FN Herstal

Ar Fabrique Nationale Herstal, anvet ivez FN Herstal, zo un embregerezh armoù-tan hiniennel ha munisionoù belgiat diazezet abaoe 1889 e kumun Herstal, nepell diouzh Liège. Perc'henn eo war merkoù armoù brudet all evel Browning pe Winchester. Perzh eo er strollad FN Browning Group, perc'hennet penn-da-benn gant Rannvro Wallonia. Istor Adalek ar XVvet kantved ha deroù implij an armoù-tan en Europa e oa brudet Liège evit he bombezerezioù hag hec'h akebutoù. Klezeoù, bouc'haloù ha kontilli a veze graet eno a-raok dija. Poultr du a veze produet ivez e Liège abaoe 1595 er Maison Curtius. E 1803 e tibabas Napoléon Bonaparte savadurioù ar Prieuré de Saint-Léonard, hanter zistrujet, d'ober un deuzerez kanolioù enno, a zeuas goude da vezañ ar Fonderie Royale de Saint-Léonard (serret e 1945). E 1889 e voe krouet e Liège ar Fabrique Nationale d'Armes de Guerre diwar intrudu bourc'hizien an trowardroioù, evit gellet respont d'ur goulenn 150 000 fuzuilh Mauser da bourveziañ an arme belgiat. Savet e voe uzinoù e kumun Herstal, nepell diouzh Liège. Implijet e voe an armoù gant arme ar vro ar Brezel-bed Kentañ, betek ar bloavezhioù 1930. Kenlabour gant John Browning An ijinour armoù stadunanat John M. Browning en doa krouet e 1898 an Auto-5, ar fuzuilh-chase damaotomatek modern kentañ. Nac'het e oa bet ar raktres gant Winchester a oa boas da labourat gantañ, ha mont a reas ar Stadunanad e 1902 da ginnig e arm d'an FN Herstal, a brodue dija ar bistolenn Model 1900 ijinet gantañ. Plijout a reas an Auto-5 d'an FN Herstal ha sinañ a reas ur gevrat gant Browning evit produiñ ar fuzuilh. Berzh a reas, ha 50 000 skouerenn anezhi a voe gwerzhet er Stadoù-Unanet er bloavezh kentañ. Penn-kentañ ur c'henlabour frouezhus e voe etre an ijinour hag an embregerezh. John M. Browning a roas an droad d'an FN da implijout e anv evel merk marilhet. E 1912 e oa bet produet ur milion a fuzuilhoù Auto-5 e Herstal dija. Un arm all, an FN M1900, a verkas ivez deroù berzh ar pistolennoù savet gant Browning evit an FN. Un nebeud kirri-tan ha marc'hoù-houarn a voe produet ivez gant an FN Herstal e kard kentañ an XXvet kantved, ha marc'hoù-tan betek 1965. Eus an eil brezel d'egile Aloubet e voe kêr Liège e deroù ar Brezel-bed Kentañ gant an arme alaman. Savadurioù an FN Herstal a zeuas da vezañ un ospital evit ar soudarded c'hloazet. Ul lod deus implijdi an embregerezh a voe kaset just a-raok an aloubadeg da Vro-Saoz e-lec'h ma kendalc'hjont da broduiñ fuzuilhoù evit pourveziañ an arme belgiat. John Browning en em lakaas neuze e servij arme ar Stadoù-Unanet. Goude ar brezel e teuas ar bank Société Générale de Belgique da vezañ mestr war an FN Herstal. Ar bloavezhioù 1920 a voe diaes evit an embregerezh. E miz Du 1926 e voe digoret un atalier engravañ war vetal en uzin, ennañ 10 artizan o labourat. Er memes bloaz e varvas John M. Browning e Herstal pa oa o labourat war ar B25, ur fuzuilh-chase dezhi kanolioù an eil war egile, un nevezinti d'ar poent-se. E vab Val Allen, unan eus renerien ar produerezh abaoe 1920, a echuas al labour hag e 1930 e voe lakaet an arm war ar marc'had. Ur wech ouzhpenn e reas berzh hag e sikouras an FN Herstal da adsevel. Betek 1980 e voe produet 500 000 skouerenn eus an arm gant an embregerezh. E 1930 e voe kemeret plas penn ijiner armoù-tan an FN Herstal gant ar Belgiad Dieudonné Saive. Hemañ a savas da skouer ar bistolenn GP 35 (pe Hi-Power), a voe unan eus an armoù-dorn implijetañ gant an armeoù en XXvet kantved. E 1940 e voe aloubet Liège gant an Alamaned adarre. Ul lod deus an implijdi a guitaas an uzin, Saive en zouez. Steuñvioù armoù evel reoù ar Browning HP a voe kaset da Vreizh-Veur, hag alese betek Kanada, e-lec'h ma kenlabouras skipailhoù an FN Herstal gant Inglis evit produiñ pistolennoù e uzin Toronto. Klask a reas ar Wehrmacht produiñ enni pistolennoù dindan aotre Browning. Tarvet e voe meur a arm gant al labourerien. Troc'het e voe da vat an darempred etre ar familh Browning hag an FN Herstal e fin 1941 pa zisklêrias ar Stadoù-Unanet ar brezel a-enep d'an Trede Reich. E miz Gwengolo 1944 e voe dieubet Liège gant Stadunaniz. Bombezadegoù alaman kalet a zistrujas neuze ul lod deus savadurioù an FN. Kresk eil hanter an XXvet kantved E