Yedinci Gün Adventist Kilisesi

Yedinci Gün Adventist Kilisesi diğer mezheplerden Yahudi/Hristiyan haftasının orijinal yedinci günü olan Cumartesi gününün Sebt olarak tutulmasıyla ayrılan ve İsa Mesih’in çok yakında gerçekleşecek ikinci gelişine (advent) vurgu yapan bir Protestan Hristiyan mezhebidir. Mezhep, 19. yüzyıl ortalarında Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Millerci hareketten doğmuş ve 1863 yılında resmî olarak kurulmuştur. Kurucuları arasında, kapsamlı yazıları zamanımızda kilise tarafından hâlen büyük saygı gören Ellen G. White da bulunuyordu. Yedinci Gün Adventist Kilisesinin teolojisinin büyük bölümü, Kutsal Yazıların yanılmazlığı doktrinleri gibi, Hristiyan öğretileriyle örtüşmektedir. Diğerlerinden ayırıcı öğretileri arasında ölülerin bilinçsizlik durumu ve araştırıcı yargılama doktrini bulunmaktadır. Kilise ayrıca beslenmeye ve sağlığa verdiği önem, insana ilişkin bütüncül anlayışı, din özgürlüğünü savunması ve ilkeleri ile yaşam tarzındaki muhafazakârlığıyla tanınmaktadır. Dünya çapındaki kilise Genel Konferans tarafından, küçük bölgeler ise bölümler, birlik konferansları ve yerel konferanslar tarafından yönetilmektedir. Kilise hâlen dünya çapında yaklaşık 17,2 milyon vaftizli üyeye sahiptir. Mayıs 2007 itibarıyla dünyada on ikinci büyük dinsel kurum, uluslararası olarak etkin altıncı büyük dinsel kurumdur. 200’ün üzerinde ülkede ve bölgede etkin müjdecilik yapmaktadır ve etnik ve kültürel olarak çok çeşitlidir. Kilise dünya çapında pek çok okul, hastane ve yayınevinin yanı sıra, Adventist Kalkınma ve Yardım Ajansı (ADRA) adında bir insani yardım kuruluşu işletmektedir. Tarih Yedinci Gün Adventist Kilisesi 1840’larda New York’un taşrasında İkinci Büyük Uyanış’ın bir aşaması olan Millerci hareketinden doğan çeşitli Adventist grupların en büyüğüdür. William Miller, Daniel 8:14–16 ayetlerine dayanarak ve “Gün-yıl ilkesi” uyarınca, İsa Mesih’in yeryüzüne 1843 ilkbaharı ile 1844 ilkbaharı arasında döneceğini öngörmüştü. 1844 yazında Millerci Adventistler İsa’nın o yılın Kitab-ı Mukaddes temelli Kefaret Günü olduğu anlaşılan 22 Ekim 1844 tarihinde döneceğine inanmaya başladılar. Bu gerçekleşmediğinde izleyicilerinin çoğu dağıldı ve başlangıçtaki kiliselerine döndüler. Bazı Millerciler Miller’in hesaplamalarının doğru olduğuna, ancak Daniel 8:14 ayetine yorumunun hatalı olduğuna kanaat getirdiler; o "yeryüzünün temizleneceğini" yani Mesih’in yeryüzünü arındırmak üzere geleceğini varsaymıştı. Bu Adventistler Daniel 8:14 ayetinin Mesih’in ikinci gelişini değil, göksel mabette En Kutsal Yer’e girişini önceden bildirdiği sonucuna ulaştılar. Gökteki tapınağa dair bu yeni bilinç, düşünce tarzlarının önemli bir parçası haline geldi. Sonraki dönemlerde bu anlayış araştırıcı yargılama doktrinine dönüştü; buna göre 1844 yılında başlayan eskatalojik süreçte Hristiyanlar kurtuluşa lâyık olduklarının doğrulanması için yargılanacak ve Tanrı’nın adaleti evrenin huzurunda onaylanacaktı. Adventistlerin bu grubu Mesih’in ikinci gelişinin çok yakında olacağına inanmaya devam etti. Olay için yeni tarihler belirlemeye karşı çıkarak Vahiy 10:6 ayetini örnek gösterdiler: "artık gecikme olmayacak." Sebtîliğin Gelişimi İlk dönem Adventist hareketi güçlendikçe, Kitab-ı Mukaddes’e göre dinlenme ve ibadet günü sorusu ortaya çıktı. İlk Adventistler arasında Sebt Günü'ü tutmanın en önde gelen savunucusu Joseph Bates’di. Bates Sebt öğretisini Millerci bir vaiz olan Thomas M. Preble’in yazdığı bir broşürden öğrenmişti, Preble ise genç bir Yedinci Gün Baptisti olan Rachel Oakes Preston’dan etkilenmişti. Bu mesaj kademeli olarak kabul edildi ve Temmuz 1849’da çıkan kilise yayını The Present Truth’un (şimdiki adıyla Adventist Review) ilk sayısının konusu oldu. Örgütlenme ve tanınma Yaklaşık 20 yıl süreyle Adventist hareketi, pek çok kiliseden gelmiş ve başlıca iletişim araçları James White’ın The Advent Review and Sabbath Herald adlı süreli yayını olan, gevşek bir şekilde bağlı küçük bir grup insandan meydana gelmişti. Sebt doktrinini, Daniel 8:14 ayetinin göksel mabede ilişkin yorumunu, şartlı ölümsüzlük ve Mesih’in bin yıllık zamandan önce geri döneceği beklentisi doktrinlerini kabul ettiler. Önde gelen kişileri arasında Joseph Bates, James White ve Ellen G. White bulunuyordu. Ellen White bilhassa merkezî bir rol üstlenmeye başladı; gördüğü pek çok görüm ve ruhsal önderliği, Adventist dostlarını kendisinde peygamberlik armağanı olduğuna ikna etti. Kilise 21 Mayıs 1863 tarihinde Battle Creek, Michigan’da 3500 üyeyle resmen kuruldu. Kilisenin genel merkezi daha sonra Battle Creek’ten Takoma Park, Maryland’e taşındı ve 1989 yılına dek burada kaldı. Genel Konferans genel merkezi bundan sonra Silver Spring, Maryland’de bulunan şimdiki yerine taşındı. 