Волковыск

Волковыск (белар. Ваўкавыск) — Беларусь Республикасының Гродно облысының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан қала, Волковыск ауданының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Волковыск қаласының халқы 43 901 адамды құрады. Волковыск халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 25-ші орында. Географиялық сипаттамасы Қала Росс өзенінің жағасында, Гроднодан 89 км және Минскіден 260 км қашықтықта орналасқан. Қала арқылы бірнеше жергілікті жолдар, сондай-ақ Барановичи-Белясток теміржолы өтеді. Тарихы Волковыск — Беларусь пен Шығыс Еуропаның ең көне қалаларының бірі, ол Х ғасырда құрылған деген пікір бар. Бұл мәлімдеме археологиялық қазба жұмыстарының нәтижелерімен расталады. Ұзақ уақыт бойы қаланың алғашқы жазбаша жазбасы Ипатиев шежіресінде жазылған деп есептелді, онда 1252 жылы Галисия-Волынь князьдері Даниила мен оның ағасы Василька Романович миндовгтің Литва жерлеріне басып кірген. Алайда, тарихшылардың кейінгі зерттеулерінің арқасында Волковыск ертерек — 1005 жылы құрылғаны дәлелденді, бұл туралы жазба «туров епископы Владимирдің келісімі» қолжазбасында бар. Көптеген ежелгі қалалар сияқты, Волковыскіде өз тарихында бірнеше рет қирап, қайта салынды. XVI-XVII ғасырлардың басында қалада шамамен 5000 адам болды. 1503 жылы Волковыскіге Магдебург құқығы берілді, ал 1507 жылы ол Новогрудок воеводтығының орталығы болды. Орта ғасырларда Волковыск қару-жарақ, аяқ киім, киім, ыдыс-аяқ, шарап пен сыра, сондай-ақ өңделген жүн өндіретін саудагерлер мен қолөнершілердің қаласы болды. XVII-XIX ғасырлардағы көптеген соғыстар кезінде, әсіресе 1656-1658 және 1700-1721 жылдардағы орыс-швед соғыстары кезінде қала бірнеше рет өртеніп кетті. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін қала Ресей империясына қосылды. 1812 жылғы Наполеон соғыстары кезінде қаланы алты ай бойы француз әскерлері басып алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаланы неміс әскерлері басып алды (1915-1919). Содан кейін қала поляк оккупациясына түсті. 1921 жылғы Рига бейбітшілік келісімінің шарттарына сәйкес, Батыс Беларусь поляк бақылауына өтті және қала 1939 жылға дейін Екінші Польша Республикасының құрамына кірді. 1939 жылы 18 қыркүйекте кеңес әскерлері қалаға кірді, ал Батыс Беларусь Беларусь КСР құрамына кірді. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдың 28 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қала неміс оккупациясында болды. Басқыншылар қалада және оның айналасындағы аумақта 29 000-нан астам адамды, оның ішінде 20 000 әскери тұтқынды өлтірді. 1944 жылы 20 қыркүйекте Волковыск Гродно облысына қосылды. 1963 жылы 3 наурызда Волковыск облыстық бағынысты қала мәртебесін алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Волковыск экономикасын ірі құрылыс материалдары зауыты және ет өңдеу зауыты ұсынады, олардың өнімдері бүкіл ел бойынша белгілі және сұранысқа ие. Қаладағы ең ірі тамақ өңдеу кәсіпорындарына «Беллакт» ААҚ (құрғақ балалар тағамы мен сүт өнімдерін өндіруші) және «Волковыск ет өңдеу зауыты» ААҚ (қосымша өнімдер, шұжықтар, тұшпара және жартылай фабрикаттар) кіреді. Машина жасау өнеркәсібін «Волковыск машина жасау зауыты» ААҚ және «ВолМет» ААҚ ұсынады. «Одиннадцать» мемлекеттік кәсіпорны жиһаз, есік және терезе жақтаулары, жұмыс киімдері және басқа да өнімдер шығарады. Қолөнер орталығы, музыка мектебі, бес кітапхана, кинотеатр, алты орта мектеп, екі гимназия және екі колледж: ауылшаруашылық колледжі және педагогикалық колледж бар. Мәдени мекемелерге аудандық мәдениет үйі, аудандық әдістемелік орталық, қалалық саябақ және мұражай кіреді. Көрікті орындары Волковыскідегі негізгі монументалды тарихи орын — XIX ғасырдың аяғынан басталған Әулие Вацлав шіркеуі. Кеш классикалық стильде салынған шіркеу өзінің қарапайым формаларымен таң қалдырады. Осы уақытта шіркеумен бірдей әсемдігімен ерекшеленетін Әулие Николай шіркеуі салынды. Багратионның штаб-пәтері орналасқан, қазір өлкетану мұражайы туристер үшін тартымды орын. 2005 жылы қаланың мыңжылдығына орай қаланың символы ретінде қасқырға ескерткіш орнатылды. Волковыскіден алыс емес жерде «Беларусь Мальдивтері» деп аталатын ерекше табиғи және техникалық орын орналасқан. Бұл бор карьерлері аппақ жағалаулармен және мөлдір көк сумен мақтана алады. Галерея Дереккөздер