ბელგია

ბელგია (გერმ. ; ნიდერლ. ; ფრანგ. ) ოფიციალური ჯოხოდვალა ბელგიაშ ომაფე (გერმ. ; ნიდერლ. ; ფრანგ. ) — სახენწჷფო ევროპაშ ოორუე-ბჟადალშე. იდვალუაფუ დაბალი დიხეფიშ ჯოხოთ ჩინებული წყარპიჯიშ რზენ რეგიონს, ოორუეშე უხურგანს ნიდერლანდეფი, ბჟაეიოლშე — გერმანია, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — ლუქსემბურგი, ობჟათეშე — საფრანგეთი, ბჟადალშე ომძღჷ ოორუეშ ზუღა. ბელგიაშ ფართობი რე 30,689კმ2, მახორობაშ მუდანობა — 11.8 მილიონშე უმოსი; მახორობაშ მეჭედალა 383კმ2-ის, ნამუ მაძირაფალით მოსოფელს მა-22-ა აბანს იკენს, ევროპას — მა-6-ას. ქიანაშ ნანანოღა დო მეგაპოლისი რე ბრიუსელი; შხვა კაბეტი ნოღეფი რე: ანტვერპენი, გენტი, შარლერუა, ლიეჟი, ბრიუგე, ნამიური დო ლიუვენი. ბელგია რე საპარლამენტო კონსტიტუციური მონარქია რთული ფედერალური სისტემათ, ნამუთ რეგიონულ დო ნინაშურ ოსხირეფშა რე გეგაფილი. ქიანა დორთილი რე სუმ მაღალავტონომიურ რეგიონო: ოორუეშე მადვალი ფლამანდური რეგიონი (ფლანდრია), ობჟათეშე მადვალი ვალონური რეგიონი (ვალონია) დო ოშქაშეთ მადვალი ბრიუსელიშ ნანანოღაშ რეგიონი. თაშნეშე ბელგიას ჟირი ნინაშური ჯარალუა რე: ნიდერლანდურნინამი ფლამანდური ჯარალუა, ნამუთ ქიანაშ მახორობაშ მეხოლადირო 60 პროცენტის აკმადგინანს დო ფრანგულნინამი ფრანგული ჯარალუა, ნამუთ მახორობაშ მეხოლაფირო 40 პროცენტის აკმადგინანს; ბჟაეიოლ კანტონეფს ოხორანს მორჩილი გერმანულნინამი ჯარალუა, ნამუთ მახორობაშ მეხოლაფირო ართ პროცენტის აკმადგინანს. ბელგიაშ ნინაშური ანდაკორობუანობა დო თიწკჷმა მერსხილი პოლიტიკური კონფლიქტეფი მიშეძირე თიში გამაგალაშ რთულ სისტემას, ნამუთ ამშვი გინორთელი თარობაშე აკმოდირთუ. ბელგია რე წუმოძინელი ქიანა წუმოძინელი მაღალმიშნაველამი ეკონომიკათ. ბელგია რე ევროპაშ რსხუშ ამშვი დჷმარსხუაფალი მაკათურშე ართ-ართი, ნანანოღა ბრიუსელი — ევროპაშ რსხუშ ფაქტობური ნანანოღა რე, სოდე იდვალუაფუ ევროპული კომისიაშ, ევროპაშ რსხუშ სხუნუშ, ევროპული სხუნუშ ოფიციალური შტაბ-ორენეფი დო ევროპაშ პარლამენტიშ ჟირი ორენიშე ართ-ართი (მაჟირა სტრასბურგის რე). თაშნეშე ბრიუსელს იდვალაუფუ ანდა კაბეტი ერეფოშქაშე ორგანიზაციაშ, სამანგათ, ნატოშ შტაბ-ორენი. ჯვეშო თეხანური ბელგიაშ ტერიტორია ბელგეფიშ გამაგალაშ გიმე რდჷ, ჯვ. წ. I ოშწანურაშ შქა წანეფს ანექსირებულქ იჸუ რომიშ იმპერიაშა. შქა ოშწანურეფს ბელგიაშ ცენტრალური ორენი თის ელაზჷმაფათ გოპეულერო გჷნმართინუანდუ დო კომერციულოთ დო პოლიტიკუროთ არსხუაუდჷ უმოსი კაბეტი მეძობელეფს; ბელგია კაროლინგეფიშ იმპერიაშ, უკული საღორონთო რომიშ იმპერიაშ დო მოგვიანეთ ბურგუნდიაშ ნიდერლანდეფიშ ნორთი რდჷ. ჰაბსბურგეფიშ ესპანეთიშ (1556–1714), ავსტრიაშ ჰაბსბურგეფიშ (1714–1794) დო რევოლუციური საფრანგეთიშ (1794–1815) გამაგალაშ უკული, თეხანური ბელგიაშ კაბეტი ნოროთი 1815 წანაშ ვენაშ კონგრესიშ უკული ნიდერლანდეფიშ გოართოიანაფილი ომაფეშა მიშმეშჷ. შხვადოშხვა ევროპული ნძალეფიშით ოშწანურეფიშ განწეხანს ნირზიშ დო კონტროლიშ უკული ბელგიაქ „ევროპაშ ბურჯაფიშ ვეშ“ ჯოხო მიპალჷ, ნამუქჷთ XX ოშწანურას ჟირხოლო მოსოფელიშ ლჷმაშ შედეგო ხოლო უმოსო გეჭყანიერუ. ზოხორინელი ბელგიაქ 1830 წანას, ბელგიაშ რევოლუციაშ უკული გიჭყჷ. მა-19 ოშწანურას რდჷ ინდუსტრიული რევოლუციაშ ართ-ართი პირველი მაკათური და კონტინენტურ ევროპას პირველი ქიანა, ნამუქჷთ ინდუსტრიალიზებულო გჷნირთუნ. მა-20 ოშწანურაშ დაჭყაფუშო ბელგიას მუსხირენი კოლონია უღუდჷ, გიშაკერზაფილო ბელგიაშ კონგო დო რუანდა-ურუნდი, ნამუეფქჷთ ზოხორინალა 1960 დო 1962 წანეფს მიპალუეს. მა-20 ოშწანურაშ მაჟირა ნორთიქ ეიშანუ ჰოლანდიურნიანამ დო ფრანგულნინამ მახორობაშ შქას მაძინე აშაბანძღინით, ნამუსჷთ ხე ქეშუნწყუ პოლიტიკურ კულტურაქ დო ფლანდრიაშ დო ვალონიაშ უწორწე ეკონომიკურ წუმოძინაქ. თექ გჷმიჭანუ მუზმარენი ფართომასშტური სახენწჷფო რეფორმა, თინეფს შქას 1970-1993 წანეფს, უნიტარულ სტრუქტურაშე ფედერალურშა გინულა. შონთი იგჷნძორებუ მიმალი რეფორმეფიშ უმკუჯინალო; ქიანა ფლამანდიარეფს შქას ჸონიერი სეპარატისტულ გენწყუეფს, ონირზე ნინაშურ კანონეფს, დო ფრაგმენტულ პოლიტიკურ ლანდშაფტის ათმოხვადუ, ნამუქჷთ 2010 წანაშ ფედერალურ გიშაგორუეფიშ უკული თარობაშ გჷმოქიმინუაშ რეკორდული 589 დღა გჷმიჭანუ. ჯოხოდვალა ოფიციალური: ბელგიაშ ომაფე. ფრანგულო - Royaume de Belgique; ნიდერლანდურო - Koninkrijk Belgie. ეტიმოლოგია მოურს ბელგეფიშ კელტურ ტომეფშე. გეოგრაფია ბელგია იდვინუაფუ ბჟადაალ ევროპას, რე ევროკავშირიშ მაკათური. ომძღჷ ქიანეფი: საფრანგეთი, ნიდერლანდეფი, გერმანია. ბელგიას უკჷნებუ 30.510 კვ.კმ. სახენწჷფო პოლიტიკური სისტემა - კონსტიტუციურ მონარქიაშ თუდო ფედერალური ოპარლამენტე დემოკრატია. სახენწჷფოშ მოდუდე რე საქს-კობურგ-გოთაშ დინასტია. ბელგიაშ მაფეფი: 1831 - ლეოპოლდ I, 1865 - ლეოპოლდ II, 1900 - ალბერტ I, 1934 - ლეოპოლდ III, 1951 - ბოდუენ I, 1993 წანაშე - ალბერტ II (ALBERT II). კანონიშდუმადვალუ ორგანო რე ჟირპალატამი პარლამენტი. ადმინისტრაციული დორთუალა 1989 წანაშე ქიანაქ გინიკეთ ფედერაციულ სახენწჷფოთ, ნამუშა მიშურს 3 სუბიექტ, ბრიუსელ, ვალონია დო ფლანდრია. დემოგრაფია ქიანაშ მახორობა რე 10,3 მლნ (2003), თაურეშე 58% ფლანდრიალეფი, 31% ვალონეფი. ნინეფი - ფრანგული (40%, ვალონური დიალექტი) დო ნიდერლანდური (60%, ფლამანდური დიალექტი). მახორობაშ 11% ჟირნინამი რე. რელიგია - კათოლიციზმ (75%), პროტესტანტიზმ 20%. ნოღეფი (ვითოში) - ბრიუსელი (1,008), ანტვერპენი (457), გენტი (222), შარლერუა (201), ლიეჟი (184), ბრიუგე (117) კომენტარეფი სქოლიო