Лунінец

Лу́нінец, таксама Луніне́ц (трансліт.: Luniniec) — горад у Брэсцкай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Лунінецкага раёна. Вузел чыгунак на Брэст, Гомель, Баранавічы, Сарны і аўтадарог. За 240 км на ўсход ад Брэста. Назва Назва Лунінец памяншальная ад назвы вёскі Лунін, якая ў сваю чаргу паходзіць ад прозвішча Лунь. Дзякуючы будаўніцтву чыгункі Лунінец (маленькі Лунін) перасягнуў па значэнні вёску Лунін, імем якой быў названы. Гісторыя Вялікае Княства Літоўскае Вядомы з 1449 года пад назвай Малы Лулін, шляхецкае ўладанне. З 1471 года сяло Лулінец маёнтка Ішкалдзь, належала Неміровічам. У 1552 годзе ўдава Я. П. Неміровіча Ганна Сапяжанка перадала сяло свайму пасынку полацкаму ваяводсе С. С. Давойне. Потым сяло належала Друцкім-Любецкім, Граўжышскім, Кунцэвічам, Долматам. З 1561 года сяло завецца Лунінец. З 1588 года ў Новагародскім павеце Вялікага Княства Літоўскага, 484 жыхары, 74 домы, вінакурня. У 1622 годзе Канстанцін Долмат падарыў Лунінец разам з сялянамі Дзятлавіцкаму мужчынскаму манастыру. У складзе Расійскай імперыі Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі. У 1842 годзе маёнткі манастыра былі перададзеныя ў казну, а жыхары пераведзеныя ў катэгорыю дзяржаўных сялян. Развіццю Лунінца спрыяла будаўніцтва Палескіх чыгунак. З лістапада 1911 года па люты 1912 года тут жыў і працаваў Я. Колас. Найноўшы час 28 кастрычніка (10 лістапада) 1917 года ў Лунінцы абвешчана Савецкая ўлада, тут адбыўся I з’езд Саветаў Пінскага павета. 18 лютага 1918 года акупіраваны германскімі войскамі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Савецкай Беларусі. Неўзабаве адноўлена савецкая ўлада, а горад апынуўся ў ЛітБел ССР. З лютага 1919 года Лунінец — адзін з важнейшых вузлоў абароны на Заходнім фронце ў час Савецка-польскай вайны. 10 ліпеня 1919 года заняты польскімі войскамі, у ліпені 1920 года — Чырвонай Арміяй, якая на пачатку восені, аднак, вымушана была пакінуць горад. З 1921 года ў складзе Польшчы, цэнтр павета. На 1 верасня 1939 года ў горадзе жылі 4153 яўрэі — 36,4 % насельніцтва. З 1939 года ў БССР, з 1940 года — цэнтр раёна. У гады Вялікай Айчыннай вайны з 10 ліпеня 1941 па 10 ліпеня 1944 года акупаваны германскімі войскамі. Было створана гета ў Лунінцы. У горадзе і раёне акупанты знішчылі 16,6 тыс. чалавек, вывезлі ў Германію 2,3 тыс. чалавек. Насельніцтва XVI стагоддзе: 1588 год — 484 чал., 74 дамы XVIII стагоддзе: 1795 год — 624 чал., 75 дамоў XIX стагоддзе: 1897 год — 3167 чал., 855 двароў XX стагоддзе: 1939 год — 8,3 тыс. чал.; 1956 год — 10,3 тыс.чал.; 1970 год — 14,3 тыс. чал.; 1995 год — 24,9 тыс. чал. XXI стагоддзе: 2006 год — 23,8 тыс. чал.; 2015 год — 24 220 чал.; 2016 год — 24 412 чал.; 2017 год — 24 712 чал. Эканоміка Прадпрыемствы машынабудавання, будаўнічых матэрыялаў, дрэваапрацоўчай і харчовай прамысловасці. Гасцініца «Юбілейная». РУВП «Лунінецкі рамонтна-механічны завод» Філіял «Нарыхтоўча-вытворчы камбінат „Палессе“» Лунінецкага раённага спажывецкага таварыства ААТ «Лунінецкі малочны завод» ААТ «Лунінецлес» Філіял «Лунінецкі хлебазавод» РУВП «Брэстхлебпрам» Культура Лунінецкі краязнаўчы музей. СМІ Газета «Інформ-прагулка». Недзяржаўнае выданне. Уваходзіць у склад «Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“». Газета «Лунінецкія навіны». Орган мясцовых улад. Незалежны інтэрнэт-сайт «Media-Polesye» Спорт У 2011 годзе ў горадзе адкрыты лядовы палац — аналаг арэн, пабудаваных раней у Пружанах і Кобрыне Маецца плавальны басейн (адкрыты ў 2012 годзе). Апроч гэтага ў горадзе існаваў мотабольны клуб «Лунінец», які неаднаразова перамагаў у першынстве Еўропы па даным відзе спорту. У першынстве Беларусі па футболе гулялі футбольныя клубы «Лунінец» і «Палессе». Славутасці Касцёл Св. Іосіфа (1931). Свята-Крыжаўзвіжанская царква (1912—1921). Курган Бессмяротнасці (1967) Царква ў гонар абраза Божай Маці «Адшуканне загінулых» (2013) Страчаная спадчына: Сінагога. Вядомыя асобы Аляксандр Аляксандравіч Дзічкоўскі (нар. 1946) — беларускі праваслаўны святар, мітрафорны протаіерэй. Ніна Васільеўна Дударга (нар. 1964) — беларускі палітык. Макс Корж (нар. 1988) — беларускі спявак. Мікалай Мінкевіч (1909—1980) — грамадскі дзеяч, лекар. Аляксандр Васільевіч Петрушэўскі (1898—1976) — генерал-палкоўнік, Герой Савецкага Саюза (1944). Іван Рыгоравіч Рабкавец (нар. 1975) — беларускі палітык. Аксана Спрынчан (нар. 1973) — беларуская пісьменніца. Веніямін (Тупека) (нар. 1968) — Мітрапаліт Мінскі і Заслаўскі, Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі (з 2020). Ірына Мікалаеўна Хлюстава (нар. 1978) — беларускі лёгкаатлет. Яўгеній Георгіевіч Шулакоў (1906—1966) — контр-адмірал (1988). Ганаровыя грамадзяне Іван Лявонцьевіч Раманюк (1974) Заўвагі Зноскі Літаратура Лунінец // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9). Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 432 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. Лунінец // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 437. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9. Белорусская ССР: крат. энцикл. Т. 1. — Мн., 1979. Спасылкі Геаграфічныя звесткі па тэме Лунінец на OpenStreetMap