Trung tâm văn hóa

Trung tâm văn hóa (Cultural center/Cultural centre) là một tổ chức, tòa nhà hoặc khu phức hợp được bố trí, thiết kế, xây dựng, duy tu, tôn tạo nhằm mục đích thúc đẩy văn hóa và nghệ thuật. Các trung tâm văn hóa có thể là các tổ chức nghệ thuật cộng đồng tại khu dân cư, các cơ sở tư nhân, được chính phủ tài trợ hoặc do các nhà hoạt động xã hội điều hành. Các trung tâm văn hóa thường cung cấp các chương trình có thể lồng ghép các buổi triển lãm nghệ thuật thị giác, địa điểm biểu diễn nghệ thuật, các buổi chiếu phim, không gian thư viện, hội thảo giáo dục và các buổi diễn thuyết trước công chúng. Mục tiêu cốt lõi thường là nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận với việc gia tăng sự tham gia vào các hoạt động văn hóa cho toàn thể cộng đồng. Khái niệm về một không gian công cộng dành riêng cho đời sống văn hóa đã bám rễ từ các thiết chế dân sự thời cổ đại. Tuy nhiên, trung tâm văn hóa hiện đại với tư cách là một thiết chế độc lập chủ yếu xuất hiện vào thế kỷ XX, được định hình một phần từ mạng lưới các dự án phát triển đô thị thời kỳ hậu chiến cùng với những nỗ lực ở tầm vóc quốc gia trong việc đầu tư vào văn hóa công cộng. Đại cương Bộ máy chính phủ ở các quốc gia đã tiến hành thành lập các khu phức hợp văn hóa sở hữu quy mô lớn nhằm đóng vai trò là những biểu tượng của bản sắc công dân, các minh chứng ví dụ đáng chú ý bao gồm Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật John F. Kennedy ở Washington, D.C. (cắt băng khánh thành năm 1971), Trung tâm Georges Pompidou ở Paris (khánh thành năm 1977), cùng với Trung tâm Văn hóa Queensland ở Brisbane (hoàn thành năm 1988). Mạng lưới các trung tâm nhỏ hơn dựa vào cộng đồng cũng phát triển nở rộ như một phương tiện hữu hiệu phục vụ cho công cuộc bảo tồn văn hóa, giáo dục nghệ thuật và kiến tạo sự gắn kết xã hội, đặc biệt là tại các cộng đồng sở hữu bản sắc dân tộc, ngôn ngữ hoặc khu vực mang tính chất đặc thù. Trung tâm văn hóa được phân định rạch ròi với bảo tàng ở các địa điểm biểu diễn nghệ thuật bởi tính chất đa năng của chúng. Thuật ngữ trung tâm văn hóa được sử dụng trên bình diện quốc tế, mặc dù mạng lưới các thiết chế tương tự có thể được gọi là Maison de la culture (tại Pháp), Kulturhaus (ở các quốc gia nói tiếng Đức), hoặc Casa de cultura (ở Mỹ Latinh thuộc Tây Ban Nha). Tại Việt Nam, mô hình thiết chế này thường được biết đến dưới các danh xưng như "trung tâm văn hóa", "nhà văn hóa" hoặc "cung văn hóa". Sự hình thành và phát triển của mạng lưới các trung tâm văn hóa tại Việt Nam chịu sức ảnh hưởng sâu sắc dội đến từ mô hình thiết chế văn hóa đại chúng (Kulturhaus) của Liên Xô và các quốc gia xã hội chủ nghĩa anh em khác. Ngay sau khi hòa bình được lập lại trên toàn cõi miền Bắc (1954), bộ máy chính quyền đã nhanh chóng chú trọng ưu tiên xây dựng mạng lưới các Nhà văn hóa từ cấp trung ương trải dài xuống tận các địa phương (thôn, xã, phường, khu phố) nhằm mục đích phục vụ cho đời sống tinh thần của lực lượng công nhân, nông dân, trí thức. Sự hiện diện của một tổ hợp trung tâm văn hóa hiện đại đa chức năng tại Việt Nam là sự kiện khánh thành Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô tọa lạc tại vị trí đắc địa ở thủ đô Hà Nội, công trình biểu tượng này là một món quà giá trị được Hội đồng Trung ương các Công đoàn Liên Xô hào phóng tài trợ xây dựng. Đây không chỉ đơn thuần là không gian tổ chức các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, các buổi biểu diễn âm nhạc, các đại hội chính trị mang tầm vóc quốc gia, mà còn