Britaniya Kolumbiyası

Britaniya Kolumbiyası (ing. British Columbia [ˌbrɪtɨʃ kəˈlʌmbiə], fr. Colombie-Britannique) — Kanadada əyalət, inzibati mərkəzi Viktoriya şəhəridir. Ən böyük şəhər Vankuverdir, ölkənin üçüncü böyük metropol sahəsi və Pasifik Şimal-Qərbindəki ikinci böyük şəhərdir. 2009-cu ildə vilayətin əhalisi 4.419.974 (təxminən iki milyonu Böyük Vankuverdə yaşayırdı) olaraq qiymətləndirildi. Britaniya Kolumbiyası iqtisadiyyatı ilk növbədə təbii qaynaqlara əsaslanır. Qitələrarası yolların və dəmir yollarının son nöqtəsidir və Sakit okean bölgəsindəki aktiv beynəlxalq ticarətə imkan verən ən böyük limanlara ev sahibliyi edir. İsti iqlimi sayəsində, torpaqlarının 5% -dən azının əkinə yararlı olmasına baxmayaraq, vilayət, xüsusilə Fraser və Okanagan Vadisində kənd təsərrüfatını inkişaf etdirdi. İqlim açıq istirahət və turizmin inkişafı üçün əlverişlidir, baxmayaraq ki, ağac kəsmə və mədənçilik uzun müddət vilayətin iqtisadi onurğa sütunu olmuşdur. Etimologiyası Əyalətin adı Britaniya Kolumbiyası 1858-ci ildə İngilis olduqdan sonra Kraliça Viktoriya tərəfindən seçildi. Adı Kolumbiya bölgəsindən gəlir, Britaniya Kolumbiyasının cənub-şərqində yaranan Kolumbiya çayı boyunca ərazinin İngilis adıdır. Britaniya Kolumbiyası adı Oreqon müqaviləsindən əvvəl Hudsonbay şirkətinin şöbəsinə aid idi. Kraliça Victoriya, 1848-ci ildə müqavilə ilə Oreqon halına gələn Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kolumbiya bölgəsindən ("Amerikan Kolumbiyası" ya da "Cənubi Kolumbiya") ayırt etmək üçün Britaniya Kolumbiyası adını seçdi. Coğrafiyası Şimalda Britaniya Kolumbiyası Yukon və Şimal-Qərb əraziləri, şərqdə Alberta, cənubda isə Amerikanın Montana, Aydaho və Vaşinqton ştatları ilə həmsərhəddir. Qərbdə vilayətin ərazisi Alyaska ilə həmsərhəddir və Sakit Okeanın suları ilə yuyulur. Ümumi sahə 944 735 km²-dir (Kanadada beşinci yer), bunlardan 925 186 km² quruda. Qorunan ərazilər vilayətin 12,5% -ni əhatə edir. Britaniya Kolumbiyasının paytaxtı Victoriya, Vankuver adasının cənub-şərq ucunda yerləşir. Əyalətdəki ən sıx şəhər Vankuver adasında olmayan, ancaq vilayətin materikinin cənub-qərb hissəsində yerləşən Vancouver'dir (bölgə tez-tez Aşağı Xalq adlanır). Digər böyük şəhərlər arasında Surrey, Byornabi, Kokitlam, Riçmond, Delta, və Nyu-Vestminster Lower Mainland; Abbotsford, Pitt Medous, Meypl Ric, Mişin, Port-Mudi və Lenqli Freyzer vadisində; Nanaymo Vankuver adasında, Kelouna və Kamlups. Prins-Corc əyalətin şimal hissəsindəki ən böyük şəhərdir, onun şimal-qərbindəki kənd olan Vanderhof isə vilayətin coğrafi mərkəzinin yaxınlığında. Sahil silsilələri Britaniya Kolumbiyasının böyüməkdə olan turizm sənayesi üçün fon və kontekst yaradan məşhur və mənzərəli mənzərələrindən bəzilərini meydana gətirir. İl ərazisinin 75% -i dağlarla örtülüdür (dəniz səviyyəsindən 1000 metrdən yuxarı), 60% -i