Самахвалавічы

Самахва́лавічы — вёска у Беларусі, на рацэ Пцічы. Цэнтар сельсавету Менскага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 2541 чалавек. Знаходзяцца за 10 км на поўдзень ад Менску, за 25 км ад чыгуначнай станцыі Менск-Пасажырскі. Аўтамабільныя дарогі на Менск, Койданаў, Слуцак. Самахвалавічы — даўняе мястэчка гістарычнай Меншчыны. З 1964 году тут працуе Інстытут пладаводзтва НАН Беларусі, а з 1990-га — Інстытут агародніцтва. Назва Тапонім Самахва́лавічы ўтварыўся ад прозьвішча Самахвал. Гісторыя Вялікае Княства Літоўскае Першы пісьмовы ўпамін пра Самахвалавічы як сяло, цэнтар маёнтку М. Валадковіча датуецца 1582 годам. У гэты час тут былі карчма, стадола. На 1667 год — 21 дым, карчма, млын. У пачатку XVIII ст. Самахвалавічы знаходзілася ў валоданьні Халецкіх. Праз жаніцьбу з Ганнай з Халецкіх ён перайшоў да князя Альбрэхта Радзівіла, старосты рэчыцкага. Пазьней у выглядзе пасагу маёнтак атрымаў Міхал Пузана. Аднак празь безгаспадарнасьць апошняга Самахвалавічы прыйшлі ў заняпад, рэшткі маёнтку адыйшлі да ягонага сына Яўгена. Потым — да сястры апошняга — Пульхерыі, паводле мужа Серпухоўскай. Яшчэ пазьней — да яе дачкі Соф’і, якая выйшла за Валяр’яна Буцэвіча. На 1791 год існавалі аднайменныя вёска (2 двары, 44 дымы, карчма) і мястэчка (66 дымоў, царква). Абодва паселішчы знаходзіліся ў валоданьні Пузынаў. Пад уладай Расейскай імпэрыі У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Самахвалавічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе сталі цэнтрам воласьці Менскага павету Менскай губэрні. На 1815 год у мястэчку было 22 двары, зь іх 16 юдэйскіх. Існавалі драўляныя царква і школа. На рацэ Пціч была грэбля, мост, 2 млыны (на 2 і на 3 паставы), сукнавальня. У двары меўся драўляны сядзібны дом, рэгулярнага пляну сад. У вёсцы было 26 двароў. На 1861 год — 46 двароў, 2 царквы, 2 юдэйскія малітоўныя дамы, вадзяны млын. У 1863 годзе расейскія ўлады з мэтай маскалізацыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага збудавалі ў Самахвалавічах царкву-мураўёўку і адкрылі народную вучэльню. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у мястэчку 79 двароў, 679 дамоў, валасная ўправа, 4 кузьні, народная вучэльня, прыёмны пакой, царква, капліца, 2 юдэйскія малітоўныя дамы, 15 крамаў, карчма; у вёсцы 33 двары, хлебазапасны магазын; у маёнтку 5 двароў. У канцы XIX ст. па разьліках зь вінавайцамі ў фальварку Самахвалавічы засталося 20 валок добрай зямлі й лугоў, а таксама ў досыць добрым стане млын. Мястэчка налічвала 40 будынкаў. Ягоныя жыхары мелі ў навакольлі нядобрую славу канакрадаў. У вёсцы было 22 гаспадаркі. У мястэчку Самахвалавічах існавала 2 буйныя крамы, у якіх сяляне навакольных вёсак маглі купіць усе патрэбныя для тагачаснай гаспадаркі рэчы. Прадаць жа прадукты сельскагаспадарчай дзейнасьці было амаль немагчыма празь невялікую колькасьць жыхароў, то бок патэнцыйных пакупнікоў. З гэтай патрэбы сялянам даводзілася ехаць на кірмашы, да адмысловых перакупнікаў альбо да перапрацоўнікаў у Койданаў, ці часьцей у сам Менск. На 1917 год існавалі аднайменныя мястэчка (132 двары), вёска (38 двароў) і маёнтак (1 двор). За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Самахвалавічы занялі войскі Нямецкай імпэрыі. Найноўшы час 25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Самахвалавічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Самахвалавіцкай воласьці атрымалі Пасьведчаньні Народнага Сакратарыяту БНР. 1 студзеня 1919 годзе ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі мястэчка ўвайшло ў склад Беларускай ССР, дзе ў 1924 годзе стала цэнтрам раёну (з 26 траўня 1935 году ў Менскім раёне). Афіцыйны статус Самахвалавічаў панізілі да пасёлку. На 1941 год тут было 99 двароў. У Другую сусьветную вайну з 1941 да 1944 году вёска знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. У 1964 годзе з Лошыцы ў Самахвалавічы перанесьлі Беларускі навукова-дасьледчы інстытут пладаводзтва, агародніцтва і бульбаводзтва (БелНДІПАБ). На 1 студзеня 1997 год у вёсцы было 958 двароў, на 2001 год — 939. 25 сакавіка 2010 году Самахвалавічы атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку». Насельніцтва Дэмаграфія XIX стагодзьдзе: 1815 год — 203 чал. у мястэчку Самахвалавічах і 128 чал. у вёсцы Самахвалавічах; 1861 год — 406 чал.; 1897 год — 527 чал. у мястэчку Самахвалавічах, 184 чал. у вёсцы Самахвалавічах і 52 чал. у маёнтку Самахвалавічах XX стагодзьдзе: 1917 год — 807 чал. у мястэчку Самахвалавічах, 197 чал. у вёсцы Самахвалавічах і 89 чал. у маёнтку Самахвалавічах; 1941 год — 433 чал. у мястэчку Самахвалавічах, 262 чал. у вёсцы Самахвалавічах; 1 студзеня 1997 год — 2576 чал.; 1999 год — 2520 чал. XXI стагодзьдзе: 2001 год — 2513 чал.; 2010 год — 2541 чал. Інфраструктура У Самахвалавічах працуюць сярэдняя і музычная школы, амбуляторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта. У наш час у вёсцы збудавалі новую царкву Сьвятога Духа, арганізуецца каталіцкая парафія Сьвятога Духа і Сьвятога Міхала Арханёла. Транспарт Самахвалавічы знаходзяцца на скрыжаваньні шашы P23 з Н9033. Турыстычная інфармацыя Страчаная спадчына Царква Сьвятога Духа (XVIII ст., Сьвяты Пасад; згарэла ў 1914 годзе) Крыніцы Літаратура Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14: Рэле — Слаявіна. — 512 с. — ISBN 985-11-0238-5 Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінскага р-на. — Мн.: БелЭн, 1998. — 640 с.: іл. ISBN 985-11-0125-7. Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — 591 с. — ISBN 985-11-0214-8 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom X: Rukszenice — Sochaczew. — Warszawa, 1889. Вонкавыя спасылкі Самахвалавічы, Radzima.org Самахвалавічы, Глёбус Беларусі