («gaztelu») du jatorri. Bigarrenari buruz, aldiz, ez dago ziurtasunik. Hipotesi batek zioen balizko hordeales izenetik («garagardiak») eratorria dela, erroa latinezko hordeum («garagar») izanik; hala ere, Valeriano Yarza Urquiolak seguruagotzat jotzen du jatorria ondorengo hau izatea: Fortunalis antroponimoa, gehi -icus, -ici atzizki genitiboa (Urduliz toponimoaren jatorri bera). Hartara, erromantzean agian bide hau egina zuen toponimoak: *(F)ortu(n)alic(i) > *Ortualiz > *Urdualiz > *Urdialis > Urdiales. Horrenbestez, toponimoaren esanahia «Fortunalisen gaztelua» izan liteke. Federiko Krutwigek, Vasconia liburuan, Castro Urdiales Urdialaitz izenaz aipatu zuen. Txillardegik, Euskal Herria Helburu liburuan, Castro Urdializ toponimoa euskal toponimotzat aipatu zuen. Euskaltzaindiak, hala ere, ez du bi exonimo horiek hobesteko gomendiorik eman, eta euskaraz hizkuntza ofizial propioaren araberako izenak erabili ohi direla aipatzen du. Geografia Castro Urdialesek honako udalerri mugakideak ditu: Liendo mendebaldean, Muskiz ekialdean, Sopuerta hego-ekialdean, Turtzioz eta Artzentales hegoaldean, Guriezo hego-mendebaldean eta Bizkaiko golkoa iparraldean. Herriak Hau da udalerriko herrien zerrenda. Gaztelaniazko izen ofizialaren ondoren, kantabrierazkoa (gaur egun gutxi erabilia): Allendelagua / Llendelagua Baltezana / Valtezana Castro Urdiales / Castru (herria) Cerdigo / Cerdigu Islares / Illares Lusa / Llusa Mioño / Mioñu Ontón / Hontón Oriñón Otañes Sámano / Sámanu Santullán Sonabia / Sonavia Talledo / Talléu Historia Castro Urdialesen jatorrizko izena Portus Amanus izan omen zen, samaniar autrigoien hiri nagusia zena. 74an, Vespasianoren agintaldian, erromatarrek bertan kolonia bat ezarri eta Flaviobriga izena eman zioten, ziur asko eskualdean zegoen burdina ustiatzeko eratu zuten 1163an Alfontso VIII.a Gaztelakoak Logroñoko Forua eman eta hiribildu bilakatu zen. Gaztelak iparraldeko Europarako portu moduan erabili zuen. 1813ko maiatzaren 11n, Iberiar Penintsulako Gerran, Soulten frantziar armadak hiribildua erre egin zuen, baina laster berreraiki zuten. 1879an trenbidea hara heldu eta asko hazi zen. Demografia Politika 2007ko udal hauteskundeak Eraikinak Santa Maria Jasokundearen eliza Santa Ana gaztelua Ocharan jauregia Allendelaguako gaztelua Ballena hilerria Castrourdialestar ospetsuak Antonio Hurtado de Mendoza (1586-1644) XVI. mendeko eleberrigilea. Ramon de la Sota (1857-1936) euskal enpresaburu eta politikari jeltzalea. Eladio Laredo (1864-1941) arkitektoa. Leonardo Rucabado (1875-1918) arkitektoa. Ataúlfo Argenta (1913-1958) piano-jotzaile eta orkestra zuzendaria. Arturo Dúo (1901-1964) musikagilea. Peru Zaballa (1938-1997) futbolaria. Lorenzo Oliván (1968) poeta. Herri eta hiri senidetuak Cabourg (Frantzia) Aire-sur-l'Adour (Frantzia) Bukraa (ESH) Irudi galeria Erreferentziak Ikus, gainera Kantabriako udalerrien zerrenda Kanpo estekak (Gaztelaniaz) Castro Urdialesko Udalaren webgunea Castro Urdialesko Euskal Etxea