والهالا بایرن

والهالا (به زبان آلمانی: Walhalla) یادبودی بر روی تپه برویبرگ در شهر دوناواشتاف باواریایی است. این بنا بین سال‌های ۱۸۳۰ تا ۱۸۴۲ توسط شاه لودویگ اول باواریا و با طراحی معمار لئو فون کلنتسه ساخته شد. معماری معبدهای باستانی به عنوان الگوی طراحی این بنای نئوکلاسیک که به چهره‌های مهم آلمانی‌تبار اختصاص دارد، مورد استفاده قرار گرفته است. مقدمه ایده ساخت تالار والهالا در بستر سیاسی اوایل قرن نوزدهم و پس از شکست‌ها در برابر ناپلئون و فروپاشی امپراتوری مقدس روم شکل گرفت. ضعف سیاسی، اشغال سرزمینهای آلمانی توسط فرانسوی‌ها و سپس مشارکت اجباری در لشکرکشی نافرجام ناپلئون به روسیه در سال ۱۸۱۲ به عنوان تحقیر ملی تلقی می شد. در پاسخ، جستجویی برای هویت ملی مشترک مبتنی بر زبان آلمانی آغاز شد که در آن سرزمینهای آلمانی‌ زبانها با ژرمن‌های باستان یکسان پنداشته می‌شدند. لودویگ ولیعهد از سال ۱۸۰۷ دستور ساخت تندیس‌های نیم‌تنه «آلمانی‌های شایسته و افتخارآفرین» را داد، که شرط عضویت در آن تنها «آلمانی‌زبان بودن» بود. در میان افراد مورد تجلیل، علاوه بر آلمانی‌ها، اتریشی‌ها، سوئیسی‌ها، هلندی‌ها، فلامان‌ها و اقوام تاریخی مانند گوت‌ها و واندال‌ها نیز قرار داشتند که همه آلمانی زبان بودند. طرح و ساخت لودویگ یکم از سال ۱۸۰۷ تصمیم به ساخت معبدی برای پنجاه آلمانی بزرگ گرفت. به کمک تاریخ‌دان سوئیسی، یوهانس فون مولر، شخصیت‌هایی از امپراتوران کهن تا معاصرانی مانند گوته و هایدن انتخاب و نیم‌تنه‌هایشان توسط مجسمه‌سازان برجسته سفارش داده شد. اگرچه اولین نیم‌تنه‌ها تا ۱۸۰۷ تکمیل شدند، طراحی و ساخت بنای مناسب ده‌ها سال به تأخیر افتاد. پس از شکست ناپلئون در ۱۸۱۴، مسابقه‌ای برای طراحی برگزار شد. طرح نهایی، الهام‌گرفته از پارتنون، بر اساس نقشه‌های کارل هالر فون هالرشتاین بود و لئو فون کلنز پس از مرگ او، ایده‌هایش را ادامه داد. پس از به سلطنت رسیدن لودویگ در ۱۸۲۵، محل ساخت در کنت نشین دوناو بالای دره دوناو انتخاب و در ۱۸ اکتبر ۱۸۳۰ (سالگرد نبرد لایپزیگ) سنگ‌بنای آن گذاشته شد. کار ساخت از ۱۸۳۱ تا ۱۸۴۲ طول کشید و با هزینه‌ای حدود ۴ میلیون گولدِن، یکی از پرخرج‌ترین پروژه های لودویگ بود. در ۱۸ اکتبر ۱۸۴۲، در بیست و نهمین سالگرد نبرد لایپزیگ، والهالا با سخنان نمادین لودویگ درباره تقویت روحیه ملی آلمانی و احساس میهن مشترک گشایش یافت. برای این مراسم، سرود ویژ‌ای توسط آهنگساز دربار بایرن ساخته شد. معماری سبک والهالا قدیمی‌ترین نمونه در میان مجموعه‌ای از بناهای یادبود عظیم آلمان است که به دستور پادشاه لودویگ اول و توسط معمار لئو فون کلنز بین سال‌های ۱۸۳۰ تا ۱۸۴۲ به سبک یک «معبد افتخار» یونانی با الهام