1850’ye dek kilise 1844 deneyimini tecrübe edenlere kurtaran bir bakiye gözüyle bakmıştı. Ancak 1848’de Ellen White bir görümde Üç Meleğin Mesajının "ışık selleri gibi… tüm dünyanın çevresinde" dolaştığını gördü. Millerci hareketi belirgin bir şekilde çokuluslu olmadığından, görümü harekete yeni mühtediler kazandırılabileceğini açıkça gösteriyordu. Kilise 1870’lerde müjdecilik faaliyetlerine ve uyanışlara döndü, 1880 itibarıyla üye sayısı üçe katlanarak 16 bine ulaştı ve 19. yüzyılın ikinci yarısında Kuzey Amerika dışında da varlığını tesis etti. Hızlı büyüme devam ederek 1901’de 75 bin üyeye ulaşıldı. Bu sıralarda kilise iki yüksekokul, bir tıp okulu, on kadar akademi, 27 hastane ve 13 yayınevi işletiyordu. 1945 itibarıyla kilise ABD ve Kanada’da 210 bin, diğer yerlerde 360 bin üye rapor etti; bütçesi 29 milyon dolar, kilise okullarında kayıtlı öğrenci sayısı 140 bindi. 19. yüzyılın büyük kısmında kilise, özellikle bazı Adventist önderler Aryanizm doktrinini savunan kiliselerden geldiğinden dolayı (Ellen G. White bunlardan biri olmamasına rağmen), temel inançlarını ve doktrinlerini oluştururken mücadele veriyordu. Bu durum, hareketin diğer teolojik görüşleriyle birlikte, muhafazakâr Evanjelik Protestanların fikir birliğiyle onu kült olarak kabul etmelerine neden oldu. Ancak Adventist Kilisesi Üçlü birliği 20. yüzyıl başlarında benimsedi ve yüzyılın ortalarına doğru diğer Protestan gruplarla iletişim kurmaya başladı, böylece yaygın biçimde bir Protestan kilisesi olarak tanındı. İnançlar Yedinci Gün Adventist mezhebinin resmî öğretileri kilisenin 28 Temel İnanç (Yedinci Gün Adventist) manifestosunda ifade edilmektedir. Bu inanç açıklaması ilk olarak Genel Konferans tarafından 1980 yılında kabul edilmiş, 2005 yılında bir ek inanç maddesi (11 numara) ilâve edilmiştir. Kilisenin iki vaftiz yemininden herhangi birinin ikrarı üyeliğin önkoşuludur. Aşağıdaki inanç açıklaması teolojik olarak sabitlenmiş bir "itikat açıklaması" olarak okunmamalı ve kabul edilmemelidir. Adventistler yalnızca bir itikadı kesinlikle kabul ederler: "Kitab-ı Mukaddes ve yalnızca Kitab-ı Mukaddes". Adventist doktrini, milenyum öncesine ve Arminanizm vurgularıyla, üçlü birlikçi Protestan teolojisine benzer. Adventistler Kutsal Yazıların yanılmazlığı, İsa Mesih'in vekâleten kefaret edişi, ölülerin dirilişi ve yalnızca iman yoluyla aklanma gibi öğretilere önem verirler, bu nedenle çoğunlukla evanjelik kabul edilirler. Suya batırarak vaftize ve yaratılışın gerçek anlamda altı gün sürdüğüne inanırlar. Modern Yaratılışçılık hareketi Ellen White'ın bir görümünden ilham alan George McCready Price adlı bir Adventist tarafından başlatılmıştır. Adventizm'i Hristiyan dünyasının geri kalanından ayıran genel olarak tanınmış bir dizi "ayırt edici" doktrin vardır, ancak bu öğretilen tümü Adventizm'e özgü değildir: Yasa (temel inanç 19) Tanrı'nın Yasası "On Emir’de somutlaşmıştır" ve Hristiyanlar üzerinde bağlayıcılığı devam etmektedir. Sebt Günü (temel inanç 20) Adventistlere göre Sebt (Şabat günü) Cuma günbatımından Cumartesi günbatımına dektir. Bu, Sebt gününü Pazar olarak kabul eden ana akım Hristiyan mezhepleriyle Adventizm arasındaki en büyük farklardan biridir. İkinci Geliş ve Son Zamanlar (temel inançlar 25–28) İsa Mesih, Sebt'in dünya çapında bir sınav olacağı bir "sıkıntı zamanı"nın ardından yeryüzüne görülür bir şekilde geri dönecektir. İkinci gelişi kutsalların gökte bin yıl boyunca hüküm sürmesi izleyecektir. Adventist eskatalojisi peygamberlik sözlerinin yorumlanmasında tarihsel yönteme dayalıdır. Bütüncül İnsan Tabiatı (temel inançlar 7, 26) İnsan beden, zihin ve ruhun bölünemez bütünlüğünden meydana gelir. Ölümsüz ruha sahip değildir ve ölümden sonra bilinç yoktur (ölüme çoğunlukla "canın uykusu" (soul sleep) adı verilir). Yok Oluşçuluk (temel inanç 27) Yok Oluşçuluk (annihilationism) inancına göre kötüler cehennemde sonsuza dek işkence görmeyecek, ancak bunun yerine kalıcı olarak yok edilecekler. Büyük Mücadele (temel inanç 8) Büyük Mücadele (The Great Controversy), tüm Adventist öğretileri arasında en kapsamlı doktrinlerden biridir. Tek başına bir inanç maddesi olarak değil, diğer tüm Adventist öğretilerinin tutarlılık ve anlam kazandığı kuşatıcı bir meta-anlatı olarak işlev görmektedir. Yedinci Gün Adventist Kilisesi Genel Konferansı’nın resmi bildirisi bu doktrini şöyle tanımlamaktadır: “Tüm insanlık şu an, Mesih ile Şeytan arasında Tanrı’nın karakteri, yasası ve evren üzerindeki egemenliği konusunda sürmekte olan büyük bir mücadelenin içindedir. Bu çatışma, özgür irade ile donatılmış yaratılmış bir varlığın kendini yüceltmesiyle Şeytan’a dönüşerek Tanrı’nın hasmı haline gelmesi ve meleklerin bir bölümünü isyana sürüklemesiyle cennette başlamıştır. Şeytan, Adem ile Havva’yı günaha sürükleyerek isyan ruhunu bu dünyaya