Бялынічы

Бялы́нічы (трансліт.: Bialyničy) — горад (з 2017) у Магілёўскай вобласці Беларусі, цэнтр Бялыніцкага раёна. Стаіць на рацэ Друць. За 36 км ад Магілёва, паблізу аўтамабільнай дарогі Мінск — Магілёў. За 1 км на ўсход ад гарадскога пасёлка знаходзяцца балота Няропля і тарфяное радовішча Цітаўка. Насельніцтва 9 553 чал. (2025). Гісторыя Вялікае Княства Літоўскае Упершыню згадваецца з сярэдзіны XVI ст. як сяло ў Аршанскім павеце Віцебскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. З пачатку XVII ст. уласнасць Сапегаў. У 1624 годзе Лаў Сапега заснаваў тут манастыр кармелітаў — адзін з найбагацейшых у ВКЛ. У манастыры знаходзіўся Бялыніцкі абраз Божай Маці, шанаваны хрысціянамі розных канфесій. Праз шматлікія працэсіі і паломніцтва да яе Бялынічы зваліся Беларускай Чанстаховай (абраз знік падчас Вялікай Айчыннай вайны з Магілёўскага краязнаўчага музея). У 1877—1918 гадах у будынках манастыра кармелітаў размяшчаўся праваслаўны Бялыніцкі манастыр Раства Багародзіцы. У XVII—XVIII стст. у мястэчку дзейнічала друкарня. У складзе Расійскай імперыі З 1772 года ў Магілёўскім павеце Расійскай імперыі. На 1773 год у мястэчку дзейнічалі тры ўніяцкія царквы (Нараджэння Маці Божай, Святога Іллі і Святога Мікалая) і каталіцкі касцёл Успення Маці Божай. Пасля 1861 года — цэнтр воласці Магілёўскага павета. Найноўшы час 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Бялынічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі ўвайшлі ў склад Савецкай Беларусі. У часы Вялікай Айчыннай вайны пад нямецкай акупацыяй. З ліпеня 1941 года па кастрычнік 1943 года дзейнічала група падпольшчыкаў, якая ў верасні 1943 года разграміла нямецкі гарнізон. З 1924 года — цэнтр раёна. З 1938 года — гарадскі пасёлак. 26 чэрвеня 1972 года ў склад Бялынічаў уключана вёска Новы Шлях, у 1977 годзе — Бярозаўка і Задруцкая Слабада, 23 снежня 2009 года — вёска Міхайлоў. З 2017 года — горад. У 2020 годзе Бялынічы прымаюць Дзень беларускага пісьменства. З гэтай нагоды адноўлены аб’екты інфраструктуры, перабудаваны музей Вітольда Бялыніцкага-Бірулі, выдадзены адмысловы святочны паштовы канверт. Галерэя Насельніцтва 1785 год — 831 чал. 1897 год — 2215 чал. 1968 год — 7,3 тыс. чал. 1977 год — 6,6 тыс. чал. 1995 год — 10,7 тыс. чал. 2005 год — 9,9 тыс. чал. 2009 год — 10 688 чал. (перапіс) 2016 год — 10 220 чал. 2017 год — 10 035 чал. 2025 год — 9 553 чал. Эканоміка Прадпрыемствы харчовай прамысловасці ААТ «Бялыніцкі пратэінавы завод» — вырабляе муку мясакосную, тлушч тэхнічны і інш., знаходзіцца за межамі горада; цэх па вытворчасці сыроў ААТ «Бабуліна крынка». Таксама дзейнічаюць ДЛУ «Бялыніцкі лясгас», Бялыніцкае УКП «Жылкамгас», гасцініца «Белыя ночы». Культура Працуюць Мастацкі музей імя Вітольда Каэтанавіча Бялыніцкага-Бірулі ў горадзе Бялынічы, дзіцячая школа мастацтваў, цэнтралізаваная бібліятэчная сетка, цэнтралізаваная клубная сістэма Бялыніцкага раёна . Славутасці Ільінская гара; Парк культуры і адпачынку «Ліпавы гай»; Мастацкі музей імя Вітольда Каэтанавіча Бялыніцкага-Бірулі ў горадзе Бялынічы; Помнік Вітольду Каэтанавічу Бялыніцкаму-Бірулі (1984); Царква ў гонар Іконы Бялыніцкай Божай Маці (1990, мураваная); Будынак бровара (канец XIX ст.). Страчаная спадчына Бялыніцкі касцёл і кляштар кармелітаў Памятныя мясціны Яўрэйскія могілкі «Алея герояў» і брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (пахаванне 1941 года) у парку культуры і адпачынку «Ліпавы гай». Вядомыя асобы Уладзімір Андрэевіч Арлоўскі (нар. 1939) — беларускі архітэктар. Наталля Батракова — беларуская рускамоўная пісьменніца. Уладзімір Максімавіч Белахвостаў — беларускі дзяржаўны дзеяч. Іосіф Вікенцьевіч Свідзінскі (1918—1996) — удзельнік савецка-фінляндскай 1939—1940 гг. і Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюза. Нарадзіўся ў Бялынічах. Янка Шарахоўскі (1908—1973) — беларускі пісьменнік. Міхаіл Юшкевіч (1899—1952) — савецкі военачальнік, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Дзмітрый Мікалаевіч Крутой (нар. 1981) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Валяр’ян Афанасьевіч Снытко (1939—2021) — расійскі географ беларускага паходжання. Дзмітрый Сяргеевіч Набокаў (нар. 1996) — беларускі лёгкаатлет. Андрэй Аляксандравіч Ганчук (нар. 1979) — беларускі палітык. Гл. таксама Гарады Магілёўскай вобласці Гарады Беларусі Зноскі Літаратура Бялы́нічы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — С. 403. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3). Белы́ничи // Т. 3. Бари — Браслет. — М. : Советская энциклопедия, 1970. — С. 166. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.) Спасылкі На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бялынічы Геаграфічныя звесткі па тэме Бялынічы на OpenStreetMap Бялынічы на Ганцавіцкім краязнаўча-інфармацыйным партале Архівавана 9 сакавіка 2014. Надвор’е ў горадзе Бялынічы