Σερβική Δημοκρατία (Βοσνία και Ερζεγοβίνη)

Η Σερβική Δημοκρατία (σερβικά κυριλλικά: Република Српска‎‎) είναι μία από τις δύο οντότητες της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης (η άλλη είναι η Ομοσπονδία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης). Βρίσκεται στα βόρεια και ανατολικά της χώρας. Η μεγαλύτερη πόλη και το διοικητικό της κέντρο είναι η Μπάνια Λούκα, που βρίσκεται στον ποταμό Βρμπας, ενώ τυπικά πρωτεύουσά της είναι το Ανατολικό Σαράγεβο. Η Σερβική Δημοκρατία ιδρύθηκε το 1992 στην αρχή του πολέμου της Βοσνίας με τη δηλωμένη πρόθεση να διαφυλάξει τα συμφέροντα των Σέρβων της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Ο πόλεμος οδήγησε στην εκδίωξη της συντριπτικής πλειοψηφίας των Κροατών και των Μποσνιάκων από το έδαφος που διεκδικεί η Σερβική Δημοκρατία και μια εισροή Σέρβων που εκδιώχθηκαν από την Ομοσπονδία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Μετά τη Συμφωνία του Ντέιτον του 1995, η Σερβική Δημοκρατία πέτυχε διεθνή αναγνώριση ως οντότητα εντός της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Σήμερα το μεγαλύτερο μέρος του σερβικού πληθυσμού της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης ζει στη Σερβική Δημοκρατία. Η Σερβική Δημοκρατία ακολουθεί κοινοβουλευτικό σύστημα με την Εθνοσυνέλευση να κατέχει τη νομοθετική εξουσία εντός της οντότητας. Η Σερβική Δημοκρατία είναι σχετικά συγκεντρωτική, αν και χωρίζεται σε 64 δήμους που ονομάζονται οπστίνε. Το κοινοβούλιο έχει 83 έδρες και η τρέχουσα σύνθεση είναι η δέκατη από την ίδρυσή της. Όνομα Στο όνομα Republika Srpska , το Srpska είναι ουσιαστικό που προέρχεται από το εθνώνυμο των Σέρβων με διαφορετικό επίθημα από το Srbija «Σερβία». Στα Σερβικά, πολλά ονόματα χωρών σχηματίζονται με το -sk- επίθημα (π.χ Bugarska «Βουλγαρία», Grčka «Ελλάδα», Danska «Δανία», Finska «Φινλανδία», Hrvatska «Κροατία», Irska «Ιρλανδία», Turska «Τουρκία»). Αφού το επίθημα -sk- αρχικά σχηματίζει επίθετα και τα ονόματα της χώρας αυτού του τύπου είναι ουσιαστικοποιημένα επίθετα, ο όρος Republika Srpska έχει μεταφραστεί λάθος ως «Σερβική Δημοκρατία». Ωστόσο, το ουσιαστικό Srpska χρησιμοποιείται συχνά χωρίς το Republika ως αυτόνομο ουσιαστικό στα σερβικά, π.χ. στα ονόματα του πολιτικού κόμματος Ενωμένη Σέρπσκα (Ujedinjena Srpska) , της εφημερίδας Glas Srpske , της ταχυδρομικής υπηρεσίας Ταχυδρομεία της Σέρπσκα (Pošte Srpske) ή της ένωσης συγγραφέων της Σέρπσκα (Udruženje književnika Srpske) . Ως κύριο ουσιαστικό, η Srpska γράφεται πάντα με κεφαλαία στα σερβικά, ενώ τα επίθετα με πεζό γράμμα (π.χ. Matica srpska, με μικρό s στο επίθετο srpska 'σερβική'). Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί το όνομα «Republic of Srpska» στα αγγλικά. Αν και η Republika Srpska αναφέρεται/μεταφράζεται στα αγγλικά και στα ελληνικά ως «Σερβική Δημοκρατία», «Σερβοβόσνια Δημοκρατία», ή «Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας», το Σύνταγμα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και πηγές ειδήσεων στην αγγλική γλώσσα, όπως το BBC, Οι New York Times, και ο Guardian αναφέρονται γενικά στην οντότητα με τη μεταγραφή της στα λατινικά Republika Srpska. Σύμφωνα με την Glas Srpske, μια καθημερινή εφημερίδα της Μπάνια Λούκα, το όνομα της σύγχρονης οντότητας δημιουργήθηκε από τον πρώτο υπουργό πολιτισμού της, Ljubomir Zuković. Ιστορία Πρώιμη ιστορία Τα αρχαιολογικά στοιχεία στη Σερβική Δημοκρατία, καθώς και στις παραμεθόριες περιοχές της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, πιστοποιούν έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα στην Παλαιολιθική Εποχή . Συγκεκριμένα, το 1976, κοντά στη σύγχρονη πόλη Στόλατς (Stolac) στην τότε σχετικά φιλόξενη λεκάνη της Νερέτβα, ανακαλύφθηκαν αρχαιολογικά αντικείμενα με τη μορφή χαρακτικών σε σπηλιές στο Μπαντάν (Badanj) και κόκαλα ελαφιών στην περιοχή που δείχνουν τη δραστηριότητα κυνηγών-τροφοσυλλεκτών από τα παλιά χρόνια. 14.000–10.000 π.