Айрымкан

Айрымкан неда айрыкам — тёрт джанындан да суу бла къуршаланнган эмда суудан дайым (тенгизни эм бек кёлтюрюлюуюню сагъатында да) мийик болгъан джер кесекди. Айрымканла материкледен ёлчелерини гитчеликлери бла башха боладыла (эм гитче континент болгъан Австралиядан юч къатха гитче Гренландия, майданы эм уллу айрымканнга саналады). Айрымканла бирем-бирем боладыла эмда къауумла — архипелагла боладыла. Айрымканланы тюрлюлери Айрымканла, джаратылгъанлары бла эмда материклеге кёре орналгъанлары бла айырылыб таныладыла. Алай а тамал бёлюнюу, тенгиз сууда орналгъан айрымканлагъа эмда тузсуз сууда орналгъан айрымканлагъа бёлюнюудю. География орналгъанларына кёре океанладагъы эмда тенгизледеги айрымканла — континентни (материкни), джаяу зонаны эмда океанныкъыла боладыла. Тенгиз суу орунлада орналгъан айрымканла джаратылгъанларына кёре бёлюнедиле: тамырлы магъаданладан къуралгъанла; сууну (толкъунланы) аккумулятив иши къурагъан; откъусладан эмда балчыкъвулкандан къуралгъанла; коралладан къуралгъанла. Майданлары 30 000 км²-ден кёб болгъан айрымканла Австралия Адетге кёре Австралияны гитче континентге санайдыла, алай а Австралияны айрымкан неда айрымкан-материк кибик тюшюннгенле да бардыла. Россияны эм уллу айрымканлары Сахалин Шимал Къыбыла Белгиле