Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Вята)

Касцёл Святога Яна Хрысціцеля — рымска-каталіцкі храм у вёсцы Вяце Мёрскага раёна Віцебскай вобласці. Гісторыя Пабудаваны ў 1932—1934 гадах з дрэва, калі вёска па рашэнні духоўнага суда ўвайшла ў склад лявонпальскай каталіцкай парафіі. Фундатарамі храма былі ксёндз Бародзіч і лявонпальскі пробашч Ян Завістоўскі, які стаў першым святаром у касцёле. Будынак узвялі жаўнеры Корпуса аховы памежжа пры дапамозе мясцовага насельніцтва. 24 чэрвеня 1937 года ў храме быў урачыста асвечаны і ўсталяваны звон імя маршала Пілсудскага, ахвяраваны палкоўнікам Люцыянам Янішэўскім. Адмыслова для яго ў 1936 годзе ў касцёле надбудавалі вежу. Адбылося паломніцтва ўсіх вернікаў парафіі да храма, якое скончылася набажэнствам. Касцёльны двор не змог змясціць усіх парафіян, акрамя таго прысутнічалі праваслаўныя і стараверы. Прыхаджане ахвяравалі два абразы Маці Божай Вастрабрамскай. Па звестках 1938 года, набажэнствы адпраўляліся 12 разоў на год, існавала каталіцкае згуртаванне мужчын, двойчы на год адбываліся зборы эўхарыстычнага моладзевага руху і школьныя рэкалекцыі. Падчас Другой сусветнай вайны будынак быў пашкоджаны нямецкімі войскамі. У паваенны час касцёл пераўтварылі ў збожжасховішча, потым — склад ільну і воўны. Жыхары вёскі выратавалі ад знішчэння царкоўныя рэліквіі: абразы і звон. У пачатку 1990-х гадоў храм быў вернуты прыхаджанам, адрамантаваны і паўторна асвечаны ідолтаўскім пробашчам Антоніем Лосем. На цяперашні час з’яўляецца філіяльным касцёлам парафіі Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў Мёрах, імша адбываецца тройчы на год. Архітэктура Помнік архітэктуры беларускага народнага дойлідства. Вырашаны прамавугольным зрубам, накрытым вільчыкавым дахам, які пераходзіць у трохгранную апсіду. Да фасада далучаны прамавугольны прытвор, двухграннае пакрыццё якога завяршае ўрэзаная чатырохгранная двух’ярусная шатровая званіца. Бакавыя фасады прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Малітоўная зала і апсіда перакрыты латковым скляпеннем, інтэр’ер ашаляваны. Над уваходам размешчаны хоры, у асноўнай прасторы вылучаецца амбон. На вежы захаваўся звон імя Пілсудскага, адліты 12 траўня 1937 года ў Калішы. Ён аздоблены фрызам з барэльефам вайсковай атрыбутыкі і надпісам: Зноскі Літаратура Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — 2-е выд. — Мн.: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5. Tryjankowski J. Poświęncenie dzwonu im. Marszałka Piłsudskiego ufunduwanego przez podoficerów // Wiarus. — 1937. — №30.