موزه هرژه

موزه هرژه (انگلیسی: Musée Hergé) موزه‌ای در شهر لوون لا نوو بلژیک است که به زندگی و آثار کارتونیست بلژیکی ژرژ رِمی (۱۹۰۷–۱۹۸۳)، مشهور به هرژه، خالق مجموعهٔ کمیک ماجراهای تن‌تن، اختصاص دارد. موزه در مرکز لوون لا نوو و در حاشیهٔ پارکی سبز به نام پارک سورس قرار دارد. نشانی آن «خیابان لابرادور ۲۶» است، یعنی همان نشانی نخستین خانهٔ تن‌تن در کتاب‌ها. این بنا توسط معمار فرانسوی کریستیان دپورتزآمپاک طراحی شده است و طراحی داخلی آن را کارتونیست یوست سوارته بر عهده داشته است. موزه در ژوئن ۲۰۰۹ افتتاح شد. این مجموعه شامل سه طبقه با مجموع نه تالار نمایشگاهی، یک کافه، فروشگاه موزه و یک سینمای کوچک است. تاریخچه ایدهٔ تأسیس موزه‌ای اختصاص‌یافته به آثار هرژه به اواخر دههٔ ۱۹۷۰ بازمی‌گردد، زمانی که خود هرژه هنوز زنده بود. پس از مرگ او در سال ۱۹۸۳، بیوه‌اش فَنی فلامینک تلاش‌ها را رهبری کرد؛ این تلاش‌ها ابتدا از سوی بنیاد هرژه و سپس توسط استودیوهای هرژه انجام شد تا آثار و عناصر مناسب برای نمایش در موزه دسته‌بندی و انتخاب شوند. مکان موزهٔ هرژه در لوون لا نوو در سال ۲۰۰۱ انتخاب شد. ساختمان آینده‌نگر آن توسط معمار فرانسوی کریستیان دپورتزآمپاک ، برندهٔ جایزهٔ پریتزکر، طراحی شد و طراحی داخلی آن را کارتونیست یوست سوارته بر عهده داشت. در ۲۲ مهٔ ۲۰۰۷ (صدمین سالگرد تولد هرژه) نخستین سنگ بنای موزه گذاشته شد. دو سال بعد، در ژوئن ۲۰۰۹، موزه درهای خود را به روی عموم گشود. در زمان افتتاح، به خبرنگاران اعلام شد که برای جلوگیری از «سوءاستفادهٔ کپی‌رایت از آثار به‌نمایش‌گذاشته‌شده»، عکاسی در داخل موزه ممنوع است. برخی خبرنگاران ناراضی، موزه را ترک کردند. یک ماه بعد، هنگام بازدید شاه آلبرت دوم بلژیک، به خبرنگاران اجازه داده شد بخش‌هایی از موزه را عکاسی کنند. در نخستین سال فعالیت، ۱۰۰هزار نفر از موزه بازدید کردند. در اکتبر ۲۰۱۳ اعلام شد که موزه دچار زیان مالی است. با وجود این که موزه کاملاً خصوصی است و به بنیاد هرژه که صاحب حقوق آثار هرژه است تعلق دارد، مالک آن، نیک رادوِل، از دولت فدرال بلژیک درخواست کمک مالی کرد. امروزه، بیشترِ بازدیدکنندگان موزه را گردشگران تشکیل می‌دهند. موزه موزهٔ هرژه شامل هشت تالار دائمی است که در آن‌ها آثار اصلی هرژه به نمایش گذاشته شده و داستان زندگی و مسیر حرفه‌ای او روایت می‌شود. هرچند مشهورترین اثر او، یعنی ماجراهای تن‌تن، در مرکز توجه قرار دارد، شخصیت‌های کمیک دیگرش مانند ماجراهای ژو، زته و ژوکو و کوئیک و فلوپکه نیز حضور دارند. نمایشگاه‌ها همچنین نمونه‌هایی از فعالیت‌های متنوع و پربار هرژه در دههٔ ۱۹۳۰ را، زمانی که به‌عنوان طراح گرافیک کار می‌کرد، شامل می‌شوند. بازدیدکنندگان تور را از طبقهٔ بالا آغاز می‌کنند. اتاق نخست به زندگی هرژه اختصاص دارد. اتاق دوم علایق گوناگون