Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі (Магілёў)

Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі — помнік архітэктуры позняга класіцызму. Узведзены ў 1875 з цэглы на Дняпроўскім праспекце (сучасная вул. Першамайская, 24). Гісторыя Быў узведзены па Дняпроўскім праспекце ў 1875 г., як аднапавярховы. У 1872[удакладніць] г. мураваны будынак набыла Магілёўская жаночая (Марыінская) гімназія, якая з 1865 года працавала за горадам, на правым беразе Дняпра на дачы Піпенберг. Пазней дабудаваны яшчэ два паверхі і ў 1877 г. 2-павярховы флігель для лазні, пральні і памяшканняў для аканомкі, кашталяншы і фельчара. Пазней яны былі аб’яднаны ў адзін будынак, які набыў форму літары П. 31 сакавіка 1918 г. у памяшканні гімназіі адбыўся сход Магілёўскага Беларускага камітэта. Каля 400-х дэлегатаў з’езда, якія прадстаўлялі разнастайныя губернскія і мясцовыя арганізацыі і ўстановы, падтрымалі на ім абвяшчэнне Беларускай народнай рэспублікі. Пазней тут месцілася «1-я Беларуская школа». Цяпер у будынку — ДУА «Сярэдняя школа № 1 г. Магілёва». У сярэдняй школе № 1 да вайны вучыўся двойчы Герой Савецкага Саюза, ураджэнец Магілёўшчыны, Іосіф Гусакоўскі, Герой Савецкага Саюза Л. Дз. Лорчанка. У 1941 гэту школу скончыла падпольшчыца Таццяна Карпінская, заслужаная артыстка РСФСР Тамара Талахадзэ. Архітэктура Трохпавярховы Г-падобны ў плане будынак са скошанай плоскасцю вуглавой часткі. Паверхі аддзеленыя прафіляванымі паяскамі. Сцены першага паверху пакрытыя рустам, астатніх — гладкія, завершаныя шырокім прафіляваным карнізам. Аконныя праёмы прамавугольныя ў простых ліштвах, на другім і трэцім паверхах дэкарыраваны сандрыкамі. Мемарыяльная дошка У 1964 г. на будынку ўстаноўлена мемарыяльная дошка Таццяне Раманаўне Карпінскай. Камсамолка Таня Карпінская ў 1941 г. скончыла сярэднюю школу № 1. У Вялікую Айчынную вайну член падпольнай групы (кіраўнік К. Ю. Мэтэ). Кватэра Карпіпскіх па вул. Вялікая Грамадзянская, 66, была асноўнай яўкай падпольшчыкаў. Тут Таня і яе маці В. М. Карпінская друкавалі ўначы па пішучай машынцы падпольную газету «За Родину» (пазней — «За Советскую Родину»), лістоўкі і зводкі Саўінфармбюро, захоўвалі боепрыпасы і медыкаменты для партызан, данясенні разведкі. У сакавіку 1943 г. нацысты арыштавалі Карпінскіх і пасля жорсткіх катаванняў расстралялі. В. М. Карпінская пасмяротна ўзнагароджана ордэнам Леніна, Таня — ордэнам Айчыннай вайны 1-й ступепі. Імем Тані Карпінскай названы завулак у Магілёве і карабель. Зноскі Літаратура Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: А. А. Воінаў і інш. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-078-5. 26. // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с., іл. Спасылкі На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі (Магілёў) Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі (Магілёў) на сайце Глобус Беларусі (руск.) Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі (Магілёў) на сайце «Архіварта»