Варнадағы Римдік моншалар

Варнадағы Римдік моншалар (болг. Римски терми) — Болгарияның Варна қаласындағы ежелгі Рим моншаларының кешені. Олар қаланың тарихи оңтүстік-шығыс бөлігінде, порттың жанында орналасқан. Рим моншалары қызыл кірпіш пен тастан салынған, баспалдақтар мен төбелер тас блоктардан жасалған. Ғимараттар мәрмәр бағаналармен және мүсіндермен безендірілген. Рим империясының құлауымен моншалар біртіндеп тозған, бүгінгі күнге дейін тек олардың қирандылары ғана қалған. Тарихы Археологиялық зерттеулерге сәйкес, моншаларды бұрынғы грек колониясы Одесосқа келген рим легионерлері салған. Моншалар бір кездері 7000 шаршы метрден астам аумақты алып жатқан және Болгариядағы ежелгі дәуірдің ең үлкен қоғамдық құрылысы болған. Зерттеулер олардың II ғасырдың аяғы мен III ғасырдың басы аралығында салынып, III ғасырдың аяғына дейін жұмыс істегенін көрсетті. II ғасырда Одессос Қара теңіз жағалауының және Римнің Төменгі Мезия провинциясының маңызды экономикалық және мәдени орталығы болды. Моншалар салу гигиена мен дене тазалығына берілген римдіктер үшін дәстүрлі болды. Моншалар 7000 шаршы метрден астам аумақты алып жатты және Болгариядағы ең ірі ежелгі қоғамдық құрылыс болды. Кешен аса жақсы сақталмаған, бірақ оның қирандылары моншалардың салтанатын айқын көрсетеді. Рим моншалары әрқашан тек гигиеналық мақсаттар үшін ғана емес, сонымен қатар кездесу, талқылау және пікірталас орны ретінде де қызмет еткен. 1968 жылы ол ұлттық мәдениеттің сәулет және құрылыс ескерткіші деп жарияланды. Сипаттама Салт-дәстүрлі жуыну залынан басқа, моншаларда гимнастика залдары мен демалыс бөлмелері де болды. Сонымен қатар, моншаның солтүстік жағында дүкендер орналасқан бағаналармен қоршалған палестра болды. Баспалдақ палестраны негізгі залмен байланыстырды. Моншалар сәулеттік тұрғыдан симметриялы болды, бөлмелер сол кезде кең таралған рим сәулетшісі Витрувийдің ұсыныстарына сәйкес орналастырылды, жылытылатын бөлмелер оңтүстік жағында орналасқан. Моншаның оңтүстік қасбетінің ортасында ыстық суда шомылуға арналған үлкен зал орналасиы. Моншаға екі кіреберіс солтүстік жағында орналасқан. Одан әрі қарай суық ауаның шешінетін бөлмелерге (аподитерия) енуіне жол бермейтін вестибюльдер болған. Рим моншаларының ең биік сақталған бөлігі - шамамен 18 метр биіктіктегі Рим мұнарасы, ол бір кездері батыс аподитерийдің қабырғасын құраған. Монша бөлмелерінің орналасуына суық суда шомылуға (фригидарий), жылы суда шомылуға (тепидарий) және ыстық суда шомылуға (кальдарий) арналған бөлмелер кірді. Жуынатын бөлмелерде қосалқы бөлмелер, соның ішінде су мен ауа жылытылатын префундиум болды. Жылытылатын бөлмелер екі қабатты еденмен жабдықталған, оның жоғарғы қабаты тік саз құбырларға негізделген. Ыстық ауа құбырлар арасында айналып, еденді жылытқан. Бөлмелер қабырғалар мен мәрмәр жабындары арасындағы кеңістікте айналып жүрген ыстық ауамен жылытылған. Шығыс және батыс қабырғалар бойындағы галереяларда отын қоймасы орналасқан. Дәретхана (латрина) әдетте оңтүстік жағында орналасқан. Палестраның астында, ғимараттың солтүстік жағында үлкен су ыдысы болған, одан су тас арналар арқылы қазанға (праэфурниум) ағып жатқан. Сол жерден керамикалық құбырлар суды крандар мен раковиналарға апарған. Еденнің астына кәріз жүйесі салынған. Галерея Дереккөздер