taşımıştır.” Büyük kozmik mücadele, Lusifer ve meleklerinin isyanıyla cennette başlamış, Adem ve Havva’nın düşüşüyle (the fall) bu dünyaya aktarılmıştır. Vahiy 20’de sözü edilen bin yıllık dönemin sonunda Şeytan ve melekleri de dahil olmak üzere tüm tövbe etmemiş günahkarların nihai olarak yok edilmesiyle de son bulacaktır. Göksel Mabet (temel inanç 24) Göksel tapınak (heavenly sanctuary), Yedinci Gün Adventist teolojisinin en temel ve merkezi öğretilerinden biridir. Adventistler, Çıkış’ın 25-27. bölümlerinde anlatılan antik İbranice tapınak ve hizmetlerinin, Mesih’in insan kurtuluşu için yaptığı işin bir temsili olduğuna ve yeryüzündeki tapınağın düzeninin, İbraniler 8:1-5’te geçtiği üzere, göksel tapınağın bir modeli olduğuna inanmaktadır. Kilisenin 28 Temel İnanç bildirisindeki resmi ifade bunu şu şekilde ortaya koymaktadır: Gökte bir tapınak vardır; bu, insanın değil, Tanrı’nın kurduğu gerçek çadırdır. Mesih orada bizim adımıza hizmet ederek inanlılara, çarmıhta bir kez sunulan kefaret kurbanının yararlarını sunmaktadır. Göğe yükselişinde büyük Başkahinimiz olarak tahta geçirilmiş ve yeryüzündeki tapınağın kutsal bölümünde başkahinin yürüttüğü hizmetin simgelediği şefaat görevine başlamıştır. 2300 günlük peygamberlik döneminin sonunda, 1844’te ise yeryüzündeki tapınağın En Kutsal Yer’inde başkahinin yürüttüğü hizmetin simgelediği kefaret görevinin ikinci ve son aşamasına girmiştir.” Soruşturmacı Yargı (temel inanç 24) Soruşturmacı yargı (investigative judgment), Yedinci Gün Adventistlerinin eskatoloji teolojisinin merkezinde yer alan bir öğretidir. Bu doktrinin temel iddiasına göre, İsa Mesih göğe yükselişinde göksel tapınağın (heavenly sanctuary) dış bölümüne girmiş ve oradan 1844 yılına kadar şefaat ve bağışlama görevi yürütmüştür; 1844’te ise göksel tapınağın En Kutsal Yer’ine (most holy place) girerek soruşturmacı yargı görevine başlamıştır. 1844 yılı, belirli bir hesaba dayanmaktadır. 1830’lar ve 1840’ların başında Amerikalı Baptist rahip William Miller, Danyal 8:14’te geçen “iki bin üç yüz gün” ifadesini “iki bin üç yüz yıl” olarak yorumlamıştır. Danyal 8:14’teki “iki bin üç yüz akşam sabah geçince, kutsal yer temizlenecek” ayetini ise 2300 yıl geçince kıyamet kopacak olarak algılamıştır. Bu gün-yıl yorumlama ilkesine göre Danyal 8:14’teki olup Danyal 9:24-27’den hareketle başlangıç noktası olarak Ahameniş Pers Kralı Artakserkses’in MÖ 457’de Kudüs’ün yeniden inşası için çıkardığı ferman Miller tarafından başlangıç noktası olarak kabul edilmişltir. İki bin üç yüz gün ifadesinin, iki bin üç yüz yılı ifade ettiği varsayıldığında ve MÖ 457 yılı başlangıç noktası olarak ele alındığında kıyametin 1844 yılında kopacağı beklentisi oluşmuştur. Ancak Miller’ın ve Millercıların beklentisinin aksine İsa Mesih’in 22 Ekim 1844’te dünyaya geri dönmemesi, “Büyük Hayal Kırıklığı” (Great Disappointment) olarak bilinen olaya sebep olmuş ve bunun üzerine Millercılar, Miller’ın kehanetini yeniden yorumlamak zorunda kalmışlardır. Bu yeni yoruma göre İsa Mesih 1844’te yeryüzüne dönmek yerine soruşturmacı yargıyı başlatmak üzere göksel tapınağın Kutsal Yer’ine girmiştir ve bu tarihten itibaren insanları yargılamaya başlamıştır. Bakiye (temel inanç 13) Tanrı'nın emirlerini tutan ve "İsa’nın tanıklığına" sahip olan (Vahiy 12:17) bir son zaman bakiyesi olacaktır. Bu bakiye Vahiy 14:6–12 ayetlerindeki "üç meleğin mesajı"nı dünyaya duyurur. Peygamberlik Armağanı (temel inanç 18) Peygamberlik armağanı (gift of prophecy), Yedinci Gün Adventizmi’nin teolojik ve tarihsel açıdan en belirgin özelliklerinden biridir. Bu doktrine göre kilisenin en etkili kurucu ismi Ellen G. White (1827–1915) bir peygamber olarak kabul edilmektedir. 1980 Genel Konferansı Oturumu’nda kabul edilen resmi bildiri, kilisenin bu konudaki tutumunu şöyle ifade etmektedir: “Kutsal Ruh’un armağanlarından biri peygamberliktir. Bu armağan bakiye kilisenin belirleyici bir işaretidir ve Ellen G. White’ın hizmetinde tezahür etmiştir. Rabbin elçisi olarak White’ın yazıları, kiliseye teselli, rehberlik, öğreti ve düzeltme sağlayan süregelen ve yetkili bir gerçek kaynağıdır. Yazılar aynı zamanda Kitab-ı Mukaddes’in tüm öğreti ve deneyimin sınandığı ölçüt olduğunu da açıkça ortaya koymaktadır.” Adventistler, bu armağanın gerçekliğine kanıt olarak şunu göstermektedir: Ellen G. White, 1844’ten 1915’e uzanan yetmiş yıllık süre boyunca yaklaşık 2000 vizyon görmüş ve peygamberlik rüyası almıştır. Ellen White, henüz dokuz yaşında okuldan eve dönerken, bir sınıf arkadaşının attığı taşla yüzünden ağır şekilde yaralanmış, üç hafta boyunca bilinci kapalı kalmış ve sonraki yıllarda burnundaki ciddi yaralanma nedeniyle büyük acılar çekmiştir. Başta Dr. Gregory Holmes ve Dr. Delbert Hodder olmak üzere bazı doktorlar ve akademisyenler White’ın gördüğü vizyonların ilahi tecrübeler değil, çocukken geçirdiği bu beyin yaralanmasının bir sonucu olduğunu söylemektedir. Herkesin Cennette Beyaz Ten Rengine Sahip Olacağı İnancı Adventistler tarafından peygamber olarak kabul edilen Ellen G. White, İsa’nın ten renginin beyaz olduğunu ve cennete giden herkesin ten renginin değişeceğini ve beyazlaşacağını savunmaktadır. White, 16 Mart 1901'de Mississippi, Vicksburg'da bir siyahi cemaate verdiği ve 1 Mart 1901’de Gospel Herald'da yayınlanan bir konuşmada şunları söylemektedir: "Siz Tanrı’nın çocuklarısınız. O sizi evlat edinmiştir ve burada, göksel aileye girişinizi sağlayacak karakterler oluşturmanızı dilemektedir. Bunu hatırladığınızda, burada karşılaştığınız sınavları taşıyabileceksiniz. Cennette renk ayrımı olmayacaktır; zira herkes Mesih’in kendisi gibi beyaz olacaktır. Tanrı’nın kraliyet ailesinin üyeleri olabildiğimiz için şükredelim.” Bakiye Kilise Bakiye kilise (the remnant church) doktrini, Yedinci Gün Adventist Kilisesi’nin sadece pek çok Hristiyan mezhebinden biri olmadığı, aksine Tanrı’nın dünyaya yönelik son mesajını iletmekle peygamberlik yoluyla görevlendirilmiş son zaman topluluğu olduğu inancıdır. Adventist din adamlarının resmi dergisi olan Ministry Magazine’de de belirtildiği gibi, Vahiy (Revelation) suresinin 12. ayeti açıkça son zamanlarda Tanrı’nın bir bakiye kilisesinin var olacağını söylemektedir. Vahiy 12, İsa’nın zamanından 1260 yıllık dönemin sonuna (538–1798) kadar bir kadın simgesiyle Hristiyan kilisesinin tarihini anlattıktan sonra, 17. ayette şunları söylemektedir: “Ejderha kadına öfkelendi ve onun soyunun geri kalanıyla, Tanrı'nın emirlerini tutanlar ve İsa’nın tanıklığına sahip olanlarla, savaşmaya gitti.” Bu ayet bizi 1260 yıllık dönemin ötesine, yani 19. yüzyıla götürmekte; “soyunun geri kalanı” olarak adlandırılan bu grubu “bakiye kilise” olarak tanımlamaktadır. Kilisenin resmi temel inanç bildirisi ise bu bakiyeyi doğrudan Yedinci Gün Adventizmi’yle özdeşleştirerek, peygamberlik armağanının (gift of propechy) bakiye kilisenin belirleyici bir işareti olduğunu ve bu armağanın Ellen G. White’ta tezahür ettiğini vurgulamaktadır. Bakiye kilise iddiası, aslında sadece Adventistliğe özgü bir iddia değil, aksine 19. yüzyıl Amerikan dini atmosferinin neredeyse kaçınılmaz bir ürünüdür. On dokuzuncu yüzyılın başlarında, özellikle İkinci Büyük Uyanış (Second Great Awakening) döneminde, erken dönem Hristiyanlığındaki uygulamaları yeniden ihya etmeyi amaçlayan pek çok yeni mezhep kurulmuştur. Yehova’nın Şahitleri, Mormonlar ve Yedinci Gün Adventistleri bu mezhepler arasındadır. Bu üç hareket, birbirinden bağımsız biçimde ortaya çıkmış görünse de aslında derin yapısal benzerlikler taşımaktadır. Hepsi de mevcut Hristiyanlığın köklü bir sapmaya uğradığını, kendi kurucularının özel ilahi vahiy aldığını, herkese kapalı yazılara ya da peygamberlere sahip olduklarını ve erken dönem Hristiyanlık’ta mevcut olan kiliseyi yeniden kurduklarını öne sürmüştür. Bu benzerlikler, Calvinist ilahiyatçı Anthony Hoekema tarafından şu şekilde ortaya konmuştur: Hoekema, Adventizm’i Mormonizm, Yehova’nın Şahitleri ve Hristiyan Bilimi (Christian Science) ile birlikte The Four Major Cults adlı eserinde ele almış, her birinin benzer yapısal özellikler taşıdığını savunmuştur. Bu üç hareketin hepsinin “Yanmış Bölge” (Burned-Over District) olarak adlandırılan Kuzey New York’tan ya da bu bölgenin 19. yüzyılın başlarındaki ruhani atmosferinden beslendiği bilinmektedir. Sosyolog Ryan Cragun ve Ronald Lawson’ın Sociology of Religion dergisinde yayımlanan karşılaştırmalı çalışmasında belirttiği üzere; Mormonlar, Yehova’nın Şahitleri ve Yedinci Gün Adventistleri pek çok ortak özelliği paylaşmakta olup bu üç grubun büyümesini etkileyen faktörler de benzer yapısal dinamiklerden kaynaklanmaktadır. Cragun ve Lawson’a göre Adventizm’in “Bakiye Kilise” iddiasını bu geniş tarihsel tablo içinde değerlendirmek gerekmektedir. Bu iddia, ilahi anlamda bir seçilmişliğin kanıtı olmaktan ziyade, 19. yüzyıl Amerikan Protestanlığının kendine özgü dini havasının kaçınılmaz bir yansımasıdır. Kültür ve uygulamalar Genel Konferans dünya çapında Adventistler üzerine içgözlemsel bir bakış yayınlamıştır. Bu Adventist üyelerin ve kilisenin sıklıkla duyduğu sorulara bir yanıt olarak yapılmıştır. Makalenin başlığı "Adventist Komşunuz"dur. Sebt faaliyetleri Adventistler haftalık Sebt gününü kutsal tutmak için, Cumartesi günleri dünyevî işlerden kaçınırlar. Ayrıca tamamen dünyevî türde olan dinlence faaliyetlerinden, örneğin rekabete dayalı sporlardan ve televizyonda dinsel olmayan programları izlemekten de çoğunlukla kaçınırlar. Ancak doğada yürüyüş, aile merkezli faaliyetler, hayır işleri ve özünde yardımseverlik bulunan diğer faaliyetler teşvik edilir. Cuma