Χ. Στην ευρύτερη περιοχή της Ερζεγοβίνης, παρόμοιες ανακαλύψεις συνδέουν τις πρώτες δραστηριότητες της περιοχής με το Μαυροβούνιο και την παράκτια Κροατία. Με τη Νεολιθική όμως ήρθε πιο μόνιμη εγκατάσταση. Φυσικά, αυτό συνέβη κατά μήκος των ποταμών της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης καθώς η γεωργία εξαπλώθηκε από τα νοτιοανατολικά. Πιο αξιοσημείωτος, ο πολιτισμός Μπουτμίρ αναπτύχθηκε κοντά στο σημερινό Ανατολικό Σαράγεβο στον ποταμό Βόσνα . Μια ποικιλία από είδωλα, κυρίως γυναικείου χαρακτήρα, βρέθηκαν στην τοποθεσία Μπουτμίρ (Butmir), μαζί με πιρόγες. Με τις ινδοευρωπαϊκές μεταναστεύσεις της Εποχής του Χαλκού ήρθε η πρώτη χρήση μεταλλικών εργαλείων στην περιοχή. Μαζί με αυτό ήρθε η κατασκευή ταφικών τύμβων — τύμβων ή κουργκάν . Τα υπολείμματα αυτών των τύμβων βρίσκονται στη βορειοδυτική Βοσνία κοντά στο Πριέντορ, απόδειξη όχι μόνο πυκνότερης εγκατάστασης στον βόρειο πυρήνα της σημερινής Σερβικής Δημοκρατίας αλλά και κειμηλίων της Εποχής του Χαλκού. Με την εισροή της Εποχής του Σιδήρου, ο πολιτισμός Glasinac, που αναπτύχθηκε κοντά στο Sokolac στην ανατολική Σερβική Δημοκρατία, ήταν ένας από τους σημαντικότερους από τους μακροχρόνιους Ινδοευρωπαίους κατοίκους της χώρας, τους Ιλλυριούς . Αργότερα, αυτοί οι Ιλλυριοί — οι Autariatae — επηρεάστηκαν από τους Κέλτες μετά τη Γαλατική εισβολή στα Βαλκάνια . Ρωμαϊκή περίοδος Με το τέλος των Ιλλυρικών Πολέμων, το μεγαλύτερο μέρος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης περιήλθε στον έλεγχο των Ρωμαίων εντός της επαρχίας Ιλλυρικού . Την περίοδο αυτή, οι Ρωμαίοι εδραίωσαν την περιοχή με την κατασκευή ενός πυκνού οδικού δικτύου και τον εκρωμαϊσμό του τοπικού πληθυσμού. Μεταξύ αυτών των δρόμων ήταν η Via Argentaria, ή «Αργυρά Οδός», η οποία μετέφερε ασήμι από τα ανατολικά ορυχεία της Βοσνίας στα ρωμαϊκά πληθυσμιακά κέντρα. Τα σύγχρονα τοπωνύμια, όπως οι ποταμοί Ούνα και Σάνα στα βορειοδυτικά, έχουν λατινική προέλευση, που σημαίνει «ο ένας» και «ο υγιής», αντίστοιχα. Ωστόσο, αυτός ο κανόνας δεν ήταν αδιάκοπος. με την καταστολή του άλλοτε κυρίαρχου Ιλλυρικού πληθυσμού ήρθαν εξεγέρσεις όπως το Bellum Batonianum . Μετά το 20 μ.Χ., όμως, ολόκληρη η χώρα κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους και χωρίστηκε μεταξύ Παννονίας και Δαλματίας. Η πιο εξέχουσα ρωμαϊκή πόλη στη Βοσνία ήταν το σχετικά μικρό Σερβίτιουμ (Servitium), κοντά στη σύγχρονη Γκράντισκα στο βόρειο τμήμα της οντότητας. Ο Χριστιανισμός εξαπλώθηκε στην περιοχή σχετικά αργά τουλάχιστον εν μέρει λόγω της ορεινής φύσης της υπαίθρου και της έλλειψης μεγάλων οικισμών. Τον τέταρτο αιώνα όμως, η χώρα άρχισε να εκχριστιανίζεται μαζικά. Με τη διάσπαση της Δυτικής και της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 395, η περιοχή της σημερινής Σερβικής Δημοκρατίας έπεσε κάτω από τη Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Απόδειξη της μετέπειτα θρησκευτικής πόλωσής της και της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, αργότερα κατακτήθηκε ως σύνορο της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, προάγγελος για τον μελλοντικό θρησκευτικό διχασμό. Μεσαίωνας Με την παρακμή της ρωμαϊκής κυριαρχίας στην περιοχή ήρθε η περίοδος μετανάστευσης, η οποία, δεδομένης της θέσης της Σερβικής Δημοκρατίας στη νοτιοανατολική Ευρώπη, αφορούσε μια μεγάλη ποικιλία λαών. Μεταξύ των πρώτων ήταν η εισβολή των γερμανικών λαών από την ανατολή και το βορρά, και η περιοχή έγινε μέρος του Οστρογοτθικού Βασιλείου το 476. Μέχρι το 535, η περιοχή καταλήφθηκε για άλλη μια φορά από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Εκείνη την εποχή, η λαβή της Αυτοκρατορίας ήταν και πάλι σχετικά χαλαρή και οι Σλάβοι, συμπεριλαμβανομένων των Λευκών Σέρβων και των Λευκών Κροατών, εισέβαλαν στη γύρω περιοχή. Ως εκ τούτου, η περιοχή της σημερινής Σερβικής Δημοκρατίας χωρίστηκε μεταξύ του μεσαιωνικού Βασιλείου της Κροατίας και τη μεσαιωνική σερβική županije, που συμπεριλάμβανε τις περιοχές, Βοσνία, Ζαχλουμία, Τραβούνια (Travunija), και Σερβία, στη συνέχεια, περιλαμβανομένης και της γης στην ανατολική Βοσνία, σύμφωνα με το εγγχειρίδιο De Administrando Imperio,. Τμήματα της σημερινής Σέρπσκα ήταν τοποθεσίες εγκατάστασης του αρχικού λευκού σερβικού λαού. Ολόκληρη η Βοσνία έγινε μέρος των ουγγρικών εδαφών του στέμματος μέχρι τα τέλη του 11ου