đóng vai trò như một tượng đài bất diệt vinh danh tình hữu nghị khăng khít bền chặt giữa Việt Nam và Liên Xô (và Nga sau này). Châu Âu Vooruit, Ghent, Bỉ Cung Văn hóa Quốc gia, Sofia, Bulgaria Kulturværftet, Helsingør, Đan Mạch Trung tâm Văn hóa Tullikamari, Tampere, Phần Lan Trung tâm Georges Pompidou, Paris, Pháp Gasteig, Munich, Đức Trung tâm Văn hóa Quỹ Stavros Niarchos, Kallithea, Hy Lạp Trung tâm Văn hóa Khu vực Letterkenny, Letterkenny, Ireland Trung tâm Văn hóa Châu Âu, Venice, Ý Trung tâm Thông tin Du lịch và Văn hóa Nida Agila (Nida Culture and Tourism Information Centre "Agila"), Neringa, Litva Trung tâm Văn hóa công cộng Nikola Đurković (Public institution Cultural center "Nikola Djurkovic"), Kotor, Montenegro ACU, Utrecht, Hà Lan De Balie, Amsterdam, Hà Lan Glaspaleis, Heerlen, Hà Lan OT301, Amsterdam, Hà Lan Trung tâm Văn hóa Belém (Centro Cultural de Belem), Lisbon, Bồ Đào Nha Trung tâm Kuryokhin, Saint Petersburg, Nga Trung tâm Văn hóa Thành phố Bor, Bor, Serbia Dom omladine Beograda, Belgrade, Serbia Matadero Madrid, Madrid, Tây Ban Nha Châu Úc Trung tâm Văn hóa Perth (Perth Cultural Centre), Perth, Úc Trung tâm Văn hóa Queensland, Brisbane, Úc Trung tâm Văn hóa Ngarachamayong (Ngarachamayong Culture Center), Koror, Palau Trung tâm Văn hóa Vanuatu (Vanuatu Cultural Centre), Port Vila, Vanuatu Châu Phi Bibliotheca Alexandrina, Alexandria, Ai Cập Trung tâm Văn hóa Fendika (Fendika Cultural Center), Addis Ababa, Ethiopia Trung tâm Văn hóa Quốc gia, Kumasi, Ghana Trung tâm Văn hóa và Nghệ thuật Sáng tạo Wole Soyinka, Lagos, Nigeria Trung tâm Nghệ thuật và Văn hóa Guga S'Thebe, Cape Town, Nam Phi Trung tâm Văn hóa Ndere, Kampala, Uganda Trung tâm Văn hóa Quốc gia Uganda, Kampala, Uganda Châu Á Trung tâm Văn hóa Nita Mukesh Ambani, Mumbai, Ấn Độ Trung tâm Văn hóa và Phát triển Talenmark, Calicut, Ấn Độ Nandan, Kolkata, Ấn Độ Rabindra Bhawan, Ranchi, Ấn Độ Rabindra Sadan, Kolkata, Ấn Độ Khán phòng Dhanadhanya, Kolkata, Ấn Độ Trung tâm Văn hóa Thủ phủ Kohima, Kohima, Ấn Độ Telugu Saamskruthika Niketanam, Visakhapatnam, Ấn Độ Trung tâm Văn hóa Jaffna Thiruvalluvar, Jaffna, Sri Lanka Trung tâm Văn hóa Trung tâm (CCC), Dhaka, Bangladesh Trung tâm Văn hóa Atatürk, Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ Trung tâm Văn hóa Bahman, Tehran, Iran Trung tâm Văn hóa Jaber Al-Ahmad, Thành phố Kuwait, Kuwait Trung tâm Văn hóa Sheikh Abdullah Al-Salem, Salmiya, Kuwait Trung tâm Di sản Palestine, Bethlehem, Palestine Trung tâm Văn hóa Philippines, Pasay, Philippines Trung tâm Văn hóa Thế giới King Abdulaziz, Dhahran, Ả Rập Xê Út Chợ phố Baucau, Baucau, Đông Timor Bentara Budaya Jakarta, Jakarta, Indonesia Bentara Budaya Yogyakarta, Yogyakarta, Indonesia Trung tâm Nghệ thuật và Văn hóa Bangkok, Bangkok, Thái Lan Trung tâm Văn hóa Thái Lan, Bangkok, Thái Lan Trung tâm Văn hóa Hoa ngữ Singapore (SCCC), Singapore Trung tâm Văn hóa Hồng Kông, Hồng Kông, Trung Quốc Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc Tokyo, Tokyo, Nhật Bản Trung tâm Văn hóa Đài Loan, Tokyo, Nhật Bản Trung tâm Văn hóa Nhật Bản, Đài Bắc, Đài Loan Trung tâm Văn hóa Bắc Cảng (Beigang), Huyện Vân Lâm, Đài Loan Trung tâm Văn hóa Cao Hùng, Cao Hùng, Đài Loan Trung tâm Văn hóa Cơ Long, Cơ Long, Đài Loan Trung tâm Văn hóa Lộc Cảng, Lộc Cảng, Đài Loan Trung tâm Văn hóa Mông Cổ và Tây Tạng (Trung tâm Văn hóa Mông Tạng), Đài Bắc, Đài Loan Trung tâm Văn hóa Đại Đôn Đài Trung, Đài Trung, Đài Loan Trung tâm Văn hóa Hồ Lô Đôn Đài Trung, Đài Trung, Đài Loan Trung