Наваградзкі гісторыка-краязнаўчы музэй

Нава́градзкі гісто́рыка-краязна́ўчы музэ́й — музэй у Наваградку, адкрыты ў 1992 року. Мінуўшчына Рашэньне пра стварэньне музэю было прынятае 25 жніўня 1987 року, збор экспанатаў вёўся 5 гадоў. Адкрыцьцё адбылося 12 верасьня 1992 року. Экспазыцыя Плошча экспазыцыі складае 350 м². Фонды музэю налічваюць 22 тыс. адзінак захаваньня. Экспазыцыя адлюстроўвае найбольш значныя падзеі гісторыі места і раёну, расказвае пра выдатных людзей, чыё жыцьцё і дзейнасьць зьвязаныя з Наваградчынай. Экспазыцыя знаёміць з утварэньнем Вялікага Княства Літоўскага: каранацыяй Міндоўга, дзейнасьцю вялікіх князёў Войшалка, Гедыміна, Вітаўта й інш., расказвае аб расьсяленьні татараў на Наваградчыне, аб стварэньні праваслаўнай мітраполіі ў ВКЛ і да т. п. На падставе дакумэнтаў і дыярамаў паказаныя зьмены ў статусе места ў сувязі з атрыманьнем ім магдэбургскага права, герба, пасяджэньнямі Галоўнага трыбуналу ВКЛ, а таксама войнаў, якія прывялі да разбурэньня Наваградзкага замку, падзеі паўстаньняў 1831 і 1863 гадоў. Музэй мае багатую этнаграфічную калекцыю, творы народнага мастацтва (жаночы і мужчынскі строі, тканыя посьцілкі, дзяругі, настольнікі, вышываныя ручнічкі, сурвэткі, гліняны і драўляны посуд). Асобнымі тэмамі пададзена дзейнасьць у міжваенны пэрыяд у Наваградку дзяржаўнай польскай і прыватнай беларускай гімназій. Значная плошча адведзена паказу нямецкай акупацыі Наваградчыны ў гады І і ІІ сусьветных войнаў: удзелу жыхароў у ваенных дзеяньнях; рэжыму акупацыі; трагедыі жыдоўскай грамады места; супярэчліваму руху супраціву, у якім удзельнічалі савецкія партызанскія атрады, фармаваньні Арміі Краёвай, жыдоўскі партызанскі аддзел Бельскага й інш. У музэі створаны мэмарыяльны разьдзел з архіву былога выпускніка беларускай гімназіі, ганаровага грамадзяніна Наваградку, вядомага ў сьвеце навукоўца ў галіне астранаўтыкі Барыса Кіта. Вонкавыя спасылкі Афіцыйная бачына Наваградзкі гісторыка-краязнаўчы музэй у Facebook