Жыткавічы

Жы́ткавічы (трансліт.: Žytkavičy) — горад раённага падпарадкавання ў Гомельскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Жыткавіцкага раёна. За 238 км на захад ад Гомеля; чыгуначная станцыя на лініі Гомель — Лунінец. Аўтамабільныя дарогі злучаюць Жыткавічы з Брэстам і Калінкавічамі. Насельніцтва 16 019 чал. (2017). Назва Назва Жыткавічаў упершыню засведчаная ў форме «Жыдкавічы» (Жидковичи) пад 1500 годам. Звязваецца з адпачатнай назвай возера Чырвонае — Жыд-возера. Назва паселішча пайшла ад назвы ракі Жыдкаўка, што з Жыд-возера цекла ў Прыпяць. Паводле В. А. Жучкевіча назва Жыткавічы паходзіць ад прозвішча, утворанага ад асновы жыта. Герб У чырвоным полі срэбны хвалісты пас, над пасам герб «Сястрынец» срэбнага колеру. Хвалісты срэбны пас сімвалізуе раку Гніліцу. Герб «Сястрэнец» — памяць пра род Кучукаў-Сестранцэвічаў, якіх называюць першымі вядомымі уладальнікамі паселішча. Аднак, на праўдзе першымі ўладальнікамі былі Кучукі герба «Сякера», якіх з Кучакамі-Сестранцэвічамі сталі блытаць пазней. Гісторыя Вялікае Княства Літоўскае Упершыню згадваецца ў Метрыцы пад 1500 годам як маёнтак Жыдкавічы ў Вялікім Княстве Літоўскім, вёска Слуцкага княства, першы вядомы ўладальнік — Конрад Кучук герба «Сякера». У складзе Расійскай імперыі З 1793 года ў складзе Расійскай імперыі (звалася таксама Убярэжжэ), цэнтр воласці Мазырскага павета Мінскай губерні. Насельніцтва ў асноўным займалася сельскай гаспадаркай і бортніцтвам. З пракладкай Палескіх чыгунак і адкрыццём у 1886 годзе чыгуначнай станцыі на месцы вёсак Зарэчча і Бярэжжа пачаў фармавацца рабочы пасёлак Жыткавічы. Пачала развівацца прамысловасць, прадстаўленая ў асноўным прадпрыемствамі па перапрацоўцы драўніны і прадукцыі сельскай гаспадаркі. Найноўшы час У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года Жыткавічы былі пад акупацыяй войск кайзераўскай Германіі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Жыткавічы абвешчаны часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Жыткавічы ўвайшлі ў склад БССР. Падчас польскай акупацыі 1919—1920 гг. часовы адміністрацыйны цэнтр Мазырскага павета ў складзе Грамадзянскага ўпраўлення Усходніх зямель. У Другую сусветную вайну акупаваны нацысцкай Германіяй. З 1924 г. цэнтр раёна, з 27 верасня 1938 г. гарадскі пасёлак. З 1954 г. у складзе Гомельскай вобласці. З 19 лістапада 1971 г. — горад. У 1990 годзе ў склад Жыткавіч уключаны пасёлак Сасновы, у 2014 годзе — вёскі Подаўж, Заброддзе, Кажановічы і пасёлак Западны. 20 кастрычніка 1995 года адміністрацыйныя адзінкі Жыткавіцкі раён і горад Жыткавічы, якія маюць агульны адміністрацыйны цэнтр, аб'яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку — Жыткавіцкі раён. Насельніцтва XIX стагоддзе: 1897 год — 1200 чал. XX стагоддзе: 1938 год — 4300 чал.; 1959 год — 5400 чал.; 1970 год — 7900 чал.; 1995 год — 17,6 тыс. чал. XXI стагоддзе: 2006 год — 16,6 тыс. чал.; 2010 год — 15,9 тыс. чал.; 2016 год — 15 933 чал.; 2017 год — 16 019 чал.; 2025 год — 15 788 чал. Эканоміка Прадпрыемствы лясной і дрэваапрацоўчай, харчовай прамысловасці. Метэастанцыя. Гасцініца «Палессе». Мікрараёны Жыткавічы падзяляюцца на 5 мікрараёнаў: Азёрны — паўднёвая частка горада, самы новы мікрараён БМУ — заходняя частка горада Зубраня — цэнтральная частка горада Сельгастэхніка — паўднёва-заходняя частка горада Усходні — паўночная частка горада Славутасці Свята-Параскева-Пятніцкая царква, пабудавана на месцы старой. Каменны крыж, у царкве на могілках. Паводле павер’яў, гэты крыж штогод павялічваецца ў памерах. Касцёл Святога Юзафа. Страчаная спадчына Свята-Троіцкая царква, згарэла ў 1972 годзе — помнік драўлянага дойлідства. Вядомыя асобы Віктар Францавіч Багдановіч — генерал-лейтэнант. Аляксандр Міхайлавіч Беленчык — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Палескай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Уладзімір Буднік — беларускі кампазітар. Леанід Юр’евіч Марголін (нар. 1957) — расійскі музыкант-мультыінструменталіст, кампазітар, аранжыроўшчык. Ісаак Якаўлевіч Маўшовіч (нар. 1933) — украінскі вучоны ў галіне машынабудавання. Доктар тэхнічных навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Украіны. Міхаіл Сяргеевіч Мірановіч — дэпутат ПП НС РБ 2-га склікання. Алесь Таболіч (нар. 1979) — музыкант, лідар гурта Znich, дызайнер, мастак. Рыгор Барысавіч Фрайман (нар. 1935) Наталля Арсенцьеўна Чорнагалова — сучасны беларускі мастак-неаэкспрэсіяніст. Гл. таксама Футбольны клуб ЮАС Новае Палессе Заўвагі Літаратура Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6). Жыткавічы // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 315. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9. Спасылкі На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Жыткавічы Геаграфічныя звесткі па тэме Жыткавічы на OpenStreetMap «Жыткавічы: жыта» Архівавана 19 кастрычніка 2007. — сайт горада Жыткавічы