Ивье

Ивье (белар. Іўе) — Беларусь Республикасының Гродно облысындағы қала. Ивье ауданының әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында. Географиялық сипаттамасы Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және Минскіден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан. Тарихы Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды. XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады. Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. Көрікті орындары Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады. Галерея Дереккөздер