Будынак акруговага суда (Магілёў)

Будынак акруговага суда, таксама будынак Ніжняга суда, Урачэбнай управы і архіва — будынак у Магілёве на плошчы Славы, 1. Помнік архітэктуры класіцызму. Гісторыка-культурная каштоўнасць рэспубліканскага значэння. Гісторыя Пабудаваны ў 1778 годзе на Губернатарскай плошчы (сучасная пл. Савецкая) як будынак ніжняга земскага суда, урачэбнай управы і архіва. У 1883 г. будынак часткова перабудаваны і прыстасаваны пад акруговы суд паводле праекта М. П. Высоцкага. Калі ў час Першай сусветнай вайны ў Магілёве знаходзілася Стаўка Вярхоўнага галоўнакамандуючага, у будынку размяшчалася частка світы Цара і чыны міністэрства двара, знаходзілася ўпраўленне дзяжурнага генерала. Тут размяшчаліся камандзір канвою граф Грабэ-Нікіцін, генерал Д. М. Дубенскі і цырымоніймайстар барон Штакельберг. У ліпені-жніўні 1919 г. у будынку размяшчаўся штаб 16-й арміі, якая ў 1919—1920 гг. вяла на тэрыторыі Беларусі баі супраць войскаў Польскай Рэспублікі. У ліпені 1919 г. членам Рэўваенсавета 16-й арміі прызначаны Р. К. Арджанікідзэ, які некаторы час працаваў у будынку, дзе размяшчаўся штаб. Разбураны ў гады Другой сусветнай вайны. У 1950-я гады адноўлены і пераабсталяваны пад Магілёўскі абласны краязнаўчы музей. У 1975 г. на будынку ўстаноўлена мемарыяльная дошка Рыгору Канстанцінавічу Арджанікідзэ. Архітэктура Уяўляе сабой мураваны прамавугольны ў плане будынак, які быў падзелены капітальнымі сценамі на тры часткі (для кожнай установы). З боку дваровага фасада кожная з устаноў мела асобны дворык, абнесены мураванай сцяной (не захаваліся). У 1883 г. часткова перабудаваны, надбудаваны трэці паверх, дэкарыраваны галоўны фасад, змененая ўнутраная планіроўка, будынак прыстасаваны пад акруговы суд. Галоўны трохпавярховы (з паўпадвальным паверхам) фасад выходзіць на плошчу. Паверхі падзелены карнізнымі цягамі. У цэнтры галоўнага фасада — уваходны партал, раней існавалі тры асобныя ўваходы, адпаведна фасад быў аздоблены трыма рызалітамі, завершанымі атыкамі з франтонамі. Цэнтральная частка фасада завершана над карнізам прамавугольным прафіляваным атыкам і дэкарыраваная плоскімі пілястрамі па тры паабапал увахода. На першым паверсе пілястры руставаныя, на другім — парныя, на трэцім — гладкія. Падобныя пілястры захаваліся на бакавых частках будынка, абапал першапачатковых уваходаў, і на вуглах фасадаў. Прамавугольныя аконныя праёмы ў простых ліштвах на першым і трэцім паверхах аздобленыя замковым каменем, на другім завершаны праз адно прамавугольнымі сандрыкамі або трохвугольнымі франтонамі. Будынак завершаны тонкапрафіляваным карнізам. Дэкаратыўныя дэталі, як то пілястры, паясы, ліштвы, сандрыкі, вылучаны асобным колерам. Зноскі Літаратура Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: А. А. Воінаў і інш. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-078-5. Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988]. Т. І. Чарняўская. Магілёўскага акруговага суда будынак // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9). Спасылкі На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Будынак акруговага суда (Магілёў) Будынак акруговага суда (Магілёў) на сайце Глобус Беларусі (руск.) Будынак акруговага суда (Магілёў) на сайце «Архіварта»