Ветка

Ве́тка (трансліт.: Vietka) — горад раённага падпарадкавання ў Гомельскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Веткаўскага раёна, прыстань на р. Сож. За 22 км ад Гомеля. Аўтадарогі на Гомель, Добруш. Назва На думку А. Рогалева, назва горада Ветка ўтворана ад геаграфічнага тэрміна ветка, які служыў абазначэннем невялікага вострава. Сам востраў, на яго думку, быў названы «веткай» па праліву, які аддзяляў яго ад ракі Сож, і які нагадваў «адгалінаванне» гэтай ракі. На карце 1790 г. у паўднёвай частцы «места Ветка» пазначаная рачулка, што ўцякае ў Сож злева (Ветка таксама на левым беразе), і побач надпіс (уздоўж цячэння Сажа) «ре: Ветка» (рэчка). Гісторыя Ветка заснавана ў 1685 як слабада стараверамі — уцекачамі з цэнтральнай Расіі. У XVII—XVIII стст. Ветка з навакольнымі слабодамі, манастырамі і скітамі з’яўлялася цэнтрам старавераў. У 1730-я ў горадзе пражывала каля 40 тыс. чал. Карныя войскі царскага ўрада ў XVIII ст. двойчы спальвалі Ветку, большасць жыхароў прымусова выселена ва ўсходнія губерніі Расіі. З 1772 у складзе Расійскай імперыі. З 1784 мястэчка, з 1852 у Гомельскім павеце. У 1868 адкрыта жаночае народнае вучылішча, у 1874 — мужчынскае. У 18 ст. у Ветцы сфарміраваліся мясцовыя асаблівасці іканапісу і афармленні рукапіснай кнігі, склалася самабытная школа веткаўскага разьбярства. З 1919 у Гомельскай губерні РСФСР, з 1925 горад. З 1926 у БССР, цэнтр раёна. З 18.8.1941 па 28.9.1943 была акупіравана немцамі, у гэты час загінула 656 чалавек. У 1978 быў заснаваны Веткаўскі музей народнай творчасці, адкрыўся для наведвальнікаў у лістападзе 1987. 20 кастрычніка 1995 года адміністрацыйныя адзінкі Веткаўскі раён і горад Ветка, якія маюць агульны адміністрацыйны цэнтр, аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку — Веткаўскі раён. Насельніцтва XIX стагоддзе: 1897 год — 7,2 тыс. чал. XX стагоддзе: 1969 год — 6,2 тыс. чал.; 1995 год — 6,3 тыс. чал. XXI стагоддзе: 2006 год — 8,0 тыс. чал.; 2008 год — 8,1 тыс. чал.; 2016 год — 8 340 чал.; 2017 год — 8 394 чал.; 2026 год — 8 510 чал. Эканоміка Прадпрыемствы лёгкай, будаўнічых матэрыялаў, харчовай прамысловасці. Ветка — цэнтр мастацкага промысла (разьбярства па дрэве). Культура Веткаўскі музей народнай творчасці. Славутасці Шэраговая забудова XIX—першай паловы XX ст. Былы дом купца Грошыкава (1897), пл. Чырвоная, 5 — Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 313Г000146 Спаса-Праабражэнская царква Стараверскія могілкі Брацкая магіла (1943), вул. Савецкая — Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 313Д000145 Гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку (1-е тысячагоддзе да н.э. — 1-е тысячагоддзе н.э.), 3 км на поўнач ад горада, на беразе р.Сож, урочышча Цялячае — Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 313В000147 Вядомыя асобы Тамара Яўгенаўна Гаробчанка (нар. 1942) — беларускі тэатразнавец. Яўген Палікарпавіч Гаробчанка (1917—1947) — беларускі акцёр. Дзмітрый Міхайлавіч Кавалёў — савецкі паэт Валерый Ільіч Кожар (1937—2020) — беларускі архітэктар. Акім Рыгоравіч Курачкін — беларускі скульптар Вільям Саламонавіч Матлін — яўрэйскі рэвалюцыянер, вучоны-энэргетык, рэпрэсаваны Міхаіл Васільевіч Селькін — беларускі навуковец-алгебраіст Морыс Голубаў (1905—1987) — амерыканскі мастак Майсей Барысавіч Нэйман (1898—1967) — савецкі фізікахімік. Самуіл Вульфавіч Ратнер (1910—1992) — савецкі кампазітар. Фёдар Рыгоравіч Шкляраў (1925—1988) — беларускі краязнавец, калекцыянер. Айзік Фрэйдкін (1892—1941) — яўрэйскі пісьменнік, перакладчык Мордхе Эрліх (1873—1931) — яўрэйскі пісьменнік Галэрэя Гл. таксама Гарады Гомельскай вобласці Гарады Беларусі Зноскі Літаратура Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4). Ветка // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 158. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9. Спасылкі На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ветка Геаграфічныя звесткі па тэме Ветка на OpenStreetMap