სულიწმინდის ტაძარი, მინსკი

სულიწმინდის საკათედრო ტაძარი (ბელარ. Кафедральны сабор Сашесця Святога Духа) — საკათედრო ტაძარი მინსკში, ბელარუსი. სულიწმინდის პატივსაცემად აკურთხებული, ეს ბელარუსის მართლმადიდებლური ეკლესიის დედა ეკლესიაა. იგი აშენდა 1633 და 1642 წლებში, როგორც ბერნარდინის მონასტრის ნაწილი პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის დროს, ყოფილი მამაკაცთა მართლმადიდებლური მონასტრების ადგილას. ადგილი კვლავ მართლმადიდებლური გახდა 1860 წელს. ტაძარი შეტანილია ბელარუსის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად და ითვლება მინსკის ზემო ქალაქის ერთ-ერთ მთავარ ღირსშესანიშნაობად.[1] ისტორია ბერნარდინების მონასტერი 1596 წლამდე სულიწმინდის ტაძრის ადგილას მართლმადიდებლური მამათა მონასტერი იყო, რომელიც წმინდანთა კოზმასა და დამიანეს სახელზე იყო კურთხეული. მონასტერს ასევე ეკუთვნოდა ახლომდებარე მიწები ძველი მინსკის აღმოსავლეთ საზღვარზე და ქალაქის სამხედრო თავდაცვას ემსახურებოდა. მისი ხსოვნა შემონახული იყო კოზმასა და დამიანეს მიმდებარე ქუჩის სახელით, რომელიც ამ სახელს 1931 წლამდე ატარებდა (მეორე მსოფლიო ომის დროს ქუჩაზე არსებული ყველა შენობა დაინგრა და ქუჩა გაქრა).[2] მე-17 საუკუნის დასაწყისში მონასტერი მთელი მიწებით რუსეთულ უნიატურ ეკლესიას გადაეცა, თუმცა უნიატები ადგილობრივებს შორის არაპოპულარულები იყვნენ და ხელისუფლებამ გადაწყვიტა მონასტერი ბერნარდინების ორდენისთვის გადაეცა. იმ დროს მინსკში ყველა შენობა ხის იყო და ქალაქი გამუდმებით ხანძრებს განიცდიდა. ბერნარდინებმა 1633 და 1642 წლებში ააშენეს ქვის სულიწმინდის ტაძარი; 1652 წლისთვის მათ უკვე ააშენეს ქვის მონასტერი. კომპლექსი ძლიერ დაზიანდა რუსეთ-პოლონეთის 1654-1667 წლების ომის დროს, შემდეგ კი აღადგინეს და ხელახლა აკურთხეს 1687 წლის აგვისტოში.[3][2] ეკლესია 1741 წელს ხანძრის შედეგად დაზიანდა, თუმცა ყველაზე დამანგრეველი ხანძარი 1835 წლის 30 მაისს მოხდა. მონასტრის გავლით მან მთელი ქალაქის ცენტრი მოიცვა და მრავალი ისტორიული შენობა და უბრალო ხალხის სახლი გაანადგურა. ბერნარდინებს ეკლესიის პირვანდელი სახით აღდგენა არ შეეძლოთ. 1852 წლისთვის ორდენმა მონასტრის დახურვა გადაწყვიტა. დარჩენილი მონაზვნები ნესვიჟში გადაიყვანეს და მონასტერი 1860 წლამდე მიტოვებული იყო.[2][4] 2022 წლის 3 მაისს, მინსკში, სულიწმინდის საკათედრო ტაძართან ახლოს, მიტროპოლიტ ფილარეტის ძეგლი გაიხსნა. ცერემონიას ბელარუსის პრეზიდენტი ალექსანდრე ლუკაშენკო დაესწრო.[5] ქრისტიანული ეკლესია 1860 წელს მონასტერი მართლმადიდებლურ ეკლესიას დაუბრუნდა. 1869 წელს ქალაქის ხაზინამ აღდგენისთვის 13 000 რუბლი გამოყო. ერთ წელიწადში სამუშაოები დასრულდა და ეკლესია 1870 წლის 22 ოქტომბერს აკურთხეს. მონასტერი სლუცკის წმინდა სამების მონასტრის ბერებს გადაეცათ. მათ რამდენიმე ძვირფასი სიწმინდე ჩამოიტანეს, მათ შორის მინსკის ღვთისმშობლის ხატი.[2] მე-20 საუკუნე 1918 წელს ეკლესია დაიხურა და საეკლესიო ჭურჭლის უმეტესი ნაწილი გაქრა. შენობა შემდეგ ადგილობრივი მეხანძრეებისთვის სპორტდარბაზად გამოიყენებოდა.[2][6] ეკლესია ბელორუსის ნაცისტური ოკუპაციის დროს, 1942 წელს გაიხსნა. 1950-იან წლებში შენობა აღადგინეს. 1961 წელს ეკლესია მინსკის ეპარქიის საკათედრო ტაძარი გახდა, შემდეგ კი ბელარუსის მართლმადიდებლური ეკლესიის ცენტრალურ საკათედრო ტაძრად გადაკეთდა. 1968 წელს ეკლესიის სამხრეთ ნაწილში ახალი საკურთხეველი დამონტაჟდა.[2] რელიქვიები კანკელში რამდენიმე მნიშვნელოვანი რელიქვიაა გამოფენილი, რომელთაგან ყველაზე ღირებულია მინსკის ღვთისმშობლის ხატი 1500 წლით დათარიღებული. პრინცესა ანასტასია სლუცსკაიას შვილიშვილის, სოფია ოლელკოვიჩ რადვივილის უხრწნელი რელიქვიები საკურთხევლის მარცხენა მხარეს, გვერდით ნიშაშია გამოფენილი.[7]