Чатырохвугольны шанец

Чатырохвугольны шанец (ням.: Viereckschanze) — тып месцаў пакланення на тэрыторыі заходняй і цэнтральнай Еўропы, вядомы з перыяду латэнскай культуры (датуюцца II ст. да н. э. — І ст. н. э.) і прыпісваны кельтам. Назва паходзіць ад марфалогіі аб'ектаў, якія нагадваюць прастакутны шанец абароны. Яны складаюцца з плоскай або злёгку ўвагнутай вобласці з абрысам чатырохвугольніка, акружанай валам і праходзячым звонку ровам са стромкімі сценкамі і з папярочным перасекам ў форме літары «V». Унутр вяла адкрытая брама ў вале, часам дзве брамы, з розных бакоў, нярэдка з усходу, але ніколі з поўначы. Брама уяўляла сабой прагал у вале, але не ў ірве. Памеры гэтых аб'ектаў вельмі розныя — ад 50 да 200 м, як правіла, ад 70 да 90 м, а іх плошча складае ад 1600 м² да 25000 м². Унутры некаторых шанцаў знаходзяцца рэшткі падземных і наземных збудаванняў, часам шыбы глыбінёй ад некалькіх да 35 метраў (самая глыбокая ў Вольфратсхаузене каля Мюнхена). У шыбах знаходзяць фігуры, чалавечыя косткі і мноства іншых прадметаў. Большая частка паверхні вала была не забудавана. Больш за ўсё такіх збудаванняў былі знойдзены на тэрыторыі паўднёвай Германіі і Аўстрыі — каля 250, прыкладна 30 сканцэнтравана у ніжнім цячэнні Сены, каля 10 знаходзіцца на тэрыторыі Багеміі. Адзін, яшчэ не правераны аб'ект, размешчаны ў Маравіі, у вёсцы Людэраў. Зноскі Бібліяграфія Jana Čižmářová: Encyklopedie Keltů na Moravě a ve Slezsku, Praha, 2004, s. 48. Friedrich Schlette: Celtowie, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź, 1987, ISBN 83-218-0633-3, s.137-141 Jiří Waldhauser: Encyklopedie Keltů v Čechách, Praha, 2001, s. 96-98. Спасылкі Viereckschanze — Skřipel, Osov Архівавана 21 студзеня 2015. Kelten in Bayern: Karte der Keltenschanzen südlich München Архівавана 30 чэрвеня 2013.. webkonzil.de Viereckschanzen. Kelten-Info-Bank