اوروپادا تهلوکه‌سیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتی

اوروپادا تهلوکه‌سیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتی، ATƏT (اینگیلیس. Organization for Security and Co-operation in Europe, OSCE) —دونیانین ان بؤیوک تهلوکه‌سیزلیک یؤنوملو حؤکومت‌لرآراسی تشکیلاتی. تاریخی 30 ژوئیه - 1 آقوست 1975-جی ایل تاریخینده یئنیدن هلسینکی‌ده کئچیریلمیش موشاویره‌ده اوروپانین 33 دؤولتی‌نین، همچنین آمریکا بیرلشمیش ایالت‌لری و کانادانین دؤولت و حؤکومت رهبرلری اوروپادا تهلوکه‌سیزلیک و امکداشلیق موشاویره‌سی‌نین یئکون آکتینی (هلسینکی موقاویله‌سی) ایمضالامیشلار. تشکیلات 1995-جی ایل ژانویه‌نین 1-دک اوروپادا تهلوکه‌سیزلیک و امکداشلیق موشاویره‌سی (ATƏM) آدلانمیشدیر (اینگیلس. Conference for Security and Cooperation in Europe - CSCE). حاضیردا 56 عوضو و 11 طرفداش دؤولتله دونیانین ان بؤیوک بؤلگه‌سل تشکیلاتی‌دیر. ATƏT "‌سویوق ساواش"ین قورتارماسیندان سونرا عوموم‌اوروپا تهلوکه‌سیزلیک سیستمینی فورمالاشدیران، یئنی اوروپانین سیاسی و ایقتیصادی حیاتی‌نین سیویل بیرگه‌یاشاییش قایدالارینی موعین ائدن، دؤولت‌لرآراسی موناسیب‌لری رقیب‌لیک و موناقیشه رِلسیندن امکداشلیق و قارشی‌لیقلی منافع ایستیقامت‌لرینه یؤنلدن بیر تشکیلات فونکسیونونو ایجرا ائدیر. ATƏT 1975-جی ایلده یارادیلاندان بری تشکیلاتین یوکسک سویّه‌ده 6 زیروه گؤروشو کئچیریلیب. تشکیلاتین سون زیروه گؤروش‌لری 1999-جو ایلده ایستانبولدا، 2010-جو ایلین دسامبرین 1-2-ده آستانادا کئچیریلیب. آستانا زیروه گؤرشونده تشکیلاتا عوضو اولان 56 اؤلکه‌نین، هابئله قورومون طرفداشی اولان 12 اؤلکه‌نین دؤولت و حؤکومت باشچی‌لاری، او جومله‌دن 68 بین الخالق تشکیلاتین رهبرلری ایشتیراک ائتمیشدیلر. آذربایجان جومهوریتی 1992-جی ایلدنATƏT-این عوضوودور. همین ایل مارسین 24-ده داغلیق قاراباغ موناقیشه‌سی‌نین باریش یولو ایله، دانیشیق‌لار واسیطه‌سی ایله حلی اوچونATƏT-این مینسک قروپو یارادیلمیشدیر. ایشتراکچی اولان دؤولت‌لر امکداشلیق اوزره طرفداش‌لار اورتا شرق و شیمالی آفریقا اؤلکه‌لری الجزاییر میصر ایسرائیل اوردون مراکش تونس آسیا 1992 ژاپون 1994 جنوبی کوره 2000 تایلند 2003 افغانیستان اوقیانوسیه 2009 اوسترالیا اتک یازی‌لار