Лыскава (Пружанскі раён)

Лы́скава (трансліт.: Lyskava, руск.: Лысково) — аграгарадок у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Зеляневіцкага сельсавета. Насельніцтва — 401 жыхар, 191 двор (2005). Знаходзіцца за 43 км на паўночны ўсход ад Пружан, 40 км ад чыгуначнай станцыі Ваўкавыск на лініі Баранавічы — Свіслач. Лыскава вядома сваім замкам. Каля мясцовага касцёла размяшчаецца магіла Францішка Карпінскага. Гісторыя Упершыню згадана пад 1504 годам у дакуменце з Метрыкі ВКЛ. У XVI ст. паселішча было велікакняжацкім сталовым уладаннем у Ваўкавыскім павеце Навагрудскага ваяводства. У 1527 годзе ваявода віцебскі Мацей Клочка заснаваў у Лыскаве касцёл. Па яго смерці ў 1543 годзе жонка Кацярына з Глябовічаў аддала Лыскаў каралеве Боне. У другой палове XVI ст. тут існаваў гаспадарскі (велікакняжацкі) замак. З 1690 года паселішча знаходзілася ва ўладанні Быхаўцаў, у гэты час тут было 33 двары. У 1751 годзе маршалак ваўкавыскі Я. Быхавец заснаваў у Лыскаве кляштар місіянераў з касцёлам Найсвяцейшай Тройцы (пабудаваны ў 1763—1785). Пры кляштары дзейнічала школа, шпіталь і бібліятэка. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай Лыскаў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам воласці Ваўкавыскага павета Гродзенскай губерні. Паводле перапісу 1897 года тут было 868 жыхароў, 110 двароў, царква, сінагога, 2 млыны, 21 крама, 4 карчмы, 3 рэгулярныя кірмашы. У пачатку XX стагоддзя 1150 жыхароў. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам Лыскаў (польск.: Łysków) апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, цэнтр гміны Ваўкавыскага павета Беластоцкага ваяводства. У 1921 годзе тут налічвалася 899 жыхароў. У 1939 годзе, на пачатку Другой сусветнай вайны у выніку польскага паходу Чырвонай Арміі, Лыскаў далучаны да БССР у складзе СССР, дзе 12 кастрычніка 1940 года стаў цэнтрам сельсавета Ружанскага, з 25 снежня 1962 года — Пружанскага раёнаў. Станам на 1940 год у вёсцы было 1250 жыхароў, 290 двароў. Падчас вайны ў сакавіку 1944 года гітлераўцамі было спалена 90 дамоў, забіта 536 чалавек. У 1970 годзе — 622 жыхары; у 1972 годзе — 611 жыхароў, 201 двор; у 2003 годзе — 400 жыхароў, 200 двароў. Пасля скасавання Лыскаўскага сельсавета 7 верасня 2006 года вёска Лыскава ўключана ў склад Зеляневіцкага сельсавета. Інфраструктура У Лыскаве працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, дом культуры, бібліятэка, тры крамы, пункт бытавога абслугоўвання, рамонтна-механічныя майстэрні, ветпункт, лясніцтва. Транспарт Аўтамабільныя дарогі Р98 «Абход тэрыторыі нацыянальнага парку „Белавежская пушча“» і Н521 Ружаны — Лыскава — Дабучын. Славутасці Валы замкавыя Касцёл Найсв. Тройцы і кляштар місіянераў (XVIII ст.) Капліца могілкавая Магіла Францішка Карпінскага Царква Нараджэння Божай Маці (1933) Брацкая магіла (1941—1944) Страчаная спадчына Замак (XVI ст.) Царква Покрыва Прасв. Багародзіцы (XVIII ст., грэка-каталіцкая) Касцёл Найсвяцейшага Сэрца (пач. XX ст.) Вядомыя асобы Еўна Фішалевіч Азеф (1869—1918) — расійскі рэвалюцыянер. Азрыел Берашы (1897—1986) — ізраільскі педагог. Аляксандр Мікалай Гараін (1651—1735) — вялікалітоўскі рэлігійны дзеяч. Францішак Карпінскі (1741—1825) — польскі паэт. Валянцін Міхайлавіч Семяняка (нар. 1963) — беларускі палітык. Ігнат Цэйзік (1779—1860) — музыкант, скульптар, малявальшчык, гравёр і каліграф. Ісраэль Шахат (1886—1961) — ізраільскі ваенны, палітычны і грамадскі дзеяч. Эліэзэр Шахат (1971—1874) — дзеяч сіянізму. Зноскі Літаратура Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 4, кн. 2. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2007. — 608 с.: іл. — 2 000 экз. — ISBN 978-985-11-0388-7. Łysków // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom V: Kutowa Wola — Malczyce (польск.). — Warszawa, 1884. — S. 862. Łysków // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XV, cz. 2: Januszpol — Wola Justowska (польск.). — Warszawa, 1902. — S. 287.. Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 432 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. Спасылкі Лыскава(недаступная спасылка) на сайце Radzima.org Лыскава (Пружанскі раён) на сайце Глобус Беларусі (руск.)