Лютэранская кірха (Горадня)

Лютэра́нская кі́рха Сьвято́га Я́на — помнік архітэктуры канца XVIII — пачатку XX стагодзьдзяў у Горадні. Знаходзіцца ў прадмесьці Гарадніцы, на гістарычнай Кірхавай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры нэаготыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі. Гісторыя Вялікае Княства Літоўскае Афіцыйнай датай заснаваньня кірхі ў Горадні лічыцца 20 верасьня 1793 году, калі кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі перадаў 3-павярховы будынак нямецкай грамадзе. Пад кірху прыстасавалі будынак карчмы для галяндзкіх і нямецкіх рамесьнікаў, якіх у 1779 годзе запрасіў у места гарадзенскі староста Антоні Тызэнгаўз. З прычыны таго, што прыхаджане кірхі былі ў сваёй большасьці ўраджэнцамі Нямеччыны, набажэнствы спачатку вяліся на нямецкай мове. Неўзабаве вуліца каля кірхі атрымала назву Кірхавай. Пад уладай Расейскай імпэрыі У 1843 годзе кірху рэканструявалі. Канчаткова выгляд будынка склаўся ў 1873 годзе, тады ж на вежы ўсталявалі гадзіньнік. У 1912 годзе кірху значна перабудавалі. Найноўшы час Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі кірху, будынак якой прыстасавалі пад архіў. У 1995 годзе будынак кірхі вярнулі Эвангельска-лютэранскай царкве. На чэрвень 2012 году грамада адзінай у Беларусі дзейнай кірхі налічвала каля 50 чалавек. У 2012 годзе амбасадар Нямеччыны ў Беларусі Крыстаф Вайль наведаў кірху, па чым Фэдэральны ўрад Нямеччыны вылучыў 120 000 эўра на яе адбудову. У сьнежні 2013—2015 гадох праводзілася рэканструкцыя кірхі: будаваньне ліўневай каналізацыі, умацаваньне сьценаў, апрацоўваньне і фарбаваньне фасадаў, аднаўленьне шпіля з крыжам. Архітэктура Помнік архітэктуры нэаготыкі. Гэта 1-нэфавы 1-вежавы будынак зь 5-граннай апсыдай і закрысьціямі. Галоўны фасад мае сымэтрычную, выцягнутую вэртыкальлю дынамічную кампазыцыю. Квадратная ў пляне высокая манумэнтальная вежа-званіца выступае з асноўнага аб’ёму. Галоўны ўваход (празь вежу) афармляецца вялікім сьпічастым парталам, над ім — акно-«ружа». Сьцены бакавых фасадаў абводзяцца шырокім карнізным пасам, умацоўваюцца контрфорсамі. Унутраная прастора мае выцягнутую падоўжнай восьсю сымэтрычную кампазыцыю. Асноўны прастакутны ў пляне аб’ём перакрываецца фігурным скляпеньнем арыгінальнай формы: цыліндрычнае перакрыцьцё пераходзіць каля бакавых сьценаў у роўную столь на драўляных кранштэйнах. На другім паверсе вежы месьцяцца хоры. Апсыда раскрываецца ў асноўны аб’ём аркавым прасьветам. Захавалася два аўтэнтычныя вітражы за алтаром, арнамэнт якіх выкладаецца ў форме лютэранскага сымбалю: ружы, унутры якой знаходзіцца сэрца з крыжам. Таксама захаваліся каваная купель, звон і гадзіньнік на галоўнай вежы. Арган ды іншыя рэчы за савецкім часам канфіскавалі дзеля філярмоніі і ўладкаваньня партыйных кабінэтаў. Побач з кірхай знаходзілася эвангелічныя могілкі з капліцай (1793—1936). У будынку №3а ў 1912 годзе знаходзіўся дом пастара і лютэранская школа на другім паверсе. Галерэя Гістарычная графіка Гістарычныя здымкі Сучасныя здымкі Глядзіце таксама Немцы ў Беларусі Лютэранская кірха ў Менску Лютэранская кірха ў Магілёве Лютэранская кірха ў Полацку Заўвагі Крыніцы Літаратура Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Менск: Беларус. энцыкл., 1993. — 620 с.: іл. ISBN 5-85700-078-5. Вонкавыя спасылкі Лютэранская кірха ў Горадні, Radzima.org Мечыслаў Ян Супрон, Гарадзенская лютэранская кірха і могілкі ў ХІХ ст. Бачына эвангельска-лютэранскай парафіі Горадні (рас.) (анг.) (ням.)