Чаусы

Чаусы (белар. Чавусы) — Беларусь Республикасының Могилёв облысындағы қала. Чаусы ауданының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Чаусы қаласының халқы 9 554 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Чаусы — Могилёвтен 40 шақырым жерде, Костюковичиден шығатын R122 тас жолының бойымен орналасқан. Славгород, Могилёв, Кричев, Мстиславль (Ресей шекарасындағы Косково), Русиновка және Костюковичи қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Чаусы стансасы Могилев-Кричев теміржол желісінде орналасқан. Қаланың шығыс бөлігі Бася өзені аңғарының (Проняның сол жақ саласы) екі жағалауын алып жатыр. Тарихы Чаусы алғаш рет шежірелерде XVI ғасырда Чаусовичи ауылы ретінде аталған. 1560 жылы Ұлы Герцог Сигизмунд Август ауылды Литваның Ұлы Герцогы Витовтқа адал қызмет еткен Немирдің атасы Василий Немировичке сыйға тартты. Ауыл тез дамып, 1604 жылға қарай қоныс қалаға айналды, ал 1634 жылы Чаусыға Магдебург құқықтары мен өзінің елтаңбасы берілді. 1654 жылы Польша-Литва Достастығы мен Мәскеу арасындағы 13 жылдық соғыс кезінде орыс әскерлері Чаусыды басып алды. Қалада орыс патшасына қызмет еткен беларусь дворяны Кастус Поклонский казак отрядын ұйымдастырды. Уақыт өте келе Кастус Поклонский тәуелсіз саясат жүргізе бастады. 1772 жылы Польша-Литва Достастығының бірінші бөлінуінің нәтижесінде Чаусы Ресей империясының құрамына кірді. Ресей императрицасы II Екатерина Чаусыды граф Дмитрий Толстойға сыйға тартты, ол қаланы өзінің резиденцияларының біріне айналдырды, сарай салды және саябақ құрды. Өкінішке орай, бүгінгі күнге дейін бүкіл сарай мен саябақ кешенінен тек бір ғана қосымша ғимарат қалды. 1919 жылы Чаусы РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді, ал 1924 жылдан бастап Беларусь КСР-нің құрамына кіріп, аудан орталығы қызметін атқарды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала 1941 жылдың маусымынан 1944 жылдың маусымына дейін неміс оккупациясында болды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қала кәсіпорындары сүт өнімдерін және құрылыс материалдарын шығарады. Құрылыс материалдарын Чаусы бетон зауыты (ол құрама бетон конструкцияларын, дайын бетон қоспаларын, сондай-ақ ағаш ұстасы мен тігін бұйымдарын шығарады) шығарады. Сүт өнімдерін өндіруді «Бабушкина Крынка» өндірістік бөлімшесі жүзеге асырады. Қалада екі орта мектеп бар: спорт бастауыш мектебі, мектеп-интернат және көркемсурет мектебі. Мәдениет орталығы, екі кітапхана және өлкетану мұражайы жұмыс істейді. Галерея Дереккөздер