meşəlikdir və yalnız 5% -i əkin sahəsidir. Okanagan regionu Kanadada yerləşən şərab bölgələrindən biridir və eyni zamanda şirniyyat istehsal edir; Britaniya Kolumbiyasındakı digər şərab istehsal edən bölgələrə Vancouver Adasındakı Kouçin vadisi və Freyzer vadisi daxildir. Kamlups və Pentikton qəsəbələri, Oliver və Osoyos kəndləri Kanadada ən isti və ən uzun yaya sahibdir. Vankuver adasının qərb hissəsinin çox hissəsi və sahilin qalan hissəsi tayqa meşəsi ilə örtülmüşdür. Əyalətin materik hissəsi, sahil bölgələrindən fərqli olaraq, Sakit Okeanın o qədər də güclü təsiri altında deyil və səhralardan və yarı quraq yaylalardan ibarətdir. Bir neçə cənub daxili vadidə qısa və soyuq qışlar olur, arabir qar yağır. Şimal vadilər genişliklərinə görə kifayət qədər soyuq bir iqlimə malikdirlər. Əyalətin şimalının üçdə ikisi, əsasən yaşayış olmayan və inkişaf etməmiş ərazilərdir və Sülh Çayının yerləşdiyi Qayalı Dağların şərqindəki ərazilər xaricində əsasən dağlıqdır. İqlimi Şimali Sakit Okeanı keçən isti Kuroshio cərəyanının təsiri nəticəsində vilayətin sahil bölgələri mülayim, yağışlı dəniz iqliminə malikdir. Nəmli hava kütlələrinin dağ silsilələri tərəfindən tıxanması səbəbindən vilayətin daxili bölgələri illik 250 mm-dən az yağış alan bəzi yerlərdə quraq bir iqlimə malikdir. Əyalətin ən çox məskunlaşdığı bölgələrdə orta illik temperatur 10 °C-dən yuxarıdır, Kanadadakı hər yerdən daha isti. İlin daxili bölgəsində və vilayətin şimalında qışlar çox sərt ola bilər. Məsələn, Prins-Corc şəhərində yanvar ayında orta gecə istiliyi −13 °C-dir. Britaniya Kolumbiyasındakı ən soyuq temperatur Mavi Çayda qeydə alınıb −59 °C-yə düşdü. Bu, Şimali Amerikadakı ən aşağı göstəricilərdən biridir. Cənubdakı daxili vadilər qısa soyuq qarışıq qışa sahibdir. Sahildə güclü qar yağır və Qayalı Dağlar xizəkçilər üçün yaxşı baza təmin edir. Şimal Sakit Okeanındakı aşağı təzyiqli siklonik sistem sayəsində sahildə qışda davamlı leysan yağış üstünlük təşkil edir. Bəzən (hər qışda deyil) şiddətli qar yağması və sıfırdan aşağı şaxtalar şimal qütb havası sahilyanı ərazilərə çatdıqda meydana gəlir, lakin bunlar ümumiyyətlə çox qısa müddətdir. Yaz aylarında Cənubi daxili vadilərdə, məsələn Osoiosda, iyul ayında ortalama yüksəklik 32 °C-yə çatır, isti hava bəzən sahilə və ya Uzaq Şimala doğru irəliləyir. Yaz aylarında quruluq, ildırım və ya antropogen səbəblərdən tez-tez meşə yanğınları üçün şərait yaradır. Sahil bölgələri yayda mülayim və quru bir iqlimə meyillidirlər, əksər hallarda sabit antisiklonik yüksək təzyiqlərdən təsirlənirlər. Əyalətin bir çox bölgəsi yay günəşli olmasına baxmayaraq qışda sıx bulud və aşağı duman yorğanına bürünür. İl ərzində günəş işığı saatlarının sayı, Kranbruk yaxınlığında 2300 ilə Alyaskanın cənubunda, şimal sahilində yerləşən Prince Rupertdə ildə 1300 saatdan az günəş işığına qədər dəyişə bilər. Şəhərlər