dibenn ar bloavezhioù 1940, goude ar brezel, e voe krouet gant Dieudonné Saive evit ezhommoù an arme belgiat an SAFN 49 (evit Semi-Automatique FN), ur fuzuilh-emgann, ha dreist-holl an FN FAL (Fusil d'Assaut Léger), evit heuliañ meizad ar fuzuilhoù-arsailh Sturmgewehr 44 ijinet en Alamagn e dibenn ar brezel. Berzh a reas an arm diwezhañ-mañ e broioù all eus AFNA hag adsevel a reas an FN Herstal a-drugarez dezhañ ha gant sikour an ezporzhioù war-zu ar Stadoù-Unanet. Er bloavezhioù 1960 e c'hoarvezas harzoù-labour ha manifestadegoù kalet e Wallonia. Pevar labourer a varvas en emgannoù. Ar familh Browning a zivizas lakaat produiñ ul lodenn eus e armoù e Japan. En arvar e oa an FN Herstal da vont da get ma kolle ar marc'had stadunanat dre ma teue 60% eus e werzhoù alese. E fin ar bloavezhioù 1970 e cheñchas an traoù avat : bresk e oa deuet da vezañ an embregerezh Browning eno abalamour d'an enkadenn ekonomikel ha da gudennoù justis gant gouarnamant ar Stadoù-Unanet. E 1977 e tivizas an FN Herstal prenañ Browning USA evit 20 milion $. Ne felle ket da Veljiz e kouezhfe ar merk etre daouarn o c'hevezerien. Ul lod deus ar produerezh a chomas memestra e Japan. Er bloavezhioù war-lerc'h e voe klasket ledanaat oberioù Browning ha gwerzhet produioù a bep seurt dindan e anv : dafar pesketa, golf, sportoù dour... Ne badas ket an traoù ha dilaosket e voe tamm-ha-tamm ar rannoù-mañ. Tro 10.000 den a laboure evit an FN Herstal er bloavezhioù 1970. E 1979 e voe krouet FN America, skourr an embregerezh er Stadoù-Unanet, evit produiñ an M240 eno, un adstumm eus ar vindrailherez FN MAG. Savet e voe an uzin e Columbia (South Carolina). Er bloavezhioù 1980 e oa en arvar ivez ar produer armoù Winchester, un embregerezh istorel all er Stadoù-Unanet. An FN Herstal a brenas anezhañ. Postañ a reas kalz arc'hant da adsevel un uzin nevez e New Haven, nepell diouzh an hini gozh. Divizet e voe produiñ armoù a rummad uhel dindan an anv Browning ha reoù a rummad etre dindan hini Winchester. Goude ar bloavezhioù 1990 Goude diskar URSS e kouezhas ar goulenn war an armoù er bed. Ar garabinenn Maral, gwerzhet adalek 2013, a reas berzh e bed ar chaseourien. E 2022 e tigreskas gwerzhoù munisionoù an FN deus 30% goude ehan ar produiñ evit an Arabia Saoudat. Ar brezel en Ukraina en deus adsavet ar goulenn war ar munisionoù abaoe 2023 ha tennañ a ra an FN Herstal gounid deus se. 2.300 den a labour evit an embregerezh hiziv an deiz. E miz Ebrel 2023 en deus kemennet FN America e oa o vont da sevel un eil uzin e kêr Liberty (kontelezh Pickens, South Carolina) evit gellet respont da gresk marc'had an armoù-tan hiniennel eno. An FN Minimi, FN MAG, hag ar rummad modernoc'h FN SCAR zo e-touez an armoù hiniennel gwerzhet ar muiañ hiziv-an-deiz gant an FN Herstal. Armoù produet gant an FN Herstal Fuzuilhoù ha fuzuilhoù-arsailh Mauser 1889 FN/Browning Auto-5 (1905) Remington Model 8 (1910), dindan an anv FN Modèle 1900 FN/Browning B25 (1931) Mauser 1935 Mauser 1936 SAFN 49 (1947) FN FAL (1953) FN CAL FN FNC (1977) FN SPR FN F2000 (2001) FN SCAR (2004) FN FNAR (2008) FN ARKA (2026) Fuzuilhoù-mindrailher FN Minimi (1974) Pistolennoù-mindrailher FN Uzi Beretta M12 FN P90 Pistolennoù Browning M1900 Browning M1906 Browning M1910 / M1922 Browning HP / Browning GP 35 Browning HP-DA FN Forty-Nine Rummad FNP (2003-2011) FN FNS FN Five-seven Rummad FNX (2009 - bremañ) FN 509 (& FN 545, FN 510, FN 502) : abaoe 2017 Revolver FN Barracuda Banner-greunadennoù FN40GL Mindrailherezioù FN MAG (1958) M2 Browning QCB FN EVOLYS Armoù nann-varvus FN 303 En Istor Implijet e voe ur bistolenn Browning M1910 produet en FN Herstal gant Gavrilo Princip e gwalldaol Sarajevo, d'an 28 a viz Mezheven 1914. Levrlennadur (fr) FRANCOTTE Auguste & GAIER Claude, FN 100 ans, Histoire d'une grande entreprise liégeoise, Didier Hatier, 1989, EAN 9782870886441 (en) Auguste Francotte, Claude Gaier, Robert Karlshausen, Ars mechanica. Le grand livre de la FN, Herstal Group / La Renaissance du Livre, 2008, 250 p., ISBN 978-2874158773 Liammoù diavaez (en) Lec'hienn an FN Herstal (lennet d'an 08/01/2024) (fr) La Fabrique Nationale war Liège ma ville, 2023 (fr) Browning, une marque qui a révolutionné les armes à feu, 16/11/2022 Daveennoù