Freÿr gaztelua

Freÿr gaztelua (Château de Freÿr), Le Nôtre estiloko lorategiekin, Mosa ibaiaren ezkerraldean dago, Waulsort eta Dinant artean (Namur probintzia), Belgikan. Multzoa Belgikako paraje natural ospetsuenetako bat da. Valoniako ondare-gune nagusietako bat da. Gaztelua 1378an, Namurreko kondeak Jean de Rochefort Orjol-i feudo gisa utzitako gotorlekua izan zen Freÿr, Erdi Arokoa. Marie biloba Jacques de Beauforterekin ezkondu zen 1410ean. Haren ondorengoek gaur arte gorde dute jabetza. Kanpoaldeak 1554an frantziarrek suntsitu zuten dorrea, Karlos V.a enperadorearen aurkako gerretan. Gaur egungo gazteluaren zatirik zaharrena, ekialdeko hegala, 1571n eraiki zuten, eta Moskuko Errenazimenduaren lehen adibideetako bat da. XVII. mendean zehar etxea handitu egin zen hiru hegal gehituz, jatorrizko hegalarekin karratu bat osatuz. 1760 inguruan, hegoaldeko hegala eraitsi eta burdin forjatuzko ate batek ordeztu zuen, Nancyko Jean Lamour-en obra gogorarazten duena, barruko patioa itxiz, gazteluari egungo itxura emateko. Barrualdeak Gaztelua, . mendeko noble baten udako egoitza baten barnealdearen adierazgarria da. Elementu original asko ditu, hala nola, areto nagusia, Frans Snydersen horma-pinturekin eta Luis XV.aren freskoz estalitako sabaia, edo kapera, erregentzia estilokoa egurrezko panelekin (boiserie) eta aldare barrokoa Logelek Beaufort-Spontingo dukeen antzinako altzariak gordetzen dituzte, baita errege-gonbidatuek utzitako aztarna historikoak ere (Luis XIV.a Frantziakoa, Maria-Christina artxidukesa, Maria Teresa I.a Austriako enperatrizaren alaba nagusia, Stanislaw I.a erregea). Freÿr-en, Frantziak eta Espainiak Kafearen Ituna edo Freÿr-eko Ituna (1675eko urriaren 25a) sinatu zuten, eta Frantziaren eta Liejako Printzerri-Apezpikutzaren arteko Mugen Ituna (1772) negoziatu zen. Ituna sinatu zen aretoan kafea zerbitzatu zuten lehen aldiz Belgikan. Garai hartan, Luis XIV.a gazteluan geratzen zen Jeanne d'Harscamp Beaufort-Spontinen dukesa alargunaren gonbidatu gisa. Lorategiak Francis Bonaert-en eta Nathalie Harlez de Deulin-en arabera, «Freÿr-eko lorategiak Valonian kontserbatu den adibiderik garbiena dira». Galeria Erreferentziak Kanpo estekak Freÿr gaztelua eta lorategiak Mosan