او، تصویرگری‌های تجاری اولیه و کمیک‌های نخستینش را نشان می‌دهد. سپس بازدیدکنندگان از یک راهرو طولانی عبور می‌کنند که در یک سمت مشرف به لابی و در سمت دیگر رو به جنگل بلوط بیرون است. اتاق سوم دنیای تن‌تن را معرفی می‌کند و شامل نه ویترین شیشه‌ای است که به شخصیت‌های اصلی مجموعه اختصاص دارد. اتاق چهارم بر رابطهٔ هرژه با سینما تمرکز می‌کند. با پایین‌رفتن یک طبقه، بازدیدکنندگان وارد بزرگ‌ترین اتاق موزه می‌شوند که به مکان‌هایی از جهان اختصاص دارد که تن‌تن به آن‌ها سفر کرده است. کنار آن، اتاق بزرگ دیگری قرار دارد که «آزمایشگاه پروفسور تورنسل» نامیده شده و بر علم در کتاب‌های تن‌تن تمرکز دارد. با عبور از پلی در طبقهٔ پایین‌تر، بازدیدکنندگان با استودیوهای هرژه آشنا می‌شوند. آخرین اتاق، «ستایش هرژه» نام دارد و ارتباطات او با سیاستمداران، هنرمندان و فیلسوفان را نمایش می‌دهد. در طبقهٔ اصلی موزه، یک تالار نمایشگاه‌های موقت قرار دارد که هر چند ماه یک‌بار تغییر می‌کند و نمایشگاه‌های جدیدی برگزار می‌کند (با موضوعاتی مانند تن‌تن، هرژه و قطارها یا با تن‌تن در تبت). برای بازدیدکنندگان، یک تور سه‌ساعتهٔ صوتی از طریق هدفون‌های متصل به یک آی‌پاد ارائه می‌شود. مناقشات و انتقادها هنگامی که ساختمان موزه در ۲۵ مهٔ ۲۰۰۹ به رسانه‌ها معرفی شد، خبرنگاران اجازه نداشتند از هیچ‌یک از آثار داخل موزه عکس یا فیلم بگیرند «تا از ثبت بی‌شمار تصاویر از آثار اصلیِ به‌نمایش‌گذاشته‌شده جلوگیری شود». این موضوع خشم برخی خبرنگاران را برانگیخت و آن‌ها مراسم افتتاح را ترک کردند. ساخت موزهٔ هرژه همچنین باعث بسته‌شدن «خانهٔ جوانان لوون لا نوو» شد، زیرا ساختمانی که این نهاد در آن قرار داشت و در حاشیهٔ محل کنونی موزه بود، تخریب گردید. از آن زمان، خانهٔ جوانان در محل جدیدی در چند قدمی آن، در ووا دِ اُنویِه مستقر شده است. برخی منتقدان ادعا کرده‌اند که موزه بیش از حد به سلیقهٔ طرفداران سرسخت هرژه توجه می‌کند و سایر گروه‌ها را نادیده می‌گیرد. برخی رسانه‌ها نیز گفته‌اند که موزه فاقد نگاهی انتقادی به هرژه است. رسانهٔ آلمانی دی وِلت هنگام افتتاح موزه نوشت: «[...] در لوون لا نوو تنها چیزهایی را دربارهٔ هرژه می‌آموزیم که وارث و بیوهٔ او، فَنی فلامینک، می‌خواهد ما بدانیم. بر اساس بی‌شمار عکس خصوصی سیاه‌وسفید و متن‌های نمایشگاه، هرژه [...] مردی بسیار باهوش، شاد، اجتماعی، با دایرهٔ دوستان گسترده و نیروی خلاقهٔ عظیم بود (که البته هیچ‌کس آن را انکار نمی‌کند). اما بازدیدکننده مطلقاً هیچ چیز دربارهٔ همدردی او با سیاست‌های نژادپرستانهٔ بروکسل در کنگوی بلژیک و آلمان نازی — که هنرمند بعدها آشکارا از آن پشیمان شد — یا دربارهٔ تربیت تاحدی واکنشی و سخت‌گیرانهٔ کاتولیکی‌اش، و حتی افسردگی شدید او، نمی‌آموزد.» منابع پیوند به بیرون وبگاه رسمی