Penmarc'h

Penmarc'h a zo ur gumun eus ar Vro Vigoudenn, e Kerne-Izel, e mervent Breizh. Gwechall e oa anvet Treoultre he bourc'h. An anv Dont a rafe an anv "penn marc'h" eus stumm an aodoù. N'eo ken nemet ur vartezeadenn avat. Klotañ a ra an anv brezhonek-se gant an anv "Kab Kaval" a zo e gevatal-rik hag a zo a-orin latin. Kab Kaval a ra dave d'ar rannvro istorel a-bezh a zo un tamm bihan brasoc'h eget ar Vro Vigoudenn a-vremañ. Brezhoneg Ar Brezoneg er Skol 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol. Ya d'ar Brezhoneg D'an 8 a viz Here 2010 e oa bet votet evit tizhout live 2 ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun. D'ar 27 a viz Gwengolo 2013 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg a live 2. Douaroniezh Lec'hiet eo ar gumun e penn su bae Gwaien. Unan eus kumunioù pobletañ ar Vro Vigoudenn eo. Plaen hag izel a-walc'h eo tachennad ar gumun-se. Geunioù aod zo, anvet loc'hoù; darn zo bet disec'het da sevel tiez, e Sant-Wennole dreist-holl. Peder rann a zo er gumun: Bourc'h Pennmarc'h, anvet Treoultre gwechall ; Sant-Wennole, ar porzh-pesketa bras ; Keriti, porzh pesketa bihanoc'h; Sant-Pêr, porzh bihan. Reier Ar C'heloù a vez graet eus ar c'herreg a gaver dirak porzh Keriti-Penmarc'h. Istor Dispac'h Gall Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Pochit, person, ha Berrou, kure, hemañ o vout deuet war e c'her, n'oa ket pell. XXvet kantved Brezel-bed kentañ Mervel a reas 200 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,31% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911. Reter-Nesañ Lazhet e voe ur c’haporal eus ar gumun d'an 11 a viz Ebrel 1920 en Ourfa e Turkia. Eil brezel-bed Mervel a reas 78 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. Brezelioù didrevadennañ Brezel Indez-Sina Mervel a reas pevar milour eus ar gumun. Monumantoù ha traoù heverk Tour-tan Sant-Pêr. Chapel ar Vadalen. An iliz katolik. Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, aozet gant René Quillivic, luc’hskeudenn ha kartennoù-post. Dioueliet e voe d’ar 17 a viz Eost 1922. Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn. Plakenn ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudenn. Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 Melestradurezh Tud Tud ganet eno 1843 : Alan-Vari Drezen, skrivagner brezhonek. Tud bet ganet ha douaret eno François Péron, ur pesketour eus Sant-Wennole, bet fuzuilhet gant an Alamaned e 1941. Tud bet marvet eno 1887 : Yann-Vari Gwilhoù, beleg, bet savet meur a gantik e brezhoneg (Patronez dous ar Folgoad en o zouez) gantañ. Gevelliñ Arz Livourien Penmarc'h Meur a livour zo bet deuet da livañ da Benmarc'h. Liammoù diavaez (fr) Lec'hienn brevez diwar-benn Penmarc'h Notennoù ha daveoù