Aradon

Aradon (distaget [aʁaˈwɔn] er vro) a zo ur gumun eus kanton Gwened-2 e departamant ar Mor-Bihan. Douaroniezh War vord pleg-mor ar Mor Bihan emañ kumun Aradon. Kumunioù amezek da Aradon: Baden; Ploveren; Gwened; Sine. An aod hag an inizi a vez war borzh ar gumuniezh : Anv Jean-Baptiste Ogée : "Ar-raden = la fougère" Erwan Vallerie ː Daradon, 1304; Aradon, 1516 (fr)Embannadurioù Flohic (1996) : "probablement d'origine gauloise, en tout cas avec le final dunum, pour le sens de forteresse. Certains font le rapprochement avec le ratz, le passage". Hervé Abalain (2000) : "Aradon, 1387 ; de are = devant, et dunum = forteresse". Ardamezioù Istor Savet e voe parrez Aradon diwar ul lodenn eus parrez Ploveren met n'ouier ket pevare. Edo Enizenac'h e parrez Aradon a-raok dont da vout emren. Dispac'h Gall Melestradurezh: krouet e voe kumun Aradon e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet da bennlec'h kanton Aradon gant pemp kumun ennañ: an Arzh, Aradon, Baden, Enizenac'h ha Ploveren; e distrig Gwened e oa; dilamet e voe kanton Aradon ha lakaet e voe Aradon e kanton Gwened-Kornôg gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix; lakaet e voe Aradon en arondisamant Gwened e 1800. He ferson, Le Galliot, a nac'has al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù e 1791. XXvet kantved Brezel-bed kentañ Mervel a reas 62 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,83 % eus he foblañs e 1911. Eil Brezel-bed Daou ezel ag ar Rezistañs a voe fuzuilhet gant an Alamaned er gumun d'an 31 a viz Gouere 1944. Brezel Indez-Sina Mervel a reas daou vilour ag ar gumun er Viêtnam abalamour d'ar brezel. Brezel Aljeria Mervel a reas tri milour ag ar gumun abalamour d'ar brezel. Monumantoù ha traoù heverk Ragistor Taol-vaen Kerhañri. Taol-vaen ar Roc'h. Krugell Sant-Gales, bet furchet adalek 1854. Henamzer Kenkizoù galian-roman er Lodoù, e Penn-ar-Maen, Rogeltaz, Bourjerell ha Kervoyer. Milinoù Milinoù-avel e Pont-Stêr, Gras-er-Velin, Kerbeleg (XVIIvet kantved), ha div c'hoazh en enez an Iruz. Milinoù-dour e Pont-Stêr hag er Baludenn (XVIIIvet kantved). Annezioù Kastell Porse; implijet e voe e-pad an Eil Brezel-bed gant an Alamaned da verniañ dafar. C'hwezhet e voe an tan ennañ gante p'edont o tec'het e miz Eost 1944 ha distrujet e voe razh. Manerioù Kerhad (XVvet kantved), Kerbileved (XVvet-XVIvet kantved), Rogeltaz (XVIIvet kantved), Lokeltaz, Moreag, Trevelin (XIXvet kantved), Langad hag ar Razh (XIXvet kantved). Kenkiz Bagatelle (1878). Savadurioù relijiel katolik Iliz katolik Sant Pêr, bet savet e 1885-1887; ouzhpennet e voe ar gorzenn e 1901. Chapel Sant Pêr, er vourc’h, bet iliz ar barrez gwechall, savet er XVvet kantved. Chapel Santez Barba. Chapel Sant Varzhin, er Voustoer. Prioldi ar Visenn. Brezelioù Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik. Dioueliet e voe d’an 23 a viz Gouhere 1922. Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù. Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 Niver a annezidi Melestradurezh Tud Jean Touzé de Botlore, selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1680. Tud bet ganet en Aradon Jean Marion, beleg, person Edig, skrivagner, e 1759. Eugène Riguidel, moraer, e 1940. Tud bet o chom en Aradon Anne Caseneuve (1964-2015), merdeerez. Ardamezeg ar familhoù Gevelliñ Levrlennadur (fr) Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes du Morbihan. 1999 (fr) Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 Liammoù diavaez (fr)arradon.com, lec'hienn ofisiel ar gumun (br)Aradon war lec'hienn Geobreizh Daveoù ha notennoù