tâm Văn hóa Đài Nam, Đài Nam, Đài Loan Trung tâm Văn hóa Tân Dinh, Đài Nam, Đài Loan Trung tâm Văn hóa Ketagalan, Đài Bắc, Đài Loan Bắc Mỹ Casa de la Cultura, Puebla, México Centro Cultural Mexiquense, Toluca, México Polyforum Cultural Siqueiros, Thành phố México, México Trung tâm Văn hóa Tijuana, Tijuana, México Centro Cultural Baudilio Vega Berríos, Mayagüez, Puerto Rico Dự án Văn hóa Asheville (Asheville Culture Project), Asheville, Bắc Carolina, Hoa Kỳ Centro Cultural de la Raza, San Diego, California, Hoa Kỳ Trung tâm Văn hóa Chicago, Chicago, Illinois, Hoa Kỳ Trung tâm Nghệ thuật Văn hóa (Cultural Arts Center), Columbus, Ohio, Hoa Kỳ Trung tâm Văn hóa Quận Charlotte (Cultural Center of Charlotte County), Port Charlotte, Florida, Hoa Kỳ Trung tâm Văn hóa Detroit (Detroit Cultural Center), Detroit, Michigan, Hoa Kỳ El Centro Cultural de Mexico, Santa Ana, California, Hoa Kỳ El Museo del Barrio, Thành phố New York, Hoa Kỳ Eyedrum, Atlanta, Georgia, Hoa Kỳ Trung tâm Văn hóa Greensboro (Greensboro Cultural Center), Greensboro, Bắc Carolina, Hoa Kỳ Trung tâm Văn hóa Howland (Howland Cultural Center), Beacon, New York, Hoa Kỳ ISSUE Project Room, Thành phố New York, Hoa Kỳ Trung tâm Ireland Kansas City, Kansas City, Missouri, Hoa Kỳ Trung tâm Văn hóa La Casita (La Casita Cultural Center), Syracuse, New York, Hoa Kỳ Trung tâm Văn hóa La Peña (La Peña Cultural Center), Berkeley, California, Hoa Kỳ Trung tâm Nghệ thuật Đa văn hóa Merced (Merced Multicultural Arts Center), Merced, California, Hoa Kỳ Trung tâm Nghiên cứu và Văn hóa Nā Aikāne o Maui (Nā ʻAikāne o Maui Cultural and Research Center), Lahaina, Hawaii, Hoa Kỳ Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật Park (Park Performing Arts Center), Union City, New Jersey, Hoa Kỳ Trung tâm Văn hóa Polynesia (Polynesian Cultural Center), Lāʻie, Hawaii, Hoa Kỳ Trung tâm Văn hóa Nga (Russian Cultural Center), Washington, D.C., Hoa Kỳ Self Help Graphics & Art, Los Angeles, California, Hoa Kỳ The Kitchen, Thành phố New York, Hoa Kỳ Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật Central Park (Central Park Performing Arts Center), Largo, Florida, Hoa Kỳ Tia Chucha's Centro Cultural, Los Angeles, California, Hoa Kỳ Ugly Mermaid Venue & Cultural Centre, Eau Claire, Wisconsin, Hoa Kỳ Trung tâm Văn hóa William V. Musto (William V. Musto Cultural Center), Union City, New Jersey, Hoa Kỳ Nam Mỹ Trung tâm Văn hóa Châu Mỹ (America Cultural Center), Salta, Argentina Centro Cultural Recoleta, Buenos Aires, Argentina Trung tâm Văn hóa General San Martín (Centro Cultural General San Martín), Buenos Aires, Argentina Cung điện Libertad, Trung tâm Văn hóa Domingo Faustino Sarmiento, Buenos Aires, Argentina Centro Cultural Banco do Brasil, Brasília, Belo Horizonte, Rio de Janeiro, và São Paulo, Brasil Quỹ Văn hóa Ema Gordon Klabin (Ema Gordon Klabin Cultural Foundation), São Paulo, Brasil Trung tâm Văn hóa São Paulo (Ema Gordon Klabin Cultural Foundation), São Paulo, Brasil Trung tâm Văn hóa Agustín Ross (Agustín Ross Cultural Center), Pichilemu, Chile Trung tâm Văn hóa Gabriela Mistral (Centro Cultural Gabriela Mistral), Santiago, Chile Trung tâm Văn hóa Cung điện La Moneda (Centro Cultural Palacio de La Moneda), Santiago, Chile Trung tâm Văn hóa Đô thị (Centro Cultural Metropolitano), Quito, Ecuador Trung tâm Văn hóa Cộng hòa El Cabildo, Asunción, Paraguay Trung tâm Văn hóa Lima (Centro Cultural de Lima), Quận San Borja, Lima, Peru Xem thêm Trung tâm cộng đồng Infoshop Địa điểm âm nhạc Chú thích