αιώνα. Η περιοχή ήταν γνωστή υπό την ουγγρική κυριαρχία ως Βανάτο της Βοσνίας . Αργότερα, ωστόσο, με την κυριαρχία του Μπαν Κούλιν (Ban Kulin), ο οποίος θεωρείται ο ιδρυτής της Βοσνίας, η περιοχή έγινε ντε φάκτο ανεξάρτητη. Το 1377, το Βανάτο της Βοσνίας έγινε το μεσαιωνικό Βασίλειο της Βοσνίας, υπό τον Τέρβτκο Α' (Tvrtko I) του Οίκου Κοτρομάνιτς (Kotromanić) . Οι πρωτεύουσες του βασιλείου βρίσκονταν όλες στο κέντρο του, ενώ η βόρεια περιφέρεια παρέμεινε υπό την ονομαστική ουγγρική κυριαρχία ως η περιοχή της Ουσόρα . Οι αρχιτεκτονικές κληρονομιές αυτής της περιόδου περιλαμβάνουν το φρούριο Κάστελ στη Μπάνια Λούκα, καθώς και κάστρα, εκκλησίες και μοναστήρια σε όλη τη χώρα. Με την ακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο Στέφαν Τομάσεβιτς, ο τελευταίος ηγεμόνας του Οίκου Κοτρομάνιτς, παρέδωσε τη Βοσνία και τη Σερβία στο καθεστώς του Οθωμανικού υποτελή. Όντας καθολικός ο ίδιος, δεν ήταν δημοφιλής στον ορθόδοξο πληθυσμό της Σερβίας, καθώς και στα μέλη της Βοσνιακής Εκκλησίας . Αρνούμενος να αποτίσει φόρο τιμής στον Μωάμεθ τον Πορθητή, ο βασιλιάς Στέφαν Τομάσεβιτς εκτελέστηκε και μεγάλο μέρος της Βοσνίας έπεσε υπό την άμεση οθωμανική κυριαρχία το 1463 ως το Εγιαλέτι της Βοσνίας . Ολόκληρη η χώρα έπεσε το 1482, με την ίδρυση του σαντζακιού της Ερζεγοβίνης . Η Οθωμανική κυριαρχία στη σύγχρονη περιοχή της Σερβικής Δημοκρατίας είδε μια άλλη προσθήκη στον θρησκευτικό της ιστό — το Ισλάμ. Μέλη της Βοσνιακής Εκκλησίας, καθώς και πολλοί Ορθόδοξοι και Καθολικοί Βόσνιοι, ασπάστηκαν σταδιακά το Ισλάμ. Η Οθωμανική κυριαρχία άφησε μια βαθιά αρχιτεκτονική κληρονομιά στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και τη Σερβική Δημοκρατία. Το πιο διάσημο τζαμί αυτής της περιόδου είναι το τέμενος Φερχάτ Πασά (Ferhadija), που βρίσκεται στη Μπάνια Λούκα . Επιπλέον, το θέμα του βιβλίου του Ίβο Άντριτς Το Γεφύρι του Δρίνου, δηλαδή η Γέφυρα του Μεχμέτ Πασά Σοκόλοβιτς στο Βίσεγκραντ, κατασκευάστηκε από τον Μιμάρ Σινάν, τον πιο διάσημο Οθωμανό αρχιτέκτονα, το 1577, για τον Μεγάλο Βεζίρη Σοκολού Μεχμέτ Πασά. Χρόνια νωρίτερα, ο ίδιος Μέγας Βεζίρης γεννήθηκε από Ορθόδοξη οικογένεια σε μια μικρή πόλη της Βοσνίας και τον πήραν από τους γονείς του ως παιδί για ανατροφή ως γενίτσαρος. Η γέφυρα του είναι ένα σύμβολο των θρησκευτικών και πολιτιστικών διαφορών — και τελικά συγκρούσεων — που χαρακτηρίζουν τη Σερβική Δημοκρατία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Με τις συγκρούσεις Οθωμανών-Αψβούργων στα τέλη του 17ου και 18ου αιώνα, τμήματα της βόρειας Σερβικής Δημοκρατίας έγιναν μέρος της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων για σχετικά σύντομες χρονικές περιόδους. Ο κανόνας ήταν πιο μόνιμος μετά την αυστροουγγρική εισβολή το 1878. Χαρακτηρισμένη από οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη που δεν είχε παρατηρηθεί στην τότε οπισθοδρομική Οθωμανική Αυτοκρατορία, η αυστροουγγρική κυριαρχία έγινε ευπρόσδεκτη από πολλούς. Ωστόσο, πολλοί μουσουλμάνοι έφυγαν από τη Βοσνία, αφήνοντας τους Σέρβους ως την πλειοψηφία στο σύνολο της Συγκυριαρχίας . 20ος αιώνας Με τη δολοφονία του αρχιδούκα Φραντς Φερδινάνδου της Αυστρίας, που έγινε από τον Σερβοβόσνιο Γαβρίλο Πρίντσιπ, μέλος της Γιουγκοσλαβικής Μλάντα Μπόσνα, ξέσπασε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος το 1914. Μετά τον πόλεμο, το έδαφος της σημερινής Σέρπσκα ενσωματώθηκε στις μπανόβινες Βερμπάς (Vrbas), Ντρίνα (Drina) και Ζέτα (Zeta) του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων, που μετονομάστηκε σε Γιουγκοσλαβία το 1929. Μετά το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και την εισβολή στη Γιουγκοσλαβία το 1941, η Σέρπσκα έπεσε στην κυριαρχία του ναζιστικού κράτους-μαριονέτας, του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας . Περίπου 300.000 Σέρβοι υπολογίζεται ότι έχασαν τη ζωή τους υπό το καθεστώς των Ουστάσε ως αποτέλεσμα της εκστρατείας γενοκτονίας. Μια σειρά από σφαγές, καθώς και η χρήση διαφόρων στρατοπέδων συγκέντρωσης και εξόντωσης, έλαβε χώρα στη Σέρπσκα κατά τη διάρκεια του πολέμου. Το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Γιασένοβατς, που