Skidzyel

Skidzyel və ya Skidel(belar. Скідзель; rus. Скидель; lit. Skidlius; pol. Skidel) — Belarusun Qrodno vilayətinin Qrodno rayonunda şəhər. Qrodno şəhərindən 31 km şərqdə yerləşir. 2025-ci ilin məlumatına görə əhalisinin sayı 9 667 nəfərdir. Tarixi Böyük Litva Knyazlığının tərkibində Skidzyel Trakai voyevodalığının bir hissəsi idi. 1795-ci ildə Polşanın üçüncü bölüşdürülməsi nəticəsində qəsəbə Rusiya imperiyasına keçmişdir. 1921-ci ildən 1939-cu ilə qədər Skidzyel İkinci Polşa Respublikasında Belostok voyevodalığının tərkibində olmuşdur. 1921-ci il Polşa siyahıyaalınmasında əhalinin 68,7%-i yəhudi, 17,3%-i polyak, 12,3%-i isə belarus milliyyətindən olduğunu bəyan etmişdir. Skidzyel bəzən keçmiş ştetl adlandırılır. 18 sentyabr 1939-cu ildə, Polşanın sovetlər tərəfindən işğalı zamanı, Skidzyel kommunistlərin Polşa hökumətinə qarşı qaldırdığı və "Qərbi Belarus Kommunist Partiyası"nın üzvləri tərəfindən həyata keçirilən qətliamla nəticələnən sovetpərəst üsyanın yeri olmuşdur. Bu hadisə tarixçilər tərəfindən "Skidel üsyanı" kimi qeyd olunur. 19 sentyabrda Polşa ordusunun bir bölməsi Skidzyeldə Polşa nəzarətini bərpa etdi, lakin ertəsi gün, 20 sentyabrda qəsəbə Qırmızı ordu tərəfindən işğal edildi və 14 noyabr 1939-cu ildə Belarus Sovet Sosialist Respublikasına birləşdirildi. 27 iyun 1941-ci ildən 14 iyul 1944-cü ilə qədər Skidzyel Nasist Almaniyası tərəfindən işğal edilmiş və Belostok dairəsinin bir hissəsi kimi idarə olunmuşdur. Meşədə yəhudilərin güllələnməsi tez-tez baş verirdi. Onların dustaq saxlanıldığı getto 2 noyabr 1942-ci ildə ləğv edildi. Yəhudilər Qrodno gettosunun yəhudiləri ilə dolu olan cənubdakı yaxınlıqdakı Kolbassino (Kiełbasin) tranzit düşərgəsinə aparıldılar. 22 mindən 28 minə qədər insanın olduğu düşərgədən onlar Auşvits ölüm düşərgəsinə göndərildilər. İkinci Dünya müharibəsindən sonra, 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasına qədər Kommunist Partiyasının Qrodno qərargahı Skideldə yerləşirdi. Qalereya İstinadlar Mənbələr Marek Wierzbicki, Powstanie skidelskie 1939 r., Białoruskie Zeszyty Historyczne nr 7, Białystok, 1997