Лунна

Лу́нна (трансліт.: Lunna, руск.: Лунно) — аграгарадок у Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці, на поўдзень ад Нёмана. Адміністрацыйны цэнтр Лунненскага сельсавета. Насельніцтва складае 1165 чалавек (1997). Знаходзіцца ў 26 км на захад ад Мастоў, размешчана на шашы Р41 і Р44. Гісторыя Вялікае Княства Літоўскае Упершыню Лунна згадваецца ў XVI ст. як вёска ў складзе Гарадзенскага павета Троцкага ваяводства. У 1546 тут утварылася каталіцкая парафія. У 1782 годзе быў збудаваны мураваны касцёл Св. Ганны. Пад уладай Расійскай імперыі У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Лунна апынулася ў складзе Гарадзенскага павета Расійскай імперыі. Станам на 1886 у мястэчку існавалі касцёл, сінагога, 3 яўрэйскія малітоўныя дамы, 20 крам, 3 шынкі, 2 харчэўні, праводзіліся кірмашы. У пач. XX ст. — царкоўнапрыходская школа, фельчарскі пункт, пошта. Найноўшы час Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Лунна апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабілася цэнтрам гміны Гродзенскага павета Беластоцкага ваяводства. Станам на 1921 тут было 307 двароў. У 1939 Лунна ўвайшла ў БССР, дзе 12 студзеня 1940 атрымала афіцыйны статус рабочага пасёлка Скідзельскага раёна. У 1955 статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1972 тут было 473 двары, на 1997 — 559 двароў. У 2006 годзе насельніцтва Лунны складала 1000 чалавек. У сярэдзіне жніўня 2009 каля школы на загад мясцовага сельсавета знішчылі больш за 20 дрэваў з рэшткаў старажытнага парку вакол колішняга палаца Ромераў. Парк заснавалі яшчэ ў XIX стагоддзі. Пад знішчэнне трапілі найбольш каштоўныя дрэвы. Дэмаграфія XIX стагоддзе: 1830 — 267 муж., з іх шляхты 3, духоўнага саслоўя 1, мяшчан-іўдзеяў 211, мяшчан-хрысціян і сялян 52; 1884 — 1211 чал., у тым ліку 965 іўдзеяў; 1886 — 1392 чал. XX стагоддзе: 1901 — 1375 чал.; 1921 — 1884 чал.; 1972 — 1475 чал.; 1997 — 1165 чал.; 1999 — 1137 чал. 2010 — 961 чал. Інфраструктура У вёсцы працуюць сярэдняя і музычная школы, дашкольная ўстанова, дом культуры, амбулаторыя. Славутасці Шэраговая забудова (XIX—XX стст.) Царква Св. Іаана Прадцечы Капліца-склеп Антонія Барташэвіча Касцёл Святой Ганны (1782, 1895) — Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 413Г000376 Сядзіба Чахоўскіх Яўрэйскія могілкі Страчаная спадчына Сінагога (XVIII ст.) Вядомыя асобы Канстанцін Бялецкі (1874—1926) — лекар, беларускі грамадска-палітычны дзеяч. Эзра Голдзін (1868-1915) — пісьменнік Рыва Ёніш (1910-1983) — настаўніца, пісьменніца Арон Шмуэль Ліберман Эдвард Матэй Ромер (1848—1900) — мастак. Ісак Макс Рубінаў Перац Сандлер Перац Сандлер (1881—1926) — яўрэйскі кампазітар. Довід Эліновіч — паэт Мойша Эфрон — пісьменнік Люба Зільберблат — паэтэса, акцёрка Леан Аркін (1888-1953) — журналіст Крыніцы Літаратура Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9). Соркіна I. Мястэчкі Беларусі ў канцы XVIII — першай палове XIX ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. — 488 с. ISBN 978-9955-773-33-7. Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1997. — 432 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. Łunna // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom V: Kutowa Wola — Malczyce (польск.). — Warszawa, 1884. Лявон Карповіч. Маё мястэчка Луна-Воля Спасылкі На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лунна Лунна на сайце Глобус Беларусі (руск.) м. Лунна на Radzima.org