gününün büyük kısmı Sebt’e hazırlanarak geçirilebilir; örneğin yemek hazırlanır ve ev düzenlenir. Bazı Adventistler Sebt’i karşılamak üzere Cuma akşamları ibadet için toplanır, bu uygulamaya çoğunlukla Akşam Duası adı verilir. Cumartesi öğleden sonra faaliyetleri kültürel, etnik ve sosyal yapıya göre büyük değişiklikler gösterir. Bazı kiliselerde üyeler ve ziyaretçiler birlikte yenen öğle yemeğine (potluck) ve Adventist Gençlik Hizmetleri’ne (AYS) katılırlar. İbadet hizmeti Haftalık ana ibadet hizmeti Cumartesi günü yapılır, çoğunlukla kilisede küçük gruplarla yapılan planlı çalışma zamanı olan Sebt Okuluyla başlar. Pek çok Adventist her üç aylık dönem için belirli bir Kitab-ı Mukaddes metnini ya da doktrinini inceleyen, resmî olarak hazırlanmış "Sebt Okulu Çalışma Kitapçığı"ndan yararlanır. Bu süre içinde farklı yaş gruplarındaki çocuklar ve gençler için (diğer kiliselerdeki Pazar okulunu benzer) özel toplantılar düzenlenir. Kısa bir aradan sonra topluluk yeniden bir araya gelir ve tipik evanjelik formatta yürütülen, vaazın merkezde yer aldığı kilise hizmeti başlar. Topluca ilahi söyleme, Kutsal Yazıların okunması, dualar ve sunular (ondalıkları da içeren para toplama) diğer standart unsurlardır. İbadet müziğinde kullanılan enstrümanlar ve müzik tarzı dünya çapındaki kiliselerde büyük değişiklikler gösterir. Kuzey Amerika’daki bazı kiliselerde modern Hristiyan müzik tarzı yer almaktadır, diğer kiliseler ise Adventist İlahi Kitabı’nda bulunanlar dâhil olmak üzere daha geleneksel ilahileri kullanırlar. İbadetin genellikle gösterişsiz olduğu bilinmektedir. Aşai Rabbani Ayini (Rabb’in Sofrası) Adventistler Rabb’in Sofrası ibadetini çoğunlukla yılda dört kez yaparlar. Rabb’in Sofrası üyelerin ve kiliseye üye olmayan diğer Hristiyanların katılabileceği açık bir ibadettir. Yuhanna Müjdesi’nin 13. bölümündeki anlatıma dayanan, "Alçakgönüllülük Töreni" olarak bilinen ayak yıkama merasimiyle başlar. Alçakgönüllülük Töreninin amacı Mesih’in Son Akşam Yemeği’nde kendi öğrencilerinin ayaklarını yıkamasını simgelemek ve katılanlara birbirlerine tevazuyla hizmet etmeleri gereğini hatırlatmaktır. Katılanlar cinsiyete göre farklı odalara ayrılarak bu törene iştirak ederler, ancak bazı topluluklarda evli çiftlerin töreni birbirleriyle gerçekleştirmelerine izin verilir ve aileler çoğunlukla birlikte katılmaya teşvik edilir. Törenin tamamlanmasının ardından katılanlar, mayasız ekmek ve fermante olmamış üzüm suyundan oluşan Rabb’in Sofrasını paylaşmak üzere, ana ibadet salonuna dönerler. Sağlık ve beslenme Kilisenin ortaya çıktığı 1860’lardan beri, sağlamlık ve sağlık Adventist kilisesinin vurguladığı noktalardan biri olmuştur. Adventistler vejetaryenliği tavsiye eden ve Levililer 11. bölümde belirtilen koşer yasalarına uyulmasını öngören bir "sağlık mesajı" sunmalarıyla tanınmışlardır. Bu yasaların yerine getirilmesi, domuz, kabuklu deniz hayvanları ve "murdar" olarak tanımlanmış diğer hayvanların etlerinden kaçınmayı gerektirir. Kilise, üyelerini alkol, tütün ve yasadışı kimyasal maddelerin kullanımından uzak tutmaya çalışır (Hristiyanlık ve alkol konusuna bakınız). Ayrıca, bazı Adventistler kahve, çay, kola ve kafein içeren diğer içeceklerden sakınırlar. Adventist Kilisesi'nin öncüleri kahvaltı gevreklerinin Batı beslenme tarzında yaygın olarak kabul edilmesinde büyük pay sahibi olmuştur ve "modern ticarî tahıl gevreği kavramı" Adventistler içinde ortaya çıkmıştır. John Harvey Kellogg Adventist sağlıklı beslenme çalışmasını başlatanlardan biriydi. Sağlıklı bir yiyecek olarak kahvaltı gevreklerini geliştirmesiyle, kardeşi William tarafından Kellog’s firmasının kurulmasına yol açıldı. Hem Avustralya hem de Yeni Zelanda’da, kilisenin sahibi olduğu Sanitarium Sağlıklı Yiyecek Şirketi, Weet-Bix başta olmak üzere sağlıklı ürünlerin ve vejetaryenlere yönelik yiyeceklerin önde gelen üreticilerinden biridir. ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü’nün sponsorluğunda yapılan bir araştırma, Kaliforniya’da ortalama bir Adventistin, ortalama bir Kaliforniyalıdan 4–10 yıl daha uzun yaşadığını ortaya koymuştur. National Geographic dergisinin Kasım 2005 sayısında kapak konusu olarak alıntı yapılan araştırma, Adventistlerin sigara ve içki içmedikleri, her hafta bir gün istirahat ettikleri ve kuruyemiş ile baklagiller bakımından zengin, sağlıklı, az yağlı bir beslenme tarzını sürdürdükleri için daha uzun yaşadıklarını belirtmektedir. Adventistlerin sosyal ilişki bağlarının kuvvetliliği de uzun yaşam sürelerine bir açıklama olarak ileri sürülmüştür. Dan Buettner’in 2005’te Adventistlerin uzun ömürlülüğü hakkında National Geographic’te yayınlanan haberinden sonra, kitabı The Blue Zones: Lessons for Living Longer From the People Who’ve Lived the Longest (Mavi Bölgeler: En Uzun Yaşayan İnsanlardan Uzun Yaşama Dersleri)’nde Kaliforniya’daki Loma Linda yoğun Yedinci Gün Adventist nüfusu nedeniyle bir "mavi bölge" olarak adlandırıldı. Buettner, Adventistlerin sağlığa, beslenmeye ve Sebt gününü tutmaya verdikleri önemin Adventistlerin uzun ömürlüğünde temel etkenler olduğunu bildirmektedir. 