Çausı

Çausı və ya Çavusı (belar. Чавусы) — Belarusun şərqində, Mogilyov vilayətində yerləşən şəhər. Şəhər, Çausı rayonunun inzibati mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir. 2009-cu ildə əhalisi 10 692 nəfər idi. 2025-ci il etibarilə əhalisinin sayı 9 690 nəfərdir. Tarixi 1571-ci ildə Stefan Batorinin kral imtiyazında yaşayış məntəqəsi kənd kimi xatırlanmışdır. Kral IV Vladislav Vaza şəhərə Maqdeburq hüququ vermişdir. Yəhudi tarixi Bir vaxtlar bura 17-ci əsrə aid olan əhəmiyyətli bir yəhudi ştetli (qəsəbəsi) idi. Bu, Vilnüs kastelyanı Mixal Kazimir Pats tərəfindən 11 yanvar 1667-ci ildə yəhudilərə verilmiş və Polşa kralı III Avqust tərəfindən 9 mart 1739-cu ildə təsdiq edilmiş nizamnamədən aydın görünür. 1780-ci ildə, II Yekaterinanın səfəri zamanı şəhərin 1 057 nəfərlik əhalisindən 355-i yəhudi idi və şəhərdə bir sinaqoq var idi. 1803-cü ildə 1 185 nəfərdən 453-ü, 1870-ci ildə 4 167 nəfərdən 2 433-ü, 1897-ci ildə isə təxminən 6 000 nəfərdən 2 775-i yəhudi olmuşdur. Yəhudi sənətkarlarının bir qismi dabbaqxanalarda, ipək və yun fabriklərində işləyirdilər. 1897-ci il Rusiya siyahıyaalınmasına əsasən Çausı qəzasında (şəhər daxil olmaqla) yəhudi əhalisi 7 444 nəfər və ya ümumi əhalinin 8,42 faizini təşkil edirdi. Çausı İkinci Dünya müharibəsi zamanı, 1941-ci ilin iyul ayından etibarən almanlar tərəfindən işğal edildi. Yəhudi əhalisinin bir hissəsi almanlar gəlməzdən əvvəl qaça bilsə də, qalan yəhudilər qeydiyyata alındı, işarələndi və alman işğalı altında məcburi əməyə cəlb olundu. Yəhudilərin ilk iki kütləvi həbsi 1941-ci ilin avqustunda baş verdi və bu zaman təxminən 50 yəhudi öldürüldü. Ümumilikdə Çausıda təxminən 675 yəhudi edam edilmişdir. 1952–53-cü illərdə qurbanların qohumlarından toplanan vəsaitlər hesabına qurbanların qalıqları yəhudi qəbiristanlığında yenidən dəfn edildi. Cəmi 127 torba qalıq yenidən dəfn olundu və 1958-ci ildə ilk xatirə abidəsi ucaldıldı, hansı ki, daha sonra ikincisi ilə əvəz olundu. Tanınmış şəxsləri Mənbə: Leonid Yurkeviç (1908–1937) — Belarus şairi. 1924-cü ildən nəşr olunmağa başlamışdır. İlk şeir topluları 1930-cu ildə işıq üzü görüb. O, qəzet redaksiyalarında işləmişdir. Aleksandr Akentyev (1950-ci il təvəllüdlü) — Belarus memarı. Onun əsas işlərinə Novopolotskda pioner inkişaf zonasının yenidənqurma layihəsi və Polotskda Aeroport mikrorayonunun inkişafı; həmçinin Svetloqorsk və Molodeçno şəhərlərinin baş planları daxildir. Berta Sosina-İzraitel (1903–1982) — radiologiya sahəsində Belarus alimi. Mədə-bağırsaq və ürək-damar xəstəliklərinin funksional radiodiaqnostikasına dair elmi məqalələrin müəllifidir. Ölkədə ürək radiokimoqrafiyasından istifadə edən ilk şəxslərdən biri olmuşdur. Konstantin Renard (1884–1961) — bitki seleksiyası, toxumçuluq və gülçülük sahəsində alim. Kətan və dənli bitkilərin seleksiyası, həmçinin gülçülük üzrə elmi əsərlərin müəllifidir. O, pivəlik arpa və uzunlifli kətan növlərinin yaradıcısıdır. 70-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. Vladimir Kudreviç (1884 – 1957) — Belarus peyzaj rəssamı. 1909-cu ildən incəsənət sərgilərində iştirak etmişdir. Əsas əsərlərinə "Köhnə Minsk", "Dnepr sahilində", "Belarus kəndi" və "Müharibə yolları ilə" daxildir. O, rəssamlıq studiyasına rəhbərlik etmiş və aktyor kimi çıxış etmişdir. İzyaslav Kotlyarov (1938-ci il təvəllüdlü) — Belarus şairi və jurnalisti. Onun şeirləri "Znamya", "Yunost", "Novıy Jurnal" (Nyu-York) jurnallarında və almanaxlarda dərc edilmişdir. Belarus şairlərinin şeirlərini rus dilinə tərcümə etmişdir. "Mənim həmyaşıdım", "Bizim həyətimiz", "Dialoq = Dialoq" və digər şeir toplularının müəllifidir. Sergey Novikov (1979-cu il təvəllüdlü) — Belarus biatlonçusu, fərdi biatlon üzrə 2010-cu il Olimpiya Oyunlarının gümüş mükafatçısı, Qış Universiadasının üçqat çempionu və ikiqat Avropa çempionu. Belarus Respublikasının Əməkdar İdman Ustasıdır. 2006-cı il Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. Yekaterina İvançikova (1987-ci il təvəllüdlü) — müğənni. Qeydlər İstinadlar Xarici keçidlər Yad Vaşem veb-saytında İkinci Dünya müharibəsi dövründə Çausı yəhudilərinin qətli.