Վերափոխման տաճար (Վառնա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վերափոխման տաճար (այլ կիրառումներ) Վերափոխման տաճար, Վառնա քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց (բուլղար․՝ Катедрален храм "Успение Пресвятия Богородици" կամ Катедрален храм "Успение Богородично")Katedralen hram "Uspenie Presvyatiya Bogoroditsi". Varna.info.bg. Accessed 19 March 2006.։ Հանդիսանում է Վառնայի ամենամեծ եկեղեցական շինությունը և Բուլղարիայի երրորդ ամենամեծ տաճարը (Սոֆիայի Ալեքսանդր Նևսկու տաճարից և Վիդինի Սուրբ Դեմետրիոս տաճարից հետո): Պաշտոնապես բացվել է 1886 թվականի օգոստոսի 30-ին, այն Բուլղարական ուղղափառ եկեղեցու Վառնայի և Պրեսլավի եպիսկոպոսության նստավայրն է և Վառնայի խորհրդանիշներից մեկը։ Պատմություն Նախապատրաստություններ և պլանավորում Դոնդուկով-Կորսակովի Վառնա կատարած այցի ժամանակ նա նկատեց տաճարային եկեղեցու անհրաժեշտությունը, որը կբավարարի քաղաքի աճող արևելյան ուղղափառ քրիստոնյաների բնակչության կարիքները: Մետրոպոլիտ Սիմեոնը հավաքեց համայնքը՝ ընտրելու նոր եկեղեցու շինարարությունը նախապատրաստելու նպատակով հանձնաժողով, մասնավորապես՝ տեղանքի ընտրություն, գումար հայթայթում, փայտանյութի և շինանյութերի ապահովում: Շինարարությունը գնահատվել է 300-400,000 ֆրանսիական ֆրանկ, որի մեծ մասը նախատեսվում էր հավաքել կամավոր նվիրատվությունների միջոցով։ Սկզբում հավաքված 15,000 ֆրանկը արագորեն բաշխվել է, սակայն Բուլղարիայի կառավարությունը հատկացրել է 100,000 լևա և անցկացվել է 150,000 2 լևանոց տոմսերի վիճակախաղ։ Տաճարի կառուցման համար հիմնականում օգտագործվել են Վառնայի շրջակայքից բերված նյութեր։ Հավաքվել են քաղաքի ավերված պարիսպների քարերը, ճակատային մասի համար նյութերը բերվել են հարևան Լյուբեն Կարավելովո և Կումանովո գյուղերից, ներքին սյուները պատրաստված են տեղական քարից։ Պատուհանների տակ գտնվող արտաքին սյուները պատրաստված են Ռուսեի քարից, իսկ կամարները՝ կրաքարից։ Տանիքի համար պղնձե թիթեղները, ինչպես նաև քարե բլոկները բարձրացնելու համար նախատեսված բարձրացնող մեխանիզմները բերվել են Անգլիայից։ Հիմնաքարը դրվել է բուլղարացի իշխան Ալեքսանդրի կողմից 1880 թվականի օգոստոսի 22-ին՝ բուլղարացիների և հայերի բազմության առջև տեղի ունեցած հանդիսավոր արարողությունից և աղոթքից հետո։ Իշխանը ներում շնորհեց բոլոր տեղացի բանտարկյալներին, որոնց մնացել էր բանտում անցկացնել երեք կամ ավելի քիչ ամիս։ Ընտրված անունը՝ «Աստվածածնի վերափոխում», կոչվել է ռուս կայսրուհի Մարիա Ալեքսանդրովնայի հիշատակին, ով Բուլղարիայի բարերարուհի էր և վերջերս մահացած բուլղարացի իշխանի մորաքույրը։ Սկզբնապես ընտրված վայրը դուր չի եկել իշխանին, քանի որ նա նախընտրում էր քաղաքի այն ժամանակվա ծայրամասում գտնվող բլրի վրա գտնվող վայրը, որտեղ կարելի էր նաև այգի կազմակերպել, և որպեսզի տաճարը տեսանելի լիներ ամբողջ քաղաքից։ Շինարարություն Տաճարի նախագիծը, որը կառուցվել է Պետերգոֆի պալատի տաճարի օրինակով, մշակվել է Օդեսայի ճարտարապետ Մաասի կողմից։ Շինարարությունը սկսվել է հիմնաքարի դրվելուց անմիջապես հետո և տևել է վեց տարի։ Սկզբում տեղական ինքնակառավարումը 6000 լևայի պայմանագիր կնքեց ճարտարապետի հետ, սակայն շուտով նա լրացուցիչ միջոցներ խնդրեց, ուստի հանձնաժողովը որոշեց գնել նրա նախագծերը, բայց չներգրավել նրան շինարարության մեջ։ Այսպիսով, հիմքերը դրվեցին Մաասի