2002 yılında dünya çapında yerel kilise önderleri arasında yapılan bir araştırmaya göre Adventistlerin tahminî %35'i vejetaryenliği uygulamaktadır. Adventistlerin temiz yaşam tarzları, 2200 Adventistin 1954 yılında etkileri o zaman hâlen bilinmeyen bir dizi hastalık için denek olmak üzere Whitecoat Operasyonu’nda gönüllü olduklarında, ABD silahlı kuvvetleri tarafından da tanındı: Bilim adamlarının ilk görevi, ağır hasta olmalarına yol açabilecek patojenlerin aşılanacağı gönüllü kişiler bulmaktı. Bunları Yedinci Gün Adventist imanına mensup olanlar arasında buldular. Adventistler askere alındıklarında ülkelerine hizmet etmeye gönüllü olsalar da, silah taşımayı reddediyorlardı. Bunun sonucunda pek çoğu sıhhiyeci oldu. Şimdi ABD acemi erlere farklı bir şekilde yardımcı olma fırsatı sağlıyordu: askerlik yükümlülüklerini yerine getirmenin bir yolu olarak biyolojik testlerde gönüllü olma. 1954 yılı sonlarında görüşüldüğünde, Adventist yönetim kademeleri bu planı memnuniyetle kabul etti. Camp Detrick’teki bilim adamları için kilise üyeleri örnek bir deney grubuydu, zira çoğu mükemmel ölçüde sağlıklıydı, içki veya sigara içmiyor, kafein kullanmıyorlardı. Gönüllüler açısından, bu deneyler kendilerine inançlarına sadık kalırlarken vatan hizmetlerini de yerine getirmek için imkân sağlıyordu. Adventist Kilisesi'nin peygamber olarak kabul ettiği Ellen White’ın önemli sağlık tavsiyelerinden birisi de çiğ yumurta yemektir. White, 1901 yılında Dr. D. H. Kress’e yazdığı ve Beslenme ve Gıdalar Üzerine Tavsiyeler kitabında yer alan bir mektupta şunları yazmıştır: "Sağlıklı kümes hayvanlarının yumurtalarını alın. Bu yumurtaları pişmiş veya çiğ olarak kullanın. Çiğ olarak bulabildiğiniz en iyi fermente edilmemiş şaraba atın. Bu, sisteminiz için gerekli olanı sağlayacaktır. Bunu yapmanın doğru olmayacağını bir an bile düşünmeyin.”Ayrıca White, başka bir yazısında, bir keresinde hastalığı sırasında ilaç olarak içine çiğ yumurta kırılmış çok sert bir fincan kahve içtiğini belirtmiştir. Ahlâk ve cinsellik Kürtaj hakkında resmî Adventist duruşu “doğum kontrolü, cinsiyet seçimi veya maslahat dolayısıyla kürtaj yapılması onaylanmaz” şeklindedir. Ne var ki, kadınlar zaman zaman ciddi ahlâkî veya tıbbî ikilemler meydana getiren istisnaî durumlarla karşılaşabilirler, örneğin hamile kadının hayatına veya sağlığına yönelik ciddi tehditler, cenindeki ciddi konjenital bozukluklar ve tecavüz veya ensest ilişki sonucu meydana gelen hamilelikler gibi; bu durumlarda bireylere kendi kararlarını vermeleri tavsiye edilir. Genel Konferansın yayınladığı resmî açıklamalara göre, Kitab-ı Mukaddes tarafından takdir edilen tek cinsel ilişki yolu heteroseksüel evliliklerdir. Adventistler eşcinsel evlilik törenleri gerçekleştirmezler, aktif eşcinseller görevlendirilemez ve kilise üyeliğinden çıkarılabilirler. Evlilik dışı ilişki boşanmaya izin verilen nedenlerden biridir, ancak yine de mümkünse uzlaşma teşvik edilir. Adventistler evlilik öncesi hem erkeklerin hem kadınların cinsel ilişkiden kaçınması gerekliliğine inanır ve teşvik eder. Kilise evlenmeden birlikte yaşamayı tasvip etmez. Yeni Ahit metinleri evlilikte kadınların kocalarına bağımlı olmaları ve "kocalar[ın] kendi karılarını... tıpkı Mesih’in de kilise topluluğunu sevdiği ve kendisini onun için vermiş olduğu gibi sev[meleri]" gerektiğini öğretecek şekilde yorumlanır. Adventist Kilisesi diğer etik konularda da resmî açıklamalar yayınlamıştır. Kilise, aktif ötenaziye karşıdır, ancak ölüme izin verecek şekilde ilaç tedavisinin pasif şekilde kesilmesine izin verir; doğum kontrolü doğru kullanılırsa evli çiftler için onaylanır, fakat kürtajın doğum kontrol yöntemi olarak kullanılmasına ve her durumda evlilik öncesi cinsel ilişkiye de karşı çıkar; ve insan klonlamaya teknolojinin güvenli olmadığı ve sakat doğumlara veya kürtaja yol açacağı süreç olarak bakar, onaylamaz. Masturbasyon Masturbasyon karşıtlığı da Ellen White ve Yedinci Gün Adventist Kilisesi’nin ahlaki saflık (moral purity) anlayışında önemli bir rol oynamaktadır. Nitekim Ellen White şöyle demektedir: “Hem erkek hem de kadın gençler ve çocuklar ahlaki kirliliğe [mastürbasyona] bulaşıyor ve bu iğrenç, ruhu ve bedeni yok eden kötü alışkanlığı sürdürüyorlar. Birçok Hristiyan olduğunu iddia eden kişi de aynı alışkanlık yüzünden o kadar uyuşmuş durumda ki, bunun günah olduğunu ve devam etmesi halinde kesin sonuçlarının beden ve zihin için tam bir yıkım olacağını anlamak için ahlaki duyarlılıkları harekete geçemiyor.” Ellen White, dönemin Viktoryan ahlaki kurallarına uygun olarak doğrudan “masturbasyon” kelimesini kullanmamış, bunun yerine “yalnız rezalet” (solitary vice), öz istismar (self-abuse) ve “gizli rezalet” (secret vice) kavramlarını kullanmıştır. White’a göre masturbasyon yapak nezle, ödem, baş ağrısı, hafıza ve görme kaybı, bel ve sırtta şiddetli halsizlik, omurga rahatsızlıkları başta olmak üzere çeşitli hastalıklara yol açmaktadır. Ayrıca White masturbasyon yapan kişinin hem bu dünyada hem de öteki dünyadaki hayatını mahvettiğini savunmaktadır. Ayrıca White masturbasyon için “genç erkekler ve kadınlar… en iğrenç ve tiksindirici nitelikteki sayısız hastalığın temelini atan gizli rezealetin etkilerinden acı çekmektedir. Bu rezalet ulusumuzun bizzat yaşamını kemirmektedir.” demektedir. Yine White, masturbasyonun her yıl binlerce ve on binlerce kişinin ölümüne sebep olduğunu savunmaktadır: “yalnız rezalet, en korkunç sonuçlarla cezalandırılan günahtır; yılda binler ve on binler bu dehşet verici pratik tarafından feda edilmektedir.” Giysi ve eğlence Adventistler giyim ve eğlence konularında geleneksel olarak toplumsal muhafazakâr tavırlar benimsemişlerdir. Bu tavırlar kilisenin temel inançlarından birine şu şekilde yansımıştır: Kutsal Ruh’un bizlerin içinde Rabb’imizin karakterini tekrar oluşturması için, yalnızca yaşamlarımızda bize Mesih’e yaraşır paklık, sağlık ve sevinç getirecek şeylere katılırız. Bu, zevk ve eğlencelerimizin en yüksek Hristiyan beğeni ve güzellik standartlarına uygun olması gerektiği anlamına gelir. Kültürel farklılıklar göz önüne alınarak, giyimimiz sade, mütevazı ve düzgün, gerçek güzelliği dış görünüşünde olmayıp bilakis ince ve sakin bir ruhun yok edilemez süsünde olan kişilere uygun olmalıdır. Buna göre, pek çok Adventist vücutta delik açma ve dövme gibi uygulamalara karşıdır ve mücevherat takmaktan kaçınırlar, bunlara küpe ve bilezik de dâhildir. Genel Konferansın duruşu alyansın yasaklanması yönünde olmamasına rağmen, bazıları alyans takılmasına da karşı çıkmaktadır. Muhafazakâr Adventistler olumsuz ruhsal etki meydana getirdiği düşünülen, dans, rock müziği ve dünyevî, tiyatro gibi belirli dinlence faaliyetlerinden kaçınırlar. Ancak 1989 yılından itibaren yürütülen kapsamlı araştırmalarda Kuzey Amerikalı kilise üyesi gençlerin bu standartlardan bazılarını reddettikleri bulunmuştur. Bazılarına inanılmaz gelse de, kilisede yetiştiğim sıralarda [1950’ler ve 1960’larda] sinemaya ve dansa gitmemem, popüler müzik dinlememem, roman okumamam, mücevher takmamam, bovling, bilardo ve kart oynamamam, hatta profesyonel sporlara hayran olmamam öğretildiği için müteşekkirim. — [James R. Nix], "Growing Up Adventist: No Apologies Needed" Bazı Adventistler Ellen White'ın yazılarını, bilhassa Counsels on Diet and Foods (Beslenme Düzeni ve Yiyecekler Üzerine Öğütler), Counsels to Parents, Teachers and Students (Anne–Babalara, Öğretmenlere ve Öğrencilere Öğütler) ve Education (Eğitim) adlı kitaplarını Hristiyan davranışlarına dair ilham edilmiş kaynaklar olarak gösterirler. Adventist kilisesi kumar oynanmasına resmî olarak karşıdır. Kâşifler Adventist kilisesinin Gençlik Şubesi, "Kâşifler" (Pathfinders) adında, 10 ile 16 yaşları arasındaki erkek ve kız çocuklarına yönelik, İzcilik hareketine benzer bir örgüt işletmektedir. Bir kimse 17 yaşına girdiğinde artık "Kâşif" sayılmaz, fakat personel kabul edilir. Kâşifler gençleri kamp yapma, toplum hizmeti, kişisel danışmanlık ve yeteneğe dayalı eğitim gibi faaliyetlere yönlendirir ve onları kilisede önderlik için eğitir. Yerel Konferanslarda, bölgede oturan Kâşiflerin bir araya gelerek İzci Toplantılarına benzer etkinliklere katıldıkları yıllık “İzci Toplulukları” düzenlenir. “Maceracı” (6–9 yaş), “Gayretli Kunduz” (4–5 yaş) ve “Küçük Kuzu” (3–4 yaş) kulüpleri, Kâşif programına üye yetiştiren, küçük çocuklara yönelik programlardır. 16 yaşını dolduranlar “Uzman Kılavuzlar” (Oymakbeyine benzer) olmaya hak kazanır ve kulüpte önderlik rolleri üstlenmeye başlarlar. Gençlik Kampı Yedinci Gün Adventist Kilisesi tüm Kuzey Amerika'da ve dünyanın diğer pek çok yerinde gençlik kampları işletmektedir. Her kampın yürüttüğü faaliyetler farklıdır, ancak çoğunda okçuluk, yüzme, atçılık, güzel sanatlar ve el sanatları, doğada yürüyüş, yüksekte gerili ipte yürüme ve diğer pek çok yaygın faaliyet bulunmaktadır. Normal kampların yanı sıra bazı yerlerde RAD kampları da denilen özel kamplar bulunur, bunların faaliyetleri sörf, su kayağı, kaya tırmanışı, golf, kaykay sporu, köpüklü su raftingi, bisikletle dağ gezisi, bisikletçilik, basketbol ve daha pek çok faaliyet arasında, her hafta değişebilir. Organizasyon Yapı ve Yönetim Yedinci Gün Adventist Kilisesi, Presbiteryen kilisesine benzeyen bir sistemle yönetilir. Kilise içinde dört yönetim kademesi bulunmaktadır. 