ალტდორფის უნივერსიტეტი

ალტდორფის უნივერსიტეტი (გერმ. Universität Altdorf ან Altdorfina) მდებარეობს ნიურნბერგის მახლობლად, პატარა ქალაქ ალტდორფ-ბაი-ნიურნბერგში. სასწავლებელი დაარსდა 1575 (ან 1578) წელს, ხოლო უნივერსიტეტის სტატუსი და შესაბამისი პრივილეგიები 1622 წელს მიენიჭა. 1809 წელს უნივერსიტეტი ბავარიის მეფე მაქსიმილიან I-ის ბრძანებით დაიხურა. კულტურული მემკვიდრეობა უნივერსიტეტისა და მისი სტუდენტების პატივსაცემად, ალტდორფ-ბაი-ნიურნბერგში ტრადიციულად იმართება თეატრალური ფესტივალი — Wallensteinfestspiele. ამ სანახაობებში მონაწილეობას 600-მდე ადგილობრივი მცხოვრები იღებს. უნივერსიტეტის ისტორიული შენობის გვერდით განთავსებულია საპატიო მუზეუმი, რომელიც სასწავლებლის მდიდარ წარსულს ეძღვნება. ისტორია 1526 წლის მაისში, ნიურნბერგში, ცნობილი ჰუმანისტებისა და რეფორმატორების — მათ შორის ფილიპ მელანხთონისა და მარტინ ლუთერის — მონაწილეობით საფუძველი ჩაეყარა წმინდა ეგიდიუსის გიმნაზიას, რომელმაც მხოლოდ ცხრა წელი იარსება. მოგვიანებით, XIX საუკუნეში ნიურნბერგში ხელახლა დაარსებისას, მას „სამეფო ძველი გიმნაზია“ ეწოდა, ხოლო 1933 წლიდან — „მელანხთონის გიმნაზია“. 1571 წლის 30 სექტემბერს საფუძველი ჩაეყარა კოლეგიის შენობას, რომელიც ნიურნბერგელი პატრიციების (მდიდარი ფენის) შემოწირულობებით ფინანსდებოდა. სანაცვლოდ, დონორებმა მიიღეს უფლება, რომ მათ ვაჟებს ამავე შენობაში ეცხოვრათ სწავლის პერიოდში. თითქმის ოთხწლიანი მშენებლობის შემდეგ, 1575 წლის 29 ივნისს, სასწავლებელი საზეიმოდ გაიხსნა. 1582 წელს დასრულდა აღმოსავლეთ ფრთის მშენებლობა, რომელიც სებალდ ველზერმა დააფინანსა. 1581 წლიდან დაწესებულებაში, რომელიც დაყოფილი იყო არა კლასებად, არამედ ფაკულტეტებად, გაიცა პირველი სამაგისტრო ხარისხები. გზა უნივერსიტეტისკენ და ოცდაათწლიანი ომი ალტდორფის აკადემიის აყვავებისა და სტუდენტების დიდი ნაკადის ფონზე, სასწავლებელმა იმპერატორ ფერდინანდ II-ისგან აღიარება მოიპოვა. სანაცვლოდ, ნიურნბერგს მოუხდა პროტესტანტული კავშირიდან გამოსვლა და იმპერატორისთვის დახმარების სახით 25 000 გულდენის გადახდა. უნივერსიტეტის დაარსების ოფიციალურ თარიღად 1623 წლის 29 ივნისი განისაზღვრა — სიმბოლურად იმავე დღეს, როდესაც 1575 წელს ყოფილი გიმნაზია გაიხსნა. წმინდა ლავრენტის ევანგელისტური ეკლესია საუნივერსიტეტო ტაძრად გამოცხადდა. 1809 წლამდე აქ კურთხევა 1100-ზე მეტმა ახალგაზრდა პროტესტანტმა სასულიერო პირმა მიიღო. უნივერსიტეტის დაარსებიდან რვა წლის შემდეგ ოცდაათწლიანმა ომმა ალტდორფამდეც მიაღწია. 1631 წლის ნოემბერში ტილის ჯარებმა ქალაქი და უნივერსიტეტი დაიკავეს და ძარცვით დაემუქრნენ. 1000 რაიხსტალერის გადახდის შემდეგ ოკუპანტებმა ტერიტორია დატოვეს. 1632 წლის ივნისში, ნიურნბერგიდან ალტდორფისკენ მიმავალ გზაზე, ხორვატმა მხედრებმა თავდასხმები მოაწყვეს. ამ პერიოდში უნივერსიტეტში ჩარიცხულთა რაოდენობამ მინიმუმს მიაღწია; სტუდენტები და პროფესორები თავშესაფარს მეზობელ ნიურნბერგში ეძებდნენ. აყვავების ხანა, დაღმავლობა და გაუქმება ომის დასრულების შემდეგ, XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედამდე, ალტდორფის უნივერსიტეტმა აყვავებისა და მუდმივი გაფართოების პერიოდი განვლო. 