նախագծի համաձայն, մինչդեռ շենքն ինքնին հետևեց քաղաքային ճարտարապետ Պ. Կուպկայի նախագծին։ Նախագծի համաձայն՝ տաճարը եռանավ խաչաձև գմբեթավոր բազիլիկ է՝ երկու նավով և 35x35 մ չափսերով, գլխավոր խորանը նվիրված է Աստվածածնի Վերափոխմանը, հյուսիսայինը՝ Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկուն, իսկ հարավայինը՝ Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործին։ Գլխավոր շինարար ընտրելու հարցը քննարկվեց 1880 թվականի ամռանը, սակայն Տառնովոյից Կոլյու Ֆիչետոյի հետ բանակցությունները անհաջող ավարտվեցին։ Տեղացի վարպետ Վասիլ Իվանովին տրվեց ժամանակավոր ղեկավարություն, սակայն երկար որոնումներից հետո աշխատանքը հանձնվեց Յանկո Կոստանդիին։ 1884 թվականի մարտի 15-ին հանձնաժողովը աշխատանքը վստահեց Տրյավնայից Գենչո Կանչևին։ Տաճարը կառուցվել է հաջորդ տարի, տանիքն ավարտվել է սեպտեմբերին, իսկ առաջին եկեղեցական պատարագը մատուցվել է 1886 թվականի օգոստոսի 30-ին։ Կահավորում Ներքին կահավորումը շարունակվել է նաև հաջորդ տարիներին։ Նիկո Մավրուդիի աշխատանքը հանդիսացող եպիսկոպոսական գահը տեղադրվել է 1897 թվականին, իսկ պատկերակը հետագայում պատրաստել է վարպետ Իվան Ֆիլիպովը Դեբարից։ Որոշվել է, որ նոր և առանձին զանգակատուն չի կառուցվի, փոխարենը կբարձրացվի գմբեթը և սկզբնական շենքի մի մասը կհարմարեցվի այդ նպատակին։ Զանգը պետք է կշռեր 100 ֆունտ (1.6 տոննա) և կրեր «Ազատագրողի պատվին» գրությունը։ 1901 թվականին Նիկոլայ II-ը Ռուսաստանից որպես նվիրատվություն բերել է 42 փոքր և 3 մեծ սրբապատկեր, ևս 8-ը նախատեսված է եղել միջին և հյուսիսային դռների համար 1904 թվականին։ Եկեղեցու հատակը 1911 թվականին ծածկվել է տարբեր գույների կերամիկական սալիկներով, իսկ պատշգամբը ավարտվել է չորս տարի անց։ 38 մ բարձրությամբ զանգակատունը լիովին կառուցվել է 1941-1943 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում ճարտարապետ Ստեֆան Վենեդիկտ Պոպովի կողմից, գմբեթները ստացել են իրենց ներկայիս տեսքը այդ ժամանակահատվածում, տեղադրվել է գոլորշու ջեռուցում, և փոխվել է նաև տանիքի կառուցվածքը։ Սկզբում շատ դժվար էր գտնել կապալառու, որը կֆինանսավորեր վերանորոգումը, ինչպես նաև ամրացումը և նյութերի տեղափոխումը։ Աստվածածնի Վերափոխման տաճարի զարդարանքը սկսվել է 1949 թվականից հետո՝ պրոֆեսոր Ն. Ռոստովցևի ղեկավարությամբ, ով նվիրաբերել է նարթեքսի որմնանկարները։ Այնուհետև տեղադրված ջահերը փայտագործ Պ. Կուշլևի աշխատանքն էին։ Մեծ ներկված պատուհանները տեղադրվել են 1960-ական թվականներին։ Հարավային ավելի մեծ պատուհանների վրա (նայելով դեպի հրապարակ) պատկերված են Սուրբ Կյուրեղն ու Մեթոդիոսը, իսկ հյուսիսային պատուհանների վրա՝ Սուրբ Անգելարիոսը և Սուրբ Կղեմես Օխրիդացին։ Պատինայից վնասված պղնձե գմբեթները վերականգնվել և ոսկեզօծվել են 2000 թվականի գարնանը։ Ճակատային մասը վերանորոգվել է նույն թվականին։ Վերանորոգում 2000 թվականին հին պղնձե գմբեթները, որոնք ծածկված էին ազնիվ կանաչ պատինայով, ներկվեցին ոսկեգույն և արծաթագույն ներկերով։ 2003 թվական իրականցվեց որմնանկարների վերականգնում, արտաքին լուսավորության տեղադրում։ Գմբեթների նոր վերանորոգումը սկսվեց 2020 թվականին՝ տանիքի և թիթեղյա ծածկույթի ամբողջական վերանորոգում, ինչպես նաև հինգ գմբեթների և զանգակատան գմբեթի վերանորոգում և ոսկեզօծում։ Տես նաև Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Վառնա) Ծանոթագրություններ