پوليس

پوليس (Police) ماڻهن جو هڪ اهڙو گروھ آهي جنھن جو ڪم قانون نافذ ڪرڻ، هنگامي حالتن ۾ مدد ڪرڻ، ڏوهن کي حل ڪرڻ ۽ ملڪيت جي حفاظت ڪرڻ آهي. اهو شخص جيڪو اهي فرض نڀائي ٿو، تنھن کي پوليس آفيسر چيو ويندو آهي. پوليس جا ماڻهو پوليس ٿاڻي (police station) تان پنھنجا آپريشن ڪندا آهن. پوليس آفيسرن کي طبي امداد (first aid) ۽ بچاءُ (rescue) جي تربيت ڏني ويندي آهي، ڇاڪاڻ تہ اڪثر ڪري جتي ڪو حادثو (جھڙوڪ ٽريفڪ حادثو يا باھ لڳڻ) ٿئي يا ڪو بيمار يا زخمي ٿئي، اتي پوليس پھريون پهچندڙن مان هوندي آهي. نالو ۽ اصطلاح هڪ پوليس اداري کي مختلف ملڪن ۾ مختلف نالن سان سڏيو ويندو آهي، جھڙوڪ 'پوليس فورس'، 'پوليس ڊپارٽمينٽ'، 'پوليس سروس'، 'ڪنسٽيبلري' (constabulary) يا 'سول گارڊ'. جينڊرميري (gendarmerie) اهڙي پوليس فورس هوندي آهي جيڪا فوج جو حصو هوندي آهي، جيتوڻيڪ ان جا ميمبر فوجي ڪم گهٽ ڪندا آهن. آمريڪا ۾ اڪثر فورسز جا نالا "[جڳهه جو نالو] پوليس ڊپارٽمينٽ" هوندا آهن. برطانيه ۾ اڪثر "[جڳهه جو نالو] ڪنسٽيبلري" سڏجن ٿا. آئرلينڊ جي پوليس کي گارڊا سيونا (Garda Síochána) چيو ويندو آهي. سنڌ ۽ پاڪستان ۾ ان کي عام طور تي "سنڌ پوليس" يا "پاڪستان ريلوي پوليس" وغيره وانگر سڏيو ويندو آهي. جيڪي ماڻهو پوليس جا فرض سرانجام ڏين ٿا، انهن کي 'پوليس آفيسر'، 'پوليس وارو' يا 'ڪنسٽيبل' چيو ويندو آهي. اختيار (Powers) پوليس کي پنھنجو ڪم ڪرڻ لاءِ مختلف اختيار ڏنا ويندا آهن، جيڪي هر ملڪ ۾ مختلف ٿي سگهن ٿا. اڪثر پوليس آفيسرن وٽ ماڻهن کي گرفتار ڪرڻ، ماڻهن ۽ گهرن جي تلاشي وٺڻ جا اختيار هوندا آهن. هو پنھنجي حفاظت ۽ قانون جي مڃتا لاءِ بندوق، لٺ (baton)، ٽيزر (taser) يا مرچن وارو اسپري (pepper spray) کڻندا آهن. اهو علائقو جتي پوليس اهي اختيار استعمال ڪري سگهي ٿي، تنهن کي انهن جي اختيار واري حد (jurisdiction) چيو ويندو آهي. فرض (Duties) پوليس هيٺيان ڪم ڪندي آهي: ڏوهن کي روڪڻ ۽ عوام جي حفاظت ڪرڻ: هو اڪثر يونيفارم ۾ گشت (patrol) ڪري ڏوهاري سرگرمين کي روڪڻ جي ڪوشش ڪندا آهن. ڏوهن تي ردعمل ڏيڻ: جڏهن ڪو ڏوھ ٿيندو هجي، تہ پوليس کي جلدي اتي پهچي ڏوھ روڪڻ ۽ ڏوهاريءَ کي پڪڙڻو هوندو آهي. ڏوهن جي جاچ ڪرڻ: پوليس ڪوشش ڪندي آهي تہ معلوم ڪري تہ ڏوھ ڪنهن ڪيو آهي. گرفتاري ۽ حراست: جڏهن پوليس کي پڪ ٿيندي آهي ته ڪنهن ڏوھ ڪيو آهي، تہ اها کيس گرفتار ڪري ٿاڻي تي پڇا ڳاڇا لاءِ کڻي ويندي آهي. پر ڪنھن تي باقاعده فردِ جرم (charge) لڳائڻ جو آخري اختيار پراسڪيوٽر جو هوندو آهي. هنگامي حالتن ۾ مدد: باھ لڳڻ، حادثن يا گم ٿيل ماڻهن کي ڳولڻ ۾ پوليس مدد ڪندي آهي. هو ٽريفڪ کي ڪنٽرول ڪرڻ ۽ ٽريفڪ چالان (tickets) پڻ ڏيندا آهن. پوليس جا شعبا اڪثر پوليس کاتن ۾ آفيسرن جا ٻہ مکيہ گروپ هوندا آهن: پيٽرول (Patrol) گروپ: اهي آفيسر يونيفارم پائيندا آهن ۽ علائقي ۾ گشت ڪندا آهن. اهي پيادل، سائيڪل، موٽرسائيڪل يا پوليس گاڏين ۾ سفر ڪندا آهن. گاڏين تي سائرن ۽ لائٽون لڳل هونديون آهن. ڊيٽيڪٽو (Detective) گروپ: اهي آفيسر عام ڪپڙا پائيندا آهن ۽ پيچيده ڏوهن، جھڙوڪ فراڊ، منشيات، ۽ انساني اسمگلنگ جي جاچ ڪندا آهن. برطانيه جھڙن ملڪن ۾ سڀ پوليس آفيسر هٿياربند ناهن هوندا، اتي خاص هٿياربند يونٽ (Armed Response Unit) هوندا آهن جيڪي ضرورت وقت ڪم ايندا آهن. مختلف ملڪن ۾ پوليس هر ملڪ جي پوليس جي تنظيم الڳ هوندي آهي. ڏکڻ آفريڪا ۽ نيوزي لينڊ ۾ صرف هڪ قومي پوليس فورس آهي. فرانس ۾ ٻه فورسز آهن، هڪ شهرن لاءِ ۽ ٻي ڳوٺاڻن علائقن لاءِ. آسٽريليا ۽ جرمني ۾ رياستي پوليس فورسز هونديون آهن پر وفاقي پوليس پڻ هوندي آهي. ڪينيڊا ۾ وڏن شھرن جي پنھنجي پوليس آهي پر ڳوٺاڻن علائقن ۾ رائل ڪينيڊين مائونٽيڊ پوليس (RCMP) ڪم ڪندي آهي. آمريڪا ۾ تقريبن 17,000 کان وڌيڪ قانون نافذ ڪندڙ ادارا آهن. دنيا ۾ سراسري طور تي هر 100,000 ماڻهن تي 303.3 پوليس آفيسر هوندا آهن. سامان (Equipment) اڪثر ملڪن ۾ پوليس بندوقون کڻندي آهي، پر برطانيہ، نيوزي لينڊ ۽ آئرلينڊ ۾ اڪثر آفيسر بندوقون نہ کڻندا آهن. پوليس آفيسر وٽ هٿڪڙيون (handcuffs)، وائرليس ريڊيو ۽ بچاء جا ٻيا اوزار پڻ هوندا آهن. لاڳاپيل صفحا پوليس آفيسر قانون جي پيروي سواٽ ٽيم (SWAT) حوالا سانچو:Types of law enforcement agencies