از پارتنون آتن ساخته شد. این بنا با نمای خارجی از سنگ آهک سفید و فضای داخلی آراسته به مرمرهای رنگارنگ، بر فراز دره داناو واقع شده و ۶۶٫۷ متر طول و ۳۱٫۶ متر عرض و ۲۰ متر ارتفاع دارد. نمای داخلی سازه سقف با اسکلت آهنی پیشرفته‌ای برای آن زمان پوشیده شده است. نقوش سنتوری شمالی نبرد ژرمن‌ها به رهبری آرمینیوس با رومیان و سنتوری جنوبی آزادی آلمان در سال ۱۸۱۴ را به تصویر می‌کشند. در داخل، یک نقش برجسته دورتادور دیوارها، تاریخ اولیه ژرمن‌ها از زمان کوچ آنها به اروپا تا گرایش به مسیحیت را روایت می‌کند. این فضا با نیم‌تنه‌های افراد مشهور، صندلی‌های مرمرین و لوسترهای مجلل تزئین شده است. نیمتنه های بعضی از شخصیتهای افتتاح و ساختار اولیه در زمان افتتاح در سال ۱۸۴۲، از ۱۶۰ شخصیت با ۹۶ نیم‌تنه و ۶۴ لوح یادبود (برای مواردی که تصویر معتبری وجود نداشت یا برای رویدادهای تاریخی مانند سوگند روتلی) نصب شد. این نیم‌تنه‌ها به ترتیب تاریخ مرگ، از درب ورودی شروع می‌شدند. ۷۰ تای اول در ارتفاعی بالاتر از سر بر روی دیوار و ۲۶ تای بعدی در ردیفی پایین‌تر و کم‌برجسته‌تر قرار گرفتند. تالار به سه بخش تقسیم شده و در هر طرف شش گروه نیم‌تنه حول یک مجسمه «ویکتوریا» (الهه پیروزی) اثر کریستیان دانیل راوخ چیده شده‌اند. یک استثنا مجسمه نشسته لودویگ یکم است که در سال ۱۸۹۰ به طور جداگانه در انتهای تالار نصب شد. افزودن تدریجی نیم‌تنه‌ها و تحولات از سال ۱۸۴۷ تاکنون، ۳۵ نیم‌تنه جدید به طور متوسط هر پنج سال یک بار به مجموعه اضافه شده است. فرآیند انتخاب توسط هیئت وزیران بایرن و بر اساس توصیه آکادمی علوم این ایالت انجام می‌شود. در دهه‌های اخیر توجه بیشتری به تجلیل از زنان شده است. از سال ۱۹۹۸، چهار نیم‌تنه زن و پنج نیم‌تنه مرد اضافه شده است. نقطه عطف مهم، نصب نیم‌تنه سوفی شول، مبارز مقاومت ضد نازی، در مکانی برجسته کنار درب ورودی در سال ۲۰۰۳ بود. از دیگر چهره‌های افزوده شده می‌توان به کارل فریدریش گاوس (۲۰۰۷)، ادیث اشتاین (۲۰۰۹)، هاینریش هاینه (۲۰۱۰)، کته کولویتس (۲۰۱۹) و ماکس پلانک (۲۰۲۲) اشاره کرد. وضعیت کنونی و سیستم شماره‌گذاری مجموعه امروزی والهالا شامل ۱۳۲ نیم‌تنه و ۶۵ لوح یادبود است که از میان آن‌ها ۱۳ نیم‌تنه به زنان اختصاص دارد. یک سیستم شماره‌گذاری از ۱ تا ۱۳۲ (مطابق راهنمای رسمی ۲۰۰۸) برای یافتن محل نیم‌تنه‌ها و دریافت اطلاعات صوتی استفاده می‌شود. لازم به ذکر است که این شماره‌ها لزوماً ترتیب تاریخی را منعکس نمی‌کنند، چرا که نیم‌تنه‌های ردیف بالایی (قدیمی‌تر) ممکن است شماره‌ای بزرگ‌تر از نیم‌تنه‌های ردیف پایینی (جوان‌تر) داشته باشند. نام نیم تنه ها مجسمه های ردیف بالا ردیف پایین جستارها و پاورقی ها