Zildžića kuća

Zildžića kuća nalazi se u podnožju planine Igman 1 km sjeverno od Vrela Bosne, a na udaljenosti 3 km od opštine Ilidža, Bosna i Hercegovina. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 29. januara do 04. februara 2008. godine, donijela je odluku da se Zildžića proglasi za nacionalni spomenik BiH. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik. Historija Na ovom području, u osmanlijskom periodu, zbog izuzetnih klimatskih i drugih uslova (područje Ilidže bogato je ljekovitim termalnim vodama), bogati stanovnici Sarajevo gradili su takozvane ishodne kuće, kule i čardake. Već u rano proljeće Sarajlije su fijakerima dolazili na Ilidžu da se provedu uz svirku i pjesmu, o čemu svjedoče i narodne pjesme (Vino piju age Sarajlije). U Hrasnici pored Ilidže je sačuvano više ishodnih kuća. Ove kuće pripadaju porodicama Hadžiosmanović, Sidro, Filipović i Glođo. U Butmiru, do zadnjeg rata u BiH, su bile sačuvane ishodne kuće porodica Čomara i Kasumagić-Zečević. U selu Kovači sačuvani su ostaci kuće Hasanbegović, stari više od dva vijeka, te nešto mlađi i manje zanimljivi primjeri, vremenom prepravljanih kuća porodica Semiz i Hrasnica. Posjedovanje zemljišta u različitim područjima Ilidže određivao je društveni položaj vlasnika. Posebnost pojedinog područja odražavala se na različite načine na terenu, u ovom slučaju dijelom i kroz gradnju različitih objekata ladanjske seoske arhitekture. Najstariji do sada poznati podatak o ishodnoj kući na ovom području, nalazi se u putopisu Benedikta Kuripešića iz 1531. godine u kojem se spominje ljetnikovac Gazi Husref-bega u blizini Vrela Bosne. Ishodne kuće spadaju u objekte za povremeni boravak tokom ljeta i druge vrste okupljanja u prirodi. Imaju pravougaonu osnovu, i prostirale su se uglavnom u širinu. Najčešće su imale jedan, a u rjeđim slučajevima dva sprata. Građene su od kamena, ćerpiča i drveta. Zildžića kuća građena je u XIX vijeku, u vlasništvu porodice Mašić. Korištena je do zadnjeg rata u BiH (1992-95), do kada je kompletna originalna oprema i namještaj bila u vrlo dobrom stanju. U periodu rata kuća je opljačkana, razorena i djelimično zapaljena. Od bogatog pokretnog nasljeđa kuće nije ostalo ništa. Opis Sastoji se iz prizemnog dijela i sprata, a između ovih nivoa nalazi se jedna manja međuspratna prostorija. Tlocrtne dimenzije su 12,30 m x 7,90 m x 11,10 m. Pokrivena je četvorovodnim krovom. Ulazni dio je uzdignut i sa kaldrmom. Tu se nalazila drvena platforma gdje se provodio najveći dio vremena. Kuća nema ognjište niti odžak, a hamamdžik je građen bez peći, što znači da se kuća nije zagrijavala niti se u njoj kuhalo i bila je isključivo ishodna kuća. Ostale prostorije su: magaza, abdesluk, divhana, kupaonica, banjica (hamamdžik) i kamerija sa doksatom iz kojeg se pristupalo u dva odžaka. Pod prostorija na spratu je drveni. Uz kuću se nalazi mutvak, koji je korišćen kao ljetna kuhinja, i koji je, s obzirom na to da u objektu nema ognjišta niti odžaka, predstavljao funkcionalno komplementarnu cjelinu sa samim objektom. Jedna od glavnih svrha dolaska vlasnika je bio izlazak u prirodu, o čemu svjedoče nesrazmjerno mali vanjski otvori u prizemlju. Vanjski prostor je predstavljao pravi dnevni boravak ove ishodne kuće. Literatura Vladislav Skarić, Sarajevo i njegova okolina od najstarijih vremena do austrougarske okupacije. Sarajevo: Izabrana djela, knj. I, 1985, 37-42. Vesna Mušeta-Aščerić, „Srednjovjekovna naselja na mjestu današnjeg Sarajeva“, u Prilozima istoriji Sarajeva. Sarajevo: Radovi sa naučnog simpozijuma «Pola milenija Sarajeva» održanog od 19. do 21. marta 1993. Godine, Institut za istoriju i Orijentalni institut, 1997, 36. Alija Bejtić, Prilozi za orijentalnu filologiju i istoriju jugoslovenskih naroda pod turskom vladavinom, III-IV, Spomenici osmanlijske arhitekture u BiH, „Kultura stanovanja“, Sarajevo 1953. Reference Vanjske veze Zvanični sajt komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine