Пескі

Пе́скі — вёска ў Беларусі, на рацэ Зальвянцы. Цэнтар сельсавету Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2009 год — 638 чалавек. Знаходзяцца за 10 км на паўднёвы ўсход ад места і чыгуначнай станцыі Мастоў, на скрыжаваньні аўтамабільных дарог Масты — Зэльва і Ваўкавыск — Шчучын. Пескі — даўняе мястэчка гістарычнай Ваўкавышчыны (частка Наваградчыны), старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага. Гісторыя Вялікае Княства Літоўскае Упершыню Пескі ўпамінаюцца ў XVI стагодзьдзі, каля яны ўваходзілі ў склад Ваўкавыскага павету Наваградзкага ваяводзтва. Тут існаваў замак. У XVII стагодзьдзі Пескамі валодалі Сапегі, якія ў 1682 годзе збудавалі тут касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцешай Панны Марыі. Пад уладай Расейскай імпэрыі У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Пескі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Ваўкавыскім павеце Гарадзенскай губэрні. На 1833 год у мястэчку было 110 дамоў, 2 драўляныя царквы, 15 кочмаў, суконная фабрыка, на якой працавала 36 чалавек. У 1862 годзе расейскія ўлады з мэтай маскалізацыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага адкрылі ў Песках народную вучэльню, якая ўтрымлівалася на стродкі дзяржаўнага скарбу і мясцовых жыхароў. На 1886 год у мястэчку дзеялі касьцёл, царква, капліца, сынагога і 3 малітоўныя дамы, працавалі валасная ўправа, багадзельня, народнае вучэльня, 14 крамаў, скураны завод, 6 піцейных дамоў, 5 вадзяных млыноў, заезны двор. За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Пескі занялі войскі Нямецкай імпэрыі. Найноўшы час 25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Пескі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Пескі апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ваўкавыскім павеце Беластоцкага ваяводзтва. У 1939 годзе Пескі ўвайшлі ў БССР, дзе сталі цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі. У Другую сусьветную вайну з чэрвеня 1941 да 13 ліпеня 1944 году Пескі знаходзіліся пад акупацыяй Трэцяга Райху. На 1998 год тут было 377 двароў, на 1 студзеня 2001 году — 326. У 2000-я гады Пескі атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку». Насельніцтва Дэмаграфія XIX стагодзьдзе: 1830 год — 486 муж., зь іх шляхты 3, духоўнага стану 1, мяшчанаў-юдэяў 406, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 46; 1833 год — 485 чал.; 1886 год — 1352 чал.; ~1887 год — 1121 чал. (568 муж. і 553 жан.), зь іх 746 юдэяў XX стагодзьдзе: 1905 год — 3122 чал.; 1998 год — 896 чал.; 2000 год — 816 чал. XXI стагодзьдзе: 1 студзеня 2001 году — 810 чал.; 2009 год — 638 чал. Інфраструктура У Песках працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, лякарня, лекарская амбуляторыя, бібліятэка, пошта. Забудова Вуліцы і пляцы У тэлефонным даведніку 1939 году ўпамінаецца Рынкавая вуліца. Турыстычная інфармацыя Славутасьці Гаспадарчы двор (XIX ст.) Касьцёл Маці Божай Ружанцовай (1918) Млын водны (пач. XX ст.) Мэмарыяльная калёна (XVIII ст.) Царква Сьвятога Мікалая (1870; мураўёўка) За 2 км ад Пескаў, на левым баку дарогі на Ляду захаваўся помнік археалёгіі — курганны могільнік (1-я пал. 1-га тысячагодзьдзя н. э.). За 1 і 0,2 км ад вёскі Селішча-1 і Селішча-2, за 1, 3 і 3,5 км — Стаянка-1,2,3. Страчаная спадчына Кляштар дамініканаў (1677) Сынагога Галерэя Крыніцы Літаратура Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 12: Палікрат — Праметэй. — 576 с. — ISBN 985-11-0198-2 Соркіна І. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. — 488 с. ISBN 978-9955-773-33-7. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom VIII: Perepiatycha — Pożajście. — Warszawa, 1887. Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1999. — Т. 5: М — Пуд. — 592 с. — ISBN 985-11-0141-9 Вонкавыя спасылкі Пескі , Radzima.org