Кавалі (Бабруйскі раён)

Кавалі́ (трансліт.: Kavali, руск.: Ковали) — аграгарадок у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Кавалёўскага сельсавета. Кавалі знаходзяцца паміж аўтадарогай А250 і чыгункай Бабруйск—Жлобін. Побач з вёскай знаходзіцца чыгуначная станцыя Цялуша. Насельніцтва 1885 год — 556 чалавек 1897 год — 867 чалавек 1917 год — 977 чалавек 1959 год — 579 чалавек 1998 год — 833 жыхары, 330 двароў Гісторыя Сяло Кавалі ўпершыню згадваецца ў 1560 годзе падчас правядзення валочнай памеры ў Бабруйскім старостве. У 1565 годзе яно ўваходзіла ў склад Бабруйскай воласці Рэчыцкага павета Мінскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1621 годзе сяло Кавалева Троцкай паловы Бабруйскага староства, 7 дамоў. Згодна з гаспадарчым інвентаром 1639 года сялу належала 8 валок зямлі (каля 170 гектараў), з якіх 5 былі пусткамі. Ваенныя дзеянні (грамадзянская вайна і вайна паміж Маскоўскім княствам і Рэччу Паспалітай) другой паловы XVII стагоддзя прывялі да поўнага заняпаду рэгіёна. Паводле перапісу 1684 года ў Кавалях 4 нежылых двары. У 1786 годзе — сяло ў складзе маёнтка Міхалёва, шляхецкая ўласнасць, 18 гаспадарак. З 1793, пасля II-га падзела Рэчы Паспалітай, Кавалі ў складзе Расійскай імперыі, з 1795 года ў Бабруйскім павеце Мінскай губерні, уласнасць памешчыкаў Кельчэўскіх і Лашкаровых. У 1891 годзе працавалі млын і сукнавальня (у 1895 годзе там было занята 3 рабочыя). Паводле перапісу 1897 года сяло Кавалі Туркоўскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні, 125 двароў, дзейнічаюць царква, магазін, пастаялы двор. Штогод 30 жніўня ладзіцца таржок. У Кавалях шырока развіта рамесніцтва — кавальства, бондарства, ткацтва. У 1904 годзе адкрыта земскае народнае вучылішча. У пачатку ХХ стагоддзя 119 двароў. З 29.08.1919 г. да 10.08.1920 г. ў складзе Гомельскай губерні. З 1924 года цэнтр сельсавета 1-га Бабруйскага раёна, са жніўня 1927 Бабруйскага раёна Бабруйскай акругі БССР. У 20-ыя гады ХХ стагоддзя створана працоўная школа 1-ай ступені. У 1925 годзе ў школе 128 вучняў, пры школе працуе драматычны гурток, пункт па ліквідацыі непісьменнасці для дарослых. У 1925 годзе ў Кавалях дзейнічалі два ветраныя і паравы млыны, крупадзёрка. Пад канец 1920-х гадоў арганізавана тарфяная арцель «Прагрэс», пачынае работу кузня. У 1926 годзе ў Кавалях 162 двары. З ліпеня 1930 года ў складзе Бабруйскага раёна БССР. У 1931 годзе 31 гаспадарка вёскі аб’ядналіся ў калгас «Зара рэвалюцыі», 9 гаспадарак увайшлі ў склад калгаса «Пралетарый». З 15.01.1938 года і з 08.01.1954 года Кавалі ў складзе Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці, з 20.09.1944 года да 08.01.1954 года ў складзе Бабруйскага раёна Бабруйскай вобласці. Падчас Вялікай Айчынай вайны ў баях каля вёскі загінулі 24 савецкіх воіны і партызаны (пахаваны ў 2 брацкіх магілах на могілках і ў цэнтры вёскі). 101 вясковец не вярнуўся з фронту. У 1967 годзе да вёскі далучана чыгуначная станцыя «Цялуша», у 1992 годзе — пасёлкі Падліп’е, Зара. У 1997 годзе ў Кавалях 318 двароў, цэнтральная сядзіба сельсавета і калгаса імя Неўскага. Дзейнічаюць чыгуначная станцыя, лесапільня, майстэрні па рамонце сельскагаспадарчай тэхнікі, комплекс БРС, ферма, устаноўка па прыгатаванні вітаміннай мукі. У сацыяльнай сферы працуюць васьмігадовая школа, дзіцячыя яслі-сад, Дом культуры, аддзяленні сувязі і Беларусбанка, бальніца, амбулаторыя, аптэка, сталовая, магазін, комплексны пункт бытавога абслугоўвання насельніцтва, аўтаматычная тэлефонная станцыя. У 2014 годзе ў Кавалях 758 жыхароў, 302 гаспадаркі. Вытворчасць У вёсцы працуе СВК «Калгас імя А. Неўскага». Сацыяльная сфера У вёсцы Кавалі працуюць дом культуры, ФАП, бібліятэка, дзве крамы, аддзяленні паштовай сувязі і Беларусбанка. Вядомыя асобы Максім Архіпавіч Ляўкоў (1894—1937) — савецкі беларускі дзяржаўны дзеяч Аляксандр Яфімавіч Балыка (нар. 1936) — беларускі архітэктар. Васіль Пятровіч Вадаевіч (нар. 1940) — беларускі ўрач-тэрапеўт. Доктар медыцынскіх навук (1999), прафесар. Зноскі Спасылкі На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кавалі (Бабруйскі раён) Кавалёўскі сельсавет(недаступная спасылка)