βρίσκεται στη σημερινή Κροατία, ήταν ο τόπος των θανάτων περίπου 100.000 ανθρώπων, περίπου 52.000 από τους οποίους ήταν εθνοτικά Σέρβοι. Σφαγές σημειώθηκαν επίσης στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Garavice και Kruščica στο ανατολικό τμήμα της Βοσνίας. Το καθεστώς έσφαξε συστηματικά και βάναυσα Σέρβους σε χωριά της επαρχίας, χρησιμοποιώντας ποικίλα εργαλεία. Η κλίμακα της βίας σήμαινε ότι περίπου 1 στους 6 Σέρβους που ζούσε στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη ήταν θύμα σφαγής και σχεδόν κάθε Σέρβος είχε ένα μέλος της οικογένειας που σκοτώθηκε στον πόλεμο, κυρίως από τους Ούστασε. Η εμπειρία είχε βαθιά επίδραση στη συλλογική μνήμη των Σέρβων στην Κροατία και τη Βοσνία. Υπολογίζεται ότι 209.000 Σέρβοι ή το 16,9% του πληθυσμού της Βοσνίας σκοτώθηκαν στο έδαφος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης κατά τη διάρκεια του πολέμου. Σήμερα, μνημεία που τιμούν αυτά τα θύματα βρίσκονται σε όλη τη Σερβική Δημοκρατία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Οι Γιουγκοσλάβοι βασιλόφρονες Τσέτνικ, μια αντάρτικη δύναμη που συμμετείχε σε τακτική ή επιλεκτική συνεργασία με τις δυνάμεις κατοχής για σχεδόν όλο τον πόλεμο, επιδίωξαν γενοκτονία κατά των Κροατών και των Μποσνιάκων, που περιλάμβανε χιλιάδες Κροάτες και Μουσουλμάνους πολίτες και οι οποίοι σκοτώθηκαν στο έδαφος της σημερινής Σερβικής Δημοκρατίας. Οι Τσέτνικ σκότωσαν περίπου 50.000 με 68.000 Μουσουλμάνους και Κροάτες. Περίπου 300 χωριά και μικρές πόλεις καταστράφηκαν, μαζί με μεγάλο αριθμό τζαμιών και καθολικών εκκλησιών. Κατά τη διάρκεια ολόκληρης της πορείας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στη Γιουγκοσλαβία, το 64,1% όλων των Βόσνιων Παρτιζάνων ήταν Σέρβοι. Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ήρθε μια περίοδος σχετικής ειρήνης και οικονομικής ανάπτυξης. Το ορυχείο Λιούμπιγια (Ljubija) και εταιρείες όπως η Agrokomerc διαδραμάτισαν ζωτικό ρόλο σε μεγάλο μέρος της οικονομικής ανάπτυξης της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης . Τα ποσοστά αλφαβητισμού αυξήθηκαν πολύ και το Πανεπιστήμιο της Μπάνια Λούκα ιδρύθηκε το 1975. Πόλεμος της Βοσνίας Κύριο λήμμα: Πόλεμος της Βοσνίας Ο πόλεμος της Βοσνίας και η ανακήρυξη της Σερβικής Δημοκρατίας Οι εκπρόσωποι των κύριων πολιτικών κομμάτων και ορισμένων άλλων εθνικών οργανώσεων και θεσμών του σερβικού λαού στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη συναντήθηκαν στις 13 Οκτωβρίου 1990 στη Μπάνια Λούκα και σχημάτισαν το «Σερβικό Εθνικό Συμβούλιο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης» ως σερβικό πολιτικό σώμα. Σε μια συνεδρία στις 14–15 Οκτωβρίου 1991, η Λαϊκή Συνέλευση της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, τότε μέρος της Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, ενέκρινε το «Μνημόνιο για την κυριαρχία», όπως είχε ήδη γίνει από τη Σλοβενία και την Κροατία, ως τρόπο να ανακηρυχθεί η ανεξαρτησία από την υπόλοιπη Γιουγκοσλαβία . Το μνημόνιο εγκρίθηκε παρά την αντίθεση 83 Σέρβων βουλευτών που ανήκαν στο Σερβικό Δημοκρατικό Κόμμα (οι περισσότεροι Σέρβοι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι) καθώς και στο Σερβικό Κίνημα Ανανέωσης και την Ένωση Μεταρρυθμιστικών Δυνάμεων, οι οποίοι θεώρησαν την κίνηση παράνομη. Στις 24 Οκτωβρίου 1991, οι Σέρβοι βουλευτές σχημάτισαν τη Συνέλευση του Σερβικού Λαού στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (Skupština srpskog naroda u Bosni i Hercegovini) ως το ανώτατο αντιπροσωπευτικό και νομοθετικό όργανο του σερβοβόσνιου πληθυσμού, τερματίζοντας τον τριμερή συνασπισμό . Η Ένωση Μεταρρυθμιστικών Δυνάμεων σύντομα έπαψε να υπάρχει αλλά τα μέλη της παρέμειναν στη συνέλευση ως Ανεξάρτητοι Βουλευτές της Κοινοβουλευτικής Ομάδας . Η συνέλευση ανέλαβε να ασχοληθεί με την επίτευξη της ισότητας μεταξύ των Σέρβων και άλλων λαών και την προστασία των συμφερόντων των Σέρβων, τα οποία υποστήριξαν ότι είχαν τεθεί σε κίνδυνο με αποφάσεις του κοινοβουλίου της Βοσνίας. Στις 9 Ιανουαρίου 1992, η συνέλευση ανακήρυξε τη Δημοκρατία του Σερβικού Λαού της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (Republika