Палацава-паркавы комплекс Радзівілаў (Зьдзецел)

Палацава-паркавы комплекс Радзівілаў — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XVIII стагодзьдзя ў Зьдзецеле. Знаходзіцца на заходняй ускраіне места, на левым беразе ракі Зьдзецелкі. Твор архітэктуры барока, часткова зруйнаваны расейскімі ўладамі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі. Комплекс складаўся з мураванага палаца (захаваўся), пэйзажнага парку з круглым вадаёмам і творамі архітэктуры малых формаў (масткі, павільёны), які з усходу паўкальцом агінаў палац. Гаспадарчыя пабудовы разьмяшчаліся пры ўезьдзе ў сядзібу з поўдня. Гісторыя Вялікае Княства Літоўскае Мураваны палац у Зьдзецеле збудавалі ў 1751 годзе на сродкі Мікалая Фаўстына Радзівіла. У канцы XVIII ст. комплекс перайшоў у валоданьне Солтанаў, якія заклалі тут пэйзажны парк. Пад уладай Расейскай імпэрыі Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1836 годзе ўлады Расейскай імпэрыі сэквэстравалі сядзібу ў Солтанаў, а ў другой палове XIX ст. часткова зруйнавалі палац дзеля разьмяшчэньня ў ім кашараў кавалерыйскіх часьцінаў. У пачатку XX ст. у будынку палаца месьцілася школа. Найноўшы час За савецкім часам у палацы разьмяшчаўся раённы шпіталь. Архітэктура Палац — помнік архітэктуры барока. Ад пачатку гэта быў накрыты высокім вальмавым дахам 2-павярховы прастакутны ў пляне аб’ём з двума кутнімі вежападобнымі алькежамі на высокім цокальным паверсе, накрытымі ўвагнутымі шатрамі з заломамі (не захаваліся). Цэнтар кампазыцыі падкрэсьліваецца на фасадах рызалітамі: на дваровым глыбокім 4-восевым, на галоўным роўным 3-восевым, завершаным крывалінейным франтонам. У тымпане франтона месьціцца гербавы картуш князёў Радзівілаў. Рызаліт падзяляецца чатырма пілястрамі, паміж якімі на другім паверсе разьмяшчаюцца аркавыя нішы з ракавінамі ў завяршэньні. Пэрымэтрам будынка праходзяць прафіляваныя міжпаверхавы і завяршальны карнізы. Фасады рытмічна падзяляюцца роўнымі канелаванымі пілястрамі. Прастакутныя аконныя праёмы дэкаруюцца паўцыркульнымі аркамі, сандрыкамі хвалістых і ламаных абрысаў. У дэкаратыўным аздабленьні фасадаў выкарыстоўваецца лепка ў стылі ракако: расьлінны арнамэнт, гірлянды, мэдальёны. Вуглы будынка ўмацоўваюцца контрфорсамі. Плян анфілядны з параднай заляй у цэнтры. Галерэя Гістарычная графіка Гістарычныя здымкі Сучасныя здымкі Заўвагі Крыніцы Літаратура Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Менск: Беларус. энцыкл., 1993. — 620 с.: іл. ISBN 5-85700-078-5. Вонкавыя спасылкі Палацава-паркавы комплекс Радзівілаў у Зьдзецеле, Radzima.org