«Գրաֆ Բերգ» ամրոց

«Գրաֆ Բերգ» ամրոց, Սիկորսկու ամրոց, Բրեստի ամրոց, կառուցվել է 1869 թվականին՝ գեներալ Էդուարդ Տոտլեբենի նախագծի համաձայն՝ հյուսիսից ամրոցը ծածկելու համար, ինչպես նաև 1867 թվականին բացվել է Վարշավա-Տերեսպոլ երկաթուղին՝ Բրեստ-Լիտովսկում իր վերջնական կանգառով։ Ամրոցն անվանակոչվել է Վարշավայի ռազմական շրջանի գլխավոր հրամանատար, ֆելդմարշալ կոմս Բերգի անունով, որը 1867 թվականի սեպտեմբերի 5-ին այցելել էր Տերեսպոլ՝ այս երկաթուղին բացելու համար։ Գրականության մեջ հանդիպում են «Գրաֆ Բերգ» ամրոց, Սիկորսկու ամրոց անունները: 1867-1915 թվականներ Շինարարություն 1860-ականների վերջին Բրեստ-Լիտովսկի ամրոցից հյուսիս կառուցվեց Մոսկվա-Վարշավա երկաթուղին, որի ամբարտակը Կոբրինի ամրոցի առջև կազմում էր մեռյալ գոտի, քանի որ այն գտնվում էր միջնաբերդից ընդամենը մեկուկես կիլոմետր հեռավորության վրա՝ գրեթե ամբողջությամբ փակելով ամրոցի թնդանոթների կրակի գոտին։ Այս տարածքը վերահսկելու համար 1869 թվականին սկսվեց առաջադեմ ամրոցի՝ «Գրաֆ Բերգի» կառուցումը՝ գեներալ-ադյուտանտ Էդուարդ Տոտլեբենի նախագծի համաձայն։ Սա Բրեստ-Լիտովսկի ամրոցի առաջին ամրոցն էր, որը գտնվում էր գլխավոր պաշտպանական գծից 850 մետր հեռավորության վրա։ Ամրոցը հնգանկյուն էր, մարտական դիրքերը ուղղված էին դեպի հյուսիս-արևմուտք և շրջապատված էր չոր խրամով։ Գլխավոր պարսպի վրա կային ութ պաշտպանախցային միջաթմբեր, որոնք ծառայում էին որպես դիտակետեր և հրետանավորների համար ապաստարաններ։ Դրանց միջև տեղակայված էին թնդանոթներ։ Կողմերում կառուցվել էին երկու լրացուցիչ հողե ամրաններ։ Ներքին պարսպում ստեղծվել էր պաշտպանախցերի շղթա, որը կայազորի զորանոցին միացված էր ստորգետնյա անցումներով (զոհարաններով)։ Ամրոցի կիրճի հատվածում կար կիսակապոնիր, երկու վառոդի պահեստ և խոհանոց։ Հիմնական շինարարական աշխատանքներն ավարտվել են 1872 թվականին։ Սալիկապատ քարերը ամրոցը կապում էին Կոբրինի ամրոցի հետ Ալեքսանդրովսկի (այն ժամանակ վերանվանվել է Բելոստոկ, այժմ՝ Հյուսիսային) դարպասներով։ Ամբողջ ամրոցը կառուցված էր միայն աղյուսից և ծածկված էր հողի շերտով։ Այն զինված էր այդ ժամանակի ամենաժամանակակից հրետանով (4.8 և 6 դյույմանոց (152 մմ) թնդանոթներ, ինչպես նաև 1867 թվականի մոդելի ծանր ութդյույմանոց (203 մմ) թնդանոթներ)։ Ամրոցի խնդիրն էր պաշտպանել ամրոցը և երկաթուղին: Կայսեր այց 1886 թվականի օգոստոսի 29-ին ամրոց այցելեցին կայսր Ալեքսանդր III-ը, կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնան, մեծ իշխաններ Նիկոլայը, Գեորգին, Նիկոլայ Նիկոլաևիչը, Միխայիլ Նիկոլաևիչը, Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչը, շքախումբը նաև արքունիքի, ռազմական և արտաքին գործերի նախարարները: Երեկոյան ժամը 5-ին կայսրը ժամանեց Գրաֆ Բերգ ամրոց՝ նրա զինանոցը ստուգելու համար: Երեկոյան, Պրուսիայի արքայազն Վիլհելմի ժամանմանը պես, ամրոցում հրավառություն տեղի ունեցավ: Օգոստոսի 31-ին կայսրը և արքայազն Վիլհելմը լքեցին ամրոցը: Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ կատարված աշխատանքներ Մինչև 19-րդ դարի վերջին տասնամյակը ամրոցը պահպանում էր իր կարևորությունը, սակայն հրետանու զարգացումը զգալիորեն նվազեցրեց դրա մարտական ​​հնարավորությունները, և 20-րդ դարի սկզբին այն հրամանատարության կողմից դիտարկվում էր որպես զինամթերքի պահեստ և կայազորի մի մասի բնակության վայր: Արդյունքում, 1911-1914 թվականներին նրա տարածքում շտաբի կապիտան Վ. Մ. Դոգադինը և նրա օգնականները (գնդապետ Ն. Վ. Կորոտկևիչ-Նոչևնոյ և փորձառու վարպետ Ա. Վ. Վասիլև) սկսեցին կառուցել ամրոցի տիպի սառնարան, որը նախատեսված էր 100 հազար ֆունտ մսի և 2 միլիոն բաժին պահածոյացված մսի համար: Սա իր ժամանակի համար ֆենոմենալ կառույց էր. նման բան չկար ո՛չ Ռուսական կայսրությունում, ո՛չ էլ Եվրոպայում: Առաջին համաշխարհային պատերազմ 1914 թվականի օգոստոսի 1-ին Ռուսական կայսրությունը մտավ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեջ Անտանտի կողմից։ Ամրոցի հրետանու 1-ին վաշտն այդ ժամանակ տեղակայված էր ամրոցում։ 1914 թվականի վերջից մինչև 1915 թվականի օգոստոսը ամրոցը ինտենսիվորեն պատրաստվում էր պաշտպանության, սակայն Մեծ նահանջի արդյունքում որոշում կայացվեց ամրոցը հանձնել մոտեցող գերմանա-ավստրիական զորքերին։ Ամրոցը լքվեց իսկ ամբողջ արժեքավոր գույքը տարհանվեց: Միջպատերազմյան շրջան և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ Պատերազմի ավարտից հետո Բրեստը և ամրոցը անցան ձեռքից ձեռք, մինչև 1921 թվականի Ռիգայի խաղաղության պայմանագրի համաձայն քաղաքը չզիջվեց Լեհական Հանրապետությանը։ Լեհերը «Գրաֆ Բերգ» ամրոցը վերանվանեցին Սիկորսկի ամրոց: 1920-1921 թվականներին ամրոցի տարածքում գտնվում էր խորհրդային ռազմագերիների համար նախատեսված ճամբարը: 1921-ից 1939 թվականներին ամրոցում տեղակայված էին երկրերդ Լեհ-լիտվական համագործակցության բանակի IX ռազմական շրջանի ստորաբաժանումները: 1933-ից 1939 թվականներին նրա տարածքում տեղակայված էր լեհական բանակի 30-րդ թեթև հրետանային գնդի 3-րդ դիվիզիան: 1939 թվականին սկսվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։ Գեներալ Կ. Պլիսովսկու հրամանատարությամբ լեհական զորքերը երեք օր (սեպտեմբերի 14-17) պաշտպանեցին ամրոցը, որից հետո նահանջեցին։ 82-րդ գնդի մարտական գումարտակի կապրալ Յան Սամոսյուկի վկայությունն այն է, որ Վ. Ռաձիշևսկու գլխավորությամբ կամավորների մի խումբ հրաժարվել է ենթարկվել նահանջի հրամանին և սեպտեմբերի 19-ից 