Բեռլին-Կառլսհորսթի թանգարան

Բեռլին-Կառլսհորսթի թանգարան (գերմ.՝ Museum Berlin-Karlshorst), նախկինում կոչվել է Բեռլին-Կառլսհորսթի ռուս-գերմանական թանգարան / Deutsch-Russisches Museum Berlin-Karlshorst), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատմության կարևոր դրվագներ արտացոլող թանգարան, որ գտնվում է Բեռլինի Կառլսհորսթ շրջանում: Թանգարանի շենքը Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը շենքում գործել է վերմախտի սակրավորական ամրացված ուսումնարանը: 1945 թվականի ապրիլի վերջին՝ Բեռլինի ճակատամարտի ժամանակամիջոցում այստեղ է գտնվել 5-րդ հարվածային բանակի շտաբը՝ գեներալ-գնդապետ Նիկոլայ Բերզարինի հրամանատարությամբ (վերջինս հետագայում դարձել է Բեռլինի առաջին պարետը): Թանգարանը տեղավորվել է սպայական ակումբի շենքում, որտեղ 1945 թվականի մայիսի 8-ի, լույս 9-ի գիշերը (Մոսկվայի ժամանակով 0:43-ին) վերմախտի գեներալ-ֆելդմարշալ Վիլհելմ Կեյտելը, գեներալ-ծովակալ Հանս Գեորգ ֆոն Ֆրիդեբուրգը և գեներալ-գնդապետ Հանս Յուրգեն Շտումպֆը ստորագրել են Գերմանիայի անվերապահ կապիտուլյացիայի մասին ակտը, որը նշանավորել է Հայրենական մեծ պատերազմի և Եվրոպայում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը: Կապիտուլյացիան խորհրդային հրամանատարության կողմից ընդունել է մարշալ Գեորգի Ժուկովը, իսկ դաշնակիցների հրամանատարության կողմից՝ բրիտանական ռազմաօդային ուժերի մարշալ Արթուր Թեդդերը: Կապիտուլյացիայի մասին ակտը վկայի կարգավիճակով ստորագրել են ամերիկացի գեներալ Կարլ Սփաաթսը և ֆրանսիացի գեներալ Լաթր դը Տասինյին: Գերմանական զինված ուժերի անվերապահ կապիտուլյացիայի մասին ակտի ստորագրումը նշանավորվել է «1941-1945 թթ. պատերազմում ֆաշիստական Գերմանիայի անվերապահ կապիտուլյացիայի թանգարան»-ի ստեղծումով: Այդ թանգարանը բացվել է 1967 թվականի նոյեմբերի 5-ին: 1945 թվականի մայիսից մինչև 1949 թվականի հոկտեմբեր ամիսը այստեղ է գտնվել Գերմանիայում խորհրդային զինվորական վարչակազմի գլխավոր պետի՝ մարշալ Ժուկովի կեցավայրը: 1945-1953 թթ. այդ շենքում է գործել Գերմանիայում խորհրդային ստուգող հանձնաժողովը (Советская контрольная комиссия в Германии): Թանգարանի ներկայիս շենքում 1953—1954 թթ. ապրել է Գերմանիայում ԽՍՀՄ-ի գերագույն կոմիսար Վլադիմիր Սեմյոնովը: Գերմանիայից խորհրդային զորախմբի վերջին զորամասերի դուրբերումից հետո կապիտուլյացիայի թանգարանը փակվել է, դրա ցուցանմուշների մեծ մասը, 1994 թվականից սկսած, ոչ մի տեղ չի ցուցադրվել: Եվրոպայում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտի 50-ամյակի կապակցությամբ Ռուսաստանի և Գերմանիայի կառավարությունները պայմանավորվածություն են ձեռք բերել վերականգնել թանգարանի գործունեությունը: Ցուցադրությունը Մշտական ցուցադրության հիմնական վերամշակման ավարտից հետո՝ 2013 թվականի ապրիլի 24-ին թանգարանը վերաբացվեց: Յուրաքանչյուր տարի այստեղ այցելում է շուրջ 40 000 մարդ: Ցուցադրությունն արտացոլում է գերմանա-խորհրդային հարաբերությունները 1917-ց մինչև 1990 թվականը: Ցուցանմուշները պատմում են նաև 1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմի, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նախորդած