srpskoga naroda Bosne i Hercegovine), ανακηρύσσοντάς το μέρος της Γιουγκοσλαβίας. Στις 28 Φεβρουαρίου του 1992, η συνέλευση υιοθέτησε το Σύνταγμα της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης (όνομα που υιοθετήθηκε αντί του προηγούμενου ονόματος Δημοκρατία του Σερβικού Λαού της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης), το οποίο θα περιελάμβανε περιφέρειες, δήμους και περιφέρειες όπου οι Σέρβοι ήταν η πλειοψηφία και επίσης εκείνες όπου είχαν γίνει μειονότητα λόγω των διώξεων κατά τη διάρκεια του Παγκόσμιου Πολέμου II . Η Δημοκρατία ήταν μέρος της Γιουγκοσλαβίας και μπορούσε να συνάψει ένωση με πολιτικούς φορείς που εκπροσωπούσαν άλλους λαούς της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Το κοινοβούλιο της Βοσνίας, χωρίς τους Σέρβους βουλευτές του, διεξήγαγε δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στις 29 Φεβρουαρίου και 1 Μαρτίου 1992, αλλά οι περισσότεροι Σέρβοι το μποϊκόταραν αφού η συνέλευση είχε προηγουμένως (9–10 Νοεμβρίου 1991) διεξάγει δημοψήφισμα στις σερβικές περιοχές, με το 96% να έχει επιλέξει την ένταξη στη γιουγκοσλαβική ομοσπονδία που σχηματίστηκε από τη Σερβία και το Μαυροβούνιο . Το βοσνιακό δημοψήφισμα είχε ποσοστό συμμετοχής 64% και το 92,7% ή 99% (σύμφωνα με διάφορες πηγές) ψήφισε υπέρ της ανεξαρτησίας. Στις 6 Μαρτίου το κοινοβούλιο της Βοσνίας ανακοίνωσε τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος, κηρύσσοντας την ανεξαρτησία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης από τη Γιουγκοσλαβία. Η ανεξαρτησία της αναγνωρίστηκε από τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες στις 6 Απριλίου 1992 και από τις Ηνωμένες Πολιτείες στις 7 Απριλίου 1992. Την ίδια μέρα η συνέλευση των Σέρβων στη Μπάνια Λούκα κήρυξε τη διακοπή των κυβερνητικών σχέσεων με τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Το όνομα Σερβική Δημοκρατία (Republika Srpska) υιοθετήθηκε στις 12 Αυγούστου 1992. Η πολιτική διαμάχη κλιμακώθηκε στον πόλεμο της Βοσνίας, ο οποίος διήρκησε μέχρι το φθινόπωρο του 1995. Ο πόλεμος έληξε με τη Γενική Συμφωνία Πλαίσιο για την Ειρήνη στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, η οποία επιτεύχθηκε στην αεροπορική βάση Wright-Patterson κοντά στο Ντέιτον, Οχάιο, στις 21 Νοεμβρίου και υπεγράφη επίσημα στο Παρίσι στις 14 Δεκεμβρίου 1995. Το Παράρτημα 4 της Συμφωνίας είναι το ισχύον Σύνταγμα της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, το οποίο αναγνωρίζει τη Σερβική Δημοκρατία ως μία από τις δύο κύριες πολιτικο-εδαφικές διαιρέσεις της και ορίζει τις κυβερνητικές λειτουργίες και εξουσίες των δύο οντοτήτων (η άλλη είναι η Ομοσπονδία Βοσνίας και Ερζεγοβίνης). Οι οριακές γραμμές μεταξύ των οντοτήτων οριοθετήθηκαν στο παράρτημα 2 της Συμφωνίας. Μεταξύ 1992 και 2008, το Σύνταγμα της Σερβικής Δημοκρατίας τροποποιήθηκε 121 φορές. Το άρθρο 1 ορίζει ότι η Σερβική Δημοκρατία είναι μια εδαφικά ενοποιημένη, αδιαίρετη και αναπαλλοτρίωτη συνταγματική και νομική οντότητα που εκτελεί τις συνταγματικές, νομοθετικές, εκτελεστικές και δικαστικές της λειτουργίες ανεξάρτητα. Επίπτωση του πολέμου Ο πόλεμος στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη οδήγησε σε σημαντικές αλλαγές στη χώρα, μερικές από τις οποίες ποσοτικοποιήθηκαν σε έκθεση της UNESCO το 1998. Περίπου δύο εκατομμύρια άνθρωποι, σχεδόν ο μισός πληθυσμός της χώρας, εκτοπίστηκαν. Το 1996 υπήρχαν περίπου 435.346 Σέρβοι πρόσφυγες από την Ομοσπονδία Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στη Σερβική Δημοκρατία, ενώ άλλοι 197.925 είχαν πάει στη Σερβία. Το 1991, το 27% του μη γεωργικού εργατικού δυναμικού ήταν άνεργο στη Βοσνία και ο αριθμός αυτός αυξήθηκε λόγω του πολέμου. Μέχρι το 2009, το ποσοστό ανεργίας στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη εκτιμάται σε 29%, σύμφωνα με το The World Factbook της CIA . Ο πληθυσμός των Σέρβων της Σερβικής Δημοκρατίας είχε αυξηθεί κατά 547.741 λόγω της εισροής Σέρβων προσφύγων από την Ομοσπονδία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και το πρώην μη αναγνωρισμένο κράτος της Δημοκρατίας της Σερβικής Κράινα στη σημερινή Δημοκρατία της Κροατίας. Στην