Жавулкі

Жа́вулкі — вёска на захадзе Капыльскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пацейкаўскага сельсавету. Разьмяшчэньне Жавулкі месьцяцца за 12 км на захад ад Капылю, 132 км на поўдзень ад Менску, 16 км ад чыгуначнай станцыі Цімкавічы на лініі Асіпавічы — Баранавічы. Транспартныя сувязі па шашы Ўзда — Капыль і далей па аўтадарозе Капыль — Пацейкі — Кудзінавічы. Мінуўшчына У сярэдзіне XIX стагодзьдзя вёска Жавулкі згадваецца ў Слуцкім павеце Менскай губэрні (Расейская імпэрыя) у якасьці прыватнай уласнасьці Алендзкага. У 1870 годзе адчынілі школу граматы, у якой на 1890 год навучалася 13 хлопчыкаў. У 1887 годзе заснавалі сыраварны завод. У 1897 годзе вёска знаходзілася ў складзе Пацейкаўскай воласьці Слуцкага павету. У вёсцы працавалі хлебазапасная крама, ветраны млын, кузьня і піцейны дом. Жавулкі вызначаліся ткацтвам. Каля вёскі быў хутар. 25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёскі Прусы 1 і Прусы 2 абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР). У 1921 годзе ўрад Беларускай ССР нацыяналізаваў 2 маёнткі пры вёсцы. У вёсцы былі млын, чытальня і школа 1-й ступені з адным настаўнікам і 60 вучнямі. У 1924 годзе пры вёсцы быў аграўчастак. З 20 жніўня 1924 году ў Пацейкаўскім сельсавеце Капыльскага раёну (Слуцкая акруга, БССР). У 1924/1925 навучальным годзе ў беларускамоўнай школе, што месьцілася ў былым памешчыцкім доме, працаваў 1 настаўнік А.П. Було. У школе быў 51 вучань і дзейнічаў драматычны гурток. У пачатку 1930-х гадоў стварылі калгас «Чырвонаармеец», працавалі кузьня і 2 ветракі. З 20 лютага 1938 году ў Менскай вобласьці. 27 чэрвеня 1941 году нямецкія войскі захапілі Жавулкі ў ходзе Нямецка-савецкай вайны. У вёсцы дзейнічала суполка камсамолу на чале з сакратаром Н. Тароцькам. 5 лютага 1943 году нямецкія карнікі спалілі 512 жыхароў Жавулак, у тым ліку дзяцей, жанчынаў і старых, у ходзе карнай апэрацыі «Сьвята ўраджаю». Быў спалены 121 двор. 1 ліпеня 1944 году Чырвоная армія СССР заняла вёску. У ходзе Нямецка-савецкай вайны на фронце і ў савецкіх партызанах загінула 62 вяскоўцы. З 20 верасьня 1944 году ў Бабруйскай вобласьці. З 8 студзеня 1954 году зноў у Менскай вобласьці. У 1960 годзе вёска і пасёлак у калгасе «Прагрэс». У 1967 годзе на магіле вяскоўцаў, спаленых нямецкімі карнікамі ў Нямецка-савецкую вайну, што месьціцца на ўскраіне вёскі, усталявалі помнік. У 2007 годзе ў сельскагаспадарча-вытворчым каапэратыве «Пацейкі». Насельніцтва XIX стагодзьдзе: 1897 год — 472 жыхары і 92 двары + 10 жыхароў (хутар) XX стагодзьдзе: 1901 год — 522 жыхары і 90 двароў + 20 жыхароў (маёнтак); 1917 год — 535 жыхароў і 95 двароў + 123 жыхары і 3 двары (2 маёнткі); 1924 — 514 жыхароў і 104 двары + 10 жыхароў (аграўчастак); 1926 год — 531 жыхаро і 114 двароў; 1941 год — 785 жыхароў і 156 двароў; 1960 год — 146 жыхароў + 60 жыхароў (пасёлак); 1997 год — 74 жыхары і 47 гаспадарак; 1999 год — 76 жыхароў XXI стагодзьдзе: 2007 год — 39 жыхароў і 26 гаспадаркі; 2009 год — 29 жыхароў; 2010 год — 36 жыхароў і 24 гаспадаркі Крыніцы