Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Тракелі)

Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі — каталіцкі храм, знаходзіцца на галоўнай вуліцы ў вёсцы Тракелі (Воранаўскі раён). Дзейнічае. Помнік архітэктуры. Касцёл мае ў сваім архітэктурным выглядзе рысы і барока, і класіцызму. Гісторыя Пабудаваны ў 1809 г. з дрэва на месцы касцёла 1740 г. У 1928 г. адрамантаваны. Пасля апошняга рамонту страціў сваю аўтэнтычную вертыкальную ашалёўку і гонтавы дах, а разам з імі — мастацкую выразнасць і сапраўднасць. Упершыню касцёл у Тракелях узгадваюцца ў 1433 годзе ў лісце вялікага князя Жыгімонта Кейстутавіча, дзе ён пацвярджае Яну Гаштольду ягоную ўласнасць Тракеляў. З канца XVI ст. тут аселі езуіты, і з таго часу да 1865 года Тракелі разам з Дворышчам утваралі адзіную гаспадарку. Пасля належалі Нікіціным, Языкавым. Касцёл пад тытулам Наведзінаў Найсвяцейшай Марыі Панны (Звеставання Найсвяцейшай Марыі Панне), згодна з традыцыяй, быў заснаваны тут у 1500 годзе віленскім ваяводам Марцінам Гаштольдам. І першы касцёл, і новыя святыні, якія будавалі на гэтым месцы ў 1680 годзе (пасля знішчэння ў 1656 г. падчас «крывавага патопу», зноў знішчаны пажарам у 1674, адбудаваны езуітамі ў 1680 і кансэкраваны 4 ліпеня 1687 года біскупам Цернопальскім, суфраганам прэлатам віленскім Габрыэлем Сільніцкім) былі драўляныя. Аднак тады касцёл стаяў у паўночнай частцы вёскі, прыкладна ў 500—600 м ад цяперашняга, каля шашы на Ліпнішкі. На новым месцы, дзе дзейнічае і сёння, таксама драўляны, касцёл быў узведзены ў 1830 годзе на ахвяраванні мясцовага землеўладальніка Стэфана Незабытоўскага, падкаморыя навагрудскага. Святыня рэстаўравалася на сродкі парафіян у 1866, у 1928 сцены былі ашаляваны звонку і ўнутры, у 1950-х гонтавы дах замянілі бляшаным. Да тракельскай парафіі з ХVIII ст. адносіліся капліцы ў Гімбутах, Дворышчы і на мясцовых парафіяльных могілках (апошняя, драўляная васьмігранная з абразом Маці Божай у алтары, знікла прыкладна ў сярэдзіне ХІХ ст.). У ХVIII-ХІХ ст. пры парафіі дзейнічалі шпіталь і школка. Пасля Другой сусветнай вайны савецкія ўлады не аднойчы спрабавалі зачыніць касцёл. У 1968 парафію знялі з рэгістрацыі (у 1961—1975 касцёл стаяў зачынены), але вернікі змаглі абараніць святыню. Дваццаць гадоў ішло супрацьстаянне, рэгулярна служылася імша, больш таго, парафіяне адрамантавалі касцёл. У жніўні 1988 тракельская парафія ізноў была афіцыйна зарэгістравана. Раней тракельская парафія ўваходзіла ў склад Лідскага дэканата, з 1991 знаходзіцца ў Радунскім дэканаце. У 1994 касцёл у Тракелях атрымаў статус дыяцэзіяльнага санктуарыя Маці Божай (фэст — першая субота ліпеня). У 1997 перад касцёлам пабудаваны навес для вулічных набажэнстваў падчас пілігрымак. З 1970-х гг. занесены ў спіс помнікаў архітэктуры. Архітэктура Помнік народнага драўлянага дойлідства з элементамі барока і класіцызму. Будынак складаецца з аднолькавых па вышыні прамавугольных зрубаў прытвора, асноўнага аб’ёму і апсіды з бакавымі нізкімі сакрысціямі, якія скампанаваны ў выцягнуты па падоўжнай восі манументальны аб’ём, накрыты агульным вальмавым дахам. Шатровы дах прытвора завершаны цыбулепадобным купалам на гранёным барабане. Малітоўная зала ўнутры перакрыта плоскай падшыўной столлю, апсіда — цыліндрычным скляпеннем, таксама падшыўным. Над уваходам зроблены хоры на 4 калонах. У касцёле тры двух’ярусныя алтары. Драўляны галоўны алтар выкананы ў стылі неабарока. Шануецца цудатворны абраз XVI ст. «Маці Божая Тракельская» (рымскай іканаграфіі, мастак невядомы) у пасрэбрана-пазалочанай шаце, упрыгожаны трыма каронамі з шляхетнымі камянямі (усяго 74) і шматлікімі вотамі, які знаходзіцца ў галоўным алтары святыні і згодна з паданнем у 1595 годзе прывезены з Вільні. Паміж набажэнствамі цудадзейны абраз засланяецца абразом св. Ізідара. У другім ярусе галоўнага алтара знаходзіцца абраз Адведзінаў Паннай Марыяй св. Альжбеты. Левы бакавы алтар прысвечаны св. Каятану з абразом св. Тэрэзы ў другім ярусе. Правы бакавы алтар — св. Юзафа, у другім ярусе змешчаны абраз Маці Божай Балеснай. Амаль цалкам захавалася гістарычнае размяшчэнне алтароў, нават з тых часоў, калі яны яшчэ былі аптычна намаляваны на сценах, толькі правы алтар да 1850 г. быў прысвечаны Езусу Бічаванаму. Побач з касцёлам (на поўнач ад яго) пастаўлена драўляная 2-ярусная каркасная званіца. Тут змешчаны старажытны звон, адліты ў 1754 майстрам Густавам Мёркам з Вільні. Ля касцёла, насупраць брамы, стаіць капліца-пахавальня Брыгіты Шукевіч (пам. 1803), зачыненая ў 1870 годзе. Васьмігранная, цагляная, атынкаваная святыня з рысамі класічнага стылю, перакрытая цыліндрычным скляпеннем і накрытая шатровым дахам. У нішы алтара змешчана Укрыжаванне. Комплекс абнесены невысокай бутавай агароджай з невялікай аднапралётнай уваходнай брамай з цэглы пад тынкам. Зноскі Літаратура Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988]. Кулагін А. М. Каталіцкія храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мн.: БелЭн, 2001.— 216 с.: іл. ISBN 985-11-0199-0. Спасылкі Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Тракелі) на сайце Radzima.org Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Тракелі) на сайце Глобус Беларусі (руск.) Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Тракелі) на сайце Catholic.by (бел.) slowo.grodnensis.by Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Панны Марыі на партале Гродзенскай Дыяцэзіі Дыяцэзіяльны санктунарый Маці Божай у Тракелях Архівавана 14 верасня 2024.