Ανατολική Βοσνία, οι Σέρβοι της Βοσνίας πολιόρκησαν μεταξύ άλλων την πόλη της Σρεμπρένιτσα. Η Σρεμπρένιτσα ανακηρύχθηκε «Ασφαλής Περιοχή» του ΟΗΕ το 1993 και χρησίμευσε ως θύλακας για μουσουλμάνους πρόσφυγες για τα τελευταία χρόνια του πολέμου της Βοσνίας. Στα μέσα Ιουλίου 1995, πάνω από 8.000 Μουσουλμάνοι Μποσνιάκοι, κυρίως άνδρες και αγόρια, μέσα και γύρω από την πόλη της Σρεμπρένιτσα, σκοτώθηκαν στη Σφαγή της Σρεμπρένιτσα, η οποία στη συνέχεια χαρακτηρίστηκε ως πράξη γενοκτονίας από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης . Οι πράξεις εθνοκάθαρσης κατά των μη σερβικών πληθυσμών μείωσαν τον αριθμό άλλων εθνοτικών ομάδων. Σέρβοι αστυνομικοί, στρατιώτες και παράτυποι επιτέθηκαν σε Μουσουλμάνους και Κροάτες και έκαψαν και λεηλάτησαν τα σπίτια τους. Μερικοί σκοτώθηκαν επί τόπου. άλλοι συγκεντρώθηκαν και σκοτώθηκαν αλλού ή αναγκάστηκαν να τραπούν σε φυγή. Ο αριθμός των Κροατών μειώθηκε κατά 135.386 (η πλειοψηφία του προπολεμικού πληθυσμού) και ο αριθμός των Μποσνιάκων κατά περίπου 434.144. Περίπου 136.000 από περίπου 496.000 Οι Μποσνιάκοι πρόσφυγες που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το έδαφος της σημερινής Σερβικής Δημοκρατίας επέστρεψαν έκτοτε στην πατρίδα τους. Ως το 2008, 40% των Μποσνιάκων και 8.5% των Κροατών είχαν επιστρέψει στη Σέρπσκα, ενώ το 14% των σέρβων που άφησαν τα σπίτια τους σε περιοχές που ελέγχονται από Μποσνιάκους ή Κροάτες, επέστρεψαν επίσης στις προπολεμικές τους εστίες. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι ΜΚΟ και η Επιτροπή του Ελσίνκι κατήγγειλαν διακρίσεις σε βάρος μη Σέρβων. Η Διεθνής Ομάδα Κρίσεων ανέφερε το 2002 ότι σε ορισμένες περιοχές της Σερβικής Δημοκρατίας ένας μη Σέρβος επαναπατριζόμενος έχει δέκα φορές περισσότερες πιθανότητες να πέσει θύμα βίαιου εγκλήματος από έναν ντόπιο Σέρβο. Η Επιτροπή του Ελσίνκι, σε μια δήλωση του 2001 σχετικά με την «Ανοχή και τη μη διάκριση», επεσήμανε τη βία κατά των μη Σέρβων, δηλώνοντας ότι στις πόλεις Μπάνια Λούκα και Τρεμπίνιε όχλοι επιτέθηκαν σε ανθρώπους που προσπαθούσαν να βάλουν θεμέλια για νέα τζαμιά . Οι μη Σέρβοι έχουν αναφέρει συνεχείς δυσκολίες στην επιστροφή στις αρχικές τους εστίες και η συνέλευση έχει φτωχό ιστορικό συνεργασίας στη σύλληψη ατόμων που κατηγορούνται για εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονία. Οργανώσεις όπως η Society for Threatened Peoples, ανέφεραν στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών το 2008 ισχυρισμούς για διακρίσεις σε βάρος μη Σέρβων προσφύγων στη Σερβική Δημοκρατία, ιδιαίτερα σε περιοχές με υψηλή ανεργία στην κοιλάδα Ντρίνα (Drina), όπως η Σρεμπρένιτσα, το Μπρατούνατς, το Βίσε και Φότσα . Σύμφωνα με το Υπουργείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Προσφύγων της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, την Αστυνομική Αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και άλλους διεθνείς οργανισμούς, η ασφάλεια τόσο στη Σερβική Δημοκρατία όσο και στην Ομοσπονδία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης είναι προς το παρόν ικανοποιητική, αν και ορισμένες μικρές απειλές, πραγματικές ή αντιληπτές, μπορεί ακόμα να επηρεάσουν την απόφαση των ατόμων για το αν θα επιστρέψουν στις προπολεμικές διευθύνσεις τους ή όχι. Πολιτική Σύμφωνα με το σύνταγμά της, η Σερβική Δημοκρατία έχει δικό της πρόεδρο, νομοθετικό σώμα (την 83μελή μονοτροπική Εθνοσυνέλευση της Σερβικής Δημοκρατίας ), εκτελεστική κυβέρνηση, αστυνομική δύναμη, δικαστικό σύστημα, τελωνειακή υπηρεσία (υπό την κρατική τελωνειακή υπηρεσία) και ταχυδρομική υπηρεσία . Έχει επίσης επίσημα σύμβολα, όπως ένα οικόσημο, μια σημαία (μια παραλλαγή της σερβικής σημαίας χωρίς να εμφανίζεται το εθνόσημο) και τον ύμνο της οντότητάς της. Ο Συνταγματικός Νόμος για το Εθνόσημο και τον Ύμνο της Σερβικής Δημοκρατίας κρίθηκε ότι δεν συμφωνεί με το Σύνταγμα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, καθώς δηλώνει ότι αυτά τα σύμβολα «αντιπροσωπεύουν την υπόσταση κράτους της Δημοκρατίας Σέρπσκα» και χρησιμοποιούνται «σύμφωνα με τους ηθικούς κανόνες του σερβικού λαού». Σύμφωνα με την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, ο