ժամանակաշրջանում խորհրդա-գերմանական հարաբերությունների մասին: Փաստաթղթերում արտացոլված են ԽՍՀՄ-ի հարաբերությունները ԳԴՀ-ի և ԳՖՀ-ի հետ: Մշտական ցուցադրությունում կենտրոնական տեղը գրավում է բանկետի նախկին սրահը, որտեղ ստորագրվել է կապիտուլյացիայի փաստաթուղթը: Թանգարանի բակում տեղադրված է խորհրդային Տ-34 տանկի և ռազմական այլ մեքենաների նմանությամբ հուշարձան: Ժամանակավոր ցուցադրություն Ամեն տարի թանգարանում 100 քառակուսի մետրի վրա 2-3 ցուցահանդես է կազմակերպվում: Ժամանակավոր այդ ցուցադրություններում հիմնականում ուշադրությունը կենտրոնացվում է պատերազմական հուշերի և գերմանա-խորհրդային հարաբերությունների վրա: Ժամանակավոր ցուցադրությունների մի մասն արդեն ներկայացվել է նաև գերմանական այլ քաղաքներում, ռուսական, ուկրաինական մի շարք բնակավայրերում: Յուրաքանչյուր ցուցահանդեսի կապակցությամբ թանգարանը հրատարակում է ռուսերեն ու գերմաներեն կատալոգներ, ինչպես նաև անց է կացնում գիտական նիստեր, կոնֆերանսներ, ուսումնական ուղևորություններ: 2011 թվականին դաշնային կառավարության հանձնարարությամբ թանգարանը ԽՍՀՄ-ի վրա Գերմանիայի հարձակման (Բարբարոսա գործողության) 70-ամյակի կապակցությամբ կազմակերպեց հիշատակի հատուկ օր, որի ընթացքում Բեռլինի ֆիլհարմոնիայում կայացավ հիշատակի համերգ, անցկացվեցին բազմաթիվ այլ միջոցառումներ: Գործընկերություն Առ այսօր թանգարանը միակ բազմազգ հիմնարկությունն է, որ ֆինանսավորվում է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության կողմից: Ի հավելումն՝ թանգարանը գործընկերային հարաբերություններ է հաստատել Մինսկի ու Կիևի՝ թեմայով համանման թանգարանների հետ: Ամեն տարի մայիսի 8-ին թանգարանը կազմակերպում է տոնակատարություն «Հաղթանակի օրը Եվրոպայում» խորագրով: "Ստալինգրադի ճակատամարտ. նշանակությունը, հետևանքները, հիշատակը" խորագրով 2017 թվականի նոյեմբերի 30-ից դեկտեմբերի 2-ը անցկացված միջազգային գիտագործնական կոնֆերանսի շրջանակում համագործակցության երկկողմ համաձայնագիր է ստորագրվել «Ստալինգրադի ճակատամարտ» թանգարան-արգելոցի և Բեռլին-Կառլհորսթի թանգարանի միջև: Այդ համաձայնագրի շրջանակում նախատեսված է ցուցահանդեսային մի շարք ընդհանուր նախագծեր իրագործել: Հավաքածուն Թանգարանի հավաքածուի մոտավորապես քսաներորդ մասը կազմող մի շարք ցուցանմուշներ նրան պահ են տրված Զինված ուժերի մոսկովյան կենտրոնական թանգարանից: Հավաքածուն պարունակում է լուսանկարներ, պլակատներ, պատարազմական և առօրյա կյանքն արտացոլող փաստաթղթեր: Թանգարանում կա նաև ավելի քան 7000 զանազան գրքեր պահող գրադարան, գրքեր, որ նվիրված են ռուս-գերմանական հարաբերություններին: Կազմակերպված ցուցահանդեսներ Ilja Ehrenburg und die Deutschen. (27. November 1997 — 18. Januar 1998) Das mitfühlende Objektiv. Michail Sawin. Kriegsfotografie 1941—1945. (30. April — 31. Mai 1998) Nach Berlin!Timofej Melnik. Kriegsfotografie 1941—1945. (22. Oktober — 13. Dezember 1998) Mordfelder. Henning Langenheim. Orte der Vernichtung im Krieg gegen die Sowjetunion. (28. Januar — 18. April 1999 und 5. November 2004 — 30. Januar 2005) Nikolai