Wed-moaag

Wiigã (Equus ferus caballus) yaa bõn-yũudl sẽn tar nug-yɩɩl a ye. A bee Equidae zakẽ wã, la a yaa Equus ferus buud a yiib sẽn ket n be wã a ye. Yʋʋm milyõ 45 n tãag 55 sẽn looge, wed-moosã yii bõn-naandg sẽn tar nao wʋsg sẽn boond t'a Eohippus n lebg rũnna rũmsã. Nebã sɩnga wed-rãmbã zãab yʋʋmd 4000 sẽn deng a Zezi rogmã, la b tẽedame tɩ b zãabã lebga wʋsg yʋʋmd 3000 sẽn deng a Zezi rogmã. Sãan yaa ne wed-moos nins sẽn be wed-moosã pʋgẽ wã, b maanda wed-moosã tɩ b lebg neb sẽn tõe n vɩɩmd ne-ba. Zĩigã neb pa we-rũmsi, bala b sẽn boond-b tɩ we-rũmsi wã yaa we-rũmsi b sẽn pa tol n zãad ye. B tara gom-biis wʋsg sẽn gomd wed-moosã yelle. B gomda bũmb nins fãa yelle, sẽn sɩng ne b yĩn-wɩsgrã, n tɩ ta b vɩɩmã zĩisẽ, b yalẽ wã, b pɛɛlgã, b makrã, b buudã, b kẽndã la b manesmã. Wiidã minim n zoeeme, tɩ kɩt tɩ b tõe n zãag b mens tao-tao ne b bɛɛbã. Sẽn kẽed ne rat-kãngã sẽn na yɩl n zoe n põs rũm-kɩɩmb sẽn be weoogẽ wã yaa bũmb sẽn pa wae: wed-moos tõe n gõe n yas la b gãe, tɩ wed-moos nins sẽn yaa kom-bɩɩsã nong n gõe wʋsg n yɩɩd nin-kẽembã. 4] Pagb sẽn yaa wed-moosã zãada b kom-bõonegã sẽn zems kiis 11 la wed-moos sẽn yaa kom-bõonegã tõe n yikame n zoe n yaool n dog. Sãnda sã n tar yʋʋm a yiibu, b sɩngda b zãmsgo. B sã n wa tar yʋʋm a nu, b bɩtame, tɩ b vɩɩm kaoosd yʋʋm 25 tɩ ta 30. B welga wed-moosã zĩis a tãab tɩ zems ne b yalẽ-n-taarã: b yaa "vʋʋsem-woglem dãmba" sẽn tar pãngã, la sẽn tar pãng wʋsgo. Dũniyã gill zugu, wed-moos buud sẽn yɩɩd 300 n be. Wiisã ne ninsaalbã maanda taab reem buud toor-toore, la reem buud toor-toore, la tʋʋm a taab wala polɩɩs tʋʋmde, koodgo, reem la logtoɛɛmbã. Pĩnd wẽndẽ wã, b ra tũnugda ne wed-moos n zabd zabrẽ, tɩ rẽ kɩt tɩ b tõog n maan bũmb toor-toore. Sãan yaa ne wed-moosã, b rɩkda b nemdã, b ma wã, b gãongã, b zoobdã, b kõbrã, la b rɩkda tɩ-paal nins b sẽn yiisd pagb nins sẽn tʋtã sãnem pʋgẽ wã. Ninsaalbã kõt wed-moosã rɩɩbo, koom la gãaggo, la b get-b-la sõma. Sebtiisi