Изге Георгий сиркәүе (Кюстендил)

Изге Георгий сиркәүе (болг. Църква „Свети Георги“) — болгар ҡалаһы Кюстендилдың Колуша кварталындағы Болгария православие сиркәүенең София епархияһы ғибәҙәтханаһы. Сиркәү X—XI быуаттарҙа төҙөлгән. 1816 йылға тиклем Кюстендил епархияһының кафедраль соборы булып тора. Тарихы Архитектура ҡиәфәтен һәм стеналарҙағы биҙәктәрен тикшереүҙәр нигеҙендә ҡорам төҙөлөшөн X быуат аҙағы — XI быуат башына ҡарай тип билдәләйҙәр, был Кюстендилда һаҡланып ҡалған Изге Георгий сиркәүен иң боронғо ҡорамдар рәтенә индерә. Сиркәү ҡаланың көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә, 1939 йылда ҡала составына ингән элекке Колуша ауылында урынлашҡан. Фараздар буйынса ҡорамда 1330 йылда Велбыжде янында һуғышта һәләк булған болгар батшаһы Шишман Михаил III ерләнгән. Был версияны тарихсы Николова Бистра тулыһынса кире ҡаға. Изге Георгий сиркәүе ҡаланан алыҫта урынлашыуына ҡарамаҫтан, 1816 йылда Успенский сиркәүе төҙөлөшө тамамланғанға тиклем ул Кюстендил епархияһының кафедраль соборы булып ҡала. XIX быуатта Георгий сиркәүе тулыһынса тиерлек емерелә. 1878 —1882 йылдарҙа Болгар кенәзлегенә нигеҙ һалынғандан һуң, ул яңынан тергеҙелә. 1927 йылда сиркәү милли әһәмиәттәге Болгария мәҙәниәте ҡомартҡылары исемлегенә индерелгән. 1960 йылдарҙа исемлекте ҡайтанан төҙөгәндә милли әһәмиәттәге мәҙәниәт ҡомартҡыһы (ДВ, бр.77/1968 й.) һәм милли әһәмиәттәге сәнғәт ҡомартҡыһы (ДВ, бр.100/1969 й.) исемлегенә индерелә. 26-сы һан аҫтында, Димитр Пешевтың йорт-музейы, тәбәк тарихы музейы һәм сәнғәт галереяһы менән бергә Болгарияның 100 туристик объектына инә. Архитектураһы Сиркәү оҙонлоғо 10 м, киңлеге 8,7 м булған тәре-көмбәҙле типик византия ҡорамы. Көмбәҙе һигеҙ ҡырлы яҡтылыҡ барабанында урынлашҡан. Бинаны эс яҡтан алты бағана тотоп тора, икәүһе миһрабҡа инеү урынында, ә дүртәүһе көмбәҙ аҫтында урынлашҡан. Сиркәүҙең өс апсидаһы бар. Сиркәүҙә күп урта быуат фрескалары һаҡланып ҡалған, бигерәк тә колонналарының аҫҡы өлөшөндә һәм диуарҙарында. Миһрабтың биҙәктәре XI—XII быуаттарҙа, бағаналарының биҙәктәре XII быуатта башҡарылған. Был фрескаларҙа яҙыуҙар грек телендә яҙылған. Ғибәҙәтханала рәссамдар Иван Доспевский һәм Михаил Белстойневтарҙың һуңғы 1881 йылдарҙағы эштәре бар. Иҫкәрмәләр Һылтанмалар