Bersarin, Generaloberst, Stadtkommandant (Berlin). (7. September — 21. November 1999, 8. Mai — 1. Juni 2003 und 1. April — 9. Mai 2004) Heimatfront. Iwan Schagin. Kriegsfotografie 1941—1945. (10. Dezember 1999 — 6. Februar 2000; 2005 in Schwerin) Foto-Feldpost. Geknipste Kriegserlebnisse 1939—1945. (30. März — 16. Juli 2000) Moskau-Berlin. Straßenbilder von Valerij Stignejew, Fotos 1996—1998. (26. Dezember 2000 — 11. Februar 2001) Dokument und Konstrukt. Arkadij Schaichet. Fotografie zwischen Neue Ökonomische Politik und Großem Vaterländischen Krieg. (29. März — 27. Mai 2001) Juni 1941: Der tiefe Schnitt. (22. Juni — 20. September 2001; gleichzeitig auch in Moskau und Kiew eröffnet) Moskau im Krieg. 1941—1945. (22. November 2001 — 17. Februar 2002) Diesseits — jenseits der Front. Michail Trachmann. Kriegsfotografie 1941—1945. (16. April — 18. August 2002) Mascha, Nina und Katjuscha. Frauen in der Roten Armee. (16. November 2002 — 23. Februar 2003; 2003 in KZ Ravensbrück; 2004 in Nowosibirsk) Beutestücke. Kriegsgefangene in der deutschen und sowjetischen Fotografie 1941—1945. (14. Juni — 12. Dezember 2003) Stalingrad erinnern. Stalingrad im deutschen und russischen Gedächtnis. (15. November 2003 — 21. März 2004; 2004 Moskau und Wolgograd) Blockade Leningrads. 1941—1944. Dossiers. (15. Mai — 5. September 2004; 2005 in Hamburg) Triumph und Trauma. Sowjetische und postsowjetische Erinnerungen an den Krieg 1941—1945. (4. Mai — 11. September 2005) Kriegsspuren. Porträts deutscher und russischer Veteranen von Martin Hertrampf. (17. November 2005 — 19. Februar 2006) Russland und Deutschland: Kapitel aus der diplomatischen Geschichte, 1955—2005. Fotoausstellung der Presseagentur Nowosti. (8. März — 18. April 2006) Schussfeld. Die Schlacht um die Seelower Höhen 1945. Eine fotografische Spurensuche von Karl Böttcher. (8. Mai — 18. Juni 2006) Um zu Überleben — Deutsche und sowjetische Kriegsgefangener des Zweiten Weltkrieges. Eine Ausstellung des Memorialmuseums deutscher Antifaschisten in Krasnogorsk bei Moskau (Filiale des Zentralen Museums des Großen Vaterländischen Krieges). (8. September — 5. November 2006) Kunst im Auftrag. Boris Ignatowitsch. Fotografien 1927—1946. (17. November 2006 — 11. Februar 2007) Das Haus in Karlshorst. Geschichte am Ort der Kapitulation. (20. April — 8. Juli 2007) Die Suche nach dem Panorama: Wünsdorf — Moskau — Berlin. Installation. (6. September — 4. November 2007) Stalingrad. Eine Fotoausstellung der Nachrichtenagentur RIA Nowosti. (23. November 2007 — 14. Februar 2008) Unsere Russen — Unsere Deutschen. Bilder vom Anderen 1800—2000. (Schloss Charlottenburg, 8. Dezember 2007 — 2. März 2008; Moskau, Staatliches Historisches Museum, April-Juni 2008) Russischer Soldatenalltag in Deutschland 1990—1994. Bilder des Militärfotografen Wladimir Borissow, (14. November 2008 — 1. März 2009). Chandogin — Kriegsfotos aus Karelien und Leningrad 1939—1944, (15. Oktober — 28. November 2010). Juni 1941 — der tiefe Schnitt. 