1. Yerel Kilise, kilise yapısının temel seviyesini oluşturur ve mezhebin kamuoyundaki yüzüdür. Vaftiz edilmiş her Adventist, yerel bir kilisenin üyesidir ve o kilise içinde oy kullanma hakkına sahiptir. 2. Yerel Kilisenin üstünde Yerel Konferans bulunur. Yerel konferans eyalet, il veya bölge kiliselerinden oluşur. Din görevlilerini atayan, kilise arazilerine sahip olan ve din görevlilerine yapılan bağışların dağıtımını düzenleyen kuruluştur. 3. Yerel Konferansın üstünde, birçok Yerel Konferansı bünyesinde barındıran Birlik Konferansı yer alır. 4. Kilise yapısı içindeki en üst yönetim kademesi, her biri çeşitli coğrafi bölgelere atanmış 13 Bölümden oluşan Genel Konferanstır. Genel Konferans, kilise otoritesidir. Tartışma ve idari konularda son sözü söyleme yetkisine sahiptir. Genel Konferansın başında Başkanlık makamı bulunur. Adventist müjdeciliği 19. yüzyıl sonlarında başlayan Adventist müjdeciliği çalışması günümüzde 200'ün üzerinde ülke ve bölgedeki insanlara ulaşmaktadır. Adventist müjdeleme işçileri İncil'i duyurur, hastaneler ve klinikler yoluyla sağlığı destekler, yaşam standartlarını iyileştirmek için geliştirme projeleri yürütür ve felâket zamanlarında yardım sağlarlar. Yedinci Gün Adventist Kilisesi'nin müjdeleme faaliyeti hem Hristiyan olmayanlara, hem de diğer mezheplerden Hristiyanlara yöneliktir. Adventistler Mesih'in kendi izleyicilerini tüm dünyaya ulaşmak için Büyük Görev ile çağırdığına inanırlar. Ancak Adventistler müjdeciliğin bireyin temel haklarına engel olmamasını sağlamak için tedbirlidirler. Din özgürlüğü Adventist Kilisesi'nin desteklediği ve önayak olduğu bir duruştur. Eğitim Adventist Kilisesi 7598 okul, yüksekokul ve üniversite işletmektedir, bunlarda toplam 1 milyon 545 bin öğrenci kayıtlıdır ve yaklaşık 80 bin öğretmen görev yapmaktadır. “Dünyanın en büyük kilise destekli eğitim sistemlerinden birini” işlettiği bildirilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en büyük Protestan eğitim sistemini işletmektedir, bu aynı zamanda Roma Katolik Kilisesi’nin eğitim sisteminin ardından ikinci sıradadır. Adventist eğitim programı kapsamlıdır, “zihinsel, fiziksel, sosyal ve hepsinden önemlisi ruhsal sağlığı” içerir ve "düşünsel gelişim ile insanlığa hizmeti" amaçlamaktadır. Dünyadaki (nüfus bakımından) en büyük Yedinci Gün Adventist Üniversitesi, Mandeville, Jamaika'da bulunan Kuzey Karayip Üniversitesi'dir. Sağlık Adventistler çok sayıda hastane ve sağlık kurumu işletmektedir. Kuzey Amerika'daki en büyük tıp okulları ve hastaneleri Loma Linda Üniversitesi ve ona bağlı Tıp Merkezi'dir. Kilise dünya çapında geniş bir hastaneler, klinikler, yaşam tarzı merkezleri ve sanatoryumlar ağı işletmektedir. Bunlar kilisenin sağlık mesajında ve dünya çapında müjdeleme faaliyetlerinde rol oynamaktadır. Adventist Sağlık Sistemi, Amerika Birleşik Devletleri'nde Protestanlara ait, kâr amacı gütmeyen ve çok kurumlu en büyük sağlık sistemidir. Sağlık sistemi Yedinci Gün Adventist Kilisesi tarafından finanse edilmekte ve yılda 4 milyonun üzerinde hastaya hizmet vermektedir. İnsanî yardım ve çevre Kilise 50 yıldan uzun bir süredir Adventist Geliştirme ve Yardım Kurumu (ADRA) aracılığıyla insanî yardım alanında etkin olmuştur. ADRA dünyanın 125 ülkesi ve bölgesinde, mezhep bağlılığı olmayan bir yardım kurumu olarak çalışmaktadır. Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi tarafından ADRA'ya Genel Danışmanlık Statüsü verilmiştir. ADRA hem krizlerde yardım, hem de fakirlik durumlarında gelişim sağlamak için dünya çapında 4 binin üzerinde personel çalıştırmaktadır. Kilise çevrenin korunmasına ve gözetilmesine, ayrıca iklim değişikliğinin meydana getirdiği tehlikelerden kaçınmak için önlemler alınmasına önem verir. “Yedinci Gün Adventizmi insanların ölçüsüz aşırı tüketimin, mal biriktirmenin ve atık üretiminin kısırdöngüsüne girmediği, basit ve sağlıklı bir hayat tarzını savunur. Doğaya saygıya, dünyanın kaynaklarının kullanımındaki kısıtlamaya, kişinin ihtiyaçlarını yeniden değerlendirmesine ve yaratılmış hayatın değerinin yeniden ikrar edilmesine dayalı olan, hayat tarzında bir yenilenme istenir.” Türkiye’de Yedinci Gün Adventist Kilisesi Yedinci Gün Adventist Kilisesi, Türkiye’de de faaliyet göstermektedir. İzmir ve İstanbul’da kiliseleri bulunmaktadır. Kilisenin Türkiye’deki cemaati genel olarak Türkiye’de yaşayan yabancı Hristiyanlardan oluşmaktadır ancak az sayıda Türk üyesi de mevcuttur. Ayrıca bakınız Protestanlık William Miller Millercilik Büyük Hayal Kırıklığı 28 Temel İnanç (Yedinci Gün Adventist) Yedinci Gün Adventist Kilisesi’nin Öncüleri Ellen G. White Kaynakça Dipnotlar Dış bağlantılar Resmî web sitesi 10 Şubat 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. İzmir Adventist Kilisesi resmî sitesi