پروتېستانت دىنى

پروتېستانت (ئىنگلىزچە:Protestantism) دىنى خىرىستىيان دىنىنىڭ ئىككىنچى چوڭ شەكلى بولۇپ ، دۇنيا مىقياسىدا جەمئىي 800 مىليوندىن 1 مىلياردقىچە ئەگەشكۈچىلەر ياكى بارلىق خىرىستىيانلارنىڭ تەخمىنەن% 37 ى بار. ئۇ 16-ئەسىردىكى ئىسلاھات بىلەن بارلىققا كەلگەن ، ئۇنىڭ ئەگەشكۈچىلىرى كاتولىك چېركاۋىدىكى خاتالىق دەپ قارىغان ھەرىكەتكە قارشى ھەرىكەت. پروتېستانتلار رىم كاتولىك دىنىنىڭ پاپا ھۆكۈمرانلىق قىلىش تەلىماتىنى رەت قىلدى. ئۇلار بارلىق مۆئمىنلەرنىڭ روھانىيلىقىنى ، ياخشى ئەمەللەر بىلەن ئەمەس ، بەلكى ئېتىقاد ئارقىلىق ھەققانىيلىقنى ، ئېتىقاد ۋە ئەخلاقتىكى ئىنجىلنىڭ ئەڭ يۇقىرى ھوقۇقىنى (مۇقەددەس ئەنئەنى بىلەن ئەمەس) تەكىتلەيدۇ. . پروتېستانت دىنى گېرمانىيە 1517-يىلى مارتىن لۇتېر ئۆزىنىڭ توقسان بەش تېزىسىنى رىم كاتولىك چېركاۋىنىڭ ئىجازەتنامىنى (لاتىنچە: Indulgentias) سېتىشقا دەخلى-تەرۇز قىلغانلىقىغا قارشى ئىنكاس سۈپىتىدە ئېلان قىلغاندا باشلانغان. سېتىۋالغۇچىلارغا گۇناھنىڭ ۋاقىتلىق جازاسى. قانداقلا بولمىسۇن ، بۇ سۆز گېرمانىيە لۇتېران شاھزادىلىرىنىڭ 1529-يىلى مارتىن لۇتېرنىڭ تەلىماتىنى بىدئەتچى دەپ ئەيىبلەيدىغان پەرمانغا قارشى نامايىش خېتىدىن كەلگەن. گەرچە ئىلگىرى رىم كاتولىك چېركاۋىنى ئىسلاھ قىلىشقا ئۇرۇنۇشلار بولغان بولسىمۇ ، بولۇپمۇ پېتېر ۋالدو ، جون ۋىكلىف ۋە يان خۇس قاتارلىقلار بولسىمۇ ، پەقەت لۇتېرلا تېخىمۇ كەڭ ، داۋاملاشقان ۋە زامانىۋى ھەرىكەت قوزغىدى. پروتېستانتلار ئۆزلىرىنىڭ مەدەنىيىتىنى تەرەققىي قىلدۇردى ، مائارىپ ، ئادىمىيەت پەنلىرى ، سىياسىي ۋە ئىجتىمائىي تەرتىپ ، ئىقتىساد ۋە سەنئەت ۋە باشقا نۇرغۇن ساھەلەرگە زور تۆھپە قوشتى. پروتېستانتلارنىڭ كۆپىنچىسى ئاز ساندىكى پروتېستانت مەزھىپىدىكىلەرنىڭ ئەزالىرى: تەۋەككۈلچىلەر ، ئاناباپتىستلار ، ئانگېلىكلار ، باپتىستلار ، ئىسلاھاتچىلار ، لۇتېرلار ، ئۇسۇلچىلار ۋە بەشبۇرجەكلىكلەر. دىنسىز ، خۇش خەۋەرچى ، جەزبىدار ، مۇستەقىل ۋە باشقا چېركاۋلار كۆپىيىۋاتىدۇ ۋە پروتېستانت دىنىنىڭ مۇھىم بىر قىسمىنى تەشكىل قىلىدۇ. . شاخ نەزەرىيىسىنى قوللىغۇچىلار پروتېستانت دىنىنى رىم كاتولىك چېركاۋى ، شەرقىي پراۋۇسلاۋىيە چېركاۋى ۋە شەرق پراۋۇسلاۋىيە چېركاۋلىرى بىلەن بىرلىكتە خىرىستىيان دىنىنىڭ تۆت چوڭ بۆلۈمىنىڭ بىرى دەپ قارايدۇ. پايدىلانما مەنبەلەر