Байройт

Байройт, шулай уҡ Байрейт (нем. Bayreuth, бав. Bayreith) — Германияның Бавария еренә буйһонған һөм был ер территорияһында урынлашҡан ҡалаһы. Үрге Франкония округының административ үҙәге. Халыҡ һаны-72 683 кеше (2010 йылдың 31 декабренә ҡарата). Ҡала 66,92 км² майҙанды биләй. Рәсми коды — 09 4 62 000. Тарих 1194 йылдағы документтарҙа епископ II Отто Бамберг тарафынан Баварияның киҫелгән урманы тип беренсе тапҡыр телгә алынған. 1200—1230 йылдар араһында Байройт ҡала байройт хоҡуғын ала. 1248 йылға тиклем ҡала хакимы булып граф Андекс-Мераниялар тора. 1248 йылда ҡала бургграф III Фридрих милкенә күсә һәм Гогенцоллерндар ҡулындағы дәүләттең бер өлөшөнә әйләнә. 1361 йылда император Карл IV бургграф V Фридрихҡа Кульмбах һәм Байройт өсөн тәңкә һуғыу хоҡуғын бирә. 1421 йылда тәүге тапҡыр Байройт географик картала күрһәтелә. Дәүләт бүленгәндән һуң, Байройт Кульмбах кенәзлегенең өлөшө булып китә. Бер нисә тапҡыр ҡала чума эпидемияһынан һәм һуғыштарҙан яфалана. 1430 йылда Гуситтар һуғышы барышында емерелә. 1528 йылда (Реформация башланғандан һуң 10 йыл үткәс) фФранконияның маркграф өлкәһе хакимдарылютеран диненә күсә. Байройттың алтын быуаты маркграф ҡатын Вильгельмина, Пруссия короле I Фридрих Вильгельмдың өлкән ҡыҙы һәм Бөйөк Фридрихтың апаһы хакимлыҡ иткән осорҙа була. Ул бында бер нисә замок һәм парк төҙөй, улар бөгөнгө көнгә тиклем һаҡланған һәм ҡаланың йөҙөн билдәләп тора. Шулай уҡ уның заманында ЮНЕСКО-ның бөтә донъя мираҫы ҡомартҡыһы тип билдәләнгән Маркграф опера һарайы төҙөлгән. 1769 йылда Байройттың һуңғы маркграфы вариҫ ҡалдырмай вафат була. Байройт Ансбах кенәзлеге тарафынан аннексиялана. Бер аҙҙан һуң ҡала һәм уның тирә-яғы Пруссия провинцияһына әйләнә (1792), шунан Францияға (1806) һәм, ниһайәт, Баварияға ҡарай (1810). 1872 йылда ҡалаға композитор Рихард Вагнеркүсеп килә. Ул бында үҙенең иң күренекле әҫәрен: «Кольца Нибелунгов» — ижад итә. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында, Гитлерҙың Вагнер фестивалдәренә ҙур иғтибар биреүе арҡаһында, Байройт нацизм идеология үҙәге булып һанала. Бында ҡала үҫешенә етди этәргес көс булып 1975 йылда университет асыу тора. Географияһы Байройт ҡалаһы Ҡыҙыл Майнда, Майн йылғаһы башынан көньяҡтараҡ, Фихтель һәм Швейцария Франконияһы араһында урынлашҡан. Ҡаланың административ бүленеше Байройт 39 райондан тора: 1: Westliche Innenstadt 2: Östliche Innenstadt/Obere Röth 3: Cosima-Wagner-Straße/ Nürnberger Straße/Universitätsstraße 4: Südöstliche Innenstadt 5: Südwestliche Innenstadt 6: Birken 7: Justus-Liebig-Straße/Quellhöfe/Rückertweg 8: Leuschnerstraße/Ludwig-Thoma-Straße 9: Saas 10: Bismarckstraße/Friedrichstraße/Moritzhöfen 11: Freiheitsplatz/Malerviertel 12. Erlanger Straße/Wolfsgasse 13: Jakobshof 14: Hetzennest/Braunhof/Fantaisiestraße 15: Meyernberg 16: Nördlicher Roter Hügel 17: Grüner Hügel/Wendelhöfen 18: Kreuz 19: Herzoghöhe/Am Bauhof 20: Nördliche Innenstadt 21: Carl-Schüller-Straße/Bürgerreuther Straße/Gutenbergstraße 22: Gartenstadt 23: Bürgerreuth/Gravenreutherstraße 24: St. Georgen/Grüner Baum/Burg 25: Östliche Hammerstatt 26: Westliche Hammerstatt 27: Bernecker Straße/Insel/Riedelsberg 28: Industriegebiete St. Georgen 29: St. Johannis 30: Neue Heimat 31: Oberkonnersreuth 32: Laineck 33: Westlicher Roter Hügel 34: Eubener Straße/Furtwänglerstraße/Schupfenschlag/Hohe Warte 35: Seulbitz 36: Aichig/Grunau 37: Thiergarten/Destuben 38: Oberpreuschwitz 39: Wolfsbach Халыҡ Ҡалып:Pop DE-BY Иҡтисад Производство компаниялары medi GmbH &amp; Co KG — медицина компрессион трикотаж етештереү һәм протез-ортопедия изделиелары етештереү. Штайнгребер һәм улдары — пианино, рояль етештерә. Мәҙәниәт Ҡала даими үткәрелә торған Вагнер фестивалдәре менән данлыҡлы. Билдәле шәхестәр Ридель Август (1799—1883) — немец рәссамы, Байройтта тыуған. Зигфрид Вагнер Байройтта тормошоноң һуңғы йылдарын үткәргән. Макс Штирнер (1806—1856) — немец философы, Байройтта тыуған. Макс Зенгер (1853—1903) — немец табип-акушеры, Байройтта тыуған. Ференц Лист — композитор, 1886 йылдың 31 июлендә Байройтта вафат булған. Браун Андрей Георгиевич (ырыу. 1937) — совет һәм ҡаҙағстан дәүләт эшмәкәре. Социалистик Хеҙмәт Геройы. Целиноград (Акмолинский) өлкәһенең (СССР, Ҡаҙағстан республикаһы) 1997—1986 йылдарҙағы етәксеһе. Фотоһүрәттәр Туғанлашҡан ҡалалар Анси (франц. Annecy), Франция Лексингтон (англ. Lexington), Виргиния, США Рудольштадт (нем. Rudolstadt), Тюрингия Специя (итал. La Spezia), Италия Сығанаҡтар Байройт: статистические сведения (нем.) Бавария 1840—1952: Историко-географический справочник по административно-территориальному делению, С. 296 Bayern 1840—1952: Historisches Gemeindeverzeichnis. Die Einwohnerzahlen der Gemeinden Bayerns in der Zeit von 1840 bis 1952. In: Beiträge zur Statistik Bayerns. Heft 192. München 1953, S. 296 (нем.) Общины Баварии по состоянию на 25 мая 1987 года (1840—1987), С. 184 (нем.) Верхняя Франкония: административно-территориальное деление (нем.) Официальный справочник по АТД Баварии, 1973, C. 567 (нем.) Иҫкәрмәләр Тышҡы һылтанмалар Официальная страница Русские в Байройте 2008 йыл 16 октябрь архивланған. Шулай уҡ ҡарағыҙ Байройт (район) Байройтер Штрассе (Бенрат) — улица в Дюссельдорфе, названная по этому городу. Һылтанмалар