Bered an Norzh (Roazhon)

Bered an Norzh eo bered koshañ ha brasañ Roazhon. E karter Sant-Marzhin emañ, bali Gourmalon (Gros Malhon). Istor Urzhiañ a reas Breujoù Breizh krouiñ ur vered nevez evit kêr Roazhon e 1784. Dre ziviz an 18 a viz Ebrel 1789 e prenas ar gêr park an Estival digant menec'h Sant-Melani, war bord an hent da Sant-Gregor. Staliet e voe eno bered foran kentañ Roazhon, e-lec'h ar beredoù parrez liesseurt a oa e-kichen an ilizoù. E 1794 e voe graet an douaridigezh kentañ, ha kerkent ha 1824 e voe brasaet ar vered gant ar gêr. D'an 9 a viz Even 1866 e voe breutaet gant ar c'huzul-kêr diwar-benn ur raktres evit astenn ar vered adarre. P'edo e sell brasaat anezhi er c'hornôg e voe divizet en ober er su. Kempennet e voe en ul liorzh mod Bro-Saoz gant ar savour Adolphe Giraud e 1867. Ne cheñcho ket harzoù ar vered ken adalek ar bloaz-se. E-pad bombezadeg an 29 a viz Mae 1943 e kouezhas warni 25 bombezenn da nebeutañ. Hiziv en em astenn ar vered war 8-9 hektar. Kempennet a-zoare eo, gant kalz gwez brav (pin-mor, platan, sekoia, siprez, ivin). E 2014 he doa 14 000 plas e-barzh 16 rann. An niver a zouaridigezhioù graet enni a zo nes da 100 000. An nor vras N'eus nemet un nor da vont e-barzh bered an Norzh, ur mell hini. E 1822 e oa bet goulennet digant an Naonedad Mathurin Crucy sevel anezhi gant ar maer Louis de Lorgeril. A-benn ar fin e voe savet gant ar parizian Charles Millardet, anvet tisavour ar gêr e miz Gwengolo 1828. E oberenn gentañ e Roazhon e voe. Ur savadur ront eo, a c'hiz nevezklasel, hag ober a ra evit ur mell digor, ur marvgav hag ur chapel-gañv war un dro. E tu ar vered eo digor ar chapel gant ur golonenneg toskanat gant fustoù e kersantit. E tu ar vali Gourmalon ez eus ur voger e maen-raz gant ur c'hustod, un delwenn an esperañs ennañ graet gant an Naonedad Jean-Baptiste Barré. Tud douaret Savourien Jean-Baptiste Martenot, tisavour e kêr Roazhon : rann 1, renk 24, bez 11. Jacques Mellet (1807-1876) hag e vab, Henri Mellet (1852-1926) : rann 10. Arthur Regnault (1839-1932) : rann 1, renk 57, bez 41. Kloer Prosper-Mathurin Brécha (1814-1863), diazezer skolaj Sant-Visant : rann 1, renk 12, bez 17. Marie-Joseph Brune (1807-1890), chaloni titlet en Iliz-veur Roazhon, savour hag istorour an arz, ezel diazezer eus Kevredigezh arkeologel hag istorel Il-ha-Gwilen : rann 8, renk 22, bez 18. Jean-François Huet (1884-1930), aluzener ar studierien hag an Ostel-Doue: rann 14, renk 20, bez 24. Joseph Janvier, diazezer patronaj an Tour d'Auvergne : rann 10, renk 10, bez 5. beleien Sant-Albin kinklet o bez gant un izelvos hag a skeudenn ar gouestl arc'hant da Itron-Varia-ar-C'heloù-Mat : rann 1, renk 20, bez 8. Joseph Thébault (1801-1860), person dean iliz Sant-Salver Roazhon ha chaloni a enor : rann 1, renk 11, bez 1, ("bez e stouvoù"). Félix Trochu (1841-1910), diazezer L'Ouest-Éclair, adanvet Ouest-France e miz Eost 1944 : rann 8, renk 9, bez 20. Joseph Turmel (1859-1943), istorour an dogmoù ha soñjer dieub : rann 9, renk 4, bez 22. Istorourien Paul Banéat (1856-1942), istorour ha mirour mirdi arkeologel Il-ha-Gwilen : rann 5, renk 12, bez 29. Louis Arthur Le Moyne de la Borderie (1827-1901), istorour war Istor Breizh, ezel diazezer eus Kevredigezh arkeologel hag istorel Il-ha-Gwilen ha diazezer istoriografiezh Breizh : rann 5, renk 12, bez 25. Lucien Decombe (1834-1905), arkeologour ha mirour mirdi arkeologel Roazhon : rann 6, renk 22, bez 34. Adolphe Orain (1834-1918), istorour ha folklorour : rann 8, renk 9, bez 31. Barthélémy Pocquet du Haut-Jussé (1891-1988), istorour : rann 7, renk 45, bez 7. Skolveuridi Claude Champaud, (1929-2019), gwirour, prezidant kentañ skol-veur Roazhon I, kuzulier-kêr. Kazetennerien François Régis Hutin, (1929-2017), rener meur Ouest-France : rann 3, renk 34, bez 10. Skiantourien Faustino Malaguti, (1802-1878) kimiour : rann 15, renk 42, bez 1. Politikourien Yvon Bourges, (1921-2009) : prezidant Rannvro Breizh, rann 3, renk 27, bez 5. Emañ e chapel familh e wreg, ar re Duboscq-Fontaine. Maered Roazhon Eugène Pinault, (1834-1913) : rann 16, renk 51, bez 4. Emmanuel Pongérard, (1794-1876) Edgar Le Bastard, (1836-1891) : rann 4, renk 10, bez 3. Jean Leperdit, (1752-1823) : rann 1, renk 15, bez 8. Pierre Martin, (1816-1894) : rann 5, renk 12, bez 2. Arzourien Pierre Galle (1883-1960), livour, kelenner, mirour, kentañ bez a-gleiz en ur vont tre. Jean-Baptiste Barré (1804-1877), kizeller ha livour : rann 1, renk 20, bez 9. Adolphe Léofanti (1838-1890), kizeller : rann 10, renk 17, bez 1. Philippe Pascal (1956-2019), kaner (strollad Marquis de Sade) Artizaned ha embregerien Isidore Odorico (1893-1945), mozaiker : rann 8, renk 5, bez 41. Daveoù