1650 წელს შეიქმნა ანატომიური ლაბორატორია, 1657 წელს — ობსერვატორია, ხოლო 1682 წელს — ქიმიური ლაბორატორია. 1723 წლის 29 ივნისს დიდი პომპეზურობით აღინიშნა უნივერსიტეტის დაარსების ასი წლისთავი. მიუხედავად ამისა, სტუდენტთა ყოველწლიური ჩარიცხვის მაჩვენებელი კლებას განაგრძობდა. 1729 წელს უნივერსიტეტის მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად შექმნილი კომისია მოითხოვდა მკაცრ დისციპლინას სტუდენტებსა და პროფესორებს შორის; სწორედ მაშინ პირველად განიხილეს უნივერსიტეტის ნიურნბერგში გადატანის შესაძლებლობა. 1806 წელს ალტდორფის საქალაქო უნივერსიტეტი ბავარიის სამეფოს დაქვემდებარებაში გადავიდა. ბავარიის ახლად დაარსებული უნივერსიტეტების გამო, საჭირო გახდა სხვა მიმართულებების ხარჯების დაზოგვა. ფინანსების არარსებობის მიზეზით, ისევე როგორც 1803 წელს დილინგენის უნივერსიტეტის შემთხვევაში, ალტდორფინა 1809 წლის 24 სექტემბერს მეფე მაქსიმილიან I-ის ბრძანებით ლიკვიდირებულ იქნა. ბიბლიოთეკის ფონდები, წიგნების კარადებთან ერთად, ერლანგენის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკას გადაეცა. ლიტერატურა Ludwig Krauß: Die Altdorfer Gedächtnisrede auf Sebald Welser (gest. 1589). Der lateinische Text mit Übersetzung, Einleitung und Erläuterungen. Nürnberg: Melanchthon-Gymnasium, 1976, 53 Seiten (Einheitssachtitel: Oratio in obitum et memoriam domini Sebaldi Welseri senatoris consularis Norimbergensis) Johann Martin Trechsel: Amoenitates Altdorfinae oder Eigentliche nach dem Leben gezeichnete Prospecten der Löblichen Nürnbergischen Universität Altdorf, Nürnberg, ca. 1720 Georg Andreas Will: Geschichte und Beschreibung der Nürnbergischen Universität Altdorf. Neudruck der 2. Ausgabe Altdorf 1801, mit Nachtrag von Christian Conrad Nopitsch, Aalen 1975, ISBN 3-511-10095-X. Horst Claus Recktenwald (Hrsg.): Gelehrte der Universität Altdorf. Nürnberg 1966. Horst Claus Recktenwald: Die fränkische Universität Altdorf, 2. Auflage, Nürnberg 1990, ISBN 3-88929-073-6. Hans Recknagel: Die Nürnbergische Universität Altdorf, Altdorf bei Nürnberg 1993. Hans Recknagel: Die Nürnbergische Universität Altdorf und ihre großen Gelehrten, Altdorf 1998, ISBN 3-00-003737-3. რესურსები ინტერნეტში Zur Auflösung der Universität Altdorf. In: Vom Adler zum Löwen – Erlangen wird bayerisch (Ausstellung 22. September bis zum 18. November 2006) Wallensteinfestspielverein Altdorf e.V. - Informationsseite des Veranstalters der Wallensteinfestspiele mit Touristeninformationen und Fotos von vergangenen Aufführungen Internationales Netzwerk Universität Altdorf დაარქივებული 2024-12-14 საიტზე Wayback Machine. (INUA)