Гомель

Гомель (белар. Го́мель) —Беларусь улсын Гомель мужийн засаг захиргааны төв хот. Беларусь улсын 2025 оны хүн амын тооллогоор тус хот 501 193 хүн амтай улсдаа хоёрт орсон байна. Бүгд Найрамдах Беларусь улсын зүүн өмнөд хэсэгт Сож голын эрэг дээр, Минск хотоос зүүн өмнө зүгт 302 км, Брест хотоос зүүн тийш 534 км, Могилёв хотоос урагш 171 км, Брянск хотоос баруун тийш 237 км, Чернигов хотоос хойд зүгт 111 км, Оросын нийслэл Москвагаас баруун өмнө зүгт 567 км зайд оршдог хот. Энэ хотыг анх 1142 онд түүхэн сурвалж бичигт дурдсан байдаг баялаг түүхтэй юм. Гомель хотод Беларусийн Тээврийн Их Сургууль, Франциск Скарины нэрэмжит Гомелийн Улсын Их Сургууль зэрэг Беларусийн алдартай их сургуулиуд байрладаг. Түүх Гомель (Гомий) нь МЭӨ I зууны сүүлээр Радимичи овгуудын Зүүн Слав холбооны газар нутагт үүссэн бөгөөд түүний гол хэсэг нь Сож гол болон Гомеюк горхины орчим газарт байрладаг байв. 13-р зууны эхний хагаст монголчуудын эзэмшилд орж байсан. 1335 онд Гомелийн бүс нутгийг хунтайж Олгерд Литвийн Их Гүнтэд эзлэн авчээ. 1335-1406 онд энэ нь хунтайж Патрикий Наримунтович болон түүний хөвгүүдийн харьяаллын нэг хэсэг байв. 1406-1419 онд хотыг их гүнгийн захирагчид захирч байжээ. 1419-1435 онд энэ нь хунтайж Свидригайло, 1446-1452 онд хунтайж Василий Ярославич, 1452-1483 онд Можайскийн хунтайж Иван Андреевич, 1483-1505 онд түүний хүү Семенд харьяалагддаг байсан бөгөөд тэрээр Гомелийн хамт Москвагийн Их Гүнтэд харьяалагддаг байжээ. 1535 онд Литвийн Их Гүнтийн Ю.Радзивилл, Ж.Тарновски, А.Немира нарын удирдсан цэргүүд Гомелийг буцаан эзэлжээ. 1569 онд Гомель нь Польш-Литвийн холбооны нэг хэсэг болжээ. 1570-аад оны эхээр хотыг Догшин Иван цэргүүд эзэлсэн боловч 1576 онд Гетман Юрий Радзивиллийн удирдлаган дор отряд дахин эзэлжээ. 1581 онд Гомель хот Оросын цэргүүдийн дайралтад дахин өртсөн. Гомель нь 1772 онд Польш-Литвийн Хамтын нөхөрлөлийн анхны хуваагдлын үеэр Оросын эзэнт гүрний нэг хэсэг болж, эзэн хааны сан хөмрөгт хураагдсан. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед 1941-1943 онуудад Нацист Германд эзлэгдэж ихээхэн хохирол амсаж байсан. 1991 онд ЗХУ задран унахад Беларусийн нэг хэсэг болсон. Хүн ам Гомель хотын хүн ам 1775 онд 5000, 1880 онд 23600, 1913 онд 104500, 1939 онд 145217, 1965 онд 218000, 1980 онд 393000, 1989 онд 511706, 1996 онд 497400, 2005 онд 483577, 2010 онд 493988, 2015 онд 526871, 2020 онд 510300, 2026 онд 499853 болжээ. Үндэстнүүдийн бүтэц: белорусчууд — 83,42 %, оросууд — 10,85 %, украинчууд — 3,11 %. Нийт хүн амын 55 % эмэгтэйчүүд, 45 % — эрэгтэйчүүд байна.