26-ը շարունակել է պաշտպանել ամրոցը նախ գերմանական, ապա մոտեցող խորհրդային զորքերից, որից հետո նրանք կարողացել են աննկատ հեռանալ։ Այս վկայությունը չի հաստատվում գերմանական և խորհրդային փաստաթղթերի հղումներով և հերքվում է տեղի բնակիչ Աննա Տրեբիկի վկայությամբ, որի բակում Վ. Ռաձիշևսկին և նրա մարդիկ սեպտեմբերի 18-ին ոչնչացրել կամ թաքցրել են անձնական փաստաթղթեր և քաղաքացիական հագուստ են հագել՝ մտադիր լինելով հասնել Բրեստ: Խորհրդային իշխանության գալով ամրոցը կրկին վերանվանվեց, և ամրոցների խորհրդային համարակալման համաձայն՝ օբյեկտը կոչվեց «Ամրոց թիվ 7»: 1941 թվականին ամրոցում տեղակայված էր Կարմիր բանակի 131-րդ գնդի 2-րդ դիվիզիան: Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբին հրանոթների մեծ մասը ուղարկվել էր վարժանքների կամ ապամոնտաժված վիճակում գտնվում էր արհեստանոցում: Դասակի հրամանատար Ա. Մ. Նաբոկովը հիշում էր. Հունիսի 22-ին «Մոսին» կարաբիններով (մոդել 1938) և մի քանի SVT-40 հրացաններով զինված մարտիկները մարտի մտան Վերմախտի ստորաբաժանումների դեմ։ Սերժանտ Ագապովի հրամանատարությամբ պաշտպանությունը շարունակվեց մինչև հունիսի 25-ը, երբ գերի ընկան վերջին հրետանավորները: ԽՍՀՄ օկուպացիայի տարիներին ՝ մինչև 1944 թվականը, բերդի տարածքում իրականացվել են քաղաքացիական բնակչության մահապատիժներ: 1944 թվականի հուլիսի 28-ին, Բրեստի ազատագրման պատվին, ամրոցում բարձրացվեց կարմիր դրոշ և հնչեցվեցին ողջույնի խոսքեր: Ամրոցն այսօր Հետպատերազմյան տարիներին ամրոցի տարածքում էր գտնվում Բրեստի մսի վերամշակման գործարանը։ Կապիտան Դոգադինի կառուցած սառնարանը մինչ օրս գործում է: Ամրոցից պահպանվել են պարիսպների մի մասը, հողե պարսպի մեջ ներկառուցված զորանոցը, հակադարձ ժայռոտ պատկերասրահը, աղյուսե կազեմատային անցումները և մի քանի այլ ամրաշինական կառույցներ: 2022 թվականի հուլիսի 28-ին, Բրեստը նացիստական ​​​​զավթիչներից ազատագրելու 78-ամյակի տոնակատարության շրջանակներում, Բրեստի մսի վերամշակման գործարանի տարածքում բացվեց հուշատախտակ՝ ի պատիվ ամրոցի սառնարանի վրա Հաղթանակի դրոշի բարձրացման: Տես նաև Բրեստի ամրոց Ծանոթագրություններ Գրականություն Суворов А. М. Брестская крепость. Война и мир / А. М. Суворов. — Брест: Полиграфика, 2015. Суворов А. М., А. В. Митюков Форт V и другие форты Брестской крепости / В. В. Губаренко.. — Брест: Полиграфика, 2009. Հղում Орлов В. (2018 թ․ մայիսի 18). «Наследие Брестской крепости». Фонд развития Брестской крепости. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 23-ին. «Наследие Брестской крепости». Фонд развития Брестской крепости. 2017. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 23-ին.