Νόμος επρόκειτο να διορθωθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2006. Η Σερβική Δημοκρατία άλλαξε αργότερα το έμβλημά της. Αν και το σύνταγμα ονομάζει το Ανατολικό Σαράγεβο ως πρωτεύουσα της Σερβικής Δημοκρατίας, η βορειοδυτική πόλη της Μπάνια Λούκα είναι η έδρα των περισσότερων θεσμών της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του κοινοβουλίου, και ως εκ τούτου είναι η ντε φάκτο πρωτεύουσα. Μετά τον πόλεμο, η Σερβική Δημοκρατία διατήρησε τον στρατό της, αλλά τον Αύγουστο του 2005, το κοινοβούλιο συμφώνησε να μεταβιβάσει τον έλεγχο του Στρατού της Σερβικής Δημοκρατίας σε ένα κρατικό υπουργείο και να καταργήσει το υπουργείο Άμυνας και τον στρατό της οντότητας από την 1η Ιανουαρίου 2006. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις απαιτήθηκαν από το ΝΑΤΟ ως προϋπόθεση για την ένταξη της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στο πρόγραμμα Σύμπραξη για την Ειρήνη. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη εντάχθηκε στο πρόγραμμα τον Δεκέμβριο του 2006. Γεωγραφία Βρίσκεται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η Σέρπσκα βρίσκεται στη Βαλκανική Χερσόνησο, με τις βόρειες εκτάσεις της να φτάνουν στη λεκάνη της Παννονίας. Η Σέρπσκα βρίσκεται μεταξύ 42° και 46° Β και γεωγραφικών μήκων 16° και 20° Α . Η οντότητα χωρίζεται σε δύο κύρια μέρη από την περιοχή Μπρτσκο, ένα λοφώδες δυτικό τμήμα και ένα πιο ποικίλο ανατολικό τμήμα, με ψηλά βουνά στα νότια και επίπεδη, εύφορη γεωργική γη στο βορρά. Η Σέρπσκα δεν έχει πρόσβαση στη θάλασσα. Όπως και η υπόλοιπη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Σέρπσκα χωρίζεται σε μια περιοχή της Βοσνίας στο βορρά και μια περιοχή της Ερζεγοβίνης στο νότο. Μέσα σε αυτές τις δύο μακροπεριφέρειες υπάρχουν μικρότερες γεωγραφικές περιοχές, από τους δασώδεις λόφους της Μποσάνσκα Κράινα (Bosanska Krajina) στα βορειοδυτικά έως τις εύφορες πεδιάδες της Σεμπέριγια στα βορειοανατολικά. Η Σέρπσκα εκτείνεται σε 24.816,2 τετραγωνικά χιλιόμετρα, εξαιρουμένης της περιφέρειας Μπρτσκο, η οποία ανήκει σε συγκυριαρχία και από τις δύο οντότητες, αλλά είναι ντε φάκτο κυρίαρχη ως οντότητα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Η Σέρπσκα, αν ήταν χώρα, θα ήταν η 146η μεγαλύτερη στον κόσμο. Το υψόμετρο ποικίλλει πολύ, με το Μάγκλιτς, μια κορυφή στις Διναρικές Άλπεις κοντά στο Μαυροβούνιο, να φτάνει τα 2.386 μέτρα, και τμήματα πιο κοντά στην Αδριατική που κατεβαίνουν στο επίπεδο της θάλασσας. Το μεγαλύτερο και πιο δημοφιλές χιονοδρομικό κέντρο στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη βρίσκεται στις πλαγιές του βουνού Γιαχόρινα, στο ανατολικό τμήμα της Σέρπσκα. Άλλες σημαντικά βουνά στη Σέρπσκα είναι τα: Βόλουγιακ (Volujak), Ζελένγκορα, Λέλιγια (Lelija), Λέμπρσνικ (Lebršnik), Τσρβαν (Crvanj), Όργιεν (Orjen), Κλεκόβατσα (Klekovača), Βίτορογκ (Vitorog), Κόζαρα (Kozara), Ρομάνια, Τρεσκαβίτσα (Treskavica) και Τρέμπεβιτς (Trebević) . Σύνορα Η Σερβική Δημοκρατία μοιράζεται διεθνή σύνορα με την Κροατία στα βόρεια, τη Σερβία στα ανατολικά και το Μαυροβούνιο στα νοτιοανατολικά. Εντός της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, η Συνοριακή Γραμμή μεταξύ οντοτήτων (IEBL) σηματοδοτεί τη διοικητική διαίρεση της Σερβικής Δημοκρατίας με την Ομοσπονδία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και ουσιαστικά ακολουθεί τις συνοριογραμμές που υπήρχαν στο τέλος του πολέμου της Βοσνίας με ορισμένες προσαρμογές (κυρίως στο δυτικό τμήμα της χώρας και γύρω από το Σαράγεβο) όπως ορίζεται από τη Συμφωνία του Ντέιτον. Το συνολικό μήκος του IEBL είναι περίπου 1.080 χλμ. Το IEBL είναι μια διοικητική οριοθέτηση που δεν ελέγχεται από τον στρατό ή την αστυνομία και υπάρχει ελεύθερη κυκλοφορία σε αυτό. Δάση Η Σέρπσκα είναι μια από τις πιο πράσινες περιοχές της Ευρώπης, με πάνω από το 50% της έκτασής της να αποτελείται από δασοκάλυψη. Η Περούτσιτσα είναι ένα από τα τελευταία παρθένα δάση στην Ευρώπη. Δύο πυκνά εθνικά πάρκα- το Εθνικό Πάρκο της Σουτιέσκα και το Εθνικό Πάρκο κοζάρα -βρίσκονται στη Σέρπσκα. Ύδατα Τα περισσότερα ποτάμια ανήκουν στη λεκάνη απορροής της Μαύρης Θάλασσας. Οι