20 Biografien aus dem Krieg gegen die Sowjetunion, (17. Juni — 14. August 2011). Krieg, Holocaust, Gedenken. Eine Ausstellung des Weißrussischen Staatlichen Museums des Großen Vaterländischen Krieges 1941—1945, Minsk, 22. September — 17. November 2011. Hinterlassenschaften. Fundstücke nach dem Abzug der russischen Truppen 1994, (27. August — 31. Oktober 2014) Propagandafotograf im Zweiten Weltkrieg: Benno Wundshammer, (13. November 2014 — 15. Februar 2015). Russland und Deutschland. Von der Konfrontation zur Zusammenarbeit, Martin-Gropius-Bau Berlin, (29. Oktober 2015 — 13. Dezember 2015); Moskau Staatliches Historisches Museum, (10. November 2015 — 17. Januar 2016). Juni-Briefe. Ungelesene Feldpost aus Kamenez-Podolsk 1941, (30. Juni 2016 — 28. August 2016). Waffenbrüderschaft in der DDR — Konstruktion einer Tradition, (23. September — 6. November 2016). Der Abzug. Die letzten Jahre der russischen Truppen in Deutschland. Eine fotografische Dokumentation von Detlev Steinberg, (17. November 2016 — 19. Februar 2017). Հրապարակումներ Ilja Ehrenburg und die Deutschen [Илья Эренбург и немцы]. Peter Jahn (Hrsg.), Berlin 1997. Michail Sawin: Das mitfühlende Objektiv., Kriegsfotografie 1941—1945 [Михаил Шавин — Сопереживающий объектив — Военная фотография 1941—1945 гг.] Museum Berlin-Karlshorst (Hrsg.), Berlin 1998. Nach Berlin! Timofej Melnik, Kriegsfotografie 1941—1945 [На Берлин! — Тимофей Мельник — Военная фотография 1941—1945 гг.] Museum Berlin-Karlshorst (Hrsg.), Berlin 1998. Henning Langenheim: Mordfelder. Orte der Vernichtung im Krieg gegen die Sowjetunion [Поля смерти — Места уничтожения людей в войне против Советского Союза], Museum Berlin-Karlshorst (Hrsg.), Berlin 1999. Bersarin, Nikolaj, Generaloberst, Stadtkommandant (Berlin) [Берзарин Николай — генерал-полковник, комендант города (Берлин)]. Peter Jahn (Hrsg.), Museum Berlin-Karlshorst, Berlin 1999. Heimat-Front. Iwan Schagin. Kriegsfotografie 1941—1945 [Родина и фронт — Иван Шагин, военные фотографии 1941—1945 гг.] Margot Blank (Hrsg.), Museum Berlin-Karlshorst, Berlin 1999. Valerij Stignejew. Moskau-Berlin. Straßenbilder. Fotos 1996—1998 [Москва—Берлин — уличные фотографии. Фотографии 1996—1998 гг.] Peter Jahn (Hrsg.), Museum Berlin-Karlshorst 2000. FotoFeldpost. Geknipste Kriegserlebnisse 1939—1945 [Фотографии полевой почты — Боевые действия 1939—1945]. Peter Jahn (Hrsg.), Ulrike Schmiegelt (Hrsg.), Museum Berlin-Karlshorst, Berlin 2000. Arkadij Schaichet. Dokument und Konstrukt.: Fotografie zwischen N.E.P. und Großem Vaterländischen Krieg [Аркадий Шайхет — Документ и конструктивизм — Фотографии между НЭП и Великой Отечественной войной], Peter Jahn (Hrsg.), Museum Berlin-Karlshorst, Berlin 2001. Moskau im Krieg 1941—1945 [Москва военная 1941—1945], Margot Blank (Hrsg.), Peter Jahn (Hrsg.), Museum Karlshorst, Berlin 2001. Diesseits/Jenseits der Front [По одну и другую сторону фронта], Margot Blank (Hrsg.), Peter Jahn (Hrsg.), Museum Karlshorst, Berlin 2002. Mascha, Nina und Katjuscha. Frauen in der Roten Armee 1941—1945. [Маша, Нина и Катюша — Женщины в Красной Армии 1941—1945 г.] Peter Jahn (Hrsg.), Museum Berlin-Karlshorst, Berlin 2002. Stalingrad erinnern. Stalingrad im deutschen und russischen Gedächtnis [Память о Сталинграде — Сталинград в немецко-русских воспоминаниях], Peter Jahn (Hrsg.), Museum Berlin-Karlshorst, Berlin 2003. Blockade Leningrads 1941—1945. Dossiers [Блокада Ленинграда 1941—1945. Досье], Peter Jahn (Hrsg.), Museum Berlin-Karlshorst, Berlin 2004. Triumph und Trauma. Sowjetische und postsowjetische Erinnerung an den Krieg 1941—1945 [Триумф и горечь — Советские и постсоветские воспоминание о войне 1941—1945], Peter Jahn (Hrsg.), Museum Berlin-Karlshorst, Berlin 2005. Martin Hertrampf Kriegsspuren. Porträts deutscher und russischer Veteranen [Мартин Хертрампф — Следы Войны — Портреты немецких и русских ветеранов], Margot Blank (Hrsg.), Museum Berlin-Karlshorst, Berlin 2005. Boris Ignatowitsch. Kunst im Auftrag. Fotografien 1927—1946 [Борис Игнатович. Искусство по поручению. Фотографии 1927—1946], Margot Blank (Hrsg.), Museum Berlin-Karlshorst, Berlin 2006. Unsere Russen — Unsere Deutschen. Bilder vom Anderen 1800 bis 2000 [Наши русские и наши немцы. Картины иного. 1800—2000], Museum Berlin-Karlshorst (Hrsg.), Berlin 2007. Russischer Soldatenalltag in Deutschland 1990—1994. Bilder des Militärfotografen Wladimir Borissow [Повседневная жизнь русских солдат в Германии 1990—1994. Фотографии военного фотографа Владимира Борисова], Margot Blank (Hrsg.), Berlin 2008. Die deutsche Kapitulation im Mai 1945 [Немецкая капитуляция в мае 1945], Museum Berlin-Karlshorst e. V., Berlin 2010. Sprachen: deutsch, russisch, englisch und französisch. Nikolaj Chandogin. Kriegsfotos aus Karelien und Leningrad 1939—1944 [Николай Чандогин — Военные фотографии из Карелии и Ленинграда], Margot Blank (Hrsg.), Museum Berlin-Karlshorst, Berlin 2010. Juni 1941: Der tiefe Schnitt., Museum Berlin-Karlshorst (Hrsg.), Berlin 2011. Deutsch-Russisches Museum Berlin-Karlshorst [Немецко-российский музей Берлин-Карлсхорст]. Katalog zur Dauerausstellung. Deutsch-Russisches Museum Berlin-Karlshorst (Hrsg.), Berlin 2014. Sprachen: deutsch, russisch, englisch. Benno Wundshammer. Propaganda-Fotograf im Zweiten Weltkrieg [Военный фотограф во Второй мировой войне — Бенно Вундаммер], Deutsch-Russisches Museum Berlin-Karlshorst (Hrsg.), Berlin 2014. Der Abzug. Die letzten Jahre der russischen Truppen in Deutschland. Eine fotografische Dokumentation von Detlev Steinberg [Вывод — последние годы пребывания российских войск в Германии в фотографиях Детлева Штайнберга], Deutsch-Russisches Museum Berlin-Karlshorst (Hrsg.), Berlin 2016. Պարգևներ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի շնորհակալագիր (12 օգոստոսի 2019 թ.) — Հայրենիքի զոհված պաշտպանների հիշատակի հավերժացման, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի իրադարձությունների ու դասերի մասին պատմական հիշողության պահպանման գործում ներդրած մեծ ավանդի համար Ծանոթագրություններ Գրականություն Маркина Л. Г., Муравлёва Е. Н., Муравлёва Н. В. DEUTSCH-RUSSISCHES MUSEUM ГЕРМАНО-РОССИЙСКИЙ МУЗЕЙ // Культура Германии: лингвострановедческий словарь: свыше 5000 единиц / под общ. ред. Н. В. Муравлёвой. — М.: АСТ, 2006. — С. 198. — 1181 с. — ISBN 5-17-038383-5. Peter Jahn: Konfrontation und Kooperation: Vom Kapitulationsmuseum der sowjetischen Streitkräfte zum Deutsch-Russischen Museum Berlin-Karlshorst. In: Olga Kurilo (Hrsg.): Der Zweite Weltkrieg im Museum: Kontinuität und Wandel, Berlin 2007, S. 47-61. ISBN 978-3-930064-82-3. Peter Jahn: Gemeinsam an den Schrecken erinnern. Das deutsch-russische Museum Berlin-Karlshorst. In: Hans-Martin Hinz (Hrsg.): Der Krieg und seine Museen. Für das Deutsche Historische Museum, Campus, Frankfurt am Main u. a. 1997, ISBN 3-593-35838-7, S. 11 ff. Kristiane Janeke: Windows of opportunity. Gedanken zu den deutsch-russischen Kulturbeziehungen. In: Heidrun Hamersky, Heiko Pleines, Hans-Henning Schröder (Hrsg.): Eine andere Welt? Kultur und Politik in Osteuropa 1945 bis heute. Festschrift für Wolfgang Eichwede, Stuttgart 2007, S. 59-68. ISBN 978-3-89821-751-4. Thomas Sandkühler: Rezension zu: Deutschland und die Sowjetunion im Zweiten Weltkrieg 1941—1945. 25. April 2013 Berlin, in: H-Soz-Kult, 12. April 2014, www.hsozkult.de/exhibitionreview/id/rezausstellungen-180. Anne Hasselmann: The Masternarrative of the Great Patriotic War in Berlin- Karlshorst, in: ACTA 2013 Combined and Joint Operations in the History of Warfare, 39th ICMH Congress Proceedings, Bd. 1, S. 160; 1110—1126. ISBN 978-88-98185-07-8. Jörg Morré: Das Deutsch-Russische Museum Berlin-Karlshorst als Erinnerungsort, in: Andreas Wirsching, Jürgen Zarusky, Alexander Tschubarjan, Viktor Ischtschenko (Hrsg.): Erinnerung an Diktatur und Krieg. Brennpunkte des kulturellen Gedächtnisses zwischen Russland und Deutschland seit 1945, Berlin/Boston 2015, S. 271—279. ISBN 978-3-11-040476-0. Jörg Morré: Deutsch-russische Zusammenarbeit am historischen Ort, in: Corine Defrance, Ulrich Pfeil (Hrsg.): Verständigung und Versöhnung nach dem Zivilisationsbruch? Deutschland in Europa nach 1945. Brüssel 2016, S. 481—498. ISBN 978-2-87574-334-3. Արտաքին հղումներ Deutsch-Russisches Museum Berlin-Karlshorst(գերմ.) Eintrag in der Berliner Landesdenkmalliste: Deutsch-Russisches Museum, Ehemaliges Offizierskasino(չաշխատող հղում)(գերմ.) Private Website zum Museum(գերմ.)