Plötzensee (toull-bac'h)

Toull-bac'h Plötzensee (alamaneg : Strafgefängnis Plötzensee) a oa un toull-bac'h savet detre 1869 ha 1879 e-kichen lenn Plötzensee, e karter Charlottenburg e Berlin. E-pad an Trede Reich (1933-1945) e voe lazhet 2 891 den ennañ. En o zouez izili Rote Kapelle, re Kelc'h Kreisau, enepnazied eus Tchekoslovakia ha tud a all a veze laaket da "enebourien ar Stad" gant lez-varn ar bobl (alamaneg : Volksgerichtshof). Istor Da vare an Impalaeriezh alaman ha Republik Weimar (1890-1932) e voe dibennet 36 den en toull-bac'h. An holl anezho a oa muntrerien. Da vare an Nazied e voe lazhet 2 891 den en toull-bac'h. An hanter anezho a oa Alamaned, bet bac'het ha kondaonet d'ar marv peogwir e oant enepnazi. Bez e voe ivez 677 prizoniad eus Tchekoslovakia, 253 eus Polonia ha 245 eus Bro-C'hall. An dud-se a oa stourmerien enepnazi pe tud bet kaset da Alamagn da labourat dre ret. D'ar 14 a viz Gwengolo 1952 e voe savet ur monumant da enoriñ an dud bet lazhet (krouget pe dibennet e veze ar brizonidi) e toull-bac'h Plötzensee. Goude an Eil Brezel-bed ha betek 1987 e voe implijet toull-bac'h Plötzensee da vac'hañ tud yaouank etre 14 hag 20 vloaz. Ur wech kaset an dud yaouank-se d'un toull-bac'h all (Jugendstrafanstalt Berlin e Friedrich-Olbricht-Damm)e teuas da vezañ un toull-bac'h ma oa tu da vac'hañ betek 577 den. Tud bet lazhet e toull-bac'h Plötzensee Abdulla Aliş Cato Bontjes van Beek Liane Berkowitz Robert Bernardis Eugen Bolz Eva-Maria Buch Musa Cälil Hans Coppi Hilde Coppi Alfred Delp Benita von Falkenhayn Erich Fellgiebel Eberhard Finckh Jakob Gapp Julius Fučík Carl Friedrich Goerdeler Hans Bernd von Haeften Albrecht von Hagen Otto ha Elise Hampel Georg Hansen Arvid Harnack Mildred Harnack Paul von Hase Ulrich von Hassell Egbert Hayessen Wolf-Heinrich Graf von Helldorf Albert Hensel Liselotte Herrmann Erich Hoepner Caesar von Hofacker Helmuth Hübener Friedrich Gustav Jaeger Otto Kiep Johanna Kirchner Hans Georg Klamroth Friedrich Klausing Theodor Korselt Alfred Kranzfelder Karlrobert Kreiten Adam Kuckhoff Julius Leber Wilhelm Leuschner Hans Otfried von Linstow Herbert Michaelis Helmuth James Graf von Moltke Renate von Natzmer Vera Obolensky Paul Ozgorkow Erwin Planck Johannes Popitz Adolf Reichwein Rudolf von Scheliha Fritz-Dietlof von der Schulenburg Harro Schulze-Boysen Libertas Schulze-Boysen Elisabeth Schumacher Kurt Schumacher Ulrich Wilhelm Graf Schwerin von Schwanenfeld Robert Stamm Berthold Schenk Graf von Stauffenberg Helmuth Stieff Carl-Heinrich von Stülpnagel Maria Terwiel Elisabeth von Thadden Fritz Thiele Adam von Trott zu Solz Peter Yorck von Wartenburg Erwin von Witzleben Notennoù Levrlennadur Brigitte Oleschinski: Gedenkstätte Plötzensee. Berlin: Gedenkstätte Dt. Widerstand, 1997 (3. Auflage), ISBN 3926082054 Liammoù diavaez Levr elektronek diwar-benn toull-bac'h Plötzensee Toull-bac'h Plötzensee e lec'hienn Berlin.de Maen-koun Plötzensee