κύριοι ποταμοί είναι ο Σάβα, ένας παραπόταμος του Δούναβη που αποτελεί το βόρειο όριο με την Κροατία. Οι ποταμοί Μπόσνα, Βρμπας, Σάνα και Ούνα, που ρέουν όλα βόρεια και αδειάζουν στον Σάβα. Ο Δρίνος, που ρέει βόρεια και αποτελεί σημαντικό τμήμα των ανατολικών συνόρων με τη Σερβία, και είναι επίσης παραπόταμος του Σάββα. Ο Τρεμπίσνιτσα είναι ένας από τους μεγαλύτερους βυθιζόμενους ποταμούς στον κόσμο. Ανήκει στη λεκάνη απορροής της Αδριατικής Θάλασσας. Ο καταρράκτης Σκάκαβατς στο Περούτσιτσα είναι ένας από τους υψηλότερους καταρράκτες της χώρας, σε ύψος περίπου 75 metres (246 ft) . Οι πιο σημαντικές λίμνες είναι η λίμνη Μπίλετσα, η λίμνη Μπάρντατσα (η οποία περιλαμβάνει προστατευόμενη περιοχή υγροτόπων) και η λίμνη Μπάλκανα. Δημογραφικά στοιχεία Έως το 2013, η Σερβική Δημοκρατία (χωρίς το Μπρτσκο) είχε πληθυσμό 1.228.423 κατοίκους και πυκνότητα 49,9 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Αυτά τα δύο στοιχεία είναι πολύ μικρότερα σε σχέση με την άλλη οντότητα της Βοσνίας, δηλαδή την Ομοσπονδία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Η Σερβική Δημοκρατία αποτελεί το 48% της επικράτειας της Βοσνιάς και Ερζεγοβίνης και φιλοξενεί 34,79% του πληθυσμού της χώρας. Το προσδόκιμο ζωής στη Σερβική Δημοκρατία ήταν τα 77,19 έτη το 2019. Το συνολικό ποσοστό γονιμότητας στη Σερβική Δημοκρατία ήταν το 2019, 1,34 παιδιά ανά μητέρα— ένα από τα χαμηλότερα στον κόσμο. Το 2019, ο συνολικός αριθμός των επιτυχημένων γεννήσεων, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Στατιστικής της Σερβικής Δημοκρατίας (RZS), ήταν 9.274. Την ίδια χρονιά, ο αριθμός των θανάτων ήταν 15.081, με αποτέλεσμα τη φυσική μείωση του πληθυσμού κατά 5.807 κατοίκους. Μαζί με αυτή τη φυσική μείωση του πληθυσμού, η Σέρπσκα αντιμετωπίζει σημαντική μετανάστευση. Ένας μεγάλος αριθμός ατόμων έχει εγκαταλείψει την οντότητα τα τελευταία χρόνια για την Ευρωπαϊκή Ένωση και πέραν αυτής. Ο αλφαβητισμός στη Σερβική Δημοκρατία είναι 96,8%με στοιχεία του 2013. Η δωρεάν πρωτοβάθμια εκπαίδευση παρέχεται ως δικαίωμα σε όλους τους ανθρώπους στη Σερβική Δημοκρατία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Υπάρχουν 187 δημοτικά σχολεία και 11 μουσικά σχολεία και 4 κέντρα εκπαίδευσης για μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες. Η δευτεροβάθμια εκπαίδευση υπάρχει σε τρεις κύριες μορφές: τριετή επαγγελματικά σχολεία, τετραετή τεχνικά σχολεία και τετραετή γυμνάσια (gimnazije). Υπάρχουν δέκα ανεξάρτητα γυμνάσια, ενώ άλλα 30 είναι ενσωματωμένα σε άλλα σχολεία. Τα μουσικά σχολεία προσφέρουν μια άλλη επιλογή για τους μαθητές να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους μετά το δημοτικό σχολείο. Το παλαιότερο και μεγαλύτερο δημόσιο πανεπιστήμιο στη Σερβική Δημοκρατία είναι το Πανεπιστήμιο της Μπάνια Λούκα, το οποίο ιδρύθηκε το 1975. Το δεύτερο από τα δύο δημόσια πανεπιστήμια στη Σερβική Δημοκρατία είναι το Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Σεράγεβο. Μετά το τέλος των Γιουγκοσλαβικών πολέμων ιδρύθηκαν πολλά ιδιωτικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, όπως: Αμερικανικό Πανεπιστήμιο στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, to Πανεπιστήμιο Slobomir, το Πανευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο APEIRON και το Πανεπιστήμιο Sinergija. και το University Sinergija. Η Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών της Σερβικής Δημοκρατίας, που ιδρύθηκε το 1996, είναι το ανώτατο αντιπροσωπευτικό ίδρυμα επιστήμης και τέχνης στη Σερβική Δημοκρατία. Η Εθνική και Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη της Σερβικής Δημοκρατίας είναι μια εθνική βιβλιοθήκη, που βρίσκεται στη Μπάνια Λούκα. Το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (MSURS) στεγάζει μια συλλογή γιουγκοσλαβικής και διεθνούς τέχνης και βρίσκεται στη Μπάνια Λούκα. Δείτε επίσης Βοσνία και Ερζεγοβίνη Ομοσπονδία Βοσνίας και Ερζεγοβίνης Πόλεμος της Βοσνίας Γιουγκοσλαβικοί πόλεμοι Παραπομπές Εξωτερικοί σύνδεσμοι Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Σερβική Δημοκρατία (Βοσνία και Ερζεγοβίνη) στο Wikimedia Commons (Σερβικά) Επίσημος ιστότοπος